Có một nghịch lý thú vị trong chính trị thế giới hiện nay: Donald Trump bị cử tri Mỹ trừng phạt vì những lựa chọn chính trị, trong đó có cách ông xử lý chiến tranh và quan hệ quốc tế.
Trong khi đó, Vladimir Putin vẫn có thể tiếp tục cuộc chiến Ukraine, xuất hiện trước công chúng với dáng vẻ của một nhà lãnh đạo đang thắng lớn, bất chấp những tổn thất khổng lồ mà nước Nga phải gánh chịu.
Hai người, hai cuộc chiến, hai cách tính sổ hoàn toàn khác nhau.
Trump và Putin có một điểm chung: Đều thích biến sức mạnh quân sự thành thước đo quyền lực cá nhân. Với họ, chiến tranh không đơn thuần là vấn đề an ninh quốc gia. Nó còn là sân khấu để thể hiện bản lĩnh lãnh đạo, khẳng định vị thế cường quốc và chứng minh rằng mình không bao giờ chịu thua.
Nhưng từ đây, con đường của hai người bắt đầu khác nhau.
Ở Mỹ, chiến tranh có thể trở thành một món nợ chính trị mà tổng thống phải thanh toán. Cử tri không nhất thiết phải chờ chiến tranh kết thúc mới đưa ra phán quyết. Họ có thể bỏ phiếu chống lại chính quyền vì giá xăng, lạm phát, ngân sách quốc phòng, những cam kết đối ngoại thất thường, hay cảm giác rằng đất nước đang bị kéo vào những cuộc phiêu lưu không đem lại lợi ích rõ ràng.
Bầu cử giữa kỳ vì thế không phải một cuộc trưng cầu dân ý đơn giản về chiến tranh. Nhưng nó là một cuộc kiểm tra quyền lực. Khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, thông điệp chính trị đối với Trump rất rõ: Nhà Trắng không sở hữu tấm séc trắng để muốn làm gì thì làm.
Trump có thể không trực tiếp thất bại trên chiến trường, nhưng ông có thể thất bại ngay tại thùng phiếu. Đó là đặc điểm khó chịu của dân chủ: Người lãnh đạo không chỉ phải chứng minh mình đúng, mà còn phải thuyết phục được những người có quyền sa thải mình.
Putin thì hoạt động trong một môi trường hoàn toàn khác: Độc tôn chân lý.
Ở Nga, quyền lực chính trị tập trung cao độ, truyền thông độc lập bị bóp nghẹt, phe đối lập bị đàn áp và không có một cơ chế cạnh tranh quyền lực thực chất đủ sức buộc Điện Kremlin phải trả lời trước cử tri. Một cuộc chiến kéo dài, thương vong lớn hay nền kinh tế chịu sức ép đều không tự động biến thành một thất bại chính trị đối với Putin.
Điều đó không có nghĩa Putin không phải trả giá. Ông chỉ có khả năng chuyển hóa cái giá ấy thành gánh nặng của xã hội Nga, thay vì để nó trở thành trách nhiệm chính trị trực tiếp của cá nhân mình.
Và đây mới là điều đáng nói.
Trên truyền hình Nga, chiến thắng thường xuyên được tuyên bố trước khi chiến trường xác nhận. Những bước tiến được phóng đại, những tổn thất được giảm nhẹ, những thất bại được đổi tên thành điều chỉnh chiến thuật. Một cuộc chiến không đạt được mục tiêu ban đầu vẫn có thể được quảng cáo như một chiến dịch lịch sử vĩ đại.
Nhưng có một thứ tuyên truyền không thể xóa được: Hóa đơn.
Nga đã phải chịu thương vong quân sự rất lớn, chi phí quốc phòng khổng lồ, tổn thất về nhân lực, công nghệ và đầu tư. Nền kinh tế bị tái cấu trúc quanh guồng máy chiến tranh. Nguồn lực lẽ ra dành cho giáo dục, y tế, hạ tầng và phát triển dài hạn bị hút vào chiến trường. Quan hệ với phương Tây đổ vỡ, sự phụ thuộc vào một số đối tác bên ngoài gia tăng.
Một cường quốc sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn thứ nhất thế giới nhưng phải hy sinh tương lai kinh tế để duy trì một cuộc chiến chưa có lối thoát rõ ràng, đó có phải là chiến thắng?
Nếu mục tiêu ban đầu là ngăn Ukraine tiến gần phương Tây, cuộc chiến lại đẩy Ukraine xích lại gần NATO hơn. Nếu mục tiêu là khẳng định sức mạnh quân sự Nga, cuộc chiến phơi bày những giới hạn nghiêm trọng của quân đội Nga. Nếu mục tiêu là xây dựng một vùng ảnh hưởng an toàn, Moscow lại phải đối diện với một châu Âu cảnh giác và tái vũ trang mạnh mẽ hơn.
Putin có thể giành thêm lãnh thổ, nhưng lãnh thổ không phải toàn bộ câu chuyện. Một quốc gia có thể thắng một số trận đánh mà vẫn thua trong cuộc chiến dài hạn về kinh tế, nhân lực, vị thế quốc tế và tương lai phát triển.
Sự khác biệt lớn nhất giữa Trump và Putin không nằm ở việc ai cứng rắn hơn, ai hiếu chiến hơn, hay ai có khả năng đưa ra những tuyên bố hùng hồn hơn. Nó nằm ở cơ chế kiểm soát quyền lực.
Trump phải đối diện với một hệ thống có khả năng trừng phạt ông, dù không phải lúc nào cũng kịp thời hay hoàn hảo. Putin có thể kéo dài cuộc chiến và kéo dài cả câu chuyện chiến thắng, bởi hệ thống chính trị Nga không có cơ chế đủ mạnh để buộc ông phải chịu trách nhiệm tương xứng.
Một người có thể mất quyền lực vì cử tri không hài lòng. Người kia có thể giữ quyền lực bằng cách khiến cử tri không được nghe đầy đủ sự thật.
Và đó là bi kịch của nước Nga: Putin có thể tiếp tục tuyên bố chiến thắng, nhưng người Nga mới là những người phải sống với hậu quả của chiến thắng ấy.
Trong nền dân chủ, chiến tranh có thể khiến một tổng thống mất ghế. Trong chế độ độc đoán, chiến tranh có thể khiến cả một đất nước mất tương lai, trong khi người phát động nó vẫn đứng trên bục diễn thuyết để nhận hoa.
Đây cũng là khác biệt giữa một thất bại chính trị có thể nhìn thấy qua lá phiếu và một thất bại chiến lược bị che phủ bằng tuyên truyền.
HIỆU MINH 06.11.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.