Trần Trung Đạo - Mỹ nên hay không nên đánh Iran, và nếu đánh sẽ có lợi cho ai?

Hôm kia người viết có tham gia buổi thảo luận trên diễn đàn của Nhóm Trao Đổi về tình hình Iran và tương lai của quốc gia này. Buổi thảo luận rất sôi nổi, tích cực. Sáng nay viết thêm vài điểm cùng chủ đề này.

Xung đột Mỹ Iran không phải mới, mà bắt đầu từ năm 1979 khi Cộng Hòa Hồi Giáo Iran (The Islamic Republic of Iran ) vừa được thiết lập và 52 nhân viên tòa đại sứ Mỹ bị bắt giữ làm con tin.

Viết lại theo tác phẩm The Iran Hostage Crisis của R. Conrad Stein. Sáng ngày 4 tháng 11, 1979, một đám đông khoảng 500 người Iran bao vây tòa đại sứ Mỹ tại Iran. Các nhân viên tòa đại sứ bị đánh và bị sỉ nhục trước họng súng của đám đông. Một số bị nhốt trong những chiếc tủ nhỏ và phải sống trong đó nhiều ngày. Phần còn lại bị trói và giam dưới hầm.

Kiều Thị An Giang - Iran : Từ bóng tối đến bóng tối

Berlin vừa hoàn hồn đi qua cái lạnh thê thiết khắc nghiệt của mùa Đông 2026, hôm qua bỗng ấm lên chút ít như muốn sưởi ấm cho những linh hồn đã khuất. Tôi dắt Nemo đi chợ xem dân tình tránh rét thế nào.

Qua cửa hàng quen định tạt vào mua cái đuôi bò về ninh phở, thì chụp được tấm ảnh này. Ở đó, người ta bày nến và hoa. Một góc tưởng niệm nhỏ dành cho 36 ngàn người dân Iran vô tội bị giết hại trong cuộc biểu tình rung chuyển cả thế giới chỉ từ hai tháng qua.

Iran lúc này giống như một con thuyền bị bão tố bủa vây từ mọi phía - “tứ bề thọ địch". Bên trong, tiếng lòng của người dân bị dập tắt bởi giết chóc trong khi Internet bị cắt. Bên ngoài, các lệnh trừng phạt kinh tế từ chính quyền Trump như những sợi dây thừng siết chặt hơi thở của từng gia đình. Đồng Rial sụp đổ, lạm phát phi mã khiến ăn thôi cũng là một nghi lễ.

Groenland : Thế giới trước một trật tự bị Trump đảo lộn

 

Đăng ngày: 20/01/2026 

Từ lời đe dọa chiếm Groenland của Donald Trump, đến cuộc đàn áp đẫm máu người biểu tình Iran và những đòn không kích của Nga khiến thường dân Ukraina chìm trong bóng tối giữa mùa đông, báo chí Pháp hôm nay 19/01/2026 phác họa một thế giới bất ổn, nơi Hoa Kỳ không còn là điểm tựa như trước. 

Groenland : Châu Âu buộc phải tỉnh giấc trước tham vọng của Trump

Libération chạy tít trang nhất « Groenland : Châu Âu trước sự trấn lột của Trump », Le Figaro nhấn mạnh « Châu Âu cao giọng trước Trump », Les Echos cảnh báo « Groenland : Bóng ma một cuộc chiến tranh thương mại ». Libération nhận định trong bài xã luận, ai có thể ngờ rằng một liên minh từ 77 năm qua có thể bị tan vỡ vì một mảnh đất băng giá ở một nơi hẻo lánh trên thế giới ? Sau sự khiêu khích mới của Donald Trump cuối tuần qua, châu Âu không còn có thể ngồi yên với hy vọng tránh bị trừng phạt thêm, hay cứu vãn NATO bằng mọi giá.

Đông đảo người Đan Mạch và Groenland đã xuống đường hôm thứ Bảy để nói không với chủ nghĩa đế quốc của Mỹ với hình thức tệ hại nhất là chiếm đoạt lãnh thổ dưới vỏ bọc thỏa thuận thương mại. Và vì tổng thống Mỹ chỉ hiểu được qua lăng kính thương mại, nên châu Âu cũng phải lý giải tương tự. Liên Hiệp Châu Âu là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, chỉ riêng điều này đã tạo thành tương quan lực lượng. Nịnh nọt Trump không có được tác động lâu dài, nên cần kiên quyết ủng hộ Đan Mạch.

Iran : Năm ngày chìm đắm trong bóng đêm và biển máu

 

Đăng ngày: 16/01/2026 

Báo chí Pháp ngày 15/01/2026 nhận định, trong khi chế độ Hồi giáo Iran đàn áp đẫm máu phong trào biểu tình, cắt đứt hoàn toàn Internet để che giấu cuộc thảm sát, Washington đứng trước một lựa chọn mang tính quyết định. Cuộc khủng hoảng Iran không chỉ làm rung chuyển Trung Đông mà còn khiến Trung Quốc và Cuba lo ngại bị mất thêm những đồng minh then chốt trong phe chống phương Tây. 

120 giờ bị cắt Internet : Tội ác không nhân chứng

Biểu tình, cắt mọi liên lạc, thảm sát... Dù Internet bị phong tỏa, một nhà báo Iran đã thành công trong việc chuyển ra bên ngoài câu chuyện về năm ngày trong bóng tối và máu lửa. Libération đăng tải bài viết không ký tên tác giả, thuật lại 120 tiếng đồng hồ hoàn toàn bị tách rời với thế giới bên ngoài. Khi chặn Internet trên toàn quốc, chế độ Hồi giáo Iran toan che giấu vụ đàn áp và tàn sát dã man nhất từ 50 năm qua.

Tác giả cho biết mỗi đêm, những con đường trên các thành phố Iran biến thành bãi chiến trường. Khắp nơi mỗi khi đoàn biểu tình được hình thành, lực lượng an ninh bắn đạn thật vào đám đông. Đến khuya, khi mọi thứ đã lắng xuống người biểu tình đã giải tán, dấu vết của bạo lực kinh hoàng vẫn còn đó : những vết đạn trên tường và cửa kiếng các tiệm buôn, mặt đường nhựa bị xé toạc, đá sỏi vương vãi trên đường phố. Thùng rác bị lật úp bốc cháy, khói dày đặc bốc lên không trung, nơi mùi thuốc súng vẫn còn vương. Những vệt máu từ từ khô lại trong giá lạnh. Theo những thông tin lẻ tẻ từ bệnh viện, nghĩa trang và nhà xác, hàng ngàn người đã bị giết chết trong khoảng 100 giờ đồng hồ.

Iran chìm trong biển máu, phương Tây lưỡng lự trước giờ G của chế độ giáo sĩ

Đăng ngày: 14/01/2026

Hơn 2.000 người biểu tình bị sát hại, internet bị cắt gần như hoàn toàn, các nhà xác quá tải : Iran đang sống những ngày đẫm máu nhất kể từ 1979. Trong khi Teheran thẳng tay đàn áp, Hoa Kỳ và châu Âu do dự giữa can thiệp, đàm phán hay đứng nhìn. Sau 47 năm chuyên chế, liệu chế độ thần quyền Iran đang sống những giờ phút cuối cùng, hay phong trào biểu tình sẽ phải kết thúc ?

« Đêm đen toàn trị » : Iran phong tỏa thông tin, đàn áp khốc liệt

Le Monde ngày 13/01/2026 nhấn mạnh « Iran : Chế độ trả đũa bằng biển máu », Libération chạy tít trang nhất « Điều tra về vụ thảm sát diễn ra sau cánh cửa đóng kín ». Le Figaro đặt câu hỏi « Liệu người dân Iran có thể lật đổ chế độ của các giáo sĩ ? ». Libération báo động « Iran rơi vào đêm đen toàn trị ». Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với bài toán tế nhị, giữa tấn công hay đàm phán. Chỉ mười ngày sau chiến dịch vang dội bắt giữ Nicolás Maduro ngay tại thủ đô Caracas, ông Trump bỗng vướng vào một mặt trận mới.

Làm tê liệt phòng không Venezuela để bắt Maduro : Bí mật chiến dịch SEAD của Mỹ

Đăng ngày: 13/01/2026 

Chưa đầy ba giờ để làm tê liệt phòng không Venezuela, những loạt đạn nhằm dập tắt biểu tình ở Iran : Đầu năm 2026 mở ra bằng những màn trình diễn trần trụi của quyền lực. Từ Caracas đến Teheran, câu hỏi trên báo chí Pháp ngày 12/01/2026 là làm thế nào dung hòa khát vọng tự do của một dân tộc với việc tôn trọng luật pháp quốc tế ?  

Mỹ vô hiệu hóa phòng không Venezuela như thế nào ?

Libération tìm cách giải mã chiếc chìa khóa của việc Mỹ vô hiệu hóa phòng không Venezuela. Một tuần lễ sau vụ đột kích ly kỳ của lực lượng đặc nhiệm Delta, bắt đầu lộ dần những chi tiết của chiến thuật « SEAD » để biến các hệ thống tân tiến của Nga và Trung Quốc thành vô dụng.

Bí quyết thành công của chiến dịch quân sự Mỹ « Quyết tâm Tuyệt đối » (Absolute Resolve) tại Venezuela ngày 02/01 nằm gọn trong bốn mẫu tự : SEAD, viết tắt theo tiếng Anh của cụm từ « hủy diệt phòng không địch » (suppression of enemy air defenses), một khái niệm quan trọng trong chiến tranh hiện đại của phương Tây. « Một khi hệ thống địa-không bị đánh bại, thì hoàng đế không còn mặc quần áo » - Jérôme Bellanger, tham mưu trưởng lực lượng Không quân và Vũ trụ Pháp, nhắc nhở.

Hoàng Quốc Dũng - Ba trận Mỹ-Iran : Khi bóng đá đi trước chính trị

 

Trong giải bóng đá Euro 2016 tại Pháp, tôi có dịp được đi xem trực tiếp trận Pháp- Thụy Sĩ. Không khí trên sân vận động thực sự giống như một ngày hội của cả hai dân tộc. Cổ động viên hai nước gặp nhau, ôm hôn, chụp ảnh chung kỷ niệm, vui ơi là vui.

Tuy nhiên, trong bóng đá, không phải lúc nào bầu không khí cũng được như vậy. Có những trận đấu diễn ra trong sự căng thẳng tột độ, thậm chí bị bao phủ bởi những đối đầu chính trị ngoài sân cỏ. Các trận giữa Mỹ và Iran là một ví dụ điển hình. Dù vậy, điều đáng mừng là những cuộc đối đầu ấy vẫn luôn diễn ra êm thấm, trật tự và đúng tinh thần thể thao.

Mỗi lần đội tuyển Hoa Kỳ gặp Iran đều diễn ra trong bối cảnh chính trị căng thẳng và nhiều lớp ký ức lịch sử. Thế nhưng trên sân cỏ, cả hai bên luôn thể hiện tinh thần thể thao, sự kiềm chế và tôn trọng đối thủ, một minh chứng hiếm hoi cho sức mạnh làm dịu của bóng đá trong một thế giới ngày càng phân cực.

Hà Nội căng thẳng trước thềm đại hội đảng : Quân đội có cản bước cải cách của ông Tô Lâm?

Đăng ngày: 18/01/2026

The Economist đặt câu hỏi « Liệu quân đội có ngăn lại công cuộc cải cách lớn ở Việt Nam ? ». Có hai tầm nhìn đối chọi trong dịp đại hội đảng sắp tới.  

Hà Nội căng thẳng trước thời điểm đại hội đảng

Một nhà quan sát bên ngoài có thể cho rằng kỳ đại hội diễn ra năm năm một lần của đảng cộng sản Việt Nam chỉ là hình thức. Trung Quốc, láng giềng cộng sản phương bắc cũng tổ chức các đại hội hoành tráng và chuẩn bị chu đáo để tránh nguy cơ rối loạn dù nhỏ nhất. Tuy vậy theo The Economist, ở Việt Nam đời sống chính trị của đảng nhộn nhịp hơn. Không khí căng thẳng có thể thấy rõ ở Hà Nội, gần thời điểm khai mạc đại hội ngày 19/01.

Các mạng xã hội - mà Nhà nước chỉ kiểm soát được một phần - lan truyền tin đồn về đấu đá giữa các phe trung thành với quân đội và phe công an. Vấn đề là những quan chức nào sẽ được đưa lên các chức vụ cao nhất ? Tổng bí thư Tô Lâm khẳng định là những người lãnh đạo Việt Nam trong 5 năm tới đã được chọn lựa. Nhưng các nhà phân tích am hiểu cho rằng nhiều điểm hãy còn bỏ ngỏ. Những bất đồng nằm ở chiến dịch cải cách đầy tham vọng do ông Lâm đưa ra hồi tháng 8/2024 sau khi người tiền nhiệm qua đời.

Lê Diễn Đức – Iran : Khi thế giới chỉ đứng xem

 

Cuộc cách mạng của người dân Iran không thất bại vì họ hèn nhát.

Nó thất bại vì thế giới chỉ nói mà không làm.

Hàng triệu người Iran đã xuống đường, đối diện súng đạn, nhà tù, giá treo cổ của thần quyền Ayatollah. Phụ nữ tháo khăn trùm đầu, thanh niên hô khẩu hiệu tự do, những con người bình thường chọn đối mặt với cái chết thay vì sống quỳ gối. Nhưng đổi lại, họ chỉ nhận được những gì ?

Lưu Trọng Văn - Tự do cho Iran vĩ đại!

Không gì có thể bào chữa cho một chế độ thần quyền bắt cả một dân tộc phải cúi rạp trước giáo chủ - những ông vua không ngai nhưng lại chật ních vàng trong két.

Không gì có thể dung thứ cho những kẻ khinh miệt, chèn ép phụ nữ như tôi đòi cùng khăn choàng đen phủ kín khuôn mặt thiên thần.

Gã khinh bỉ những kẻ nhân danh đủ thứ giáo điều bênh vực cho một thể chế như thế.

Nguyễn Đình Bổn – Hãy hành động nhanh để cứu người

 

Người thanh niên Iran này sẽ bị lên giá treo cổ vào ngày 14.01, tức chỉ chưa đầy 2 ngày nữa mà không cần xét xử, không luật sư, không được phép biện hộ.

Các cuộc biểu tình tại Iran đang lan rộng nhưng nhà nước này bắt đầu bắn vào người biểu tình, những người bị bắt có thể lên giá treo cổ như chàng thanh niên 24 tuổi này.

Các tổ chức nhân đạo ước tính đã có khoảng 500 người chết.

Phó Đức An - Một sự nhục nhã cực kỳ đối với Nga!

Vào lúc 8:43 sáng giờ miền Đông ngày 7 tháng 1, Bộ Tư lệnh Châu Âu của Mỹ thông báo trên mạng xã hội rằng họ đã bắt giữ một tàu chở dầu của Nga ở Bắc Đại Tây Dương. Khoảng nửa giờ sau, Bộ Tư lệnh miền Nam của Mỹ thông báo bắt giữ một tàu chở dầu không quốc tịch khác, tàu "Sofia", trong vùng biển quốc tế.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Levitt tuyên bố tại một cuộc họp báo rằng tàu chở dầu của Nga bị Mỹ bắt giữ đã vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ, và thủy thủ đoàn có thể phải đối mặt với việc truy tố vì vi phạm luật pháp Mỹ. Nếu cần thiết, họ sẽ bị đưa đến Hoa Kỳ để xét xử.

Về tàu chở dầu không quốc tịch khác bị quân đội Mỹ bắt giữ ở vùng biển Caribê cùng ngày, Levitt cho biết Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ đang hộ tống tàu này đến Hoa Kỳ để xử lý cuối cùng.

Lê Xuân Nghĩa - Hoa Kỳ gọi, Iran đáp lời!

 

- Nga kêu gọi công dân mang quốc tịch Nga rời khỏi Israel ngay lập tức. Đồng thời cũng kêu gọi công dân của mình rời khỏi Iran ngay lập tức.

- Vương quốc Anh đang kêu gọi công dân của mình rời khỏi Iran.

- Ấn Độ đang kêu gọi công dân của mình rời khỏi Iran.

Lưu Nhi Dũ - Iran tuyên bố sẵn sàng tấn công phủ đầu Mỹ

 

Nước Mỹ sắp banh ta lông !

Theo Đài Fox News, Tổng tư lệnh quân đội Iran, ông Amir Hatami, ngày 07-01 tuyên bố Cộng hòa Hồi giáo Iran coi làn sóng gia tăng các phát ngôn nhằm vào nước này là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia.

"Chúng tôi sẽ không dung thứ cho những lời lẽ đó nếu không có phản ứng thích đáng" - Hãng thông tấn nhà nước IRNA dẫn lại phát biểu của ông Hatami.

Hậu Maduro : Những gợn sóng địa chính trị từ Caracas đến Kiev và Teheran

 

Đăng ngày: 08/01/2026 - 07:44

Sau vụ Mỹ bắt tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, các hệ quả địa chính trị bắt đầu hiện rõ : Đồng minh của Caracas lúng túng, Iran tiếp tục đàn áp phong trào phản kháng, trong khi châu Âu và Hoa Kỳ đồng ý hỗ trợ cho Ukraina – nơi chính quyền Kiev tiến hành cải tổ an ninh sâu rộng. Báo chí Pháp hôm nay 07/01/2026 tập trung vào những chuyển động dây chuyền này. 

Liên Hiệp Quốc dè dặt, đồng minh của Maduro bị động

Le Monde sau khi ra hẳn một số chuyên đề dày cộp hôm qua nay điểm qua hệ quả tại nhiều nước trên thế giới, trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc có thái độ dè dặt về vụ Mỹ bắt Nicolas Maduro. Các nước châu Âu - ngoài Đan Mạch lo âu cho Groenland – chỉ nhắc lại các nguyên tắc chính của luật pháp quốc tế.

Tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, cách tòa án xét xử Nicolas Maduro có 5 kilomet, các hàng ghế màu đỏ dành cho những nhà ngoại giao các nước không phải là thành viên Hội Đồng Bảo An bị các phái đoàn châu Mỹ la-tinh chiếm toàn bộ, cho thấy tính chất lịch sử của cuộc họp. Phe phản đối Mỹ do Nga và Trung Quốc cầm đầu. Đại sứ Nga tố cáo « dấu hiệu quay lại kỷ nguyên thống trị của Mỹ bằng vũ lực một cách phi pháp », cả một sự mỉa mai khi Nga đang xâm lược Ukraina.

Phó Đức An - Máu và Lửa

 

Chúng ta quá mải mê với A80 và đã bỏ qua một tin rất quan trọng xẩy ra vài ngày trước. Đồng minh lớn duy nhất còn lại của Iran ở Trung Đông cuối cùng đã không thoát khỏi nanh vuốt của Israel.

Chiều thứ Năm (giờ địa phương) vừa rồi, lực lượng vũ trang Houthi đã tổ chức một cuộc họp bí mật cấp cao tại thủ đô Sanaa của Yemen. Mục đích ban đầu là để ăn mừng bước đột phá lớn trong "việc phát triển thành công tên lửa đạn đạo nhiều đầu đạn", nhưng cuộc họp đã kết thúc trong thảm họa.

Dựa trên thông tin tình báo thu thập được trước đó, Israel đã sử dụng 10 quả bom boongke nặng hơn một tấn để liên tục tấn công địa điểm này. Trong chớp mắt, "tiệc ăn mừng" của chính phủ Houthi đã biến thành một đám tang, và hầu như tất cả các thành viên cốt cán trong nội các đều bị xóa sổ.

Phó Đức An - Cuộc chiến kết thúc, nguy cơ vẫn còn

Cuộc chiến tranh Trung Đông rầm rộ đã kết thúc một cách ngoạn mục. Trước cuộc chiến, ai có thể tưởng tượng được rằng Iran và Israel sẽ tấn công lẫn nhau và Hoa Kỳ sẽ can thiệp vào cuộc, ném bom và cuộc chiến sẽ kết thúc trong 12 ngày ?

Israel tuyên bố chiến thắng. Chính phủ Israel tuyên bố rằng trong Chiến dịch sư tử trỗi dậy, Israel đã đạt được những thành tựu lịch sử to lớn và trở thành một trong những cường quốc hàng đầu thế giới. Tổng thống Hoa Kỳ Trump cũng đang ca tụng những thành tích lớn lao của mình ở khắp mọi nơi, không chỉ phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran mà còn khiến Israel và Iran phải ngoan ngoãn nghe theo và ngừng bắn.

Các tướng lĩnh quân sự cấp cao của Iran gần như bị xóa sổ, hơn một chục nhà khoa học hạt nhân đã ngã xuống, căn cứ không quân phía tây bị phá hủy hoàn toàn, quyền kiểm soát không phận bị mất và các cơ sở hạt nhân bị ném bom. Bất kể từ khía cạnh nào, Iran cũng phải chịu tổn thất nặng nề.

Lê Xuân Nghĩa - Tại hầm ngầm trú ẩn, Đại Giáo chủ Iran tuyên bố !

Có lẽ để chứng minh với thần dân yêu quý của mình, hoặc cũng có thể là dằn mặt đám đang có ý định làm phản, tizi của chế độ Iran vừa phát tuyên bố, được ghi sẵn ở đâu đó của Khamenei :

- “Hoa Kỳ tham chiến vì lo ngại Israel sẽ bị phá hủy hoàn toàn.”

- “Các cuộc tấn công của Hoa Kỳ vào các cơ sở hạt nhân của chúng tôi không gây ra thiệt hại đáng kể”.

Phó Đức An - Hãy xõa tóc đi em!

 

Hồi giáo cực đoan cấm phụ nữ để lộ tóc, phong tục bắt nguồn từ cách giải thích câu "che đậy" trong kinh Koran và nhấn mạnh vào sự trinh tiết và khiêm tốn của phụ nữ.

Vào những ngày đầu của Hồi giáo, việc che phủ này chủ yếu xuất phát từ sự an toàn của phụ nữ và tránh quấy rối tình dục. Nhưng theo thời gian, nó dần dần phát triển thành một chuẩn mực xã hội và văn hóa với những hàm ý tôn giáo và nam quyền.

“Cái răng cái tóc là góc con người” là câu tục ngữ xưa nói về vẻ đẹp. Nhiều mái tóc đẹp tựa mây của phụ nữ nhìn thấy đã bị cuốn hút và sinh ra nhiều ảo tưởng. “Che đậy” sẽ không thể thấy được vẻ đẹp của nữ giới, phái mày râu cứ yên tâm rằng người phụ nữ của mình sẽ không lộ mắt, không hấp dẫn trước những tay hay chim cò, từ đó mà an toàn cho vợ cũng như cho mình. Tập tục này rõ ràng là độc đoán dở hơi, tước đi quyền tự do tự chủ của phụ nữ.

Hoàng Quốc Dũng - Cần biết : Iran của Khomeini là kẻ thù không đội trời chung của Cộng Sản

Gần đây, nhiều người Việt Nam – đặc biệt là những người cộng sản, hoặc bị ảnh hưởng bởi tuyên truyền cộng sản – tỏ ra hồ hởi ủng hộ Iran. Họ tung hô Iran như một “ngọn cờ chống đế quốc”, như một đồng minh tự nhiên của “mặt trận cách mạng thế giới”.

Họ đã hoàn toàn không biết gì về lịch sử đẫm máu và phản bội của chính thể Hồi giáo Iran đối với những người cộng sản.

Sự thật là : Khomeini – người sáng lập nước Cộng hòa Hồi giáo Iran – là kẻ đã tiêu diệt cộng sản Iran một cách dã man và có hệ thống sau khi lợi dụng họ như bàn đạp để cướp lấy chính quyền.