Trần Nhung - Cơ chế tứ trụ trong kỷ nguyên mới

 

Đại hội 14 của Đảng đã kết thúc đưa đến nhiều nhận thức mới cho cán bộ, Đảng viên và nhân dân.

Ngoài các nội dung quan trọng của văn kiện Đại hội 14 thì vấn đề nhân sự vẫn là điều được quan tâm và có nhiều dự đoán rất khác nhau.

Kết quả đã bầu được Ban Chấp hành Trung ương mới với 180 Ủy viên chính thức 20 Ủy viên dự khuyết. Kỳ họp thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 diễn ra sáng 23/01 tại hội trường Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ở số 1 Hùng Vương đưa đến kết quả.

Bộ phận tinh hoa gồm 19 Ủy viên Bộ Chính trị trong đó có 10 người trong Bộ Chính trị khóa 13 và 9 nhân sự mới là Trịnh Văn Quyết, Trần Lưu Quang, Lê Hoài Trung, Lê Minh Trí, Nguyễn Thanh Nghị, Phạm Gia Túc, Trần Sĩ Thanh, Đoàn Minh Huấn, Trần Đức Thắng.Có 3 ủy viên Ban Bí thư mới, trong đó có hai nữ là Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân và Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Quảng.

Nhân sự Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa 14 cho hấy sự hợp lý, hài hòa bảo đảm tính ổn định, kế thừa, đổi mới, trẻ hóa của Ban lãnh đạo mới của Đảng và đất nước giải thành công bài toán về nhân sự chủ chốt được dư luận trong nước và quốc tế hoan nghênh.

Nhân sự chủ chốt của Bộ máy máy lãnh đạo Nhà nước, Chính phủ thì phải chờ sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa 16 diễn ra vào ngày 15 tháng 3 và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 vào tháng Tư năm 2026 sẽ bầu các chức danh Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội.

Vấn đề quan tâm nhất sau kết quả bầu cử Bộ Chính trị là Tổng Bí thư có kiêm Chủ tịch nước hay không. Nhất thể hóa hai chức danh này là một đòi hỏi của thực tiễn và hoạt động đối ngoại cũng là phù hợp với thông lệ ở các nước xã hội chủ nghĩa khác do Đảng Cộng sản cầm quyền như Lào và Trung Quốc.

Có hai vấn đề đặt ra việc xem xét cần nhất thể hóa hai chức danh này.

Một là theo truyền thống là ở Việt Nam thực hiện nguyên tắc lãnh đạo tập thể và bộ máy tứ trụ gồm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội như là một thiết chế quyền lực ổn định và cân bằng và đã được duy trì một thời gian rất lâu dài.

Ý định nhất thể hóa hai chức danh này lần đầu tiên đã được Tổng bí thư Lê Khả Phiêu nêu ra từ năm 2000 sau khi ông thực hiện chuyến thăm Pháp và các nước châu Âu trở về, nhận thấy Tổng bí thư là nhân vật quyền lực nhất của đất nước nhưng không chính danh trong hoạt động đối ngoại với tư cách nguyên thủ quốc gia. Nhưng bốn kỳ đại hội qua đã không thực hiện được.

Dù rằng Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã từng kiêm nhiệm Chủ tịch nước gần 2 năm, và Tổng bí thư Tô Lâm cũng kiêm nhiệm Chủ tịch nước trong hơn 3 tháng ; nhưng sau đó thì Tổng bí thư và Chủ tịch nước vẫn là hai chức danh lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Hai là trước Hội nghị Trung ương 13 khóa 13 của Đảng, Bộ Chính trị đã ban hành quyết định công nhận năm chức danh là lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước bao gồm Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội và Thường trực Ban Bí thư được hưởng các chế độ đãi ngộ và bảo vệ yếu nhân như nhau, trong đó có việc được tổ chức Quốc tang.

Thế nên muốn nhất thể hóa hai chức danh này để hình thành cơ chế tứ trụ mới thì cần có một cuộc họp của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương để xem xét nghiêm túc thận trọng vấn đề này.

Từ kết quả của Đại hội 14 và bối cảnh hình trong nước và quốc tế hiện nay cũng như quyền lực, uy tín, tầm ảnh hưởng, tư duy và tầm nhìn vượt trội của Tổng bí thư Tô Lâm ; thì hai vấn đề trở ngại nêu trên cũng rất dễ được giải quyết.

Thế nên thiết chế quyền lực tứ trụ sắp tới là Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội và Thường trực Ban Bí thư là phương án khả thi ; có lẽ sẽ đạt được sự đồng thuận trong Đảng và cả xã hội.

Có câu truyền miệng rất hay là xem nhạc hiệu đoán chương trình. Nhìn bức ảnh các nhân vật tặng hoa ông Tô Lâm sau khi được tái cử giữ chức vụ Tổng bí thư tại kỳ họp thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14. Đó là ông Lê Minh Hưng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội và Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư ; có thể thấy trung tâm quyền lực của đất nước trong kỷ nguyên dân tộc vươn mình là bốn nhân vật này.

TRẦN NHUNG 24.01.2026