Có
không ít người đang quan tâm đến kết quả cuộc gặp ngày 19/11/2026 tại Thâm
Quyến giữa các ông Tập Cận Bình, Donald Trump và Putin, đồng thời liên hệ đến
Hội nghị Tam Cường tại Yalta của Stalin, Roosevelt và Churchill vào 04-11/02/1945.
Thử đưa ra một vài dự đoán
Hội
nghị Yalta 1945 thống nhất kế hoạch đánh bại phát xít Đức, phân chia nước Đức và
phạm vi ảnh hưởng tại châu Âu, châu Á, tổ chức lại trật tự thế giới sau Thế
chiến II và thành lập Liên Hợp Quốc.
Hai
mươi chín năm sau hội nghị Hà Nội tháng 11 năm 1997, Hội nghị thượng đỉnh Pháp
ngữ trở lại Đông Nam Á với cuộc gặp tại Phnom Penh trong hai ngày 15 và 16
tháng 11 năm 2026.
Chủ
đề hòa bình và thịnh vượng được thảo luận giữa lúc xung đột Rwanda và Cộng hòa
Dân chủ Congo chi phối cuộc tranh cử chức tổng thư ký, còn nước chủ nhà
Campuchia bị các tổ chức nhân quyền chất vấn về việc giam giữ những nhà hoạt
động môi trường.
Những
tranh cãi ấy liên quan trực tiếp đến uy tín của Francophonie, tổ chức đã xác
nhận dân chủ và nhân quyền là nguyên tắc chung nhưng vẫn phụ thuộc vào sự đồng
thuận giữa các quốc gia thành viên có lợi ích trái ngược. Tại Phnom Penh, câu
hỏi đặt ra là các nhà lãnh đạo sẵn sàng bảo vệ những cam kết ấy đến đâu, khi
việc thực hiện chúng có thể tổn hại quan hệ ngoại giao mà họ muốn duy trì.
Trong khi các cuộc đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi tan thành mây khói vì
sự ngoan cố của Điện Kremlin, đế chế công nghệ Mỹ lại rung chuyển dữ
dội trước sự sụp đổ của CEO Nvidia Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) sau
xì-căng-đan tình ái và gián điệp. Trong khi đó, Bắc Kinh tiếp tục phô
diễn sức mạnh bằng kỷ lục thặng dư thương mại hơn 1.000 tỉ đô la, đặt
phương Tây trước bài toán tự vệ cấp bách trước sự cạnh tranh bất chính.
Màn khói mù tại Abu Dhabi : Món quà ngoại giao dành cho điện Kremlin
Le Figaro ngày 12/11/2026nhận định « Đàm phán ở Abu Dhabi thất bại vì sự ngoan cố của Nga ». Không có gì đáng ngạc nhiên khi cuộc thương lượng rốt cuộc chỉ khép lại trong một màn khói mù vô địnhmà
không có bước tiến nào, trừ thỏa thuận trao đổi tù binh. Từ sau cuộc
bầu cử giữa nhiệm kỳ, Donald Trump hơn bao giờ hết muốn nhanh chóng có
được một kết quả ngoại giao trước khi Quốc Hội do Dân Chủ kiểm soát đi
vào hoạt động. Cũng như các đặc sứ Jared Kushner và Steve Witkoff vốn là
nhà kinh doanh địa ốc, sang năm có thể bị điều tra vì xung đột lợi ích.
Không quanh
co, bà bật trực tiếp đề xuất “hiến tạng trẻ em”. Bà dùng từ “hy sinh một đứa trẻ”
để chỉ về hành vi này. Bởi ẩn dưới mỹ từ “cứu người”, đề xuất trên vướng phải
bao vấn đề về đạo đức, thậm chí về tội phạm, khi nội tạng trở thành món hàng đắt
giá một cách “đúng luật”.
Rồi cụm từ “bần
cùng hóa” lại được bà đưa ra khi đề cập đến những mức phạt tiền thuộc hàng “cao
nhất thế giới” ở nơi mà thu nhập của người dân còn khiêm tốn như chúng ta.
Chính sách “bần cùng hóa” ấy tưởng chỉ có ở thời chị Dậu, nay xuất hiện tươi
rói nơi nghị trường.
Mỹ,
vì mục đích duy trì vị thế siêu cường số 1 thế giới, đã xây dựng hệ thống đồng
minh trải rộng khắp châu Âu, châu Á và Trung Đông suốt nhiều thập kỷ.
Chi
phí bỏ ra không hề nhỏ, nhưng đổi lại, Mỹ cũng thu về không ít lợi ích. Từ việc
bán vũ khí, nhận đóng góp và sự ủng hộ của đồng minh; cho đến việc tập hợp lực
lượng trong những chiến dịch quân sự lớn như Iraq, Afghanistan, chống IS... Qua
đó, Mỹ cũng tạo được thế kiềm chế, ngăn cản các đối thủ tiềm năng vươn lên soán
ngôi số 1.
Các
nước châu Âu và đồng minh nói chung cũng hưởng lợi từ chiến lược toàn cầu của
Mỹ, nhưng đồng thời phải chấp nhận mức độ lệ thuộc không nhỏ vào Washington.
Nói cho cùng, đây là mối quan hệ mà đôi bên đều có lợi ích!
Có
những thứ bị phá hỏng, chỉ cần tiền bạc và thời gian là có thể xây dựng lại.
Nhưng có những thứ một khi đã mất đi, muốn khôi phục phải mất nhiều năm, thậm
chí cả một thế hệ.
Niềm
tin là một trong những thứ như thế. Và đó có lẽ là vấn đề lớn nhất mà nước Mỹ
phải đối diện sau thời Donald Trump.
Một
người bạn của tôi ở Ba Lan vừa đưa ra một comment rất đáng suy nghĩ dưới bài viết
“Một nước Mỹ khác”. Anh dẫn một cuộc thăm dò dư luận mới đây tại Nhật Bản, theo
đó Trung Quốc được 32,5 % người tham gia xem là quốc gia đe dọa hòa bình thế giới
lớn nhất, Hoa Kỳ đứng thứ hai với 26,8 %, còn Nga đứng thứ ba với 18,3 %.
Năm
1972, Richard Nixon bước vào Trung Nam Hải gặp Mao Trạch Đông. Đó là một trong
những cú bắt tay làm thay đổi bàn cờ thế giới.
Nước
Mỹ lúc ấy cần Trung Quốc để đối trọng với Liên Xô. Trung Quốc cũng cần Mỹ để
phá thế cô lập và mở một cánh cửa ra thế giới. Hai bên chẳng phải bạn bè, càng
không cùng ý thức hệ. Nhưng chính trị quốc tế vốn không phải chỗ để tìm bạn tri
kỷ. Đó là nơi người ta tìm lợi ích.
Giáo
Chủ hoan hỉ tung tin thỏa thuận “lịch sử” với Greenland làm các tín đồ nhảy cỡn
lên mừng rỡ say đắm. Làm như Greenland đã thuộc về Hoa Kỳ.
Thiệt
sự thỏa thuận “lịch sử” ấy không khác thỏa thuận giữa Mỹ với Greenland đã ký kết
vào năm 1951 bao nhiêu. Nghĩa là Hoa Kỳ có toàn quyền triển khai quân sự lên
Greenland vô hạn định mà không cần Greenland và Đan Mạch đồng ý.
Trong
chiến tranh lạnh Hoa Kỳ đã triển khai lực lượng quân sự khủng ở Greenland,
nhưng rút quân sau khi chiến tranh lạnh chấm dứt. Chỉ còn khoảng 100 binh sĩ
đóng ở Greenland mà thôi.
Khi
lão sống ở New York, thường hay lái xe sang Toronto thăm bạn bè hầu như tháng
sang một vài lần.
Lão
có một ông bạn chí cốt ở đấy, người đóng vai trò chủ yếu để gia đình lão vượt
biên an toàn sang Hồng Kông và từ Hồng Kông sang Mỹ. Lòng biết ơn với ông bạn
và tính cách hợp nhau khiến lão luôn nhớ bạn và rỗi là lái xe sang với bạn.
Từ
New York lái xe sang Toronto lão lái chỉ mất 8 tiếng. Nhiều chuyến lái một lèo
không thèm nghỉ vì mong muốn được gặp bạn ngay. Trong tâm lý lão bấy giờ cảm
tưởng Canada không phải một nước khác, Canada chính là Mỹ. Chỉ khác là qua biên
giới phải xuất trình giấy tờ tùy thân và nhanh chóng đi qua. Biên giới mở cửa
thông thoáng, không có quân đội canh giữ cũng không có hàng rào dây thép gai.
Phát
biểu mới đây của Donald Trump về Đài Loan thực ra không có gì quá bất ngờ,
nhưng nó thêm một lần nhắc thế giới nhớ tới bản chất thật của chính trị quốc
tế.
Ông
Trump nói ông không muốn Mỹ bị kéo vào một cuộc chiến chỉ vì Đài Loan tuyên bố
độc lập. Nói cách khác, lợi ích và cái giá mà nước Mỹ phải trả luôn là điều
được đặt lên bàn cân đầu tiên.
Đó
không phải chuyện riêng của ông Trump. Lịch sử quan hệ giữa Mỹ và Đài Loan đã
cho thấy điều đó từ lâu.
Trang bìa Le Point dùng nền đỏ với hìnhTập Cận Bình đang nâng ly, Donald Trump là cái bóng mờ từ xa, chạy tít « Và trong khi đó, Trung Quốc… », nhấn mạnh đến kế hoạch của Tập Cận Bình để qua mặt nước Mỹ về quốc phòng, công nghệ, xe hơi, năng lượng…L’Express đăng
hình vẽ Donald Trump và Tập Cận Bình dưới dạng hai robot đang đối mặt
về trí thông minh nhân tạo, nguyên tử, lượng tử…với dòng tựa « Và rốt cuộc, Trung Quốc thắng ».
Thượng đỉnh Trump-Tập : Hòa dịu nhưng không đột phá
The Economist đánh giá cuộc gặp Trump-Tập là « mờ nhạt ».Libération cuối tuần nhận xét « Tại Bắc Kinh, Trump và Tập phô ra một ‘sự ổn định chiến lược’ nhưng không giải quyết những bất đồng ».
Cuộc họp thượng đỉnh kết thúc hôm thứ Sáu 15/05 không mang lại thỏa
thuận quan trọng nào, tuy nhiên hai đại cường đã giảm bớt căng thẳng về
Iran, Đài Loan và đối địch kinh tế - một sự ổn định sau nhiều năm quan
hệ bị xấu đi.
Kiev thiếu hỏa tiễn phòng không, Matxcơva tăng tốc phá hệ thống điện nước
Một trong những quốc gia chịu thiệt hại dây chuyền từ chiến tranh Iran là Ukraina. Le Monde nhận xét « Nga lợi dụng tình trạng Ukraina thiếu hỏa tiễn Patriot ».
Mùa hè này có nguy cơ đẫm máu cho Kiev, không chỉ ngoài mặt trận. Đợt
không kích mới đây cho thấy Matxcơva đã thay đổi chiến thuật : đánh vào
cơ sở hạ tầng dân sự trên cả nước và ồ ạt tấn công bằng hỏa tiễn đạn
đạo. Mười bảy người dân trong đó có một trẻ em 2 tuổi đã thiệt mạng và
khoảng 100 người khác bị thương trong vụ oanh tạc hôm thứ Năm 16/04.
Thiệt
hại nhân mạng nặng một cách bất thường là do vụ oanh kích của Nga kéo
dài hơn 10 tiếng đồng hồ liên tiếp, với gần 700 drone và 44 hỏa tiễn đủ
loại. Trước hết quân Nga tung ra nhiều đợt drone tầm xa (Dalra) để làm
hao đạn của Ukraina, rồi đến 25 hỏa tiễn hành trình (mang được 800 ký
chất nổ, và 19 hỏa tiễn đạn đạo bay ở tầm cao với vận tốc siêu thanh khó
thể đánh chặn.
Hungary : « Bài học Budapest » cho các nền dân chủ phi tự do
Chiến thắng của khuôn mặt mới Peter Magyar ở Hungary được các tuần báo bàn luận nhiều nhất. Le Nouvel Obs nói về « Bài học từ Budapest » : Đã từ lâu chưa bao giờ châu Âu nhận được một tin tốt lành như vậy. Le Point mỉa mai « Lại hụt rồi, thưa ông Putin ! ». Tác giả Luc de Barochez giải thích trên L’Express« Sự sụp đổ của Orban thay đổi những gì tại châu Âu ».
Cũng
như đã chống lại sự đô hộ của đế quốc Áo trong thế kỷ 19 và lật đổ sự
thống trị của Liên Xô trong thế kỷ 20, hôm Chủ nhật 12/04 người dân
Hungary quyết tâm giành lại tự do chính trị và phẩm giá dân tộc. Đất
nước nhỏ bé này đã gởi đi thông điệp dân chủ vang vọng đến châu Âu và xa
hơn nữa.
Trong
gần 30 năm cầm quyền, Putin đã phá hủy thể thao Nga, phá hủy quân đội và hải
quân, tàn phá nền kinh tế, làm giảm mạnh dân số nam giới khi quăng cả triệu
sinh mạng vào chiến tranh xâm lược Ukraine.
Ông
ta cấm Internet, biến cụm từ "cường quốc quân sự" thành trò hề, biến
người Nga thành những người bị khinh miệt nhất thế giới và tổng thống Nga trở
thành tội phạm bị truy nã quốc tế.
Tình
cảnh của Putin ngày càng tồi tệ, tồi tệ, tồi tệ hơn...
Chưa
khi nào lãnh đạo các đối thủ địa chính trị và ý thức hệ chính trên sân khấu
quyền lực thế giới, lại cùng xúm vào hăng hái hậu thuẫn Viktor Orban một cách
nhiệt thành và công khai đến vậy.
Nga
đổ ra hàng đống tiền cho việc thao túng tâm lý cử tri Hung và tuyên truyền ủng
hộ đảng của ông Orban. Mỹ cử hẳn phó tổng thống đến vận động trực tiếp, mang
theo băng ghi âm ca ngợi Orban của ông Trump.
Trung
Quốc, như mọi khi, che nửa mặt, hậu thuẫn ngầm đảng Fidesz nhưng sẵn sàng áp
dụng thuyết mèo trắng, mèo đen phiên bản ngoại! Cả ba tìm thấy mục tiêu chung
là phá hủy châu Âu!
Khỏi
phải tự hào hão huyền, xác định ngay rằng Việt Nam ta là nước nhỏ, không những
nhỏ mà còn yếu nữa.
Nông
nghiệp còn lạc hậu hơn cả Thái Lan. Công nghiệp thì chẳng có gì, phần lớn hàng
công nghiệp xuất khẩu đều từ FDI hoặc gia công, chưa có một thương hiệu hàng
hóa nào có tên trên thị trường quốc tế. Công nghệ IT cứng mềm gì cũng kém, chạy
học theo thế giới còn hụt hơi.
Kinh
tế yếu, khoa học công nghệ lạc hậu. Quân sự thì trang bị toàn khí tài của Nga
quá lỗi thời, quân đội chỉ được bộ binh mà chiến tranh hiện đại ngồi trong
phòng lạnh bấm nút thì còn cách quá xa trình chung của thế giới.
Courrier International đăng hình vẽ các giáo sĩ và lực lượng vệ binh, chạy tít lớn « Iran trả đũa ». Trên trang bìa Le Point là cảnh những tòa tháp chọc trời trên một vùng sương mù với tựa nhỏ « Dưới những hỏa tiễn Iran là một trung tâm mới của thế giới » và tít chính « Định mệnh đáng kinh ngạc của các nước vùng Vịnh ». Le Nouvel Obs đặt câu hỏi « Chiến tranh còn đi tới đâu ? », trên nền một bầu trời đỏ rực khói lửa. L’Express nhấn mạnh đến « CIA-Mossad, binh pháp mới ». The Economist nói về « Một vụ tấn công vào kinh tế thế giới » : Dù diễn biến ở eo biển Ormuz ra sao, thị trường năng lượng cũng đã thay đổi hẳn.
Từ nội gián đến vệ tinh…
Theo L’Express,
chiến dịch tấn công Iran hôm 28/02 của Hoa Kỳ và Israel đánh dấu một
bước ngoặt trong lịch sử quân sự. Các cơ quan tình báo sử dụng công nghệ
cao chưa từng thấy, cùng với các điệp viên nằm vùng bên trong. Để giữ
yếu tố bất ngờ, hai đồng minh đã quyết định trừ khử đại giáo chủ
Khamenei ngay giây phút đầu tiên của cuộc chiến, giữa thanh thiên bạch
nhật, trước cả việc vô hiệu hóa hệ thống hỏa tiễn địa đối không của
Iran.
Khi
châm ngòi tại Trung Đông, có lẽ Donald không ngờ tiếng nổ của nó lại văng xa
đến thế. Người đàn ông mạnh nhất nước Mỹ này đang làm rung chuyển nền kinh tế
thế giới.
Chiến
dịch “Epic Fury” sẽ kết thúc theo kịch bản nào: kéo dài, chuyển thành chiến
tranh ủy nhiệm hay đánh nhanh thắng nhanh rồi cả hai bên cùng tuyên bố chiến
thắng - tất cả vẫn còn là ẩn số.
Nhưng
dù kết thúc theo cách nào, cơn thịnh nộ của Trump đã thổi bay những trật tự cũ
kỹ của thế giới. Khi Trung Đông rực lửa, người ta mới thấy rõ: Chiến tranh chưa
bao giờ là chuyện riêng của hai quốc gia. Đó là một cơn địa chấn mà tâm chấn ở
Tehran, nhưng dư chấn thì làm lung lay cả những ngôi nhà tận Berlin hay Kyiv.
Trong bài xã luận « Trục tội ác không còn trả lời nữa »,L’Express
nhận định vụ tấn công vào Teheran hôm 28/02 đã bộc lộ những hạn chế của
một liên minh chủ yếu bằng những lời hùng biện, có lợi ích khác nhau.
Việc Trung Quốc và Nga không giúp Iran là bằng chứng.
Cụm
từ « trục tội ác » ban đầu được nhắc đến trong cuộc họp các cố vấn của
ông George W. Bush sau các vụ khủng bố ngày 11 tháng Chín. Trong bài
diễn văn về tình trạng Liên bang vào tháng Giêng, tổng thống Hoa Kỳ xếp
các nước đã hỗ trợ Ben Laden và quân Hồi giáo vào « trục tội ác » :
Iran, Irak và Bắc Triều Tiên. Khái niệm mượn từ Đệ nhị Thế chiến được
dùng cho cuộc chiến chống lại cái ác của phe tân bảo thủ Mỹ trước chiến
tranh Iran 2003, sau đó rơi vào quên lãng cho đến khi Nga xâm lăng
Ukraina năm 2022.
Tin
đảng của bà Sanae Takaichi thắng lớn trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản làm tôi
vui một cách rất đặc biệt. Không chỉ là một kết quả chính trị, mà là một cảm
xúc sâu hơn, cảm giác thế giới này vẫn còn những quốc gia và những nhà lãnh đạo
đứng về phía lẽ phải.
Liên
minh giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin) đã chính
thức vượt ngưỡng 2/3 số 465 ghế tại Hạ viện. Theo Điều 59 của Hiến pháp, quyền
đa số 2/3 cho phép bà Takaichi có thể thông qua mọi dự luật và ngân sách. Trong
trường hợp Thượng viện phản đối, Hạ viện vẫn có thể bỏ phiếu lần hai để vượt
qua. Các đảng đối lập sẽ gần như không còn tiếng nói trọng lượng trong việc
ngăn chặn các chương trình nghị sự của Chính phủ.
Tôi
quý trọng bà Takaichi không chỉ vì chiến thắng, mà bởi đường lối rõ ràng và lập
trường vững vàng của bà trong một thời điểm đầy sóng gió địa chính trị.