Trừ Le Monde
ra từ ngày hôm trước không đưa kịp, hình ảnh tổng thống Venezuela bị
ông Donald Trump cho đặc nhiệm bắt đưa về Mỹ vào cuối tuần qua chiếm
trang nhất tất cả các báo Pháp. Sự kiện được dành cho rất nhiều giấy
mực, cả tường thuật lẫn phân tích : Le Figaro 15 bài, Libération 12 bài, Les Echos 11 bài…Le Figaro chạy tít lớn « Trump bắt Maduro : Cú sốc toàn cầu ». La Croix nhấn mạnh « Venezuela, cú đòn mạnh mẽ của Donald Trump ». Libération chơi chữ « Maduro bị bắt, Trump trở nên tệ hại hơn », dùng chữ « empiré » (tệ hại) thay cho « empire » (đế chế). Les Echos chạy tựa « Sự trở lại của nước Mỹ đế quốc ».
Gián điệp, drone và biệt kích Delta : Mỹ bắt Maduro trong chưa đầy 2 giờ rưỡi
Hồ sơ của L’Express tuần này được dành cho « Nguyên tử : 15 năm thất bại ». Cũng liên quan đến Pháp, Courrier International nhận xét « Pháp-Algérie : Bất khả đối thoại ». Le Nouvel Obs phỏng vấn giải Nobel Hòa bình người Iran Narges Mohammadi, bà dự báo « Nước Cộng Hòa Hồi giáo sẽ sụp đổ ». Le Point đăng chân dung tổng thống Mỹ Donald Trump với dòng tít lớn « Người của Matxcơva ».
Mỹ đối nghịch với châu Âu tại Munich : Sự kiện chấn động như Bức tường Berlin
Le Point
nhận định những tuyên bố của đại diện Mỹ tại hội nghị an ninh ở thành
phố Munich đầy tính biểu tượng, là một trận động đất mà theo độ Richter
của lịch sử, tương đương với sự kiện bức tường Berlin sụp đổ năm 1989.
Châu Âu không còn có thể trông cậy vào nước Mỹ, cũng tương tự như đế
quốc Liên Xô bắt đầu sụp đổ khi người Đông Đức ra khỏi nhà tù cộng sản.
Trang web của Le Monde nêu ra nghi vấn
về tác giả thực sự của bức ảnh nổi tiếng « Em bé napalm », bé gái bị
phỏng nặng vừa chạy vừa khóc trên đường sau trận bom tại một làng ở
Trảng Bàng năm 1972. Tấm ảnh đại diện cho sự khủng khiếp của chiến tranh
Việt Nam đã mang lại giải thưởng danh giá Pulitzer.
Nghi vấn đề tên Nick Út để đền bù vì người anh tử trận
Bộ phim tài liệu The Stringer
(Người cộng tác viên) được chiếu hôm thứ Bảy 25/01 tại Liên hoan
Sundance ở Hoa Kỳ đã tố cáo bức ảnh huyền thoại thật ra không phải do
Nick Út chụp, mà là một phóng viên ảnh độc lập người Việt. Cuộc điều tra
này làm rung chuyển giới nhiếp ảnh báo chí, vì tấm ảnh thuộc loại có
tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ, đã lay động dư luận Mỹ chống chiến tranh Việt
Nam và khiến Nick Út nổi tiếng khắp thế giới.
« Charlie Hebdo », cú sốc kinh hoàng mở đầu cho loạt khủng bố tại Pháp
« Tinh thần ‘Charlie’ còn lại gì ? » Đó là câu hỏi được Le Nouvel Obs đặt ra trong hồ sơ tuần này. Tương tự với L’Express « Tháng Giêng 2015 – Tháng Giêng 2025 : Chúng ta nói gì về những người đã ngã xuống ? ». Le Point điểm qua « ‘Charlie Hebdo’, Montrouge, Hyper Cacher : Chúng ta đã làm gì trong mười năm qua ? »
Vụ khủng bố gây bàng hoàng tại Mỹ đúng ngày tết dương lịch
Libération
đưa ảnh vụ khủng bố ở New Orleans, Hoa Kỳ lên trang nhất. Xã luận của
tờ báo nhận định, trước sự kiện một người đàn ông dùng xe mui trần lao
vào đám đông làm 15 người thiệt mạng và 30 người bị thương, những câu
hỏi đầu tiên được đặt ra là động cơ của kẻ sát nhân và vấn đề an toàn
cho đường phố. Đó là những gì mà các thành phố lớn trên toàn thế giới
đều lo lắng từ vài tuần qua : Khủng bố vào chợ Noël hoặc đêm giao thừa,
hàng năm đều thu hút đám đông rất lớn khó thể giám sát.
Một
trong những chiếc tàu đã bị cảnh sát Phần Lan tịch thu hôm thứ Bảy
28/12 sau khi cắt cáp ngầm dưới biển Baltic. Rõ ràng là Nga đã quá trớn,
vụ này giúp Phần Lan có lý do để chống lại đoàn tàu ma của Matxcơva.
Hải quân đã cho kéo về cảng chiếc tàu dầu Eagle S bị nghi ngờ dùng neo
cắt đường cung cấp điện chiến lược giữa Phần Lan và Estonia để điều tra.
Tàu mang cờ quần đảo Cook, chở xăng không pha chì của Nga.
Các tuần báo Pháp đều đã ra số đúp và nghỉ cuối năm từ tuần trước. Mục điểm tuần báo kỳ này tập trung cho The Economist, đồng thời lướt qua một số bài viết đáng chú ý trên các số báo cuối tuần và tuần san nhân dịp năm 2024 sắp kết thúc.
Ngày
26/12/1994, nước Pháp thoát khỏi vụ khủng bố quy mô đầu tiên, bảy năm
trước khi diễn ra sự kiện ngày 11/09/2001 ở Mỹ. Ngày thứ Bảy 24/12/1994,
người Pháp chuẩn bị cho buổi đón lễ Giáng sinh-Noël, nhưng đã biến
thành ác mộng. Lợi dụng sự bất cẩn của cảnh sát và nhân viên phi trường
Houari-Boumediène ở Alger, Algérie, vào lúc 11 giờ 05, bốn kẻ Hồi giáo
vũ trang đã xâm nhập vào chiếc phi cơ Airbus A300 sắp sửa thực hiện
chuyến bay AF 8969 đến Paris, với 229 hành khách và 12 thành viên phi
hành đoàn.
Le Monde nhắc
lại, hồi tháng Tư 2014, khi tiếp cựu thủ tướng Serguei Stepachine đồng
thời là cựu giám đốc FSB, Bachar Al Assad đã nhờ chuyển giao thông điệp
cho Vladimir Putin : « Tôi không phải là Yanukovitch ». Đặc
phái viên của Kremlin được gởi đến để thăm dò, vào lúc cuộc nội chiến đã
làm 150.000 người chết và đẩy 3 triệu người Syria vào con đường lưu
vong. Trước đó hai tháng, tổng thống Ukraina Viktor Yanukovitch đã phải
vội vã chạy trốn sang Matxcơva. Bachar Al Assad lúc đó vô cùng tự tin,
cho rằng viễn cảnh này không thể nào diễn ra với ông ta.
Đến 3.000 lính Bắc Triều Tiên tử trận và bị thương ở Kursk?
Tại
các cánh đồng băng giá ở Kursk, gần hai tháng sau khi rời bán đảo, quân
của Kim Jong Un đã nếm mùi thực tế đẫm máu. Một viên chức cao cấp Mỹ
hôm 17/12 cho biết « hàng trăm lính Bắc Triều Tiên đã bị chết và bị
thương trong những ngày gần đây trong các cuộc chiến ác liệt nhằm tái
chiếm vùng đất Nga bị Ukraina trấn giữ từ tháng Tám ». Trước đó,
Lầu Năm Góc xác nhận khoảng 11.000 lính Bắc Triều Tiên đã được gởi sang
yểm trợ cho Putin. Theo bộ tổng tham mưu Hàn Quốc, trên 1.100 lính Bắc
Triều Tiên đã bị loại ra khỏi vòng chiến, còn Reuters cho biết con số
thương vong lên đến 3.000. Bình Nhưỡng đang chuẩn bị triển khai thêm
quân và vũ khí.
Hai
tuần sau khi Bachar Al Assad bị phe nổi dậy lật đổ trong một chiến dịch
chớp nhoáng 11 ngày, những bí mật đã lộ dần về vụ chạy trốn thảm hại
của nhà độc tài. Nhiều nguồn tin ẩn danh cho Le Figaro biết
Bachar Al Assad đã rời Damas tối thứ Bảy 07/12 vào khoảng 22 giờ 30 cùng
với con trai Hafez và chánh văn phòng Mansour Azzam. Họ chạy vào một
đường hầm nối Dinh tổng thống với phi trường quân sự Mezzeh do một công
ty Pháp xây dựng vào lúc phong trào phản kháng mới bắt đầu. Sau đó Assad
bay đến căn cứ quân sự Nga Hmeimim ở duyên hải Syria.
Le Point nhận định việc quân nổi dậy Hồi giáo chiếm được
Aleppo cho thấy trục Nga-Iran đã yếu hẳn đi nên Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách khai thác.
Tuần báo phê phán việc phương Tây không can thiệp trước đây, khiến Putin nhảy
vào Syria. Le Figaro cuối tuần nhận
thấy đây là thất bại của chiến lược Nga, Foreign
Policy phân tích các nguyên nhân khiến chế độ Assad suy sụp.
Hệ quả bất ngờ từ vụ thảm sát người Do
Thái của Hamas
Le
Point ghi nhận, một cú sốc địa chính trị đôi khi mang lại hệ quả bất ngờ xa hẳn
nơi xuất phát. Chẳng hạn cuộc nội chiến Syria vừa hồi phục sau bốn năm với việc
phe nổi dậy được Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ chiếm Aleppo và Hama một cách ngoạn mục,
đang đe dọa sự phát triển của phe Shia từ Teheran đến Beyrouth, đặt Nga và Iran
vào thế thủ. Đó là tác động không chờ đợi từ vụ thảm sát người Do Thái của
Hamas hôm 07/10/2023.
Sau vụ Wagner nổi loạn, hình ảnh tổng thống Nga chiếm trang bìa tất cả các tuần báo kỳ này. Trên trang nhất Le Point là hình ông Putin cùng với ảnh nhỏ của năm nhân vật khác, với dòng tựa « Hàng tỉ đô, quyền lực và phản bội : Cuộc chiến của các băng nhóm ». Courrier International vốn
ưa thích dạng biếm họa, đưa hình vẽ Putin với vẻ hoảng loạn đang cỡi
trên một con gấu có chiếc cổ nứt toang hoác, nhận định « Nga : Điều tệ hại còn ở phía trước ».
L'Express đăng chân dung Vladimir Putin trong chiếc khung mạ vàng đã bị che đi phân nửa, chạy tít lớn « Hậu Putin đã bắt đầu ».L'Obs chọn tấm hình Putin đầy đăm chiêu, đặt trên nền bìa màu đỏ với những đường rạch chéo màu đen, với tựa đề « Putin, quyền lực rạn vỡ ». The Economist đưa ảnh Putin buồn rầu với đầy vết rạn như một chiếc bình sắp vỡ, thẳng thừng nói về « Sự nhục nhã của Vladimir Putin ».
Đấu tranh quyền lực giữa quân đội Nga và lính đánh thuê
L'Express nhận
thấy trong trận đánh mang tính biểu tượng ở Soledar, ông chủ Wagner,
Evgueni Prigojine cố gắng chứng tỏ lính đánh thuê của mình giỏi hơn quân
đội chính quy Nga, với cái giá phải trả hết sức nặng nề. Hôm thứ Sáu
13/01 Nga vừa loan báo chiếm được thành phố 11.000 dân ở miền đông, thì
chỉ vài phút sau quân đội Ukraina đã cải chính. Hai ngày trước, mọi việc
cũng diễn ra y như vậy. Khoe khoang chiến thắng quá sớm, « đầu bếp của
Putin » đã bị cả Matxcơva và Kiev dội gáo nước lạnh. Soledar có thể sẽ
thất thủ, nhưng sự vội vã này cho thấy Wagner hết sức nóng lòng có được
kết quả sau nhiều tháng giao tranh ác liệt.
Quân Nga có bước tiến tại Soledar, gây khó cho việc tiếp tế của Ukraina
Libération cho biết « Tại Soledar, những cuộc giao tranh thuộc loại đẫm máu nhất kể từ một năm qua ». Cho
đến nay, thành phố này được biết đến nhờ các mỏ muối, một loại vàng
trắng tinh khiết được khai thác từ hai thế kỷ qua. Trong ngôn ngữ
Ukraina, soledar có nghĩa là « muối trời cho ». Hàng triệu tấn
muối đã được sản xuất mỗi năm, trữ lượng có thể dùng cho hai ngàn năm
nữa. Nhưng nay thành phố 11.000 dân Soledar đang làm mồi cho một cuộc
chiến tranh đô thị ác liệt. Được biết thành phố bị Nga chiếm gần đây
nhất là Lyssytchansk tận đầu tháng Bảy.
Iran đàn áp người biểu tình, Trung Quốc mở cửa trong lúc đại dịch
đang lan tràn, cải cách chế độ hưu ở Pháp là những chủ đề được đề cập
nhiều nhất hôm nay.
Les Echos phân tích : « Ba năm sau, năm vấn đề hãy còn bỏ ngỏ ». Đúng
ba năm trước, không ai chú ý đến cái chết của một ông già 87 tuổi ở
Trung Quốc. Đó là nạn nhân đầu tiên của một bệnh dịch mới sau đó đã gieo
kinh hoàng trên Trái đất : Covid-19. Nay những nấm mồ đã chồng chất, và
SARS-CoV-2 được biết đến nhiều hơn. Các vac-xin được chế tạo trong thời
gian kỷ lục giúp giảm nhẹ tác động của đại dịch, nhưng những hiểu biết
về căn bệnh này vẫn còn rất ít.
Le Monde chạy tựa « Brazil : Dân chủ rung chuyển vì cuộc tấn công vào trung tâm quyền lực », với La Croix « Brazil : Dân chủ bị đặt trước thách thức », Libération nhận xét « Brazil : Dân chủ mong manh ». Le Figaro đưa tít chính « Hưu trí : Thủ tướng Borne lăng-xê, đảng LR sẵn sàng ủng hộ cải cách », « Hưu trí : Những sửa đổi cuối cùng » - tựa trang nhất của Les Echos.
Courrier International đặt câu hỏi « Phải chăng chết vì Covid bị cấm ở Trung Quốc ? ». Rất
nhiều thân nhân những người quá cố tố cáo các bệnh viện ở Hoa lục dùng
thủ đoạn để ngăn trở khai lý do tử vong thực sự. Một người dân ở Trùng
Khánh kể : « Cha tôi qua đời vào sáng sớm 25/12, bệnh viện nói rằng
nếu khai chết vì Covid thì bảo hiểm y tế sẽ thanh toán chi phí nằm viện
rất ít, còn khai do bệnh hô hấp sẽ được hoàn trả nhiều hơn ». Có những bác sĩ cho biết bị yêu cầu sửa lại lý do tử vong.
Le Figaro dành ba trang báo nói về « Chiến lược của Ukraina để mở rộng oanh kích sang Nga ». Theo
một viên chức Pháp, tổng thống Volodymyr Zelensky mỗi lần trao đổi với
các đồng nhiệm phương Tây, sau khi nói về những vũ khí mà Ukraina đang
cần, đều không quên đề cập đến « kế hoạch hòa bình » gồm 10 điểm của
mình, và tỏ vẻ thất vọng khi không được lắng nghe. Để gây tiếng vang,
quân đội Ukraina trước hết muốn chứng tỏ họ có thể khiến Nga phải chịu
thiệt hại nặng nề.
