Bích Hậu - Vì khán giả hay vì tiền ?

 

Suy cho cùng ai làm trong ngành nghệ thuật cũng nói vì khán giả. Tất nhiên vì khán giả là đúng vì khán giả mới đem lại cho họ (nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, bầu sô, nhà hát...) tiền bạc để mưu sinh, để làm giàu (tùy người). Khán giả cũng cho họ cảm hứng, cho họ sức ép để bật lên.

Nhưng đó là cái mục tiêu chung.

Trong một vụ việc cụ thể, trách nhiệm sẽ được xét tới gốc rễ. Ví dụ nhà tổ chức biểu diễn đương nhiên chịu trách nhiệm cuối cùng với khán giả đã mua vé, cũng chịu trách nhiệm về khâu tổ chức nghệ sĩ.

Về phần nghệ sĩ sẽ chịu trách nhiệm về phần việc mà họ đã ký tá trên hợp đồng. Hợp đồng có cả, sai đúng soi vào sẽ thấy. Trừ phi hợp đồng soạn sai khiến có lợi chỉ cho một bên hay có lợi nhiều cho một bên.

Khi bầu sô tổ chức biểu diễn, tức là họ đã cùng nghệ sĩ cam kết tạo ra một chương trình để thu hút khán giả mua vé. Trong ngành biểu diễn có tiền đặt cọc, là tiền cho việc đảm bảo cam kết của nghệ sĩ diễn viên nhạc công phải tham gia chương trình biểu diễn đó. Không phải tới ngày thì nhào tới tham gia, mà họ phải có mặt trong mọi buổi tập dượt do bầu sô và chỉ đạo nghệ thuật yêu cầu.

Là vì đây là chương trình mới, giàn dựng ra, không phải loại chạy sô ghép mỗi người mỗi bài đã thuộc như hát trong quán café. Chương trình nào hoành tráng một tí thì ít cũng phải cỡ vài tháng chuẩn bị tập dượt (mà như chương trình Bốn cánh chim là 6 tháng như cô giám đốc tiết lộ), nhiều thì 1-2 năm.

Nghĩa là tiền đặt cọc ở đây đã để cho nghệ sĩ diễn viên ăn tập, bỏ công sức thời gian tham gia trong 6 tháng qua cùng ê-kip. Và nói về lý thì căn hợp đồng ra, ai chịu trách nhiệm tới đâu thì sẽ thấy rõ, do mỗi cá nhân chỉ nhận một phần trách nhiệm công việc, tương ứng với tiền đã nhận.

Tuy nhiên nhìn vào tổng thể, một sự hợp tác tạo ra một chương trình nghệ thuật là cộng hưởng từ tập thể tham gia. Vì vậy nếu đã tham gia thì cũng có trách nhiệm đẩy chương trình tới kết thúc thành công.

Trong khi làm việc cùng nhau chắc chắn sẽ có khúc mắc. Khi có khúc mắc mà cùng tương nhượng nhau thì ok. Nhưng khi có khúc mắc mà ép chết người ta thì chắc chắn sẽ đổ bể.

1/ Điều kiện trả tiền trước 80 % là một điều kiện rất khó nuốt. Vì gánh nặng chi phí của nhà tổ chức sô diễn không nhỏ. Thường trả 50-50 trước-sau chương trình là ổn.

2/ Nếu chỉ còn thiếu vài chục triệu thì nên bàn thảo, tương nhượng, vì cái chung để chương trình làm được. Khi thành công rồi thì tiền cũng có mà tình cũng có.

Tất nhiên nói đi cũng phải nói lại, làm ăn xưa nay nếu đàng hoàng phải có hợp đồng, cũng có người không có hợp đồng chỉ tay bo giao dịch. Nhưng dù có hay không có hợp đồng thì chữ Tín là số 1.

Có người họ chẳng lấy trước đồng nào họ vẫn không sợ mất tiền vì họ thấy Tin được đối tác. Có người 1 xu cũng lấy, thời hạn phải theo hợp đồng y boong, nếu không sẽ không làm. Tất cả do chữ Tín quyết định.

Vì có người không bao giờ thiếu ai 1 xu. Sợ nợ vô cùng vì sợ đau đầu mệt mỏi. Có người có nợ cứ nhơn nhơn khắp chốn cùng nơi, coi việc trả nợ của mình là chuyện của ai tui hỏng cần biết, qua cầu là rút ván. Rút cục chủ nợ lãnh đủ, vì xong chuyện rồi thì con nợ nó cao chạy xa bay.

Nhưng dù thế nào thì sự hợp tác vì cái chung, trong một chương trình chỉ còn chút xíu lấn cấn mà không giải quyết ổn thỏa được rất đáng tiếc.

Vì một cộng đồng cùng làm nghệ thuật mưu sinh hay làm giàu chẳng hạn, thì cùng giúp nhau trong hoạn nạn cũng là một cách tốt hơn nhiều, trong khi khúc mắc không có gì ghê gớm.

Vì khán giả thì ráng chút rồi hạ hồi phân giải, cũng là vì để có tiếng thơm, vì người đã giúp mình có miếng cơm ăn hàng ngày.

Tất nhiên sai đúng cần chờ nhà chức trách phân xử theo Luật, nhưng thật lòng nếu một vụ việc chỉ cần vài người chịu thiện ý lắng nghe, tháo gỡ thì cũng không tới nỗi bung bét.

Sau lưng một nhà kinh doanh nào cũng có gia đình, cha mẹ già, con nhỏ, chưa nói tới nhân viên phải nuôi.

Nếu họ sống tốt, thì tạo ra một chỗ dựa vững chắc cho nhiều chương trình nghệ thuật bán được vé, cả cộng đồng có thể cùng nhau phát triển.

Nếu họ không ổn thì sẽ thiệt hại nhiều hơn cho cái chung.

BÍCH HẬU 01.01.2026