Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Ngày 03/09/2026, hãng Reuters xác nhận ông Donald Trump vừa tuyên bố rằng "hàng trăm tỉ đô-la" đã được trao cho Ukraine và NATO hoàn toàn "free of charge" (cho không). Ông khẳng định nước Mỹ sẽ yêu cầu châu Âu phải hoàn trả số tiền này.
Dưới góc nhìn pháp lý và cơ chế ngân sách Mỹ, lập luận này hoàn toàn không có cơ sở thực tế, nếu không muốn nói là một sự bóp méo thô thiển.
1. Bản chất của "Hàng trăm tỉ USD" thực sự đi đâu?
Vì ông Botz có việc phải đi ngay nên tôi chỉ mời được ông Istvan Losonczi ăn trưa trong quán ăn của câu lạc bộ Honved. Cái tên này xuất phát từ “Magyar Honvédség” (Lực lượng vũ trang Hung). Quán giải khát gọi là Regiment Caffee (Cà phê trung đoàn). Sau 1990 câu lạc bộ Honved mở cửa cho toàn dân, nhưng các sĩ quan vẫn lui tới đây gặp nhau. Từ bà phục vụ đến ông tướng đều quen biết nhau.
Khác với ông quân nhân chuyên nghiệp Laszlo Botz, Istvan Losonczi vốn là chàng sinh viên yêu văn học. Vì giỏi tiếng Anh và văn hóa nước ngoài nên ông được vào làm ở đài truyền hình nhà nước MTV, chuyên trách biên tập và giao dịch mua phim nước ngoài.
Hai ông cựu nhân viên truyền hình xã hội chủ nghĩa rất hợp nhau bên ly bia Kőbányai. Đĩa thịt goulash nóng hổi khiến tôi nhớ đến khái niệm “Goulash communism” (Chủ nghĩa Cộng sản Thịt hầm) [1] mà tôi nghe từ hồi nhỏ.
Tối nay, Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier, tổ chức một cuộc gặp thân mật với cánh báo chí tại nhà riêng của ông.
Năm nào cũng có cuộc gặp trước Ngày Báo chí 21/6 nhưng năm nay, ông tổ chức sớm hơn thường lệ. Không ai nói ra, nhưng nhiều người trong căn phòng hiểu rằng, đây có thể là lần cuối chúng tôi gặp nhau với tư cách đồng nghiệp báo chí.
Sau đợt tinh gọn, nhiều tờ báo sẽ thay đổi. Có những cơ quan báo chí không còn tồn tại dưới tên gọi cũ. Có những phóng viên sẽ chuyển nghề. Có những người đã dành cả tuổi trẻ cho một tòa soạn nhưng rồi phải chọn một con đường khác.
Ngày 05/05/2026: Hội đồng EU đã thông qua quyết định cho phép EU ký Thỏa thuận một phần mở rộng (Enlarged Partial Agreement) về Tòa án đặc biệt xét xử tội ác xâm lược Ukraine (Special Tribunal for the Crime of Aggression against Ukraine).
EU sẽ tham gia với vai trò đồng sáng lập, đóng vai trò chủ đạo và tham gia ủy ban quản lý (Management Committee) của tòa án.
Quy trình tiếp theo: Phải được Nghị viện châu Âu chấp thuận, sau đó EU chính thức ký và tham gia.
Chiến thắng của Péter Magyar trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự thay đổi chính phủ.
Đây là một sự kiện tái cấu trúc chính trị cấp khu vực, với tác động trực tiếp tới cân bằng quyền lực trong Liên minh châu Âu và lan tới cả không gian chính trị xuyên Đại Tây Dương.
Sau hơn một thập kỷ cầm quyền của Viktor Orbán, Hungary đã chuyển từ vị thế “người phá nhịp” sang khả năng trở thành một tác nhân đồng thuận trong EU. Sự chuyển dịch này diễn ra thông qua ủy quyền dân chủ quy mô lớn, khi Tisza giành được đa số hiến pháp (2/3) trong quốc hội mới.
Hiện tại với cuộc chiến tranh ở Ukraine, đang nổi lên hai vấn đề chính.
Thứ nhất, liệu Putler có dụ khị được Mỹ của Trump với cái mồi nhử 12.000 tỉ đô-la hay không? Hôm trước, tôi thấy có bác đang cho rằng đây là một mồi nhử riêng với tên gọi là “gói Dimitriev”. Thực chất của nó là gì?
“Gói Dmitriev” lấy tên theo Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Tài sản Quốc gia Nga là một đề án kinh tế toàn diện mà Điện Kẩm-linh dùng để “a li mơi mơi” chính quyền Donald Trump, cụ thể là đem các nguồn tài nguyên ra dụ, gồm có:
Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích cực.
Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.
Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.
Tôi cứ hồi hộp thấp thỏm chờ. Rồi cũng tới! Hôm nay Giáng Sinh rồi!
“Tối hậu thư” của ông Trump buộc Ukraina chấp nhận “kế hoạch hòa bình”, nếu không Mỹ buông bỏ, thì… vứt sọt rác!
Đàm phán Miami khép lại đúng kiểu diễn sâu nhiều lớp, lắm cảnh nhưng không ai vỗ tay.
Ngoài gói hỗ trợ chung khoảng 105 tỉ USD từ EU, năm 2026 Ukraine tiếp tục nhận được một làn sóng viện trợ song phương rất lớn từ các quốc gia châu Âu và các đối tác ngoài EU. Cho thấy cuộc chiến này không hề bị “lãng quên”, mà đang bước sang giai đoạn ổn định nguồn lực dài hạn.
* Đức cam kết 11,5 tỉ USD riêng cho năm 2026, tập trung vào phòng không, drone và đạn pháo – những yếu tố sống còn trên chiến trường hiện đại.
* Vương quốc Anh bổ sung 684 triệu USD, chủ yếu cho phòng không và các quỹ quốc phòng chiến lược.
TỔNG KẾT TUẦN SÁT TRƯỚC GIÁNG SINH
1. Tuần trước có hai chuyện cực kỳ quan trọng liên quan đến Putler
Thứ nhất, hắn gặp các sĩ quan cao cấp của Bộ Sân khấu và trình diễn Nga. Trong buổi gặp gỡ này, hắn gọi các lãnh đạo châu Âu là… lũ lợn con.
Thứ hai. Thông điệp Liên bang và marathon điện thoại. Hai cái này tôi coi là một thôi vì đều hướng tới dân chúng. Đây là một đoạn trong thông điệp:
Trích : “Chúng tôi, những người sống ở Nga trong dòng chảy vô tận của thời gian, trong thế kỷ XX và XXI, biết ơn đón nhận mọi thành tựu mà những người đi trước, tổ tiên chúng tôi đã đạt được. Chúng tôi sống, giống như mọi người khác, ở khắp mọi nơi và mọi lúc, với những mối quan tâm hiện tại. Nhưng chúng tôi không đứng yên. Chúng tôi tiến về phía trước. Chúng tôi làm việc, chiến đấu, đấu tranh và làm hết sức mình để giải quyết những vấn đề mà thời đại đặt ra.
Rạng sáng 19/12/2025, sau hơn 15 giờ đàm phán căng thẳng tại Brussels, Liên minh châu Âu thông qua gói hỗ trợ tài chính trị giá 90 tỉ euro cho Ukraine giai đoạn 2026–2027. Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số, người ta sẽ bỏ lỡ điều quan trọng nhất của thượng đỉnh này.
Điều đáng chú ý không phải là EU đã chi bao nhiêu tiền, mà là ai đã không còn khả năng ngăn cản quyết định ấy.
Hungary và Slovakia phản đối. Lập trường của họ không mới. Nhưng lần này, sự phản đối ấy không còn tác dụng thực tế.
Chủ nhật, cũng không rảnh, nhưng nhà cháu chán chuyện xứ ta rùi, toàn là linh tinh tình phộc, chả đâu vào đâu. Vậy nên, ngó ra thế giới, coi thiên hạ trong cuộc hí trường thế nào.
Cứ phải nói toẹt ra, dù có lý do gì đi chăng nữa, thì EU, NATO là đám chết nhát, rụt rè, ích kỷ, thiếu quyết đoán, lúc nào cũng đội trên đầu cái mũ "nên, hay không nên" rồi chả ra đâu vào đâu. Hò hét nhưng không hành động, không thực chất. Nói bỗ bã theo kiểu người xứ ta, "vừa đ*o vừa run".
Tất cả những gì EU, NATO nói và làm suốt hơn 3 năm qua, kể từ khi nổ ra cuộc chiến ở Ukraine đã chứng minh điều ấy.
"Biết ơn là điều tuyệt diệu: Nó khiến cái tốt đẹp của người khác cũng trở thành của ta” - Voltaire
Liên minh châu Âu vừa rút ví tặng Việt Nam 500.000 euro để khắc phục hậu quả thiên tai. Một hành động nhanh, gọn, tinh tế, thiết thực - đúng phong cách châu Âu: không kèn trống, không phông bạt khoa trương lòng tốt. Thế mà chỉ ít ngày sau, chình ình trên mặt tờ báo tỉnh, giật lên một cái tít: “Châu Âu nợ nần, tự đào hố chôn mình khi mải trừng phạt Nga.”
Dân mạng lập tức phản pháo: “Ơ, vừa nhận viện trợ, vừa đâm thọt người cứu trợ à?”
Nếu đây là phim hài, chắc khán giả sẽ cười ngất. Nhưng trong ngoại giao, đó lại là một pha hớ… hơi bị đắt. Vì giữa thời toàn cầu hóa, lời một nhà báo, dù chỉ là báo tỉnh, có thể được hiểu như tiếng nói của cả một quốc gia.
Lâu rồi tôi không viết về cuộc chiến Ukraine-Nga vì biết còn lâu mới có hòa bình. Putin chết thì có anh IN nào đó kiểu Lênin, Statin, Elsin, Putin, … lên.
Khôi hài ở chỗ, Zelensky đang bay tới Washington để xin Tomahawks (đọc là tô-ma-hốc) thì Putin bỗng a lô Trump. Thế là mọi chuyện vẫn như xưa, đánh nhau cứ đánh nhau, môi giới hòa bình cứ tiếp tục dựa trên deal (mối làm ăn) dù trước đó Trump từng dọa gửi tô-ma-hốc cho Ukraine.
Không có lợi lộc gì thì khó có chuyện cụ Trump đứng ra dàn xếp. Dân Nga hay Ukraine chết vài trăm mỗi ngày chả có ý nghĩa với Putin và Trump. Chỉ có Zelensky và EU đứng ngồi không yên, dù họ rất muốn hòa bình để cưới nhau.
Nhà Trắng vừa công bố bức ảnh chụp cuộc gặp giữa Trump và Zelensky, kèm dòng chú thích đầy mỹ từ:
“Chúng tôi không mất người, không lãng phí tiền bạc, chúng tôi được trả tiền cho đạn dược và tên lửa, đạt được thỏa thuận rất có lợi với NATO… Nhưng chúng tôi không vì điều đó – mà vì để cứu hàng ngàn sinh mạng.”
Nghe tưởng đẹp, tưởng nhân đạo. Nhưng rồi, Trump nói tiếp:
“Đã đến lúc đạt được thỏa thuận hòa bình và dừng lại ở đây. Tôi đã nói với ông ấy, cũng như với Tổng thống Putin, rằng máu đã đổ quá nhiều, ranh giới được quyết định bởi chiến tranh và lòng dũng cảm. Họ phải dừng lại ở nơi họ đang đứng. Hãy để cả hai bên tuyên bố chiến thắng, để lịch sử quyết định.”
Ông Zelensky đến Washington vẫn tư thế không thay đổi. Ông không mặc veston, dù trong lần trước ông Trump đã từng mỉa mai về cách ăn vận.
Tới Nhà Trắng lần này ông khôn khéo mặc thêm một áo khoác màu đen, không phải veston. Vẫn giữ được lập trường của mình - sẽ mặc veston khi chiến tranh kết thúc, nhưng làm nhẹ đi cái nhìn khó chịu của Nhà Trắng.
Tôi đã phân tích khá nhiều. Làm trung gian hòa bình mà thiện chí chỉ dành cho kẻ xâm lược, và o ép người bị xâm lược, thì chắc chắn sẽ chẳng bao giờ có hòa bình bền vững và lâu dài.
Liên minh Châu Âu (EU) đã thông qua gói trừng phạt thứ 18 đối với Nga, Cao ủy Chính sách Đối ngoại EU Kaja Kallas đã xác nhận. Nó bao gồm những gì mà khắc nghiệt đối với Nga đến vậy ?
Gói trừng phạt này tập trung đánh vào dầu mỏ và tài chính. Hai thứ đang đem đến khả năng duy trì chiến tranh cho Nga, và bây giờ nó phải bị bóp nghẹt. Cụ thể :
- Lần đầu tiên, EU hạ trần giá dầu thô của Nga xuống còn 47,6 đô la một thùng, thấp hơn cả trần của G7 đang áp dụng là 60 đô la.
Ông Trump và các cộng sự của ông và các thành viên trong đảng Cộng Hòa đã cố gắng ủng hộ các ứng viên cánh hữu hoặc cực hữu trong các cuộc bầu cử gần đây ở một số nước.
Nhưng chủ thuyết MAGA, hay trào lưu MAGA đã thất bại ở Canada, Đức, Úc và gần đây nhất ở Bồ Đào Nha và Rumani !
Tôi là người có tình yêu và sự gần bó sâu sắc với Ba Lan, đất nước đã cho tôi hầu như tất cả của cuộc đời : ăn học, công việc, nhà cửa, tiền bạc và một sự trải nghiệm phong phú trước khi tôi qua Mỹ.
Sinh tồn với tôi không phải là nháo nhào ra siêu thị gom đủ thứ chất đầy tủ lạnh như thiên hạ.
Hồi trong dịch Covid, khi xung quanh thiếu rau xanh thì tôi vẫn có rau hữu cơ ăn đều nhờ trồng rau Aquaponic trên sân thượng. Mỗi ngày đều đi vào tâm dịch để tặng quà thì sau khi ra khỏi các bệnh viện dã chiến là phơi nắng ít nhất 30 phút, vì biết đến nơi nhiều người chết thì nhiều âm khí, cần dương khí từ ánh nắng bổ sung. Virus, vi khuẩn là tính âm, tính hàn nên cũng rất sợ ánh nắng.
Quanh vườn nhỏ của tôi lúc nào cũng có chừng chục cây thuốc, và trung bình là hai loại cây thuốc cho từng tạng thuộc ngũ tạng.
Không phải chỉ có người Việt Nam, mà ngay cả những học giả nước ngoài cũng có những sai lầm ấu trĩ về sự đóng góp của Mỹ vào Minh ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
NATO hiện thời có 32 quốc gia thành viên. Đa số đều cho rằng, chỉ một mình nước Mỹ mà phải đóng góp khoảng 66 % vào tổ chức này, thiệt tình là điều 100 % sai lầm. Việc này đến từ sự hiểu lầm (lẫn lộn) về "ngân sách hoạt động" của tổ chức NATO và "chi tiêu quốc phòng" cho mỗi quốc gia thành viên.
"Ngân sách hoạt động NATO" hàng năm là 4,6 tỉ đô la. Ngân sách này dùng để chi phí cho nhiều hoạt động: hoạt động quân sự (2,37 tỉ), hoạt động dân sự (483,3 triệu đô la) cùng một số hoạt động khác.
