Thọ Nguyễn - Đông du ký (4): Ông Karl Đen

Hôm qua 06.09, 1,32 triệu cử tri bang Sachsen-Anhalt đã đi bầu. Cho dù đảng cực hữu AfD chiếm 43 % phiếu bầu, chưa đủ ghế để nắm chính quyền, thì kết quả này vẫn chỉ ra một xu thế và sự chuyển động trong cấu trúc xã hội Đức.

Trong số cử tri bầu cho AfD có đến 6 0% thuộc nhóm trung dung (không cực đoan). Hơn một nửa thanh niên 16-18 tuổi, lần đầu đi bầu, đã chọn AfD. Đừng vội đổ tội dân Đông Đức thế nọ, thế kia. Dù có bao nhiêu phần trăm thì xã hội dân chủ không được phủ nhận ý nguyện của họ, gắn cho họ mác "Thù địch" hay "Bị lợi dụng".

Người Việt ít biết đến vùng đất nhỏ bé nằm bên bờ sông Elbe này. Nhưng chắc chắn hồi đi học ai cũng nghe đến "Bán cầu Magdeburg".

Kiều Thị An Giang - Con thuyền dân chủ trước sóng cạn

Đức, châu Âu và hơn một phần còn lại của thế giới vẫn còn đang rúng động về cuộc bầu cử tại Sachsen Anhalt ngày hôm qua, ngày 06.09 tại Đức.

AfD thắng 43,8 % phiếu, giành 39/83 ghế trong Landtag. CDU, từng là lực lượng thống trị tại bang này, tụt xuống còn 17,4 %.

AfD chưa đủ 42 ghế để một mình cầm quyền. Nhưng có lẽ đó lại là điều ít đáng sợ nhất. Điều đáng sợ hơn là một đảng từng bị hắt hủi nay đã chễm chệ ngay giữa phòng khách, kéo ghế ngồi, bật bia, chén xúc xích Thüringen và chất vấn: “Các vị định tiếp tục cai trị mà không cần chúng tôi đến bao giờ?”

Kiều Thị An Giang - AfD: Bài học của sự phẫn nộ và lòng bao dung

AfD hôm qua tiếp tục thắng lớn tại Sachsen-Anhalt, một trong năm tiểu bang thuộc Đông Đức (cũ).

AfD là viết tắt của Alternative für Deutschland (Sự lựa chọn khác cho nước Đức), một đảng phái chính trị theo khuynh cực hữu tại Đức.

Được thành lập vào năm 2013, AfD ban đầu như một phong trào phản đối đồng tiền chung Euro và các chính sách giải cứu tài chính của Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, qua thời gian, đường lối của đảng này đã chuyển dịch mạnh mẽ sang chủ nghĩa dân tộc, bảo thủ truyền thống và phản đối nhập cư gay gắt.

Đặng Chương Ngạn – Thực sự tôi không hiểu !

 

Từ ngày 02/07/1976, nước ta chính thức đổi tên thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Kể từ mốc lịch sử đó, nền giáo dục nước nhà đương nhiên mang bản chất của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa.

Suốt nửa thế kỷ qua, biết bao thế hệ học sinh khi đến trường đều được thầy cô dạy rằng: chúng ta đang học tập và rèn luyện dưới "mái trường xã hội chủ nghĩa."

Bản thân tôi vẫn luôn tin rằng mình đã được học dưới mái trường xã hội chủ nghĩa ! Thế nhưng đùng một cái, hôm nay báo chí lại đồng loạt đưa tin: Hải Phòng chính thức ra mắt "Mô hình trường học xã hội chủ nghĩa".

Lê Diễn Đức - Nước Đức và những bức tường mới

Có những nơi trên thế giới mà mỗi lần đặt chân tới, tôi lại có cảm giác mình đang nhìn thấy một phần lịch sử của chính thời đại mình.

Nước Đức là một nơi như thế.

Tôi đã sang Đức rất nhiều lần, cả Đông Đức và Tây Đức. Tôi đã có mặt ở Tây Berlin ngay sau khi Bức tường Berlin sụp đổ. Tôi cũng trở lại Đức năm 2009, đúng dịp kỷ niệm 20 năm ngày bức tường bị phá bỏ, và được chứng kiến một không khí lễ hội tràn ngập niềm vui, xúc động và hạnh phúc của người Đức.

Liễu Hằng - Thế giới đó không dành cho những xôn xao dương thế

Nhìn Du Thiên ra nghĩa trang gào thét, tôi chợt nhớ hồi Covid! Có một nghệ sĩ bỗng xách kèn thổi ở bịnh viện "thu dung".

Tài năng của anh thì khỏi chê, nhưng nơi con người oằn mình giành giựt từng hơi thở, tiếng saxophone não nề nghe tựa tiếng triệu hồi của tử thần, hơn là dòng âm thanh xoa dịu. Nói theo kiểu bình dân thì: Pà mịa, người ta chưa chết đã tới thổi đám ma.

Vậy mới thấy đâu phải nơi nào muốn thổi là thổi, muốn hát là hát?

Hoàng Quốc Dũng - René Depestre : Nhà thơ lớn, giấc mơ lớn, vỡ mộng lớn

 

Ngày 29 tháng 8 năm 2026, René Depestre tròn 102 tuổi. Một con số tưởng như khó tin đối với một nhà thơ vẫn còn sống.

Đặc biệt hơn, cho đến gần đây người ta vẫn thường ghi ông sinh năm 1926, tức năm nay tròn 100 tuổi. Nhưng giấy khai sinh của ông vừa được tìm lại tại Haiti đã xác nhận ông sinh ngày 29 tháng 8 năm 1924. Nhưng điều đáng nói về René Depestre không chỉ là tuổi thọ phi thường của ông, điều làm cuộc đời ông đặc biệt hơn cả không phải là ông đã sống lâu đến thế.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ trí thức từng đặt niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản, và về cái giá phải trả khi lý tưởng va chạm với hiện thực. Đời ông trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở những tập thơ, những cuốn tiểu thuyết hay những giải thưởng văn học, mà còn ở hành trình tư tưởng đầy nghịch lý: Từ một người cộng sản cuồng nhiệt đến một trong những tiếng nói phê phán sâu sắc nhất đối với chính chủ nghĩa mà ông từng dành cả tuổi trẻ để phụng sự. Đó là một cuộc đời đáng để suy ngẫm.

Thọ Nguyễn - Đông du ký (1)

 

Tôi may mắn được sống thời trai trẻ ở Đông Đức và Đông Âu. Năm 1970 khi thực tập ở đài truyền hình Cộng hòa Dân chủ Đức, tôi rong ruổi cùng xe truyền hình đi khắp nơi tường thuật nhiều sự kiện thể thao, âm nhạc và chính trị.

« Một kỷ niệm mà tôi không thể quên là cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Thủ tướng Đông Đức Willy Stoph và Thủ tướng Tây Đức Willy Brand tại Erfurt tháng 3.1970. Đài đưa nhiều xe truyền hình lưu động đến tường thuật cuộc gặp gỡ thượng đỉnh đầu tiên của hai nhà nước Đức. Xe của chúng tôi được phân công tường thuật cuộc hội đàm tại khách sạn Erfurter Hof.

Dân chúng Đông Đức rất ngưỡng mộ Willy Brandt, vì ông chủ trương hợp tác với phương Đông, giải trừ quân bị. Công an Đông Đức biết trước nên lập hàng rào ngăn cách dân chúng, không cho vào quảng trường trước cửa khách sạn.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội : Thực tế và cảm nhận từ thực tế (5)

 

Kỳ 5: Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê

Ấy là câu thơ của cụ Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều trong tác phẩm lừng danh "Cung oán ngâm khúc". Đầy đủ thì "Nghĩ thân phù thế mà đau/Bọt trong bể khổ bèo đầu bến mê".

Tôi thấy trên hệ thống báo chí truyền thông của chính quyền, trên mồm các giáo sư tiến sĩ lý luận Mác-Lê rặt những xưng tụng về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, nào là sáng suốt, đổi mới, đột phá, kiên định, tươi sáng... Thôi, giọng mấy ông giáo sĩ sống bằng lý luận như Hoàng Chí Bảo, Đức Dũng, Tạ Ngọc Tấn hoặc Đối diện (VTV) không nói làm gì, không khen thì có mà đói rã họng. Còn những “lời có cánh” khác là của ai?

Của ông tổng bí thư đảng cộng sản Thụy Sĩ, ông trưởng ban tuyên giáo Cuba, ông tổng bí thư đảng lao động (cộng sản) Mexico, ông trưởng ban tuyên huấn Lào, ông cựu đảng viên cộng sản Đức, ông công an Lào từng học ở Việt Nam, của giáo sư lý luận đảng cộng sản Trung Quốc, của ông cộng sản Nga chuyên nghiên cứu về chủ nghĩa xã hội…

Nguyễn Văn Tuấn - Sức mạnh thật sự không cần phải ồn ào

 

Người phương Tây có một câu nói rất đáng suy ngẫm: “Tự tin thì lặng lẽ. Bất an thì ồn ào” (Confidence is quiet. Insecurity is loud).

■ Bất an cần khán giả

Câu nói ngắn, nhưng chạm đến một nghịch lý rất thường gặp trong đời sống: Người càng cần chứng minh mình mạnh, đôi khi lại càng chưa thực sự tin vào sức mạnh của chính mình.

Khi một cá nhân hay một tập thể thực sự tự tin, họ ít có nhu cầu phô trương sức mạnh bằng cách hạ thấp người khác. Họ biết mình là ai, biết mình có gì, và quan trọng hơn, biết giá trị của mình không tăng thêm chỉ vì người bên cạnh bị kéo xuống.

Hoàng Hưng - Vài kỷ niệm với Nguyễn Quang Thiều

1. Với Nhà báo Nguyễn Quang Thiều: Ít người biết là tôi đã cùng làm việc với Thiều  một, hai năm khi xây dựng ban đầu tạp chí Người Đô Thị do nhà báo Trần Trung Chính (từ báo Lao Động) sáng lập năm 2006.

Người Đô Thị luôn luôn là tờ tạp chí cao cấp về tri thức, trí tuệ đối với những vấn đề đô thị Việt Nam, cho đến nay!

2. Với Giám đốc Nhà xuất bản Nguyễn Quang Thiều:

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội: Thực tế và cảm nhận từ thực tế (4)

 

Kỳ 4: Những câu hỏi nảy từ thực tế

Sực nhớ ông anh họ tôi, một thầy giáo làng nhưng kiến thức không phải dạng vừa, hồi còn sống có lần bảo mấy bác cộng sản bất kể Liên Xô, Trung Quốc hay Việt Nam chỉ thích làm những thứ vĩ đại.

Làm đ*ch (anh tôi hay dùng từ này) gì cũng gắn mác vĩ đại, đem bao nhiêu sức lực, của cải, thời gian ném vào đó, không cần biết nó sẽ đem lại gì cho dân chúng, đất nước.

Ngẫm nhời của ông anh, thấy đúng thật. Thứ chủ nghĩa xã hội bánh vẽ vĩ đại mà các ông bà ấy theo đuổi tới nay đã hơn hai phần ba thế kỷ rốt cục chỉ đem lại nghèo đói, lạc hậu, nội chiến, chiến tranh. Xâu xé đất đai, tan rã rường mối xã hội, dân chúng bất hạnh. Kìm hãm đất nước chậm tiến hàng chục năm, thậm chí cả trăm năm so với cả rất nhiều quốc gia khác… Nếu nó (chủ nghĩa xã hội) có đem lại chút gì “tích cực” thì chính ở chỗ đã tạo được cuộc sống đế vương cho tầng lớp lãnh đạo.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội: Thực tế và cảm nhận từ thực tế (3)

 

Kỳ 3: Quá độ mấy đời người

Suốt nhiều thập niên ở miền Bắc, cũng như ở miền Nam sau “giải phóng”, đám học sinh sinh viên “dưới mái trường xã hội chủ nghĩa” luôn được quán triệt rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại hạnh phúc cho con người, “chủ nghĩa cộng sản là mùa xuân của nhân loại”.

Cùng với đó, tất nhiên ngược chiều, chủ nghĩa tư bản cực kỳ ghê tởm, đáng ghét, chỉ bóc lột, xấu xa, làm giàu trên xương máu, mồ hôi nước mắt, công sức của người lao động. Nó là "đêm trước của cách mạng thế giới".

Theo giáo huấn của họ, xã hội tư bản, dù có phát triển mấy đi chăng nữa cũng chỉ phồn vinh giả tạo, cùng quẫn trong cơn giãy chết, về cơ bản vẫn là xã hội bóc lột, cần phải bị tiêu diệt. Công nhân, người lao động trong xã hội đó không có quyền làm chủ tập thể, không khác gì cái máy. Nghe rất kinh.

Nguyễn Ngọc Chu - Chính quyền địa phương hai cấp: Khó khăn, thách thức và giải pháp

I. BAO GIỜ NGỪNG SÁP NHẬP ?

Trong 5 năm gân đây, chúng ta trải qua những đợt sáp nhập xã liên tục. Giai đoạn 2019 – 2021, là giai đoạn thực hiện sắp xếp theo Nghị quyết 653/2019/UBTVQH14 để giải quyết các xã không đạt 50% tiêu chuẩn.

Cao điểm sáp nhập diễn ra đầu năm 2020 với tổng số 1.056 đơn vị cấp xã được thực hiện sắp xếp. Số lượng giảm thực tế là 561 đơn vị cấp xã. Đưa tổng số toàn quốc từ 11.162 xã xuống còn 10.601 xã.

Lê Học Lãnh Vân – Tảng đá buồn

Xem VTV1 thông báo về cách xử lý ông Nguyễn Sỹ Cương khi ông vi phạm luật giao thông, đi chiều cấm, gây tai nạn, đâm vào cô gái mười tám tuổi khiến cô bị đứt lìa chân và chết một tuần sau đó, Nỗi buồn trong tôi nặng như tảng đá lớn khiến cõi lòng chìm xuống!

Nhiều nỗi buồn khác nhau và cộng hưởng nhau trong tảng đá buồn ghê gớm đó! Các nỗi buồn trộn lẫn nhau, nhưng vẫn tách bạch được…

Nỗi buồn thứ nhất: Xem thông báo chính thức của đài VTV1 mà tôi cảm nhận sự qua loa trong thông tin, sự bênh vực, bao che bên gây tai nạn với rất nhiều vô lý trong lập luận.

Ngô Nguyệt Hữu – Người làm, trời nhìn

 

1. Ông Sơn Nam, ổng viết tiểu thuyết dài kỳ in báo, tựa Xóm Cái Bần.

Trong Xóm Cái Bần có nhân vật là Tư Đờn (hay Năm Đờn gì đó lâu quá mình không nhớ rõ, chắc là Tư Đờn), Tư Đờn đời buồn hiu.

Mặc đời mình buồn hiu, nhưng Tư Đờn lại hay nói đại ý, “Sống vui lắm, phải cố mà sống”.

Tư Đờn, nói hoài câu này.

Mai Quốc Ấn – Người trẻ

 

Người trẻ ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào cũng đều là lực lượng mạnh mẽ!

Họ giàu năng lượng, khát khao và cũng có “chất riêng” rất đặc quyền tuổi trẻ!

Chính phủ các quốc gia già cỗi tại EU hay Nhật thiếu điều “năn nỉ” người trẻ yêu nhau, lấy nhau, sinh con để còn có những người trẻ kế cận mà lao động tiế phát triển xã hội. Tại Việt Nam, bắt đầu có những chính sách khuyến khích người trẻ sinh con dù chưa phải là quốc gia dân số già.

Tuấn Khanh – Côn trùng

 

Trong tiểu thuyết Hóa Thân (The Metamorphosis) của Kafka có một ý vô cùng thú vị, khi đối chiếu với cuộc sống hôm nay.

Nhân vật Gregor Samsa trong truyện, một ngày nọ thức giấc, thấy mình biến thành một con côn trùng khổng lồ. Nhưng cảm giác dị thường của bản thân mình lại không lớn bằng sự ám ảnh là làm sao để không trễ giờ đi làm mỗi ngày trong bộ dạng đó.

Tương tự như vậy, trong câu chuyện về Cây số 55 hiện nay trên mạng xã hội, có thể thấy hàng loạt những dư luận viên hoảng loạn vội vã tìm sự tư vấn và tự mình cũng tạo ra những lý luận khác, bất chấp sự ngớ ngẩn và điên cuồng, chỉ để chụp mũ tội đồ cho những người trẻ, tạm gọi Gen Z, đang có cùng một suy nghĩ đơn giản là muốn một vụ án có được sự minh bạch.

Lê Học Lãnh Vân – Loa phường và loa của lòng dân

 

Ngày 30/05/2025, một ông to lái xe chở vợ cũng là một bà rất to đâm vào một nữ sinh trên phố đông người giữa lòng Hà Nội khiến cô gái trẻ ngã xuống, bị đứt lìa chân! Theo một clip, trước bàn dân thiên hạ, ông ta xuống xe nhìn rồi rời hiện trường bỏ mặc nạn nhân giữa cơn sống chết!

Không xa lạ với truyền thống liên quan tới ông bà to, kết luận điều tra về tai nạn được giữ im lìm và các bài viết trên mạng về vụ việc thì bị chặn.

Hơn một năm sau, sự việc quá kỳ quái ấy được thế hệ trẻ xới lên trên mạng xã hội, và người ta mang hoa tới đặt nơi cô gái bị xe đâm. Hoa bị hốt đi, gốc cây bị cấm đặt hoa, bài viết trên mạng bị chặn!

Nguyễn Anh Tuấn – Bỏ Nguyễn Sỹ Cương đi mà lo dần cho Ba Đình

 

Màn thanh minh chậm trễ và vụng về của VTV cho thấy sự lúng túng của chính quyền hiện nay, trước một phong trào xã hội mà họ không thể nắm bắt được: phong trào Gen Z.

Mà lúng túng là đúng, vì đây là một hiện tượng mang tính thời đại, xảy ra ở nhiều quốc gia chứ không chỉ riêng Việt Nam.

Nepal, Bangladesh, Philippines, Indonesia và nhiều nước khác đã chứng kiến những phong trào xã hội do người trẻ dẫn dắt với nhiều điểm tương đồng. Nguồn cơn ở đâu?