Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Năm 2015, khi Barack Obama chuẩn bị đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bằng một quốc yến tại Nhà Trắng, Donald Trump khi ấy còn là ứng viên tổng thống, chê Obama quá mềm, thậm chí nói là “ngu ngốc”!
Trump nói đại ý rằng ông ta chỉ cần cho ông ấy một chiếc hamburger McDonald’s rồi ngồi xuống bàn để “làm việc”.
Ấy vậy mà 11 năm sau…
Hiện nay các chuyên gia quân sự cho rằng Nhật Bản có "khả năng hạt nhân tiềm ẩn" (latent nuclear capability) rất cao: Dự trữ plutonium lớn (đủ cho hàng trăm đầu đạn), công nghệ tiên tiến, tên lửa tầm xa (như HVGP, Type 12), và hạ tầng dân sự hạt nhân có thể chuyển đổi nhanh chóng.
Nhiều chuyên gia ước tính Nhật có thể chế tạo bom hạt nhân chỉ trong vài tháng nếu quyết định.
Do đó trong bối cảnh căng thẳng hiện tại (Triều Tiên thử tên lửa hạt nhân, Trung Quốc gây áp lực Đài Loan/Senkaku, Nga hợp tác quân sự với Triều Tiên đánh Ukraine), ba nước côn đồ này luôn la to xem Nhật là mối đe dọa nghiêm trọng.
Báo Thanh Niên có một bài viết “Xăng E10, giải đáp băn khoăn trước giờ G”.
Bài viết này chừng mực hơn kiểu giật tít “Nhân dân đồng thuận cao với xăng E10”. Các bạn có thể đọc bài viết của Thanh Niên để tự đánh giá.
Tôi làm về lĩnh vực môi trường nên đưa thêm một góc nhìn khác về xăng đối với môi trường, và lấy ví dụ về một quốc gia trong khối Đông văn - khối dùng đũa, có văn hóa tương đồng với Việt Nam là Nhật Bản.
Tôi hoan nghênh chuyến thăm Việt Nam của thủ tướng Nhật Takaichi Sanae, hoan nghênh cách ứng xử cùng chương trình làm việc của bà.
Theo dõi chương trình làm việc của hai thủ tướng Việt, Nhật tại Việt Nam, tôi có các cảm nhận sau :
1) Chuyến đi này của bà thủ tướng, cùng chuyến tiếp theo của bà tới Úc, cho thấy mối quan tâm vào chương trình và chính sách ngoại giao Tầm nhìn Ấn Độ - Thái Bình dương Tự do và Rộng mở (FOIP). Chương trình này được khởi xướng bởi cố thủ tướng Abe Shinzo và được kế thừa một cách rõ rệt bởi bà Takaichi Sanae.
Bà Takaichi Sanae đã về nước nhưng có những chi tiết rất thú vị vẫn còn đó.
Từ khi trở thành Thủ tướng Nhật, đây là chuyến công du quốc tế thứ hai sau chuyến gặp đồng minh lớn nhất là Mỹ. Và bà ấy chọn Việt Nam.
Ngày bà Takaichi Sanae đến nước ta là 1/5 - cũng là ngày Quốc tế Lao động - một ngày ý nghĩa. (Và nó sau ngày 30/4 - ngày mà đồng minh của Nhật không muốn nhắc và Việt Nam rất hay nhắc.) Chỉ sau một ngày mà thật tinh tế…
Nhân việc hai chính khách hàng đầu Việt Nam được đích thân nữ thủ tướng Nhật mang Huân chương Mặt trời mọc sang tận Hà Nội trao tặng, tò mò vào tìm hiểu thì được biết Huân chương này có từ 1875, thời vua Minh Trị.
Lúc đầu có 9 thứ hạng. Từ năm 2003 rút lại còn 6 hạng như dưới đây.
1-Đại Thập tự (hạng nhất).
2-Sao Vàng và Bạc (Tia sáng, hạng lớn).
Ngoài các nước vùng Vịnh, kể cả Mỹ (dù Trump phủ nhận) đã đặt mua và tiến hành hợp tác quân sự với Ukraine, chính phủ Nhật Bản cũng đang xem xét đưa vào sử dụng các máy bay không người lái (drone) tấn công do Ukraine sản xuất.
Nhật muốn tăng cường năng lực phòng thủ, tận dụng kinh nghiệm chiến trường của Ukraine trong cuộc chiến với Nga.
Theo các nguồn tin, hai nước có thể ký thỏa thuận chuyển giao thiết bị quốc phòng song phương để bảo vệ bí mật quân sự, qua đó tạo điều kiện cho việc hợp tác. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cũng bày tỏ mong muốn trao đổi công nghệ máy bay không người lái của Ukraine với các hệ thống vũ khí mà Nhật Bản cung cấp.
Tin đảng của bà Sanae Takaichi thắng lớn trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản làm tôi vui một cách rất đặc biệt. Không chỉ là một kết quả chính trị, mà là một cảm xúc sâu hơn, cảm giác thế giới này vẫn còn những quốc gia và những nhà lãnh đạo đứng về phía lẽ phải.
Liên minh giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin) đã chính thức vượt ngưỡng 2/3 số 465 ghế tại Hạ viện. Theo Điều 59 của Hiến pháp, quyền đa số 2/3 cho phép bà Takaichi có thể thông qua mọi dự luật và ngân sách. Trong trường hợp Thượng viện phản đối, Hạ viện vẫn có thể bỏ phiếu lần hai để vượt qua. Các đảng đối lập sẽ gần như không còn tiếng nói trọng lượng trong việc ngăn chặn các chương trình nghị sự của Chính phủ.
Tôi quý trọng bà Takaichi không chỉ vì chiến thắng, mà bởi đường lối rõ ràng và lập trường vững vàng của bà trong một thời điểm đầy sóng gió địa chính trị.
PHẦN BA : TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI HẬU KỊCH BẢN SỤP ĐỔ LỚN – DỰ BÁO GÌ CHO NĂM 2026 ?
(Kịch bản xa hậu chiến tranh. Những hình dung địa chính trị)
PHẦN BA CHẤM HAI. THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI CỦA NHẬT BẢN
1. Những vấn đề về ní nuận
Không thể không nhắc đến Nhật Bản, vì nước này là một mảnh ghép gần như cuối cùng để hoàn thiện bức tranh năm 2026. Sự xuất hiện của bà Sanae Takaichi – nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản (nhậm chức tháng 10/2024 và đang cầm quyền mạnh mẽ trong năm 2025) – chính là biến số khiến chúng ta phải băn khoăn suy nghĩ, đặt câu hỏi về diễn tiến địa chính trị khu vực và toàn cầu sẽ ra sao.
Đây là những nét chính, dù rất sơ lược về những hành động của bà Takaichi, người được mệnh danh là « Bà đầm thép » của Nhật Bản. Vốn là học trò xuất sắc của cố Thủ tướng Shinzo Abe, đang thực hiện những động thái tạm gọi là « quyết liệt » :
Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích cực.
Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.
Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.
Người thứ nhất là bà Sanae Takaichi, nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, một người theo chủ nghĩa bảo thủ xã hội và có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc, đã đạt được thỏa thuận liên minh vào phút chót.
Bà Sanae Takaichi muốn tập trung vào các vấn đề mà các chính quyền trước đây chưa hoàn thành như ban hành dự luật "giúp ngăn chặn sự rò rỉ thông tin nhạy cảm sang Trung Quốc", cũng như đưa ra các chính sách nhằm chống lại mối đe dọa công nghệ của Bắc Kinh.
Takaichi đã cam kết sẽ “làm cho nền kinh tế Nhật Bản mạnh hơn và định hình lại Nhật Bản thành một quốc gia có thể chịu trách nhiệm cho các thế hệ tương lai” đồng thời xây dựng một mối quan hệ thân thiện với tổng thống Trump.
Nước Nhật chỉ chờ ít ngày nữa để chính thức hóa việc sẽ có nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử. Vì bà Sanae Takaichi đã được bầu là chủ tịch đảng cầm quyền hôm qua. Đây có lẽ sẽ là một bà đầm thép.
Bà Sanae Takaichi sinh năm 1961, quê ở cố đô Nara. Cha bà làm trong công ty ô tô còn mẹ làm trong ngành cảnh sát. Hồi trẻ bà từng đậu vào đại học Waseda danh tiếng. Nhưng cha mẹ bà muốn con ở nhà chứ không đi học xa. Kết quả bà vào học đại học Kobe, sau đó còn học tiếp và lấy bằng ở Học viện Chính phủ và Quản lý Matsushita.
Bà rất có cá tính và có nhiều sở thích mạnh mẽ từ khi còn trẻ. Takaichi chơi trống, piano và thích nhạc rock heavy metal. Bà cũng là một tay "phượt thủ" bằng xe máy phân khối lớn và sở hữu một chiếc Kawasaki Z400.
Diễn đàn Toàn cầu Boston tập hợp nhiều chính khách, giáo sư hàng đầu Harvard, và nhà báo Nguyễn Anh Tuấn là người Việt Nam sáng lập cùng nguyên ứng cử viên tổng thống Mỹ, nguyên thống đốc bang Massachusetts Dukakis.
Diễn đàn đã vinh danh bà Takaichi với giải thưởng Nhà lãnh đạo Thế giới trong Xã hội Trí tuệ Nhân tạo (AIWS) năm 2023. Nhà báo Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn đã trực tiếp trao cho bà Takachi giải thưởng danh giá này tại Nhật.
Khi bà Takaichi ngày 15.10 này sẽ là nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, Thống đốc Michael Dukakis và nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đã gửi thư chúc mừng bà Sanae Takaichi.
Trong không khí cả nước vẫn còn lâng lâng tự sướng, tưởng cũng nên ôn nhanh qua lịch sử một tí.
Hồi đó sau khi vua Minh Mạng bành trướng qua được Lào và Miên, cả nước cũng lên đồng tự sướng miên man, đổi luôn tên nước từ Việt Nam lên thành Đại Nam cho xứng tầm vĩ đại. Thấy chủ nghĩa “tứ thư ngũ kinh” là vô địch muôn năm, nên cứ bế quan tỏa cảng, chỉ học và làm theo Bắc phương, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Bao nhiêu đề nghị cải cách của người theo Tây học bị bỏ ngoài tai, (may là những người ấy chưa bị bắt tù vì bất đồng chính kiến).
Vì quá tự sướng đến u mê, không biết thế giới bên ngoài như thế nào nên khi nó xuất hiện lù lù trước cổng thành với vài phát súng thì vua quan rúm ró lại không biết phải làm sao.
Tại Nhật Bản, theo lịch và theo khí tượng học, mùa xuân kéo dài từ tháng Ba đến tháng Năm, nhưng theo cảm nhận thời tiết thì mùa xuân bắt đầu khi hoa anh đào nở (cuối tháng Ba đầu tháng Tư ở vùng Tokyo).
Khoảng giữa tháng Tư hoa anh đào đã tàn, nhường chỗ cho hoa đỗ quyên, mẫu đơn, thược dược, hoa đằng, v.v… Các loại hoa này lần lượt tàn trong tháng Năm và mùa xuân chuyển sang mùa hè. Như vậy về cảm nhận thì mùa xuân chỉ có độ 2 tháng.
Nhưng là người có hai quê hương, mùa xuân của tôi bắt đầu ở Việt Nam (từ Tết Nguyên đán, khoảng đầu tháng Hai dương lịch) và chấm dứt ở Nhật Bản, kéo dài khoảng 4 tháng. Ở Tokyo nhưng vẫn cảm nhận xuân về ở Việt Nam qua các bài báo Tết, qua không khí đón xuân ở quê nhà.
Từ gần 25 năm nay, Nhật Bản có chế độ buộc các thành viên nội các (thủ tướng, bộ trưởng, thứ trưởng) phải công khai tài sản lúc nhậm chức và lúc mãn nhiệm.
Thủ tướng và bộ trưởng phải khai chi tiết từng loại tài sản như bất động sản, cổ phiếu đang sở hữu, các tài khoản tiết kiệm ở ngân hàng, v.v... và tài sản của cả vợ và con (trừ trường hợp con đã độc lập). Khai chi tiết cả từng loại bất động sản, các doanh nghiệp mình sở hữu cổ phiếu (và số lượng cổ phiếu của từng doanh nghiệp).
Khi mãn nhiệm cũng khai như vậy để người dân biết được trong thời gian nhậm chức tài sản đã thay đổi ra sao. Các báo đăng chi tiết nội dung nầy.
Mấy hôm nay, trên tivi quốc doanh nhan nhản chương trình PR, lăng xê cho đường cao tốc.
Thú thực, tôi không náo nức tí nào với cái dự án đường sắt bắc nam cao tốc ấy. Vì sao?
Nghe bảo phải ít nhất 15 - 20 năm mới xong, lúc ấy có khi mình trên nóc tủ ngắm gà khỏa thân rồi. Sống lâu mà buồn lo cũng chả khoái. Viết cái tút phây mà còn bị cấm lên gỡ xuống thì sống lâu chỉ mệt thân.
Mỗi dịp trở lại thăm nước Nhật tôi đều thấy vài điều tốt mình nên học. Một lần, chúng tôi dùng thang máy trong một khu buôn bán; khi bước ra ngoài thì một người Nhật đi cùng cúi đầu, lễ phép nói bằng tiếng Anh: Thưa quý vị, ở Nhật chúng tôi không nói chuyện lớn tiếng trong thang máy! Có lẽ người Việt mình nói nhiều thật!
Ở cửa ra đường của một siêu thị hay văn phòng, thấy những bảng vẽ hình điếu thuốc bốc khói, viết: “Đây là nơi hút thuốc.” Tôi ngạc nhiên. Nhiều người Nhật hút thuốc. Nhưng không thấy luật nào cấm hút thuốc ngoài đường; tại sao cần chỉ định một nơi hút thuốc?
Tìm hiểu kỹ, mới biết người ta bày sẵn những đồ gạt tàn thuốc lá tại đó. Người ta không vứt tàn thuốc xuống đường. Các thành phố ở Nhật không thấy tàn thuốc lá rơi vãi. Tôi chỉ thấy ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, và nhiều nơi bên Đài Loan, bên Đức, Phần Lan cũng sạch sẽ như vậy.
Trong chuyến đi du lịch Nhật Bản vừa qua, tôi đã gặp rất nhiều người Việt đang làm việc ở các khách sạn, tiệm ăn.
Theo thống kê của chính phủ Nhật, tháng Ba năm thứ 6 niên hiệu Lệnh Hòa tức là năm 2024, có 565.026 người Việt Nam sống tại nước Nhật, ít hơn 821.838 người Trung Quốc, và cao hơn con số 410.156 người Hàn Quốc.
Nhưng trong số người cư ngụ bất hợp pháp thì năm 2023 người Việt đứng đầu sổ, 15.806 người, tăng thêm 2.098 người so với năm trước. Đứng hàng thứ nhì là Thái Lan, với con số 11.494, tăng 1.945 người; hạng ba là 10.869 người Hàn Quốc và 6.881 người Trung Quốc đứng hạng tư.
Ngày 16.05, theo Đài NHK, trong ngày 30.04, một vụ cướp đã xảy ra ở thành phố Nikko, tỉnh Tochigi.
Hai người đàn ông đột nhập vào một ngôi nhà và trói một cư dân 75 tuổi. Chúng đã lấy trộm hơn 30.000 yen (khoảng 200 đô la Mỹ) và một thẻ rút tiền mặt trước khi bỏ trốn.
Sau khi mở cuộc điều tra, cảnh sát phát hiện ra rằng thẻ rút tiền bị đánh cắp đã được sử dụng tại máy ATM của cửa hàng tiện lợi ở một thành phố khác của tỉnh Tochigi. Khi phân tích hình ảnh camera an ninh, cảnh sát xác định một trong hai người đàn ông là Hoang Huu Hoa, 25 tuổi, quốc tịch Việt Nam.
