Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Tôi từng đôi lần bay Spirit Airlines trong nước Mỹ. Ai đi hãng này rồi đều biết cảm giác rất đặc biệt: Mua được tấm vé rẻ đến mức không tin nổi, nhưng từ lúc ra sân bay cho tới khi máy bay chạm bánh xuống đất thì chỉ biết… cầu nguyện.
Cầu nguyện đừng delay. Cầu nguyện đừng đổi gate phút chót. Cầu nguyện đừng bị tính thêm một đống tiền hành lý.
Ghế chật, dịch vụ tối giản, tiếp viên lạnh như tiền, và cái màu vàng chói chang của chiếc máy bay nhìn xa đã thấy “tiết kiệm”.
Đăng ngày:
Liên quan đến Trung Đông, chưa có gì chắc chắn về cuộc đàm phán vòng hai giữa Hoa Kỳ và Iran, đang còn tùy thuộc vào vui buồn của tổng thống Mỹ. Donald Trump tối thứ Ba đã triển hạn ngưng bắn cho đến khi có lệnh mới. Le Figaro nhận định các cuộc thương lượng vốn đã phức tạp nay càng trở nên khó khăn hơn bởi những phát biểu công khai của ông Trump.
Các cuộc oanh tạc gần như cả ngày lẫn đêm đi kèm với tuyên bố chiến thắng, những lời đe dọa hủy diệt ngày càng mạnh mẽ. Đã tạm dừng ném bom, nhưng Trump vẫn không ngừng đe dọa lẫn trấn an, làm cho tình hình ngoại giao và quân sự thêm phần rối ren. Năng lực truyền thông hầu như siêu đẳng của Trump để áp đặt thực tế của mình, từ một thập niên qua đã giúp sự nghiệp chính trị của ông cất cánh. Nay Donald Trump cố gắng vận dụng trong cuộc chiến tranh đầu tiên dưới quyền chỉ huy của ông.
Đăng ngày:
Le Figaro nhận xét « Iran và Hoa Kỳ đều thất bại trong việc mở lại eo biển Hormuz ». Tổng thống Mỹ vừa khoe là sẽ thông thương thì con đường hàng hải huyết mạch này lại bị đóng ngay sau đó. Điều kiện đi qua, thương lượng ra sao...vẫn mơ hồ trong khi ngưng bắn đến tối mai, thứ Tư theo giờ Washington là kết thúc.
Mỗi bên đều tố cáo bên kia và đều lên gân trước khi đàm phán. Teheran đòi Mỹ bỏ phong tỏa, nhưng đây là đòn bẩy để thương lượng nhằm đặt Iran dưới áp lực kinh tế. Hôm Chủ nhật, hầu như chẳng có tàu nào đi qua trong khi bình thường hơn trăm chiếc. Đến thứ Hai, có vài chiếc qua được : Nero, Starway và Axon I, đều bị Anh hoặc Mỹ trừng phạt vì có liên hệ với Nga hay Iran. Hải quân Mỹ đã nổ súng chặn lại tàu hàng Touska của Iran, ba chiếc tàu Iran khác đã phải đổi hướng. Phía Iran bắn cảnh cáo hai tàu buôn Anh và Pháp. Tổng thống Emmanuel Macron lấy làm tiếc vì sai lầm « của cả hai bên » kêu gọi kềm chế.
Đăng ngày:
Một trong những quốc gia chịu thiệt hại dây chuyền từ chiến tranh Iran là Ukraina. Le Monde nhận xét « Nga lợi dụng tình trạng Ukraina thiếu hỏa tiễn Patriot ». Mùa hè này có nguy cơ đẫm máu cho Kiev, không chỉ ngoài mặt trận. Đợt không kích mới đây cho thấy Matxcơva đã thay đổi chiến thuật : đánh vào cơ sở hạ tầng dân sự trên cả nước và ồ ạt tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo. Mười bảy người dân trong đó có một trẻ em 2 tuổi đã thiệt mạng và khoảng 100 người khác bị thương trong vụ oanh tạc hôm thứ Năm 16/04.
Thiệt hại nhân mạng nặng một cách bất thường là do vụ oanh kích của Nga kéo dài hơn 10 tiếng đồng hồ liên tiếp, với gần 700 drone và 44 hỏa tiễn đủ loại. Trước hết quân Nga tung ra nhiều đợt drone tầm xa (Dalra) để làm hao đạn của Ukraina, rồi đến 25 hỏa tiễn hành trình (mang được 800 ký chất nổ, và 19 hỏa tiễn đạn đạo bay ở tầm cao với vận tốc siêu thanh khó thể đánh chặn.
Bữa sau lệnh ngừng bắn tôi có bình luận là diễn biến hòa đàm và chiến tranh sẽ tùy thuộc vào tình hình đấu đá nội bộ của các phe phái của Iran. Phe nào thắng thế thì diễn biến sẽ đi theo chiều hướng nào.
Đến lúc này thì tình hình bế tắc cũng nằm ở chỗ đó, tức là ở Iran hiện tại không có sự lãnh đạo thống nhất và xuyên suốt. Có ba vấn đề dẫn tới tình hình rối loạn của Iran hiện nay.
Một là lãnh tụ tối cao không biết tình hình thế nào, và ông ta hiện nằm hoàn toàn trong sự kiểm soát của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Tôi đồ rằng ngay cả các lãnh đạo dân sự cũng không được tiếp xúc, không biết giáo chủ hiện sống chết, què cụt thế nào. Điều này dễ dẫn đến việc làm giả chiếu chỉ.
Hôm qua bọn Iran “láo” quá : Không thèm đến bàn đàm phán.
Trước hết, tôi muốn nói thẳng : Tôi không ủng hộ bất cứ chế độ độc tài nào. Mọi dạng độc tài đều đáng ghét.
Cuộc chiến Mỹ – Israel – Iran, theo những gì Donald Trump tuyên bố ban đầu và theo tương quan lực lượng, ai cũng nghĩ sẽ kết thúc nhanh chóng.
Lúc đầu, giọng điệu từ Hoa Kỳ rất rõ ràng : Đánh. Đánh cho sập, đánh cho gục, thậm chí có lúc như muốn “xóa sổ” cả một nền văn minh. Trong cách nói đó, chiến tranh gần như chỉ là một bài toán kỹ thuật : Có sức mạnh, có công nghệ, thì kết quả chỉ còn là vấn đề thời gian.
Đăng ngày:
Chiến thắng của khuôn mặt mới Peter Magyar ở Hungary được các tuần báo bàn luận nhiều nhất. Le Nouvel Obs nói về « Bài học từ Budapest » : Đã từ lâu chưa bao giờ châu Âu nhận được một tin tốt lành như vậy. Le Point mỉa mai « Lại hụt rồi, thưa ông Putin ! ». Tác giả Luc de Barochez giải thích trên L’Express « Sự sụp đổ của Orban thay đổi những gì tại châu Âu ».
Cũng như đã chống lại sự đô hộ của đế quốc Áo trong thế kỷ 19 và lật đổ sự thống trị của Liên Xô trong thế kỷ 20, hôm Chủ nhật 12/04 người dân Hungary quyết tâm giành lại tự do chính trị và phẩm giá dân tộc. Đất nước nhỏ bé này đã gởi đi thông điệp dân chủ vang vọng đến châu Âu và xa hơn nữa.
Thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) năm 2015 thời tổng thống Barack Obama, do nhóm P5+1 ký (Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga và Iran), nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt.
Vào Nhà Trắng, tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận này vào năm 2018, coi đó là thỏa thuận "tồi tệ". Và áp dụng chính sách "gây áp lực tối đa", tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề, dẫn đến căng thẳng gia tăng.
JCPOA với mục tiêu kiểm soát và giới hạn khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Iran. Trong đó, Iran cam kết ngừng vận hành phần lớn các cơ sở hạt nhân, giảm lượng uranium đã làm giàu và chịu sự giám sát quốc tế chặt chẽ. Đổi lại, Iran được gỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế từ Mỹ và phương Tây.
Trước hết, vì Mỹ từ chối dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng Iran (được áp đặt cách đây sáu ngày) cho đến khi Iran đồng ý tuân thủ tất cả các yêu cầu của Washington.
Việc đóng cửa eo biển lần nữa là cách duy nhất mà Iran có để buộc Mỹ nhượng bộ ở điểm này. Vì hiện tại họ đang trong tình trạng ngạt thở về kinh tế, do mất đến 400 triệu đô la mỗi ngày vì thiếu thu nhập từ bán dầu thô.
Mặt khác, nếu lệnh phong tỏa của Mỹ không được dỡ bỏ trước ngày 26 tháng 4 (trong vòng 8 ngày nữa), Iran sẽ buộc phải đóng các giếng dầu do các kho tràn đầy không thể chứa thêm.
Đăng ngày:
Le Monde ngày 16/04/2026 có bài điều tra « Ở Việt Nam, sân gôn tương lai của Trump Organization bị phản đối và cáo buộc tham nhũng ». Được ký ngay trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cuối năm 2024, dự án này gây chia rẽ trong chính quyền và gây giận dữ cho người dân vì được đền bù với giá vô cùng thấp.
Tại một khúc uốn của sông Hồng cách Hà Nội khoảng 40 cây số về phía nam, những ngôi mộ trong nghĩa địa nhỏ nằm giữa cánh đồng bắt đầu được di dời trước người sống. Hoàng Anh Sa, một nông dân khoảng 50 tuổi sống ở làng bên, cho biết một số người đã sớm dời mộ người thân đi nơi khác. Dự án nhanh chóng được duyệt với hy vọng có được thỏa thuận thương mại tốt đẹp với Hoa Kỳ ( Việt Nam là nước có thặng dư thương mại với Mỹ đứng thứ ba thế giới ). Hôm 21/05/2025, lễ đặt viên đá đầu tiên được tổ chức gần nghĩa địa này, có thủ tướng Phạm Minh Chính đọc diễn văn.
Đăng ngày:
Libération chạy tít trang nhất « Ngọn gió phương Tây ở Budapest ». Nhật báo mô tả cảnh hai bên bờ sông Danube hôm Chủ nhật vang dậy khúc hoan ca châu Âu. Một châu Âu mà phó tổng thống Mỹ JD Vance sỉ nhục và đã đến tận Budapest tuần qua để ủng hộ Viktor Orbán, người bạn thân thiết của Donald Trump.
Rõ ràng ông Vance ngày càng trở thành loài chim báo điềm xấu ở những nơi đi qua : chuyến đi Pakistan tiếp theo để thương lượng với Iran đã thất bại. Chiến thắng của chính khách bảo thủ Péter Magyar được Washington cũng như Matxcơva lạnh lùng đón nhận. Một xì-căng-đan mới đây cho thấy ngoại trưởng Hungary Péter Szijártó đã tiết lộ các thông tin mật của Liên hiệp châu Âu (EU) cho đồng nhiệm Nga Serguei Lavrov.
1. Magyar thắng cử cách đây hai ngày (13/04/2026) là một cơn địa chấn tại Budapest
Ngày 28/02, đúng hôm Trump tiến hành chiến dịch Epic Fury, do nhận được đề nghị của quần chúng nên tôi đã viết bài nhận xét về vụ Orbán của Hungary chặn gói vay 90 tỉ Euro của EU cho Ukraine.
Hôm đó tôi đã cho rằng, cú “đường ống dầu Druzhba” từ Ukraine như một cú knock out tặng Orbán, và đương nhiên là đòn hỗ trợ cực kỳ quý giá cho phe đối lập Hungary. Cho đến thời điểm đó, Orbán luôn luôn hành xử như một kẻ thù đúng nghĩa của Ukraine.
Với đòn này, Ukraine giúp đối lập Hungary đánh vào chiến lược “năng lượng giá rẻ” của Orbán, khi đó tôi ngờ rằng, đương kim Thủ tướng Hungary sẽ mất một lượng phiếu lớn từ những người trung lưu và thu nhập thấp vì không hóa giải được ngay lập tức.
"Làm ơn hãy nói với Giáo hoàng Leo rằng Iran đã giết chết ít nhất 42.000 người biểu tình vô tội, hoàn toàn không vũ trang trong hai tháng qua, và việc Iran sở hữu bom hạt nhân là hoàn toàn không thể chấp nhận được.
Cảm ơn sự quan tâm của các bạn đến vấn đề này. Nước Mỹ đã trở lại!!!"- tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social cuối ngày 14-04, giờ địa phương.
Cuộc chiến lạ lùng này vẫn tiếp diễn, sau khi Giáo hoàng Leo XIV cảnh báo về nguy cơ các nền dân chủ sa vào "chế độ chuyên chế đa số".
Lão PP ngay từ ngày đầu đã nhìn ra Trung Quốc đứng đằng sau Iran nên chiến tranh khó kết thúc. Lần này Trump đã ra đòn đúng!
Trump tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz. Phân tích đầy đủ ba câu quan trọng từ tuyên bố của Trump như sau:
Câu thứ nhất: "Hải quân Hoa Kỳ sẽ ngay lập tức bắt đầu phong tỏa bất kỳ tàu thuyền nào có ý định vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Cuộc phong tỏa sẽ bắt đầu ngay lập tức. Các quốc gia khác cũng sẽ tham gia vào cuộc phong tỏa này."
Các cháu bên chuồng đang định hướng tán loạn để chửi Mỹ! Rất buồn cười. Nó muốn định hướng Mỹ như thằng cướp biển Iran vậy.
Việc chặn các tàu đóng phế cho Iran là để chặn nguồn thu của nước này. Vì nó đang làm đúng như cướp biển đòi tiền mãi lộ. Mỹ là thằng sen đầm quốc tế thôi.
Sau khi chặn nguồn thu bất hợp pháp này của Iran, Mỹ sẽ đóng quân luôn ở đó để bảo kê cho giao thông hàng hải tự do như trước.
Cuộc đàm phán Mỹ-Iran tại Pakistan đã khép lại sau hơn 20 giờ căng thẳng mà không đạt được thỏa thuận. JD Vance rời Islamabad, mang theo một thông điệp rõ ràng: Hai bên vẫn đứng ở hai chiến tuyến không thể dung hòa.
Phía Iran không chấp nhận từ bỏ tham vọng hạt nhân. Phía Donald Trump coi đó là “lằn ranh đỏ”. Khi không bên nào lùi, đàm phán thất bại là điều gần như tất yếu.
Nhưng câu hỏi lớn hơn không nằm ở thất bại ấy. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Đăng ngày:
Từ tháng 10/2025, Trung Quốc đã biến một bãi cát hoang vắng ở Biển Đông thành một đảo san hô rộng 600 hecta. Phát ngôn viên bộ ngoại giao Trung Quốc nói rằng dự án khổng lồ này « nhằm cải thiện điều kiện sống và làm việc trên các đảo và phát triển kinh tế địa phương », nhưng tuần báo Anh cho là lời biện bạch này không hợp lý chút nào. Theo số liệu của chính Bắc Kinh, tất cả các đảo nhỏ ở Biển Đông chỉ có không quá 2.000 công dân nước này sinh sống (chưa kể hàng ngàn binh lính). Gần như tất cả đều được Trung Quốc đưa đến nhằm khẳng định chủ quyền.
Đá Hải Sâm (Antelope Reef, Trung Quốc gọi là Linh Dương) bắt đầu trông giống một cách kỳ lạ với căn cứ không quân trên Đá Vành Khăn (Mischief Reef/Mỹ Tế) – một trong ba căn cứ lớn được xây dựng trong cơn sốt đảo nhân tạo từ 2013 đến 2015.
Đàm phán Mỹ - Iran kết thúc sau 21 giờ cãi lộn và hai bên ra về mà không đạt được gì.
JD Vance, Phó tổng thống Hoa Kỳ, sau khi kết thúc 21 giờ đàm phán với các quan chức Cộng hòa Hồi giáo Iran, cho biết: “Chúng tôi đã đến với một đề xuất rất đơn giản và là đề xuất cuối cùng tốt nhất của mình”.Và nhấn mạnh rằng Mỹ đã thể hiện “sự linh hoạt rất lớn” trong các cuộc đàm phán này.
Vance bổ sung: “Vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào. Chúng tôi sẽ trở về Mỹ mà không có thỏa thuận”. Các quan chức Cộng hòa Hồi giáo Iran “đã quyết định không chấp nhận các điều kiện của chúng tôi.”
Cái eo biển Hormuz cho thấy rằng Iran chơi bài Chí Phèo, khi bị đánh thì chặn luôn đường đi qua nhà mình không cho ai đi. Chứ bản thân cái eo biển đó không có chiến sự dẫn tới ách tắc giao thông hàng hải. Bản chất nó là như thế.
Nếu Mỹ và Israel đánh Iran mà Iran đánh lại, hoặc đánh mấy nước đồng minh hỗ trợ hai nước kia đánh mình thì đã đành. Đây chặn eo biển là làm hại hầu hết các nước không liên quan, không thù địch với Iran. Thì đó là Chí Phèo rõ.
Eo Hormuz chỗ hẹp nhất rộng 39 km (khoảng 21 hải lý). Nên theo luật quốc tế, lãnh hải của Iran (phía Bắc) và Oman (phía Nam), mỗi ông có 12 hải lý. Ở đây coi như hai nước chia đôi độ rộng eo biển.
Đăng ngày:
La Croix ngày 09/04/2026 chạy tít trang nhất « Một cuộc ngưng bắn quá mong manh », chưa thấy được lối ra. Tương tự, Le Figaro nhận xét « Thế giới ngưng đọng với ‘ngưng bắn’ mong manh của Trump », Le Monde cho rằng « Giữa Trump và Iran, một cuộc ngưng bắn dễ tan vỡ ». Les Echos đặt câu hỏi « ‘Deal’ (thương lượng) như thế nào sau ngưng bắn ? ». Libération so sánh « Ngưng bắn ở Iran, thảm sát ở Liban ».
Le Figaro nhận định « Chỉ có thời gian mới cho thấy người chiến thắng trong cuộc chiến tranh giữa Mỹ-Israel và Iran ». Do sống sót và kiểm soát được eo biển Hormuz, Teheran có vẻ là người nắm được phần thắng. Nhưng chiến thắng mặt ngoài này liệu có bền vững với các cuộc đàm phán sắp tới và với thời gian ?
