Dương Quốc Chính - Chào kiểu phát xít và người Việt từng thân phát xít

Vừa rồi có mấy cháu vào húc mình bào chữa cho hình ảnh giơ tay chào kiểu Hitler, biện bạch đó là chào kiểu “Roman salute”.

Nên hiểu là kiểu chào từ thời La Mã, được tái hiện qua nghệ thuật sân khấu cổ điển đó là dạng truyền thuyết bên Ý. Nhưng nó chỉ thực sự nổi tiếng sau khi Mussolini sử dụng cách chào này với ý gắn kết phát xít Ý với đế quốc La Mã. Anh em phát xít đều thích thủ dâm tinh thần dân tộc vĩ đại!

Nên nhớ là Mussolini mới là cha đẻ của chế độ phát xít, sau đó Hitler mới phát triển tiếp và biến cải chút ít thành chủ nghĩa Quốc xã (Quốc gia xã hội chủ nghĩa). Ông họa sĩ này cũng copy luôn kiểu chào này kèm với câu “Heil Hitler”. Kể từ đó, kiểu trào này mới thực sự nổi tiếng và sau này trở thành nỗi ám ảnh, cực nhạy cảm của người dân châu Âu.

Phe Trục lúc đó bao gồm ba nước chính là Đức, Ý, Nhật, sử, sách giáo khoa đều gọi chung là phát xít. Nhưng chính xác ra thì tư tưởng của ba nước này không hoàn toàn trùng khít, không như các nước cộng sản thuở ban đầu là copy gần như y chang hệ tư tưởng qua nhau.

Nhật thực ra chỉ là dạng quân phiệt vẫn theo mô hình quân chủ lập hiến nhưng có tinh thần dân tộc cực đoan, thì hoàn toàn khớp với tư tưởng của Đức và Ý lúc đó. Nhưng một hệ tư tưởng không chỉ có mỗi tinh thần dân tộc. Nhật tuy cũng đề cao dân tộc nhưng đâu có diệt chủng như Đức. Nói chung là không cực đoan bằng.

Tuy nhiên, vì đều có màu phát xít nên Nhật cũng bị ảnh hưởng bởi Đức và Ý. Có người lấy bức ảnh Thanh niên Tiền phong (thân Việt Minh, do Phạm Ngọc Thạch lãnh đạo hồi 1945) cũng giơ tay chào kiểu này để bình thường hóa nó. Nhưng thực tế lại càng khẳng định màu sắc phát xít.

Bởi vì Thanh niên Tiền phong trước khi theo Việt Minh lại là tổ chức do Nhật lập nên ở Nam Bộ. Đây là tổ chức duy nhất được Nhật cấp vũ khí. Vì thế mà khi ông Trần Văn Giàu (Việt Minh) thu phục được bác sĩ Phạm Ngọc Thạch theo Việt Minh thì tự nhiên thanh thế của Việt Minh thành ra nổi trội ở Sài Gòn và Nam Bộ. Góp phần không nhỏ để cướp quyền lãnh đạo lúc tranh tối tranh sáng, do là tổ chức duy nhất có vũ khí, ngoài quân Nhật ra. Pháp thì lúc đó bị Nhật tước vũ khí và bỏ tù hết rồi.

Chính vì màu sắc phát xít Nhật này nên Thanh niên Tiền phong mới có kiểu chào thế kia. Chuyện này sách giáo khoa lịch sử hay báo chí cách mạng chỉ nhắc đại khái thôi. Ai đọc cuốn hồi ký của nhà báo Nguyễn Kỳ Nam thì sẽ rõ chuyện này. Chỉ nhìn bức ảnh thì không hiểu được lý do tại sao nó vậy.

Nhắc thêm là thời điểm đó người Việt cũng có đảng thân Nhật, có tư tưởng phát xít là Đại Việt Quốc xã (Đại Việt Quốc gia Xã hội đảng), tên quen không? Đừng nghe cái tên mà vội kỳ thị. Họ cũng yêu nước và muốn giải phóng dân tộc khỏi người Pháp, mà Pháp lại thua Đức và Nhật, nên người ta lập đảng đó không lạ. Vì muốn chống Pháp thì phải dựa vào kẻ thắng Pháp thôi.

Tóm lại, kiểu chào nói trên rõ ràng là kiểu chào của phe phát xít. Vì chỉ có phe này mới phát tán được hình ảnh này ra khắp thế giới như vậy. Bây giờ mấy thanh niên tân phát xít đầu trọc bên Nga cũng tái hiện mấy hình ảnh này thôi.

Mình không có ý quy chụp cậu bé kia là phát xít mới, nhưng có thể nó có tình cảm nhất định với Hitler (chứ không mấy ai quan tâm tới Mussolini hay Thanh niên Tiền phong hay Roman Saluto đâu). Còn hành động của Elon Musk có lẽ không phổ biến cho lắm, cũng không hoàn toàn giống.

Qua đây mới thấy là có thể các cháu học sinh còn non nớt về chính trị nên có thể có những hành động bột phát do phấn khích quá. Cũng không nên quy chụp nặng nề về mặt tư tưởng, có thể chỉ là sự ngưỡng mộ cá nhân gì đó. Như mình cũng có đọc "Cuộc đời chiến đấu của tôi", "siêu phẩm" của ông họa sĩ, do tò mò, đọc cho biết thôi. Cũng như từng đọc "siêu phẩm" khác của Karl Marx là "Tuyên ngôn đảng cộng sản". Tất nhiên vì mình đọc đủ nhiều nên não không bị ảnh hưởng bởi tư tưởng cực đoan nữa. Đọc cho biết thôi.

Nói thêm là học sinh sinh viên Việt Nam nói chung đều chậm phát triển và mặt tư tưởng. Do sách giáo khoa dạy rất hạn chế về khoa học chính trị đa chiều, chủ yếu chỉ dạy về chủ nghĩa cộng sản mà thôi. Trong khi mình đọc sách giáo khoa Việt Nam Cộng Hòa, người ta dạy hết về các mô hình thể chế từ cổ đại tới hiện đại, phân tích ưu nhược điểm đâu ra đó, từ năm đệ tứ (lớp 9). Thế nên sinh viên thậm chí cả trí thức trẻ Việt Nam mà nói chuyện chính trị tổng quan thì đều như những đứa bé lớn tuổi.

Thế nên các cháu này nhìn chung đều chưa định hình tư tưởng gì đâu, chủ yếu là con ngoan trò giỏi đúng lề. Thế nên cũng chưa nên có sự đánh giá nặng nề về tư tưởng của các cháu.

Chuyện này làm mình nhớ tới hai cháu Olympia khác là cháu Yên Bái với cháu gì Nghệ An (duy nhất không đi Úc). Cháu đầu chẳng may lộ tư tưởng ghét cộng sản bị thằng bạn tố nên toang. Cháu kia thì đỏ rực trên Facebook. Không rõ giờ các cháu ra màu gì rồi?

DƯƠNG QUỐC CHÍNH 01.11.2026