Chiến tranh Iran kích hoạt chuỗi phản ứng địa chính trị toàn cầu

Đăng ngày: 21/04/2026  

Căng thẳng tại Iran tiếp tục tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên nhiều hồ sơ quốc tế, từ chiến sự Ukraina đến kinh tế Nga và chính trị châu Âu. Bài học từ cuộc bầu cử Quốc Hội ở Hungary tiếp tục được báo chí ngày 20/04/2026 bàn luận, trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027. 

Kiev thiếu hỏa tiễn phòng không, Matxcơva tăng tốc phá hệ thống điện nước

Một trong những quốc gia chịu thiệt hại dây chuyền từ chiến tranh Iran là Ukraina. Le Monde nhận xét « Nga lợi dụng tình trạng Ukraina thiếu hỏa tiễn Patriot ». Mùa hè này có nguy cơ đẫm máu cho Kiev, không chỉ ngoài mặt trận. Đợt không kích mới đây cho thấy Matxcơva đã thay đổi chiến thuật : đánh vào cơ sở hạ tầng dân sự trên cả nước và ồ ạt tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo. Mười bảy người dân trong đó có một trẻ em 2 tuổi đã thiệt mạng và khoảng 100 người khác bị thương trong vụ oanh tạc hôm thứ Năm 16/04.

Thiệt hại nhân mạng nặng một cách bất thường là do vụ oanh kích của Nga kéo dài hơn 10 tiếng đồng hồ liên tiếp, với gần 700 drone và 44 hỏa tiễn đủ loại. Trước hết quân Nga tung ra nhiều đợt drone tầm xa (Dalra) để làm hao đạn của Ukraina, rồi đến 25 hỏa tiễn hành trình (mang được 800 ký chất nổ, và 19 hỏa tiễn đạn đạo bay ở tầm cao với vận tốc siêu thanh khó thể đánh chặn.

Hungary hậu Orban : Bước ngoặt dân chủ làm rung chuyển châu Âu

Đăng ngày: 19/04/2026  

Từ eo biển Hormuz đến Budapest, một tuần lễ dồn dập những biến động địa chính trị. Trong khi Trung Đông vẫn bất ổn dù ngưng bắn mong manh, chiến thắng của đối lập tại Hungary mở ra một kỷ nguyên hậu Orban, với những hệ lụy vượt xa biên giới quốc gia này.  

Hungary : « Bài học Budapest » cho các nền dân chủ phi tự do

Chiến thắng của khuôn mặt mới Peter Magyar ở Hungary được các tuần báo bàn luận nhiều nhất. Le Nouvel Obs nói về « Bài học từ Budapest » : Đã từ lâu chưa bao giờ châu Âu nhận được một tin tốt lành như vậy. Le Point mỉa mai « Lại hụt rồi, thưa ông Putin ! ». Tác giả Luc de Barochez giải thích trên L’Express « Sự sụp đổ của Orban thay đổi những gì tại châu Âu ». 

Cũng như đã chống lại sự đô hộ của đế quốc Áo trong thế kỷ 19 và lật đổ sự thống trị của Liên Xô trong thế kỷ 20, hôm Chủ nhật 12/04 người dân Hungary quyết tâm giành lại tự do chính trị và phẩm giá dân tộc. Đất nước nhỏ bé này đã gởi đi thông điệp dân chủ vang vọng đến châu Âu và xa hơn nữa.

Nguyễn Đình Bổn - Pu đã làm chi đời Nga ?

 

Trong gần 30 năm cầm quyền, Putin đã phá hủy thể thao Nga, phá hủy quân đội và hải quân, tàn phá nền kinh tế, làm giảm mạnh dân số nam giới khi quăng cả triệu sinh mạng vào chiến tranh xâm lược Ukraine.

Ông ta cấm Internet, biến cụm từ "cường quốc quân sự" thành trò hề, biến người Nga thành những người bị khinh miệt nhất thế giới và tổng thống Nga trở thành tội phạm bị truy nã quốc tế.

Tình cảnh của Putin ngày càng tồi tệ, tồi tệ, tồi tệ hơn...

Tạ Duy Anh - Orban về làm người tử tế

Chưa khi nào lãnh đạo các đối thủ địa chính trị và ý thức hệ chính trên sân khấu quyền lực thế giới, lại cùng xúm vào hăng hái hậu thuẫn Viktor Orban một cách nhiệt thành và công khai đến vậy.

Nga đổ ra hàng đống tiền cho việc thao túng tâm lý cử tri Hung và tuyên truyền ủng hộ đảng của ông Orban. Mỹ cử hẳn phó tổng thống đến vận động trực tiếp, mang theo băng ghi âm ca ngợi Orban của ông Trump.

Trung Quốc, như mọi khi, che nửa mặt, hậu thuẫn ngầm đảng Fidesz nhưng sẵn sàng áp dụng thuyết mèo trắng, mèo đen phiên bản ngoại! Cả ba tìm thấy mục tiêu chung là phá hủy châu Âu!

Huỳnh Ngọc Chênh – Việt Nam lớn hay nhỏ

Khỏi phải tự hào hão huyền, xác định ngay rằng Việt Nam ta là nước nhỏ, không những nhỏ mà còn yếu nữa.

Nông nghiệp còn lạc hậu hơn cả Thái Lan. Công nghiệp thì chẳng có gì, phần lớn hàng công nghiệp xuất khẩu đều từ FDI hoặc gia công, chưa có một thương hiệu hàng hóa nào có tên trên thị trường quốc tế. Công nghệ IT cứng mềm gì cũng kém, chạy học theo thế giới còn hụt hơi.

Kinh tế yếu, khoa học công nghệ lạc hậu. Quân sự thì trang bị toàn khí tài của Nga quá lỗi thời, quân đội chỉ được bộ binh mà chiến tranh hiện đại ngồi trong phòng lạnh bấm nút thì còn cách quá xa trình chung của thế giới.

Chiến sự Trung Đông làm rung chuyển vùng Vịnh và thị trường toàn cầu

Đăng ngày: 15/03/2026

Các tuần báo kỳ này đồng loạt tập trung vào cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Israel với Iran. Từ những chiến dịch tình báo tinh vi, tấn công bằng AI và drone, đến hậu quả kinh tế và địa chính trị đối với các nước vùng Vịnh. Năm kịch bản chiến tranh được các chuyên gia dự báo, với các hệ quả rộng lớn cho an ninh, năng lượng và vai trò toàn cầu của khu vực.  

Courrier International đăng hình vẽ các giáo sĩ và lực lượng vệ binh, chạy tít lớn « Iran trả đũa ». Trên trang bìa Le Point là cảnh những tòa tháp chọc trời trên một vùng sương mù với tựa nhỏ « Dưới những hỏa tiễn Iran là một trung tâm mới của thế giới » và tít chính « Định mệnh đáng kinh ngạc của các nước vùng Vịnh ». Le Nouvel Obs đặt câu hỏi « Chiến tranh còn đi tới đâu ? », trên nền một bầu trời đỏ rực khói lửa. L’Express nhấn mạnh đến « CIA-Mossad, binh pháp mới ». The Economist nói về « Một vụ tấn công vào kinh tế thế giới » : Dù diễn biến ở eo biển Ormuz ra sao, thị trường năng lượng cũng đã thay đổi hẳn.

Từ nội gián đến vệ tinh…

Theo L’Express, chiến dịch tấn công Iran hôm 28/02 của Hoa Kỳ và Israel đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử quân sự. Các cơ quan tình báo sử dụng công nghệ cao chưa từng thấy, cùng với các điệp viên nằm vùng bên trong. Để giữ yếu tố bất ngờ, hai đồng minh đã quyết định trừ khử đại giáo chủ Khamenei ngay giây phút đầu tiên của cuộc chiến, giữa thanh thiên bạch nhật, trước cả việc vô hiệu hóa hệ thống hỏa tiễn địa đối không của Iran.

Kiều Thị An Giang - Trung Đông lên nòng, thế giới ăn đạn

Khi châm ngòi tại Trung Đông, có lẽ Donald không ngờ tiếng nổ của nó lại văng xa đến thế. Người đàn ông mạnh nhất nước Mỹ này đang làm rung chuyển nền kinh tế thế giới.

Chiến dịch “Epic Fury” sẽ kết thúc theo kịch bản nào: kéo dài, chuyển thành chiến tranh ủy nhiệm hay đánh nhanh thắng nhanh rồi cả hai bên cùng tuyên bố chiến thắng - tất cả vẫn còn là ẩn số.

Nhưng dù kết thúc theo cách nào, cơn thịnh nộ của Trump đã thổi bay những trật tự cũ kỹ của thế giới. Khi Trung Đông rực lửa, người ta mới thấy rõ: Chiến tranh chưa bao giờ là chuyện riêng của hai quốc gia. Đó là một cơn địa chấn mà tâm chấn ở Tehran, nhưng dư chấn thì làm lung lay cả những ngôi nhà tận Berlin hay Kyiv.

Trục tội ác : Khi Israel và Mỹ đối đầu chế độ thần quyền Iran

Đăng ngày: 08/03/2026

Cuộc chiến tranh ở Trung Đông chiếm tít trang bìa của tất cả các tuần báo ra kỳ này. L'Express có hẳn một hồ sơ mang tên « Buổi hoàng hôn của Hồi giáo cực đoan », Le Point nói về « Sách đen của các giáo sĩ ». Courrier International chạy tít « Iran : Cuộc chiến tranh đầy rủi ro », Le Nouvel Obs nêu ra « Thách thức của chiến tranh Iran », The Economist cho rằng đây là « Một cuộc chiến không có chiến lược ».

« Trục tội ác » tái hiện trong khung cảnh Iran

Trong bài xã luận « Trục tội ác không còn trả lời nữa », L’Express nhận định vụ tấn công vào Teheran hôm 28/02 đã bộc lộ những hạn chế của một liên minh chủ yếu bằng những lời hùng biện, có lợi ích khác nhau. Việc Trung Quốc và Nga không giúp Iran là bằng chứng.

Cụm từ « trục tội ác » ban đầu được nhắc đến trong cuộc họp các cố vấn của ông George W. Bush sau các vụ khủng bố ngày 11 tháng Chín.  Trong bài diễn văn về tình trạng Liên bang vào tháng Giêng, tổng thống Hoa Kỳ xếp các nước đã hỗ trợ Ben Laden và quân Hồi giáo vào « trục tội ác » : Iran, Irak và Bắc Triều Tiên. Khái niệm mượn từ Đệ nhị Thế chiến được dùng cho cuộc chiến chống lại cái ác của phe tân bảo thủ Mỹ trước chiến tranh Iran 2003, sau đó rơi vào quên lãng cho đến khi Nga xâm lăng Ukraina năm 2022.

Lê Diễn Đức - Chúc mừng chiến thắng của bà Takaichi!

Tin đảng của bà Sanae Takaichi thắng lớn trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản làm tôi vui một cách rất đặc biệt. Không chỉ là một kết quả chính trị, mà là một cảm xúc sâu hơn, cảm giác thế giới này vẫn còn những quốc gia và những nhà lãnh đạo đứng về phía lẽ phải.

Liên minh giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin) đã chính thức vượt ngưỡng 2/3 số 465 ghế tại Hạ viện. Theo Điều 59 của Hiến pháp, quyền đa số 2/3 cho phép bà Takaichi có thể thông qua mọi dự luật và ngân sách. Trong trường hợp Thượng viện phản đối, Hạ viện vẫn có thể bỏ phiếu lần hai để vượt qua. Các đảng đối lập sẽ gần như không còn tiếng nói trọng lượng trong việc ngăn chặn các chương trình nghị sự của Chính phủ.

Tôi quý trọng bà Takaichi không chỉ vì chiến thắng, mà bởi đường lối rõ ràng và lập trường vững vàng của bà trong một thời điểm đầy sóng gió địa chính trị.

Nguyễn Thông - Chuyện Liên Hợp Quốc

Báo đăng (báo mậu dịch đăng chứ không phải tôi bịa), rằng ông Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres than thở tổ chức mà ông ta cầm đầu đang bị khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ, tan rã.

Dào, than mí chả thở. Lâu nay làm phỗng đất cây cảnh, ngậm miệng ăn tiền, thế giới đầy vơi không hề biết.

Đánh nhau chỗ nọ, xung đột chỗ kia, đầu rơi máu chảy, xương trắng ngoài đồng, dân lành khốn khổ, lũ gây chiến lì lợm xâm lược gây bao tang tóc đau thương... nhưng các ông cứ nín thinh, đứng ngoài, không được trò gì, chỉ giỏi họp họp họp. Phải nói là rất tồi, khốn nạn.

Lê Thọ Bình - Thế giới phân cực : Không còn phe phái, chỉ còn lợi ích

Thế giới đang bước vào một giai đoạn phân cực sâu sắc, nhưng không còn theo mô hình “hai phe” quen thuộc của Chiến tranh Lạnh.

Thay vào đó, một trật tự mới đang hình thành, nơi các quốc gia không còn được chia rạch ròi theo ý thức hệ hay liên minh cứng, mà xoay quanh các trung tâm quyền lực, những quốc gia đủ lớn để thống trị, dẫn dắt và lôi kéo phần còn lại đi theo quỹ đạo lợi ích của mình.

Trong bức tranh đó, bốn trục quyền lực nổi lên rõ nét: Mỹ, Trung Quốc, Nga và Ấn Độ. Điểm chung của họ không phải là cùng giá trị hay cùng mô hình phát triển, mà là đất rộng, người đông, tiềm lực quốc phòng mạnh, năng lực khoa học - công nghệ vượt trội và tham vọng định hình luật chơi toàn cầu.

Hoàng Quốc Dũng - Mỹ : Từ bá quyền có giới hạn đến bá quyền không giới hạn

Trước hết, cần nói rõ rằng việc phân tích và phê phán chủ nghĩa bá quyền của Mỹ không hề phủ nhận vai trò lịch sử to lớn của quốc gia này; trong việc góp phần giải phóng châu Âu khỏi chủ nghĩa phát xít. Cũng như trong việc cổ xúy, bảo vệ và phổ biến các giá trị tự do và dân chủ trong một giai đoạn dài của thế kỷ XX.

Không cần đợi đến khi Donald Trump xuất hiện, nước Mỹ từ lâu đã mang những đặc trưng rõ rệt của một cường quốc bá quyền. Trong suốt thế kỷ XX và đầu XXI, Hoa Kỳ liên tục can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, khi thì nhân danh “tự do”, “dân chủ”, khi thì “an ninh toàn cầu”, nhưng thực chất nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược và kinh tế của mình.

Cuộc chiến xâm lược Iraq năm 2003 là ví dụ điển hình và tai tiếng nhất. Dựa trên cáo buộc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt – thứ sau đó được chứng minh là không tồn tại – Mỹ đã tiến hành một cuộc chiến trái với tinh thần luật pháp quốc tế, làm hàng trăm nghìn người thiệt mạng và phá hủy cấu trúc xã hội của toàn bộ quốc gia.

Lê Diễn Đức – Iran : Khi thế giới chỉ đứng xem

 

Cuộc cách mạng của người dân Iran không thất bại vì họ hèn nhát.

Nó thất bại vì thế giới chỉ nói mà không làm.

Hàng triệu người Iran đã xuống đường, đối diện súng đạn, nhà tù, giá treo cổ của thần quyền Ayatollah. Phụ nữ tháo khăn trùm đầu, thanh niên hô khẩu hiệu tự do, những con người bình thường chọn đối mặt với cái chết thay vì sống quỳ gối. Nhưng đổi lại, họ chỉ nhận được những gì ?

Phó Đức An – Venezuela, trời sẽ sáng !

 

Chỉ trong vài giờ, Donald Trump đã đảo lộn mối quan hệ mà Trung Quốc đã vun đắp trong nhiều thập kỷ với Venezuela.

Trung Quốc, cùng với nhiều quốc gia khác trên thế giới, đã lên án hành động gây sốc của Washington đối với một quốc gia có chủ quyền. Họ chỉ trích Hoa Kỳ tự phong mình là "thẩm phán thế giới" và nhấn mạnh rằng "chủ quyền và an ninh của tất cả các quốc gia cần được đảm bảo đầy đủ theo luật pháp quốc tế".

Nhưng đến cả hai vợ chồng của Maduro cũng phải bất ngờ bởi Mỹ quá dân chủ, dành cho họ quá nhiều ưu đãi trong xét xử. Có luật sư giỏi, có quyền tranh luận để luận rõ ngọn nguồn, tội trạng, để kết án chuẩn chỉ. Chứ không như một số nước cộng sản, cụ thể là Trung Quốc, xét xử chỉ là hình thức diễn ra vài giờ rồi lập tức kết án, lập tức đưa ra pháp trường cho ăn kẹo đồng tức thì. Nuôi làm chi cho tốn cơm gạo.

Phúc Lai – Nhận xét về hành động bắt cóc tổng thống quốc gia láng giềng của Hoa Kỳ, ngày 06/01/2026 (Viết theo yêu cầu)

1. Những vấn đề về ní nuận

Hành động của Mỹ bắt cóc Tổng thống Venezuela vừa qua, theo quan điểm sơ bộ của tôi là một hành động vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế. Chẳng hạn, nếu ông Maduro và chính quyền của mình dung túng, tạo điều kiện thậm chí đứng sau tổ chức việc buôn bán ma túy sang Hoa Kỳ, Hoa Kỳ có thể tuyên chiến chứ không được phép lật đổ… vậy lý luận chính thức của nó là gì ?

Theo lý thuyết, nếu một quốc gia đứng sau nạn buôn lậu ma túy, biện pháp chính thống là cấm vận, đưa ra tòa án quốc tế hoặc tuyên chiến. Tuy nhiên, việc “bắt cóc” mà bản chất và trên phương diện nhà nước chính là “lật đổ” Maduro mà Mỹ vừa thực hiện ,cho thấy một sự thay đổi trong học thuyết của Trump lợi ích thực tế đặt trên quy chuẩn ngoại giao.

Trong lịch sử, đã có tiền lệ nước Mỹ hành động tương tự, với trường hợp nỗ lực bắt cóc tướng Noriega – mà với nước “hành động theo tiền lệ” (đúng là truyền thống “thông luật” hay common law) thì nó có thể biện minh cho quyết định lần này của Trump ? Trong tư duy pháp lý và chính trị của Mỹ, việc tìm lại một “hình mẫu” thành công trong quá khứ để biện minh cho hành động hiện tại là một chiến thuật kinh điển.

Đỗ Trí Hùng – Chuyện giang hồ

 

1 – Đại khái, trong giới giang hồ, nếu có ông lưu manh hạng lìu tìu nào dưới trướng đại ca A, bỗng một ngày bị đại ca B bắt nạt, ông lìu tìu kia sẽ kêu cứu. Và đại ca A sẽ phải nói chuyện với đại ca B, yêu cầu dừng việc bắt nạt “ đàn em của tao” ngay và luôn, nếu không thì sẽ có ... chiến tranh.

Nếu đại ca A không bảo vệ được đàn em, thì đại ca A sẽ mất mặt, mất luôn vị thế đại ca, còn đàn em nào dám theo nữa!

2 – Thế giới, thực chất là một kiểu “giang hồ” ở quy mô ... thế giới mà thôi ! Hiện tại, ta thấy có vài ông đại ca, như ông Mỹ, ông Nga, ông Trung Quốc. Tiếc là, ông Mỹ đập đàn em của hai ông kia, mà hai ông kia chả làm gì được.

Nguyễn Đình Bổn - Putin và Tập lẽ nào cúi đầu ?

 

Tổng thống Trump đã thông báo với tổng thống lâm thời của Venezuela, Delcy Rodríguez, rằng bất kỳ sự bình thường hóa sản xuất dầu mỏ và việc dỡ bỏ các hạn chế nào từ Mỹ đều phụ thuộc hoàn toàn vào hai yêu cầu không thể thương lượng :

• Tái cấu trúc địa chính trị toàn diện : Venezuela phải ngay lập tức loại bỏ tất cả ảnh hưởng của Trung Quốc, Nga, Iran và Cuba. Điều này bao gồm việc chấm dứt tất cả các hiệp ước kinh tế hiện có và việc rút quân nhân kỹ thuật và quân sự nước ngoài ra khỏi Venezuela.

• Quan hệ đối tác năng lượng độc quyền : Quốc gia này phải tham gia vào một liên minh năng lượng "chỉ có Mỹ". Điều này buộc Venezuela phải hợp tác độc quyền với các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ trong sản xuất và phát triển cơ sở hạ tầng, đảm bảo rằng Hoa Kỳ được ưu tiên tiếp cận và có "quyền ưu tiên" đối với tất cả các mặt hàng dầu thô nặng xuất khẩu.

Lê Học Lãnh Vân - Hoa Kỳ & Venezuela

Việc Mỹ - Venezuela có tầm ảnh hưởng lâu dài và toàn cầu về rất nhiều mặt. Đây là có thể là ván cờ giữa các siêu cường, cũng có thể có tầm nhìn gần hơn như cuộc bầu cử trong lòng nước Mỹ sắp tới.

Thế giới đã chính thức bước vào thời loạn và chắc chắn có ảnh hưởng tới Việt Nam. Việt Nam ở vị trí có lên tiếng cũng không thay đổi được gì!

Sắp tới chắc còn nhiều nước cờ đi tiếp theo. Ván cờ siêu cường sẽ kéo theo sự chuyển động, biến thế của các nước cờ khu vực.

Lê Diễn Đức - Chiến lược mới có định hình nước Mỹ trong dài hạn ?

 

Thủ tướng Ba Lan, Donald Tusk, gửi lời cảnh báo đến Washington: “Các bạn Mỹ thân mến, châu Âu là đồng minh gần gũi nhất của các bạn chứ không phải là vấn đề của các bạn.”

Nhưng đúng lúc ấy, Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ năm 2025 dài 33 trang được Nhà Trắng công bố như một cú chấn động làm rung chuyển trật tự thế giới quen thuộc. Ông Trump đặt bút ký vào tài liệu này, và thông điệp gửi ra toàn cầu gói gọn trong một tinh thần rất rõ: Mỹ sẽ lo cho Mỹ trước. Phần còn lại - tự lo.

Vì vậy, NATO, châu Âu hay Ukraine… tất cả đều phải chuẩn bị cho một “kỷ nguyên Trump” thực dụng, lạnh lùng, khó đoán và không khoan nhượng. Mỹ tuyên bố không còn theo đuổi “thống trị toàn cầu”, không còn trả hóa đơn an ninh cho châu Âu, và không còn nhảy vào mọi cuộc chiến để cứu ai khác.

Hoàng Quốc Dũng – Vết rạn nứt hai bờ Đại Tây Dương

 

Các bạn đã quá rõ lập trường của tôi về cuộc chiến Ukraina- Nga. Ngay từ những giây phút đầu tiên, tôi đã ủng hộ vô điều kiện cuộc kháng chiến chống xâm lược Nga của Ukraina.

Tuy nhiên, là người thường xuyên viết về nhiều chủ đề khác nhau của cuộc sống, tôi ít khi sa vào các bản tin chiến sự, thắng lợi của Ukraina hay thất bại của Nga… Những điều ấy đã có rất nhiều người khác làm rồi. Tôi thích nhìn vào bức tranh lớn hơn, những xu hướng âm thầm quyết định tương lai. Và chính vì thế, có lúc viết cũng vui, mà đôi khi lại mang nỗi buồn khó giấu.

Tình hình hiện nay, nếu nói thật với nhau, thì không vui. Ukraina đang rơi vào một giai đoạn vô cùng khó khăn, dù chắc chắn chưa phải là tuyệt vọng. Nhưng trong cái không vui của riêng Ukraina, lại có một nỗi lo rộng lớn hơn : Cái không vui của toàn bộ phương Tây.