Hiệu Minh - Khổ, nhưng đây là nước Mỹ

Hôm thứ Sáu (18/09), tổng thống Trump lại vừa mở thêm một mặt trận với báo chí. Ông tuyên bố trên Truth Social rằng phóng viên của CNN, MS NOW và Politico sẽ bị cấm vào khuôn viên Nhà Trắng vì những gì ông gọi là “Fake News”, thậm chí là “Fiction and Lies”.

Nói là làm. Các nhà báo bị chặn ngay cửa vào ngày hôm sau. Giờ thì họ đưa tin từ ngoài cổng giống mấy anh blogger rỗi việc.

Đến đây thì câu chuyện không còn đơn giản là tổng thống không thích một bài báo hay không hài lòng với một nhà báo. Nó đụng vào một câu hỏi lớn hơn nhiều: Chính quyền có được quyền quyết định nhà báo nào được phép đứng trong Nhà Trắng dựa trên việc họ đưa tin có vừa ý Tổng thống hay không?

Đó mới là chỗ nước Mỹ khác.

Báo chí có thể sai. Nhà báo có thể thiên kiến. Một tờ báo có thể đưa tin khiến chính quyền nổi giận. Tổng thống cũng có quyền phản bác, chỉ trích, kiện nếu có căn cứ pháp lý.

Nhưng nếu cứ phóng viên nào viết điều không thích là đóng cửa Nhà Trắng với họ thì ranh giới giữa “không thích báo chí” và “kiểm soát báo chí” bắt đầu trở nên rất mong manh.

Tu Chính án Thứ Nhất của Mỹ bảo vệ tự do ngôn luận và tự do báo chí chính là để tạo ra sự khó chịu ấy.

Kaitlan Collins, phóng viên CNN thường xuyên đưa tin tại Nhà Trắng, từng bị ông Trump nói thẳng: “You should not be here. Cô không được ở đây” dù cô đưa tin từ UN New York. Một câu nói nghe rất giống lời của chủ nhà đuổi một vị khách mà mình không ưa.

Nhưng Nhà Trắng không phải nhà riêng của Tổng thống.

Tổng thống vào đó bằng lá phiếu của cử tri, làm việc ở đó trong một nhiệm kỳ và cuối cùng phải rời đi. Còn báo chí thì ở đó để hỏi những câu mà người có quyền lực đôi khi chẳng muốn nghe.

Đó là lý do cuộc chiến giữa Trump và báo chí có thể còn dài. Trump có quyền gọi một bài báo là “fake news”; báo chí có quyền đáp lại bằng bài báo khác. Nhưng cuối cùng, luật pháp và các thiết chế mới quyết định ai được quyền đứng ở đâu, chứ không phải sự hài lòng của Tổng thống.

Người ta có thể nói Trump ngưỡng mộ cách Vladimir Putin hay Tập Cận Bình kiểm soát truyền thông. Nhưng nước Mỹ vận hành theo một hệ thống khác, nơi Tổng thống cũng bị luật pháp, tòa án, Quốc hội và quyền lực thứ 4 là báo chí giám sát.

Khổ thật. Nhưng đây là nước Mỹ. Ba hãng trên vừa đệ đơn kiện tổng thống vì dám cấm “người ta”.

Ở một đất nước tự do, làm Tổng thống đã khó. Làm Tổng thống mà phải chịu đựng những nhà báo như Kaitlan Collins chuyên hỏi xoáy mình không thích còn khó hơn.

Và có lẽ chính cái “khó chịu” ấy mới là một phần của tự do...Mỹ.

HIỆU MINH 23.09.2026

 

Bông Lau - Tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa

Ngài Giáo Chủ MAGA cấm tiệt CNN, MS NOW, và Politico hỏng được vào Bạch Cung. Nghe rõ 5/5.

Nhưng sáng nay Giáo Chủ đến tòa nhà cao ốc Liên Hiệp Quốc để đọc diễn văn. Bỗng ngài đã tái ngộ với Kaitlan Collins yêu dấu của ngài. Nàng chờ ngài ngay cửa ra vào.

Nàng phóng viên CNN khả ái sanh trưởng ở Prattville, Alabama đã bắt đầu combat ngài Giáo Chủ từ năm 2017 khi ngài tuyên thệ vào Bạch Cung ở nhiệm kỳ 1. Và Kaitlan Collins đã có thành tích lẫy lừng từ đó vì đã làm Giáo Chủ điên tiết nhiều lần bởi nhưng câu hỏi hóc búa, rồi bồi thêm những câu hỏi kiểm chứng thông minh.

Lê Diễn Đức - Cấm báo chí nói, mất luôn tiếng nói!

Có lẽ hôm nay Nhà Trắng vừa có một màn “tự biên, tự diễn” khá đặc biệt.

Sau khi chính quyền Trump cấm CNN, MS NOW và Politico tiếp cận Nhà Trắng, hệ thống truyền hình White House TV pool - vốn chia sẻ hình ảnh các hoạt động của Tổng thống cho các đài lớn - đã đình chỉ hoạt động. Đáng chú ý, ngay cả Fox News cũng tham gia quyết định không cử người thay CNN trong pool.

Rồi đến màn trớ trêu xảy ra, “dở khóc dở cười”!

Nguyễn Thông - Nhớ lại trận dịch khủng khiếp (8)

 

Ghi chép trong tâm bão dịch Covid-19

14.09.2021 (đã tròn 5 năm)

Báo điện tử Một Thế Giới đăng bài dẫn ra những con số rất buồn: Theo báo cáo của Sở Giáo dục-Đào tạo TPHCM, từ đầu dịch tới nay, hiện toàn thành phố có khoảng 1.500 học sinh mồ côi cha, mẹ, hoặc cả cha mẹ. Họ bị chết do dịch Covid-19.

Trong số ấy có hơn 490 cháu học sinh tiểu học, 580 cháu THCS, còn lại là học sinh THPT và giáo dục thường xuyên (tức bổ túc văn hóa).

Theo thống kê của cơ quan y tế TPHCM, thời gian qua, mỗi ngày Sài Gòn có trung bình 300 người chết bởi dịch, có ngày lên tới 470 người. Dù thực hiện chỉ thị 16 và 17 đã hơn ba tháng nhưng số người chết mỗi ngày giảm không đáng kể. Xe chở xác chết xếp hàng chờ tới lượt ở lò thiêu Bình Hưng Hòa dài cả cây số. Đứa cháu tôi bảo không phải mỗi xe chở một người đâu, mà vài người.

Nguyễn Quốc Việt – Ngậm ngùi

 

Tháng 8/2021, thời điểm căng thẳng nhất mùa đại dịch ở Sài Gòn, nhật báo Tuổi Trẻ vẫn đến tận nhà bạn đọc.

Giai đoạn làm báo đi vào lịch sử khi mọi hoạt động dân sự gần như bị tê liệt. Nhưng những người làm báo vẫn cố gắng đem thông tin đến tận tay bạn đọc.

Không hề bị đứt đoạn một ngày nào, giờ nào!

Lưu Trọng Văn - Cảnh báo rất cần thiết

Nguyễn Danh Lam - một nhà văn trẻ, đến Mỹ theo diện “chào đón tài năng.” Lam hiện sống và làm việc ở Houston nhưng luôn đau đáu thế sự quê nhà. Gã xin giới thiệu bài viết mới nhất của Lam có tựa đề “Quê hương tan rã”, mà theo gã bất cứ ai thật sự quan tâm tới các giá trị văn hóa - các giá trị nền tảng của Dân tộc, rất nên đọc, suy ngẫm.

“Sáng nay, đọc được tin nhà sách Phương Nam - Phú Thọ đóng cửa. Một nhà sách từng tồn tại 44 năm, một địa chỉ văn hóa tại khu vực Chợ Lớn gắn bó với không biết bao người. Đọc những bình luận bên dưới mà lòng nặng trĩu, không ít người có cảm giác mất đi một phần quá khứ giống tôi.

Đây là địa điểm gần nhà cũ, tôi vẫn thường đưa các con đến cuối tuần. Hơn thế, đây cũng là trụ sở của công ty văn hóa Phương Nam, nơi tôi đến ký hợp đồng in lần lượt 3 cuốn sách.

Tạ Duy Anh – Nói gì vào lúc này

 

Bạn bè khuyên tốt nhất đừng nói gì nữa, nói gì cũng bằng thừa, vì nói gì cũng chả có người nghe.

Tự xét thấy lời bạn không phải không có lý. U70 rồi, mắt mờ chân chậm não trơ rồi, còn chơi được với cháu là còn phúc lớn. Nhưng nếu không nói thì lòng cứ trĩu nặng như đeo đá, còn khổ hơn.

Nhà xuất bản Hội Nhà văn là nơi tôi từng gắn bó chẵn 20 năm với biết bao nỗi vui buồn. Từ khi về hưu năm 2020, tôi hầu như không biết gì về hoạt động của nhà xuất bản, nên không dám nhận xét. Nhưng thời tôi còn làm việc, thì vui là chính, trong một tập thể gắn bó như gia đình.

Nguyễn Thông - Tôi nói thật

 

Trong lúc báo chí quốc doanh ngày càng ít người đọc người xem, bởi hai nguyên nhân chính : Nó ngày càng dở, mạng xã hội lấn át. Mà lại ra lệnh cấm chia sẻ, đòi phạt này phạt nọ thì khác gì khùng, dở hơi.

Thời nay, nhờ có mạng xã hội tiếp sức mà báo chí sống được, sống khỏe hơn tự nó.

Lý do bản quyền chỉ là lý do vớ vẩn, còn bảo rằng người đọc lợi dụng báo chí quốc doanh đưa nó lên mạng với mục đích xấu lại càng vớ vẩn.

Ngọc Vinh – Sống hay tồn tại ?

1) Tôi mới đọc được bài viết của tác giả Trần Kỳ Trung, xưa làm Nhà xuất bản Đà Nẵng. Anh kể việc nhà xuất bản bị đánh tơi bời chỉ vì dám in một cuốn sách của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh - tiểu thuyết Miền hoang tưởng.

Tôi thích một khái niệm, theo tôi là mới, mà anh đưa ra : đó là" văn hóa chiến lũy". Khái niệm mới, nhưng biểu hiện một thực tại cũ.

Theo Trần Kỳ Trung, với hòa bình đã có hàng chục năm qua, thứ văn hóa chiến lũy này tưởng rằng đã" qua đời". Nhưng không, nó vẫn tiếp tục, không khác gì thời chiến, có khi mãnh liệt hơn.

Hoàng Nguyên Vũ - Đừng bịt miệng con trẻ trước bạo lực học đường

 

Một yêu cầu không nên có từ Bộ Giáo dục Đào tạo, đó chính là học sinh “tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip b/ạo lực học đường lên mạng xã hội”.

Trước hết, về khái niệm mạng xã hội, Bộ chưa giải thích rõ gồm những gì ? Nó có bao gồm hoặc không bao gồm các nhóm tương tác phụ huynh học sinh nội bộ không ? Nó có bao gồm cả những kênh liên lạc thông thường giữa các con với nhau không ?

Bởi vì, những nhóm này cũng là “mạng xã hội”. Cấm tất, chính là hành vi bịt miệng con trẻ khi chúng thấy những điều đau đớn bất công diễn ra trong chính thế giới của chúng.

Nguyễn Thông - Tiễn xăng R95

Rứa là hết ngày mai em đi mãi

Còn mong chi ngày trở lại 95 ơi

Sẽ chẳng quên em hỡi lúc chia phôi

Bởi lệnh cấm nên chúng mình nghẹn nói (1)

            Xe thì đã cạn bình, chỉ có E10 mới

            Suốt cả ngày chầu chực ở cây xăng

Vũ Hoàng Linh - Mười lăm nghìn đồng và chuyến bay không thành hiện thực

 

Trong các giai thoại về thuế khóa của một quốc gia muốn cất cánh, hiếm có câu chuyện nào lại gói ghém nhiều mâu thuẫn đến vậy chỉ trong một con số: 15.000 đồng như trong một bài báo ngày hôm nay trên VnExpress.

Một số tiền chưa đủ để mua nửa ly cà phê vỉa hè ở Hà Nội, chưa đủ để gửi xe máy hai lần ở sân bay Nội Bài, vậy mà đã có công dân bị tạm hoãn xuất cảnh vì đúng từng ấy đồng nợ thuế chưa được tất toán.

Câu chuyện ấy, tự thân nó, đã là một sự phê bình chính sách. Nhưng nếu chỉ dừng ở mức cảm tính “tội nghiệp” hay “vô lý quá”, chúng ta sẽ bỏ lỡ phần lõi của vấn đề. Đằng sau 15.000 đồng ấy là một mô hình quản lý nhà nước đang gửi đi tín hiệu ngược lại với chính những gì quốc gia này tuyên bố theo đuổi: một nhà nước kiến tạo, một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số, một môi trường kinh doanh thân thiện với người dân và doanh nghiệp.

Lưu Trọng Văn - Một tiêu chí cho kỷ nguyên vươn mình: Sự minh bạch

Ở nhiều nước, chỗ nào có gắn camera giao thông đều có bảng thông báo: “Ở đây có camera” để cảnh báo người lái xe vì an toàn của mình mà chấp hành luật giao thông. 

Các biện pháp thi hành Luật giao thông luôn minh bạch để cảnh báo và bảo vệ an toàn cho người lưu thông, chứ không nên coi là “cái bẫy”để phạt tiền dù là phạt nóng hay phạt nguội. Tất cả đều minh bạch.

Việc công dân được xuất nhập cảnh hay không cũng phải minh bạch.

Phó Đức An - Ở Trung Quốc, trông giống Tập Cận Bình cũng không được!

Một người đàn ông ở tỉnh Sơn Đông quảng cáo bán hải sản và ốc xà cừ của mình trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc) thì bị chạm ngoại hình với Tập Cận Bình. Kết quả là, tài khoản của anh ta bị hạn chế trên nền tảng này.

Anh ta bị cấm chỉnh sửa thông tin cá nhân trong 30 ngày. Tất cả ảnh tự chụp và ảnh đại diện cũng bị xóa khỏi Douyin.

Anh ta than vãn:”Đăng ảnh tự chụp cũng cấm?”

Lê Diễn Đức - Chiến tranh có được phép buồn không?

 

Mấy ngày nay dư luận sôi lên quanh “Nỗi buồn chiến tranh” của nhà văn Bảo Nính. Điều làm tôi ngạc nhiên không phải là cuốn sách, mà là cách chúng ta phản ứng với nỗi buồn.

Hình như sau nửa thế kỷ, ta vẫn còn lúng túng với một câu hỏi rất cũ: Chiến tranh có được phép buồn không?

Ngày xưa, hai bộ phim Liên Xô – “Đàn sếu bay qua” và “Người thứ 41” – từng chiếu ở Việt Nam rồi bị thu hồi. Chỉ vì chúng không hô khẩu hiệu, không cầm súng chạy lên đồi. Chúng chỉ nói về chia ly, mất mát, sự phi lý của đạn bom.

Dương Quốc Chính – Số phận của một bài hát « nốt trầm lạc điệu »

 

Với nhiều bạn trẻ 8x về sau, hay bạn già mà ít đọc, thì việc đấu tố giới văn nghệ sĩ tưởng chừng như là trò mới phát sinh sau khi có mạng xã hội. Thực tế là trò này quá quen thuộc ở Việt Nam, điển hình là vụ Nhân văn Giai phẩm, đây là câu chuyện dài, nên mình sẽ viết sau.

Ở đây bàn về một trường hợp khác, mới hơn và gần gũi hơn. Đó là số phận bài hát "Tình ca" của Hoàng Việt. Đây là một bài hát rất đặc biệt về cả giai điệu lẫn ca từ, không hề giống với trào lưu nhạc đỏ hùng tráng và có ca từ nhiều khi là sắt máu lúc đó. 

Chính vì sự đặc biệt đó, mình đã thắc mắc hỏi bố mình từ hồi còn là học sinh, và bố mình là người đầu tiên cho mình biết rằng bài hát này đã từng bị cấm một thời gian dài.

Cù Mai Công - Hỗ trợ 3 triệu chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe điện : “Vì thương anh túng quá !"

 

Lộ trình đến ngày 1-7-2026, không có xe máy xăng lưu thông trong đường vành đai 1 Hà Nội, theo chỉ thị số 20 của Thủ tướng Chính phủ. Hà Nội dự kiến sẽ hỗ trợ mỗi người dân 3 triệu đồng để chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện.

Trước đề xuất trên của Hà Nội, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, anh Tống Văn Tuyên (làm nghề giao hàng trong khu vực vành đai 1 Hà Nội) cho rằng việc Hà Nội dự kiến hỗ trợ mức 3 triệu đồng cho người dân khi đổi xe xăng sang xe điện là "chưa xứng đáng".

Theo anh Tuyên, hiện phí bỏ ra để mua xe điện là cao so với thu nhập, trong khi đó chính sách thu mua lại xe xăng không bù lại được số tiền để mua xe điện mới.

Nguyễn Tiến Dũng - Anh sạc, em sạc

 

Kể từ ngày Hà Nội cấm xe xăng, dân tình đổ xô đi mua xe điện, và theo quy luật tự nhiên : xe điện nhiều thì ổ cắm ít. Thế là bùng nổ một nghề mới : Lắp trạm sạc tại gia.

Khắp phố khắp làng, nhà nào cũng lắp một cái ổ sạc ngay... mặt tiền. Biển hiệu “Sạc nhanh – Sạc chậm – Sạc thuê – Có trà đá” mọc lên san sát như quán trà đá ngày xưa. Người đi đường không còn dừng lại vì tắc đường, mà dừng lại vì… thấy ổ sạc trống.

Nhà bác Tý đầu ngõ vốn bán cháo lòng, nay đổi tên thành “Tý Sạc Công Nghệ – Cháo lòng free cho khách sạc full pin”. Khách tới sạc đông nườm nượp, cháo ăn không kịp thổi, ổ cắm thì nóng như... nồi nước lèo.

Dương Quốc Chính – Những hệ lụy khi cấm xe máy xăng trong nội đô

 

Việc thủ tướng công bố Hà Nội cấm xe xăng trong phạm vi vành đai 1 (nội đô), mình cho là quá vội vã. Lẽ ra việc này nên cần một lộ trình chuyển đổi từ 3-5 năm. Cần thông báo công khai cho người dân và thực hiện cho đúng.

Hiện có một số chống chế là có lộ trình hạn chế tới cấm xe máy ở Hà Nội từ 2017, nhưng thực tế nó không được thực thi theo đúng lộ trình dẫn tới người dân coi là nhảm, không quan tâm. Và việc vẫn cho xe máy điện chạy làm thay đổi ý tưởng đó, dẫn tới dư luận lập tức đánh giá rằng chính phủ phục vụ nhóm lợi ích, gây phản cảm.

Thực tế là thời gian qua, VinFast cũng đã phối hợp với nhiều chính quyền địa phương về công tác chuyển đổi xanh, mà mình không hề đọc cũng đã dự là để chuẩn bị cho những chính sách kiểu này. Điều đó lại càng củng cố cho nhận định trên. Ai theo dõi mình lâu hẳn còn nhớ từ hồi VinFast mới ra đời, mình đã nhận định rằng nếu VinFast muốn bán được tốt, thì cách tốt nhất là vận động chính sách ! Cách đó là con bài chủ lực của Vin. Chứ cạnh tranh bằng thị trường e là rất khó.

Cù Mai Công – Xe xăng, xe điện : TPHCM chơi đúng điệu Sài Gòn

 

Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM (HIDS) vừa hoàn thiện dự thảo đề án chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện dành cho tài xế công nghệ và giao hàng.

Theo đó, lộ trình chuyển đổi 400.000 xe xăng chạy công nghệ sang điện trong 3 năm.

Cụ thể : Từ đầu năm 2026, khi đăng ký mới với các ứng dụng, tài xế bắt buộc phải sử dụng xe điện. Cùng thời điểm, TPHCM sẽ bắt đầu quá trình chuyển đổi xe đang sử dụng, kéo dài trong hai năm. Cụ thể, đến cuối năm 2026, thành phố đặt mục tiêu chuyển đổi 30 % số lượng xe. Năm 2027, tỉ lệ này tăng lên 80 % và phần còn lại hoàn tất vào năm 2028. Từ đầu năm 2029, xe máy xăng sẽ bị cấm hoàn toàn trong hoạt động giao hàng và xe ôm công nghệ.