Thọ Nguyễn - Truyền thông độc lập (3) Báo chí và đạo đức

(Tiếp theo)

Loạt bài viết này chỉ đề cập đến nền báo chí ở các nước dân chủ, nơi mà quyền lực được nhiều lực lượng chia sẻ và người dân được tự làm báo. Do vậy mọi so sánh với VIệt Nam đều lạc đề.

Theo bảng xếp hạng 2025 của “The Economist Democracy Index” thì trong số 167 nước chỉ 26 nước có chế độ dân chủ toàn diện và 47 nước có chế độ dân chủ khiếm khuyết. Còn lại khoảng 58 % nhân loại ở 93 nước không được biết thế nào là dân chủ [1]. Do đó việc 100 triệu người Việt chỉ biết đến truyền thông nhà nước không phải là điều gì đặc biệt.

Có bạn hỏi bao giờ Việt Nam có truyền thông công cộng? Việt Nam đã có kinh tế tư nhân. Phát triển kinh tế sẽ dẫn đến sự lớn mạnh của tầng lớp trung lưu. Khi đó đòi hỏi đa dạng thông tin ắt đẻ ra truyền thông tư nhân.

Hoàng Nguyên Vũ - Mẹ theo trai, bỏ rơi 4 đứa nhỏ tự nuôi nhau ở Lâm Đồng

Có một người mẹ như thế thì sự bất hạnh còn gấp nhiều lần mồ côi!

Bé Mỹ Hương 16 tuổi ở Lâm Đồng phải bỏ học, ăn nhờ ở đậu, đi làm thuê làm mướn nuôi ba đứa em thơ, vì cha mất sớm, mẹ bỏ đi. May mắn, chị em của bé, được các nhà hảo tâm giúp đỡ một khoản khá lớn.

Về người mẹ, lúc đầu tôi chỉ nghĩ bà mắc một chứng bệnh gì đấy. Rồi sau đó, đọc thấy thông tin con được giúp đỡ, người mẹ trở về mang theo…bố dượng. Điều đó không phải tin đồn nữa. Hôm nay, người mẹ lên báo trả lời phỏng vấn, xác nhận rằng, cô ấy không ở đâu xa, mà cùng xã với các con mình.

Đặng Chương Ngạn - Grab Việt Nam nên học Uber chăng?

Câu chuyện xảy ra vào một tối tháng 2/2017 tại San Francisco, trong không khí náo nhiệt của đêm Super Bowl.

Fawzi Kamel, một tài xế UberBlack, dòng xe sang trọng nhất của Uber, đón một nhóm khách gồm một người đàn ông và hai phụ nữ. Qua những trao đổi trên xe, Kamel sững sờ nhận ra vị khách ngồi hàng ghế sau chính là Travis Kalanick, vị CEO quyền lực và là "cha đẻ" của đế chế Uber toàn cầu.

Khi chuyến xe sắp kết thúc, Kamel quyết định không giữ im lặng. Ông đang đứng bên bờ vực phá sản sau khi dốc hết vốn liếng đầu tư vào dòng UberBlack theo yêu cầu tiêu chuẩn của hãng, để rồi nhận lại những cú "ép giá" cước phí liên tục.

Hoàng Linh - Chỉ tại một trường học đã có 33 giáo viên sửa điểm bài kiểm tra

 

Theo phản ánh, tại kỳ kiểm tra giữa kỳ I và cuối kỳ I năm học 2025-2026, một giáo viên môn Ngữ văn Trường THPT Tô Hiến Thành (tỉnh Thanh Hóa), đã tự ý sửa 126 số điểm của các lớp 11C4, 11C9 và 12B3 khi nhập điểm lên hệ thống quản lý VnEdu.

Phần lớn số điểm bị chỉnh sửa theo hướng nâng từ 1-3 điểm so với bài làm thực tế và kết quả đã được nhà trường công bố ban đầu. Có trường hợp học sinh từ 5-6 điểm được nâng lên 8 điểm, 7 điểm nâng lên 8 điểm, 8 điểm nâng lên 9 điểm…

Đáng chú ý, việc sửa điểm không diễn ra theo một chiều. Bên cạnh nhiều học sinh được nâng điểm, một số em lại bị hạ điểm, làm dấy lên nghi vấn về tính công bằng và minh bạch.

Lưu Nhi Dũ - Đục tên trên “bia tiến sĩ”, vì là “tiến sĩ giấy” !

 

Ngày 28/01, lãnh đạo của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cho biết đã tiến hành đục bỏ tên một tiến sĩ (Đặng Ngọc Nam, trưởng bộ môn Khoa Tiếng Anh – người viết chú thích), khỏi bia đá ở “Vườn cây tiến sĩ”, do sử dụng bằng tiến sĩ giả mạo.

“Vườn cây tiến sĩ” được trường này lập ra từ năm 1997, để vinh danh các giảng viên đạt học vị tiến sĩ bằng cách khắc tên họ trên các tấm bia, đặt trong khuôn viên.

Hiện vị “tiến sĩ giấy” này đã bị đình chỉ giảng dạy và công an tiếp tục xác minh để có kết luận đầy đủ.

Võ Khánh Tuyên - Điểm cao, làm sao dụ học sinh học thêm?

Kể nghe chơi. Hồi tui học cấp 2, có ông thầy dạy môn Toán luôn cưỡng bức học sinh các lớp ổng dạy phải đi học thêm.

Chiêu của ổng là kêu học sinh lên bảng làm bài,đứa không học thêm thì cho bài khó. Mà ổng tàn sát lắm: Đếm một, hai, ba mà học trò chưa đặt phấn giải bài - dù đang suy nghĩ - là đuổi về chỗ, Zero điểm.

Mà hồi đó chưa có điện thoại để quay, nên phụ huynh chỉ biết ngậm đắng nuốt cay, bởi có hỏi thì ai cũng gật "do không làm bài được". Mà khốn nạn nhứt là có đứa là con của một thầy dạy Toán cùng cấp lớp, lại là tổ trưởng môn Toán ở một trường khác, chịu không nổi cũng phải cắp cặp đến nhà thầy để...học thêm.

Hoàng Quốc Dũng - Diệt độc tài bằng luật rừng : Một ngộ nhận nguy hiểm

 

Nhiều người phản đối lập trường của tôi bằng một lập luận tưởng như hiển nhiên :  Cần phải diệt độc tài ; trong khi đó, luật pháp quốc tế thì bất lực, lỗi thời, không làm được gì. Vì thế, hành động đơn phương của Mỹ, dù vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, vẫn được xem là “có đạo đức” và cần thiết.

Ở đây, tôi chưa muốn bàn đến những lý do thực sự khiến Mỹ muốn “đánh” Venezuela. Nếu ai tin rằng Mỹ tìm cách lật đổ Maduro đơn thuần để cứu nhân dân Venezuela, thì đó là một sự ngây thơ chính trị đáng buồn. Dĩ nhiên, khi một chế độ độc tài sụp đổ, người dân có thể được hưởng lợi. Nhưng chỉ riêng vấn đề này thôi cũng đủ để viết thêm vài trang nữa, và chắc chắn sẽ lại làm nhiều người nổi giận.

Điều đáng nói hơn là : Lập luận ủng hộ việc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế ẩn chứa những nhầm lẫn căn bản.

Nguyễn Đỉnh - Trải qua một cuộc “bể show”...

 

1. Không có ai thắng, tất cả đều thất bại, đặc biệt là giới ca sĩ, nghệ sĩ. Dù là một người yêu âm nhạc và khi đắm chìm trong âm nhạc thì con người thường cảm tính, đánh mất lý trí, tôi vẫn nhận ra rằng nghệ sĩ thành công là bởi biết “đánh lừa” khán giả.

Trên sân khấu lấp lánh ánh đèn, những ca từ đẹp đẽ cất lên trong tiếng nhạc réo rắt và nghệ sĩ chìa ra gương mặt được trình diễn rất “phiêu”, như thể họ là hiện thân của nhân vật trong bài hát. Họ tài tình ở chỗ khi ca từ “Đường phượng bay mù không lối vào” cất lên thì khán giả sẽ “bị mắc lừa” rằng cái cô ca sĩ đứng kia chính là Bích Diễm đang cắp cặp đi học về trên con đường rợp bóng cây long não ở Huế. Có như thế thì đám đông khán giả ở dưới mới đắm chìm trong âm nhạc và mới sẵn sàng mở hầu bao cho những show diễn tiếp theo.

Bây giờ thì vụ “bể show” Về đâu bốn cánh chim trời giống như buổi trình chiếu phim “Lật mặt”. Không có Bích Diễm hay Dao Ánh hay Thiên thai nào hết, chỉ có đám đông ca sĩ, nhạc sĩ tham lam, tranh giành nhau đến từng đồng xu và sẵn sàng gạt bỏ khán giả sang một bên khi lợi ích của bản thân không được thỏa mãn.

Võ Đức Phúc – Sao có thể lạnh lùng đẩy người ta vào tù ?

 

Các bạn thử làm bầu sô tổ chức sự kiện âm nhạc, thử mời một số Diva, ca sĩ tên tuổi lớn, một vài nhạc sĩ nổi danh đi rồi biết cảm giác bẽ bàng như thế nào, trước sự đỏng đảnh của "cái tôi giá trị bản thân" của họ, nếu không đem đồng tiền đủ lớn để bôi trát.

Xin lỗi những nghệ sĩ chân chính có tâm lớn với nghiệp ca hát.

Rõ ràng, khán giả bỏ tiền mua vé đến xem ca nhạc, nhưng chương trình đột ngột hủy sô mà không thông báo trước thì ai cũng bức xúc, cảm giác như bị lừa. Nhưng nếu bình tâm nghĩ lại, làm bầu sô đâu ai mong muốn điều đó xảy ra, để phải vướng vào hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản để rồi bị bắt giam.

Nguyễn Vượng - Làm nghệ thuật không nên cạn tàu ráo máng với nhau

Đã nhận tiền của bầu show - nhà sản xuất, dù bao nhiêu phần trăm đi nữa mà không diễn thì nghệ sĩ đó chỉ vì tiền và cần tiền, còn khán giả không là gì đối với họ.

Giữa góc độ Nhà sản xuất và Nghệ sĩ biểu diễn thì tôi luôn song hành cả hai vai trò với hơn hai thập kỷ. Nhưng với tôi việc phải diễn và diễn chuyên nghiệp để phục vụ khán giả trong bất cứ trường hợp nào, đều là hành động tiên quyết.

Trong hành trình đi diễn của mình tôi cũng không thể thiếu những vụ bị bùng tiền hay diễn xong không trả tiền. Mà có những vụ kỳ khôi như đám cưới còn bị bùng tiền do bầu show còn nhà chủ rất chi là giàu… Dù hơi nghi nghi bầu show nhưng đã đến rồi không thể không hát và diễn, bởi tiền có thể có, có thể mất. Nhưng với tôi không thể để mất khán giả được.

Đặng Chương Ngạn - Gánh nặng của sự thật

Ngày 23/12/2025, Carl Robinson lại gây chấn động, khi công bố trên Washington Post liên quan đến bức ảnh lịch sử Em bé Napalm:

“Tôi biết rõ khoảnh khắc ấy được chụp bởi một nhiếp ảnh gia tự do, nhưng đã được cấp trên của tôi khi đó là Horst Faas yêu cầu ghi tên Nick Út vào chú thích ảnh. Vì lo sợ cho công việc và gia đình, tôi đã làm theo. Quyết định đó đã ám ảnh tôi suốt 50 năm qua.”

Nếu điều này là sự thật, thì sự thật là một gánh nặng. Nó không phải là một chi tiết nghề nghiệp sai sót, mà là một gánh nặng đạo đức kéo dài nửa thế kỷ.

Hoàng Quốc Dũng - Chuyện thật như đùa

Albani là một nước nhỏ, chưa đến ba triệu dân ở châu Âu. Nước này từng là một quốc gia xã hội chủ nghĩa dưới thời nhà độc tài Enver Hoxha, rồi thoát khỏi chế độ xã hội chủ nghĩa sau khi Bức tường Berlin và Liên Xô sụp đổ.

Nhưng cũng như nhiều nước cựu xã hội chủ nghĩa khác, Albani mang theo một di sản nặng nề: Tham nhũng ăn sâu vào bộ máy quyền lực. Đã lâu người ta không còn nhắc đến đất nước nhỏ bé ấy.

Bỗng nhiên, năm 2025, Albania gây chấn động dư luận quốc tế khi tuyên bố bổ nhiệm “cô” Diella làm bộ trưởng, một bộ trưởng hoàn toàn được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo. Diella trong tiếng Albania có nghĩa là “Mặt Trời”, được chọn như biểu tượng của ánh sáng và minh bạch.

Thái Vũ - "Thần khẩu hại xác phàm"

Thế là anh Tuấn đã bị lôi cổ xuống một cách âm thầm, lặng lẽ, nhanh như một cơn gió Đông từ hồ Michigan thổi vào đất liền. Ngay cả tên anh, một cái tên khá xinh, cũng không được nhắc đến trong công văn đề nghị.

"Cái Sảy nảy cái Ung"!

Quần chúng yêu quái trên Facebook bắt đầu đưa ra những nét chính trong curriculum vitae và con đường lên đỉnh của anh Tuấn.

Nguyễn Văn Tuấn - Tại sao sàng lọc gène không tạo ra "tinh hoa"

Thoạt đầu, đọc bản tin “Hà Nội chọn gène để đào tạo 'tinh hoa'” [1] tôi thấy khó tin, nhưng khi đọc bài báo thì đúng là như vậy. Tôi nghĩ chánh sách này là một sai lầm.

Theo bài báo thì nhà chức trách Hà Nội có 3 cấp độ đào tạo nhân tài. Ở cấp độ 2, họ chủ trương "sẽ chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn."

Thú thiệt, câu “Kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn” nghe rất mơ hồ và nguy hiểm. "Thai giáo" thực chất là kích thích thai nhi qua âm nhạc, nói chuyện để phát triển não bộ, không liên quan gì đến chọn lọc gène. Còn nếu hiểu sai thành can thiệp gène (như chỉnh sửa CRISPR), thì đây là công nghệ chưa an toàn, có nguy cơ gây đột biến ngoài ý muốn.

Hoàng Quốc Dũng - Đi tìm gien thông minh, một con đường thật… thú vị

Khi còn học phổ thông, tôi đặc biệt yêu thích môn sinh vật và hầu như lúc nào cũng đạt điểm cao. Bạn bè trong lớp đều biết điều đó.

Cô giáo dạy sinh học cũng rất quý tôi, trớ trêu thay, cô lại có con học cùng lớp. Mỗi lần được gọi lên bảng, tôi gần như toàn được 9 hoặc 10 điểm, đến mức lũ bạn bắt đầu trêu chọc: “Cô giáo chọn mày làm con rể rồi!” Cả bọn cười ầm lên. Tuổi học trò mà, hồn nhiên và vô tư.

Chính vì niềm say mê ấy, khi thi đại học tôi chọn khối B (Toán-Sinh-Hóa), và đã đạt 9/10 môn sinh trong kỳ thi năm đó - một điểm số không hề phổ biến.

Lưu Nhi Dũ - Nước ta sẽ có những nhân vật kiệt xuất lãnh đạo đất nước?

Tại buổi đối thoại của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng với thanh niên năm 2025 hôm 17/12, ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội - cho biết hiện sở đang trình UBND TP Hà Nội một đề án về đào tạo nguồn nhân lực tài năng theo nhiều dạng, ở nhiều cấp độ.

Các cấp độ đào tạo ông Tuấn nêu ra làm dư luận chú ý nhất là sẽ chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn. Có nghĩa là chọn lọc gène để đào tạo giới tinh hoa cho đất nước!

Ông Tuấn nói: "Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm. Sau vài năm nữa, chúng ta sẽ có lực lượng lao động chất lượng cao” (vài năm - thiệt hông?).

Nguyễn Hồng Lam - Bị điên thì đừng giơ tay

Giám đốc Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội Trần Anh Tuấn nói về đề án đào tạo nguồn nhân lực trong thời gian tới:

"Ở cấp độ thứ hai sẽ chọn lọc gien để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn..."

"Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm".

(Trích theo Báo Thanh Niên).

Lê Diễn Đức - Lá phiếu "No" của Mỹ ở Liên Hiệp Quốc

Hôm  22 tháng 2 và 16 tháng 4/2025, Mỹ cùng với một số chế độ độc tài như Bắc Triều Tiên, Niger, Sudan và... Nga bỏ phiếu chống lại Nghị quyết của Liên Hiệp Quốc (LHQ) lên án cuộc xâm lược Ukraina của Nga, tôi đã phát choáng và hết sức bất bình.

Nhưng đặt mình vào trong logic của Trump 2.0, thì chuỗi hành động này… không hề ngẫu nhiên.

Đây không còn là lập trường “trung lập” nữa, mà là đảo trục đạo đức.

Thái Hạo - Lũ lụt: Thủ tướng Thái Lan xin lỗi và nhận hoàn toàn trách nhiệm

 

1. Về trận lũ lụt nghiêm trọng vừa xảy ra, dẫn theo báo Tuổi Trẻ, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu: “Tôi rất tiếc và xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Không cần phân bua nguyên nhân".

Ông cho biết chính phủ "đã không làm đủ tốt" và sẽ đẩy nhanh nỗ lực khắc phục hậu quả.

Khi được hỏi về việc đình chỉ quan chức quận Hat Yai, ông nói rõ: "Không ai phải chịu trách nhiệm ngoài tôi. Tôi là người chịu trách nhiệm trước toàn bộ tình hình này". "Lúc này, chúng ta cần hợp tác chứ không phải đổ lỗi".

Sophie Trịnh - Công xưởng Quảng Châu và cái tát tỉnh người

 

Tôi từng có dịp bước vào một xưởng vẽ ở Quảng Châu. Nhưng nói “xưởng” nghe thật xúc phạm. Phải gọi đúng nghĩa rằng đó là một tập đoàn hội họa nhân dân, nơi nghệ thuật vận hành với độ chính xác và tốc độ mà nhiều doanh nghiệp công nghệ cũng phải nghiêng mình.

Trong không gian ấy, người pha màu, người lót nền, người chỉnh hình, người lên lớp và người hoàn thiện cứ thế vận hành nhịp nhàng như một nhà máy Toyota lắp ráp động cơ hybrid. Không ai ngẫu hứng, không ai chống cằm triết lý, không ai diễn vai thiên tài. Tất cả chỉ đơn giản là… làm việc.

Họ nói với tôi bằng giọng điềm nhiên đến mức tàn nhẫn: “Muốn phong cách nào chúng tôi làm được hết. Muốn ký tên gì ký được luôn. Hai tuần ra 1.000 bức là bình thường.” Tôi bật cười không phải vì họ liều, mà vì họ quá trung thực. Họ nhìn thẳng vào tính chất công nghiệp của sản phẩm mình tạo ra và tuyên bố: “Chúng tôi sản xuất hàng loạt. Đủ chất lượng