Phó Đức An - Tập Cận Bình chặt đầu rắn

Khi có thông báo chính thức từ Tân Hoa Xã tôi mới tin đây là sự thật!

Chính quyền Trung Quốc thông báo mở cuộc điều tra đối với Tướng Trương Hựu Hiệp, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC), và Tướng Lưu Chấn Lập, Ủy viên Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng Liên quân, về cáo buộc "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật".

"Trương Hựu Hiệp, Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, và Lưu Chấn Lập, Ủy viên Quân ủy Trung ương kiêm Tổng Tham mưu trưởng Liên quân, bị nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật. Sau khi thảo luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã quyết định khởi tố điều tra đối với Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập", Bộ Quốc phòng Trung Quốc bất ngờ thông báo trong một tuyên bố ngắn gọn vào thứ Bảy (ngày 24 tháng 1).

Trương Hựu Hiệp, 75 tuổi, là vị tướng có cấp bậc cao nhất trong Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) sau Tập Cận Bình. Cha ông, Trương Tông Xuân, là một trong những vị tướng sáng lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, từng chiến đấu bên cạnh cha của Tập Cận Bình, Tập Trọng Huân.

Việc ông Trương Hựu Hiệp bị cách chức diễn ra chỉ ba tháng sau ông Hà Vệ Đông, đánh dấu trường hợp Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương thứ hai bị điều tra.

Thông báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc về việc điều tra một quan chức đảng vì "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật" thường có nghĩa là tham nhũng. Trang web của Ủy ban Giám sát Quốc gia Trung Quốc, cơ quan chịu trách nhiệm chống tham nhũng, cũng đã đăng tải thông báo của Bộ Quốc phòng.

Ông Trương Hựu Hiệp trở thành Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương năm 2017 và được tái đắc cử tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2022 ở tuổi 72, một độ tuổi hiếm thấy.

Các cuộc điều tra đối với ông Trương Hựu Hiệp và diễn ra vào thời điểm Tập Cận Bình đang tăng cường thanh trừng trong Quân đội Giải phóng Nhân dân. Một số lượng lớn các quan chức quân sự cấp cao và nhân sự trong ngành hàng không vũ trụ và quốc phòng đã bị thanh trừng.

Ủy ban Quân sự Trung ương là cơ quan chỉ huy quân sự cao nhất của Trung Quốc, vừa là một tổ chức của Đảng Cộng sản vừa là một cơ quan chính phủ Trung Quốc, và do Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình lãnh đạo.

Trong số sáu vị tướng nhậm chức tại Quân ủy Trung ương năm 2022, năm người đã bị cách chức, bao gồm Hà Vệ Đông, Lý Thượng Phụ và Miêu Hoa. Chỉ còn Trương Sinh Dân, người được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương năm ngoái, là vẫn còn tại vị.

Trong số 205 ủy viên được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc, có 44 người đến từ quân đội. Đến Hội nghị toàn thể lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương khóa 19 vào tháng 10 năm ngoái, 11 người đã bị khai trừ khỏi Đảng và quân đội, tức là 25 % đã bị cách chức.

Ai đã bắt giữ Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập?

Những tin đồn gần đây cho rằng Thái Kỳ, Vương Tiểu Hồng và Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương (CCDI) đứng sau vụ bắt giữ Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập. Điều này hoàn toàn vi phạm các quy tắc nội bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc, tương đương với việc các thế lực phi quân sự can thiệp trái phép vào công việc quân sự.

Trước đây, các cuộc điều tra chính thức đối với Hà Vi Đông, Miêu Hoa và những người khác được cho là do Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật của Quân ủy Trung ương (CMC) thực hiện, chứ không phải CCDI. Trương Thăng Dân, người từ lâu đã phụ trách Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật CMC, đáng lẽ phải là người chịu trách nhiệm điều tra Hà Vi Đông, Miêu Hoa và những người khác. Tuy nhiên, thông báo gần đây của người phát ngôn Bộ Quốc phòng về việc điều tra Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập không đề cập đến sự chấp thuận từ CMC, làm dấy lên câu hỏi liệu Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật CMC có hành động độc lập hay không.

Nếu Cục cảnh vệ Trung ương, Bộ Công an, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy, hay thậm chí Bộ An ninh Quốc gia bắt giữ Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập, chắc chắn họ sẽ lo ngại về việc thả hổ về rừng, giao họ lại cho Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy để điều tra thêm. Nếu Tập Cận Bình sử dụng các thế lực bên ngoài quân đội để phát động một cuộc phản công mạnh mẽ nhằm giành lại quyền lực quân sự, điều đó sẽ tương đương với việc thừa nhận rằng không có người nào đáng tin cậy trong quân đội, và kết quả sẽ rất khó đoán trước.

Về mặt nghiệp vụ, việc người ngoài quân đội bắt giữ các lãnh đạo quân đội là khá khó khăn. Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập không thể nào không chuẩn bị cho điều này, vệ sĩ của họ cũng sẽ không chủ động đầu hàng. Tuy nhiên, khi tham dự các cuộc họp và hoạt động của trung ương, họ đã rời khỏi phạm vi bảo vệ cá nhân và rơi vào tầm kiểm soát của Cục An ninh Trung ương, khiến họ trở nên bất lực. Ví dụ, nếu họ cùng các quan chức cấp cao khác của Đảng Cộng sản Trung Quốc đến Trường Đảng Trung ương vào ngày 20 tháng 1 để tham dự lễ khai mạc khóa huấn luyện cho các quan chức cấp tỉnh và cấp bộ, họ có thể đã bị người ngoài quân đội bắt giữ.

Nếu Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thuộc Quân ủy Trung ương, thì Trương Thăng Dân sẽ tiếp tục giám sát cuộc điều tra, và vụ việc vẫn là một hoạt động quân sự nội bộ. Bước tiếp theo phụ thuộc vào việc Trương Thăng Dân hành động hoàn toàn theo chỉ thị của Tập Cận Bình hay có chỉ thị khác.

Nhìn chung, thế giới bên ngoài không muốn thấy Tập Cận Bình hoặc phe của ông ta đảo ngược tình hình. Nhiều tin đồn gần đây cho rằng phe của ông Tập Cận Bình đang cố tình rò rỉ thông tin, ngụ ý rằng họ không thực sự nắm quyền kiểm soát và buộc phải thường xuyên sử dụng các nền tảng ở nước ngoài để gây ảnh hưởng đến dư luận. Do đó, một khả năng khác không thể bị loại trừ: Việc bắt giữ Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập không phải do phe của ông Tập Cận Bình dàn dựng, mà là hành động ép buộc của các lãnh đạo cấp cao trong Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Nếu Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập đang lên kế hoạch cho một cuộc tranh giành quyền lực và đối đầu tại Lưỡng Hội, họ cần phải thông báo trước cho các trưởng lão nguyên lãnh đạo cấp cao và tuyên bố rằng họ sẽ không thỏa hiệp nữa. Để bảo vệ Đảng, các cựu lãnh đạo cấp cao không còn lựa chọn nào khác ngoài việc khống chế hai người này để ngăn chặn tình trạng "Đảng chỉ huy súng" và gây thêm hỗn loạn. Vì vậy, liên minh quyền lực tạm thời giữa Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập và các trưởng lão lãnh đạo cấp cao đã tan vỡ. Có lẽ đây là lý do tại sao người phát ngôn của Bộ Quốc phòng chỉ đề cập đến "Ủy ban Trung ương Đảng" chứ không phải "Quân ủy Trung ương" trong thông báo chính thức.

Không ai ngờ rằng thế bế tắc chính trị mà Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) cố gắng che giấu lại tự phá vỡ nhanh chóng đến vậy vào đầu năm 2026. Thông cáo của Phiên họp toàn thể lần thứ năm của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương ngày 14 tháng 1 vẫn khẳng định duy trì "sự thống nhất", nhưng chỉ mười ngày sau, tình thế đã đảo ngược. Ủy ban Quân ủy Trung ương của CCP giảm từ bảy xuống còn hai thành viên, khiến cơ cấu quản lý quân sự rơi vào tình trạng hỗn loạn, và có khả năng dẫn đến sự hỗn loạn cho chính chế độ CCP.

Thế bế tắc chính trị tại Phiên họp toàn thể lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương khóa 19 vào tháng 10 năm 2025 đã định đoạt số phận của nó, nhưng những diễn biến kịch tính hơn ba tháng sau đó vẫn vượt quá sự mong đợi của bên ngoài.

Nếu đây là một cuộc phản công được dàn dựng và thao túng bởi phe của Tập Cận Bình, thì nó nên được xem là một cuộc đấu tranh tuyệt vọng trước sự yếu thế của chính họ. Tuy nhiên, liệu họ có thể giành lại quyền kiểm soát quân đội hay không vẫn còn phải chờ xem. Hầu hết các thượng tướng được Tập Cận Bình đích thân đề bạt đều đã mất đi vị thế. Ngay cả khi một nhóm các trung tướng hiện tại được thăng chức bắt buộc, những người này chưa chắc đã cùng quan điểm với Tập Cận Bình, nhất là khi những người tiền nhiệm của họ lần lượt bị cách chức, khiến cho lòng trung thành thực sự của họ với bất kỳ ai càng trở nên khó lường.

Khoảng nửa đêm ngày 24 tháng 1, báo Quân Giải phóng Nhân dân (PLA Daily) đăng tải bài xã luận mang tên "Bài xã luận của PLA Daily: Kiên quyết giành chiến thắng trong cuộc chiến quyết định, trường kỳ và toàn diện chống tham nhũng trong quân đội". Tuy nhiên, bài xã luận này xuất phát từ Thông tấn xã Tân Hoa Xã, nhưng nó không xuất hiện ngay trên trang chủ của Tân Hoa Xã.

Bài báo, được đăng tải cùng ngày khi Trương Hữu Hiệp và Lưu Chấn Lập chính thức bị điều tra, nhanh chóng mô tả vụ việc là một "thành tựu lớn trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng". Tuyên bố rằng họ "đã chà đạp và làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống trách nhiệm của Chủ tịch Quân ủy Trung ương, góp phần nghiêm trọng vào sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với quân đội, gây nguy hiểm cho nền tảng lãnh đạo của Đảng... làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh và uy tín của Quân ủy Trung ương... gây thiệt hại lớn... gây ra những ảnh hưởng cực kỳ tiêu cực"; và yêu cầu tất cả sĩ quan và binh lính "kiên quyết ủng hộ quyết định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng".

Những lời lẽ này nghiêm trọng hơn nhiều so với những lời lẽ được sử dụng chống lại Hà Vệ Đông và Miêu Hoa, và nó tương đương với việc đưa ra nhận định mà không có bất kỳ cuộc điều tra nào, có vẻ quá vội vàng. Nếu điều này không nhận được sự chấp nhận thực sự trong quân đội, một cuộc khủng hoảng lớn hơn sẽ nảy sinh. Mặc dù bài xã luận có vẻ khắc nghiệt, nhưng thực chất nó cho thấy sự bất an sâu sắc trong Trung Nam Hải, và sự thiếu rõ ràng về cách xử lý hậu quả.

Nếu phe của Tập Cận Bình thành công trong cuộc phản công, họ cũng sẽ nhắm vào các bậc lão thành của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt là những người thuộc phe Đoàn Thanh niên, thì cuộc đổ máu có thể chỉ mới bắt đầu. Ngay cả khi phe của Tập Cận Bình không thực sự dẫn đầu cuộc điều tra này, họ vẫn hoàn toàn có thể nắm bắt cơ hội để xoay chuyển tình thế. Ngay cả các bậc lão thành của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng sẽ phải đối phó với điều đó, và sự hỗn loạn chính trị ở Bắc Kinh vẫn là điều không thể tránh khỏi. Cuối cùng, việc ai có thể "kiềm chế" quyền lực của ai sẽ tạo ra một mớ hỗn độn chính trị khó kiểm soát.

Vào đầu năm 2026, khi cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ khốc liệt của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhanh chóng được công khai, có lý do để tin rằng mớ hỗn độn chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ dẫn đến sự kết thúc của Triều đại Đỏ nhanh hơn nữa.

PHÓ ĐỨC AN 25.01.2026