Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Báo Thanh Niên có một bài viết “Xăng E10, giải đáp băn khoăn trước giờ G”.
Bài viết này chừng mực hơn kiểu giật tít “Nhân dân đồng thuận cao với xăng E10”. Các bạn có thể đọc bài viết của Thanh Niên để tự đánh giá.
Tôi làm về lĩnh vực môi trường nên đưa thêm một góc nhìn khác về xăng đối với môi trường, và lấy ví dụ về một quốc gia trong khối Đông văn - khối dùng đũa, có văn hóa tương đồng với Việt Nam là Nhật Bản.
Viện cũng có nhiều loại, người trong Viện cũng có nhiều loại. Và Việt Nam cũng có nhiều Viện.
Nếu bạn nghe giới thiệu về các Viện trưởng, Viện phó, Viện sĩ thì cứ để đó. Bước tiếp theo là cần xem các “Viện nhân” có bao nhiêu bài báo khoa học quốc tế. Nếu có bài báo khoa học quốc tế thì là loại A, loại B hay loại C.
Và quan trọng là “Viện nhân” hay Viện có sáng chế không ? Có sáng chế thì sáng chế số bao nhiêu, công bố khi nào, ở đâu ? Bảo hộ sáng chế 10 năm hay 20 năm ?
1. Thuận đạo trời
Theo các nhà địa chất, cách đây khoảng 20–30 triệu năm, khi dãy Himalaya nâng lên mạnh do mảng Ấn Độ va vào mảng Á-Âu, làm địa hình Tây Nam Trung Quốc – Bắc Việt Nam bị chia cắt mạnh, tạo ra các hệ thống sông lớn như Dương Tử, Mekong, và Hồng Hà.
Đứt gãy sông Hồng (Red River Fault) là một trong những đứt gãy lớn nhất Đông Nam Á. Hoạt động kiến tạo này tạo thung lũng, định hướng dòng chảy, và giúp hình thành lưu vực sông Hồng.
Trên lưu vực sông Hồng, các cộng đồng cư dân – tổ tiên xa của người Việt cổ – đã sinh sống từ nhiều chục nghìn năm trước. Dấu tích còn lưu lại từ Văn hóa Hòa Bình – Bắc Sơn (10.000–20.000 năm trước), qua Văn hóa Phùng Nguyên – Đồng Đậu – Gò Mun, đến đỉnh cao là Văn hóa Đông Sơn (khoảng 2.500 năm trước).
Chúng ta thuộc Đông Nam Á về địa lý, nhưng không nên thuộc Đông Nam Á về cách làm khoa học.
■ Hình thức và màu mè
Tôi có duyên làm việc khá nhiều với các hiệp hội y khoa khu vực Đông Nam Á (ngoài Việt Nam). Qua hơn 20 năm tương tác, tôi nhận ra một điều rõ ràng: văn hóa khoa học và cách suy nghĩ của họ rất khó tạo ra bước tiến thực sự. Đáng lo ngại là Việt Nam chúng ta đang có xu hướng đi theo hướng tương tự. Và theo tôi, đây là con đường không nên đi.
Đó là một văn hóa trọng hình thức hơn thực chất. Các hội nghị khoa học được tổ chức đều đặn hàng năm, nhưng khoa học thì gần như dậm chân tại chỗ. Nội dung hầu hết chỉ là tóm tắt lại những nghiên cứu từ Tây Âu và Mỹ. Rất hiếm có nghiên cứu gốc mang đậm dấu ấn địa phương hay khu vực.
Nhân chuyến bay Orion: Tương đối thì đúng, tuyệt đối thì… tin thôi.
Thời gian, một dòng chảy không giống nhau.
Thời gian là một trong những khái niệm phức tạp nhất mà con người từng nghĩ tới. Từ rất lâu, người ta đã tranh luận: Thời gian có thực sự tồn tại không, hay chỉ là một cách mà con người cảm nhận thế giới? Có học thuyết cho rằng thời gian không liên tục, mà chia thành từng “hạt” nhỏ. Có học thuyết khác lại phủ nhận luôn sự tồn tại của quá khứ, hiện tại và tương lai, tất cả chỉ là một khối duy nhất, và ý thức của chúng ta tự chia cắt nó ra.
Chuyện một doanh nghiệp bất động sản đề xuất di dời Đại học Bách Khoa ra ngoại ô và quy hoạch lại khu đất vàng này làm dậy sóng dư luận những ngày vừa qua.
Thật ra, không phải đến bây giờ, mà đề án quy hoạch các Trường của Viện Đại học Saigon ra vùng ngoại ô đã được bắt đầu từ năm 1961, và là một phần trong quy hoạch tổng thể của Đô thành Saigon thời đó. Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, người thiết kế Dinh Độc lập, là người chịu trách nhiệm chính của bản quy hoạch Làng Đại học (ĐH) Thủ Đức.
Vì tình hình chiến sự, đề án này chỉ được thực hiện một phần, đó là hình thành Viện ĐH Bách Khoa Thủ Đức, thành lập năm 1973, trong đó Trường ĐH Kỹ thuật (Tên cũ là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ - thành lập năm 1957, và là ĐH Bách Khoa hiện nay) sáp nhập và trở thành một Trường thành viên của Viện ĐH này từ năm 1974.
“Gió đưa cành trúc la đà/ Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương/ Mịt mù khói tỏa ngàn sương/ Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ”.
Đã xa rồi trong quá khứ. Xa cả những đàn sâm cầm, le le có lúc lên tới ngàn con, giờ chỉ thưa thớt, lác đác. Thay vào đó là mối đe doạ xuất hiện sự chuyển động không ngừng hàng ngàn xe cộ trong tiếng động cơ rền rĩ với hàng hàng lớp ống xả tuôn ra những dòng khí đen kịt đóng kín mặt hồ. Hồ Tây, nơi thơ mộng nhất của Hà Nội có nguy cơ dần biến mất.
1. Những điều sơ đẳng
Trong quy hoạch hồ đô thị hiện đại, giao thông cơ giới không bao giờ đặt sát mặt nước hồ. Thay vào đó là cấu trúc phân tầng từ hồ ra ngoài như sau :
Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích cực.
Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.
Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.
Nghe nói anh gì tiến sĩ - giám đốc trẻ tuổi tài cao lương chót vót đã bị buộc rời ghế tổng tài vì quả diễn ngôn "chọn gène người nhằm đào tạo tinh hoa xã hội".
Tôi phải chia vui với anh, vì bi kịch của con người không ở chỗ mất ghế mà là ở chỗ ngồi nhầm ghế.
Với năng lực của anh, anh nên làm giám đốc trại chăn nuôi, anh hoàn toàn có thể chọn “gène lợn tinh hoa” tức lợn đẻ khỏe, cho nhiều thịt nạc!
Thế là anh Tuấn đã bị lôi cổ xuống một cách âm thầm, lặng lẽ, nhanh như một cơn gió Đông từ hồ Michigan thổi vào đất liền. Ngay cả tên anh, một cái tên khá xinh, cũng không được nhắc đến trong công văn đề nghị.
"Cái Sảy nảy cái Ung"!
Quần chúng yêu quái trên Facebook bắt đầu đưa ra những nét chính trong curriculum vitae và con đường lên đỉnh của anh Tuấn.
Quá nhanh, quá nguy hiểm, anh Tứng đi mất rồi, làm sao mà thụ bông thụ hoa tìm cái tinh bông tinh hoa nữa đây!
Mạng xã hội quả là mạnh mẽ như Hercules, làm tung ghế tiến sĩ địa lý. Thôi về làm thầy địa lý đi anh Tứng ơi! Anh đừng giỡn, cái thời mà khoa học công nghệ được xem như là "chìa khóa vàng", quốc sách hàng đầu để đất nước phát triển nhanh, bền vững, mà anh phát biểu phi khoa học như vậy, sao làm giám đốc Sở Khoa học Công nghệ!
Và đây anh Tứng tâm sự với phóng viên Tạp chí Một Thế Giới:
Thoạt đầu, đọc bản tin “Hà Nội chọn gène để đào tạo 'tinh hoa'” [1] tôi thấy khó tin, nhưng khi đọc bài báo thì đúng là như vậy. Tôi nghĩ chánh sách này là một sai lầm.
Theo bài báo thì nhà chức trách Hà Nội có 3 cấp độ đào tạo nhân tài. Ở cấp độ 2, họ chủ trương "sẽ chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn."
Thú thiệt, câu “Kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn” nghe rất mơ hồ và nguy hiểm. "Thai giáo" thực chất là kích thích thai nhi qua âm nhạc, nói chuyện để phát triển não bộ, không liên quan gì đến chọn lọc gène. Còn nếu hiểu sai thành can thiệp gène (như chỉnh sửa CRISPR), thì đây là công nghệ chưa an toàn, có nguy cơ gây đột biến ngoài ý muốn.
Phát ngôn bừa bãi của anh Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Trần Anh Tuấn, khi được truyền thông trên mặt báo đã khiến cả xã hội bị sốc. Nó gợi lại ký ức Holocaust đau buồn và ô nhục.
Bực mình, nhất là khi thấy anh Tuấn nói ra điều đó với thái độ chỉ tay năm ngón, tự tin như đúng rồi, tôi viết bài yêu cầu: "Đừng ngáo nữa, bỏ tay xuống đi, nói nhảm vậy đủ rồi"!
Nếu tờ trình này là đúng thì quả rất nhanh, trưa nay anh ấy bỏ tay xuống thật! Theo tờ Một Thế Giới, anh ấy đã không phủ nhận văn bản này:
Bạn có bao giờ nghe nói đến "thuyết ưu sinh" (eugenics) chưa? Đó là một chương đen tối trong lịch sử nhân loại.
Nhiều tín đồ của thuyết ưu sinh đã phạm tội ác diệt chủng, chống lại loài người mà nhân vật nổi tiếng nhất, chắc chắn bạn biết, là Adolf Hitler với chương trình "Aktion T4" (giết hại người khuyết tật), triệt sản hàng trăm ngàn người. Và diệt chủng Holocaust (giết khoảng 11 triệu người, chủ yếu Do Thái, Rumani, người đồng tính).
Bên cạnh việc bức hại những người bị coi là "kém chất lượng", các tín đồ của thuyết ưu sinh cũng cố gắng tạo ra một giống loài "thượng đẳng" (nay hay được gọi là "tinh hoa" đó). Và đương nhiên xếp bản thân mình vào giống thượng đẳng đó, thường là để nhận được/giành lấy các đặc quyền, đặc lợi.
Khi còn học phổ thông, tôi đặc biệt yêu thích môn sinh vật và hầu như lúc nào cũng đạt điểm cao. Bạn bè trong lớp đều biết điều đó.
Cô giáo dạy sinh học cũng rất quý tôi, trớ trêu thay, cô lại có con học cùng lớp. Mỗi lần được gọi lên bảng, tôi gần như toàn được 9 hoặc 10 điểm, đến mức lũ bạn bắt đầu trêu chọc: “Cô giáo chọn mày làm con rể rồi!” Cả bọn cười ầm lên. Tuổi học trò mà, hồn nhiên và vô tư.
Chính vì niềm say mê ấy, khi thi đại học tôi chọn khối B (Toán-Sinh-Hóa), và đã đạt 9/10 môn sinh trong kỳ thi năm đó - một điểm số không hề phổ biến.
Cuối cùng thì người ta cũng nói ra miệng điều đó, mà là Giám đốc một Sở, ở ngay Thủ đô.
Thế nào là “tinh hoa” để mà chọn lọc? “Thế giới người ta làm nhiều”, là thế giới nào hả ông Giám đốc? Hay “thế giới” hồi Đức quốc xã?
Một hành vi phi nhân bản, và pháp luật nước nhà còn chưa cho phép, vậy ông lấy cơ sở nào để “chọn lọc tinh hoa” đây?
Cryff là tinh hoa của bóng đá Hà Lan lẫn thế giới. Vì quá giỏi, người ta gọi ông là “thánh Johan” ngay khi ông còn đá bóng.
Nhưng con ông dù mang gène của “thánh” và theo nghiệp cha lẫn được Cryff tận tình chỉ bảo; thì cũng là cầu thủ thường thường bậc trung.
Có rất nhiều ví dụ như vậy trong bóng đá và trong các lĩnh vực khác của đời sống. Và gène cũng chỉ là một yếu tố nhỏ của thành công khi 99 % thiên tài là sản phẩm đến từ học tập và lao động. Bạn tôi cao 1m67, tướng roi roi thôi nhưng dễ dàng đánh thắng đứa cao gần 1m8 và chắc hơn nó cũng mười mấy ký. Đơn giản là những chuỗi ngày khổ luyện thôi.
Theo các báo chính thống, ông Trần Anh Tuấn giám đốc sở Khoa học Công nghệ Hà Nội đã cho biết: "Thành phố sẽ chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn. Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm”.
Ngay lập tức cái sự “cho biết” này của ông Tuấn đã làm cộng đồng mạng dậy sóng phê phán.
Câu hỏi đặt ra là: Thành phố sẽ chọn lọc gen trẻ khi sinh ra để đào tạo nhân tài, vậy thành phố cụ thể là ai? Và, ai là người đưa ra ý tưởng, chủ trương ; ai là người thông qua ý tưởng, chủ trương cực đoan mang tính phát xít này?
Tại buổi đối thoại của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng với thanh niên năm 2025 hôm 17/12, ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội - cho biết hiện sở đang trình UBND TP Hà Nội một đề án về đào tạo nguồn nhân lực tài năng theo nhiều dạng, ở nhiều cấp độ.
Các cấp độ đào tạo ông Tuấn nêu ra làm dư luận chú ý nhất là sẽ chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn. Có nghĩa là chọn lọc gène để đào tạo giới tinh hoa cho đất nước!
Ông Tuấn nói: "Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm. Sau vài năm nữa, chúng ta sẽ có lực lượng lao động chất lượng cao” (vài năm - thiệt hông?).
Giám đốc Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội Trần Anh Tuấn nói về đề án đào tạo nguồn nhân lực trong thời gian tới:
"Ở cấp độ thứ hai sẽ chọn lọc gien để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn..."
"Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm".
(Trích theo Báo Thanh Niên).
