Nguyễn Thông - Quan ngại bị chấm dứt

 

Khi hai bên (hai nước hoặc hai phe) có chiến tranh, không thể nói trước được điều gì. Chiến tranh mà một phe có ông Trump lại càng không thể đoán được nó sẽ như thế nào.

Việc Iran vừa bắn rơi hai chiếc máy bay hiện đại của Mỹ chẳng khác chi giọt nước tràn ly, đặt dấu chấm hết cho hy vọng hai bên ngồi lại với nhau bàn về đình chiến, chứ chưa nói về hòa bình.

Đó là sự thách thức của Iran đối với Mỹ, kiểu như "mày làm gì được tao", mà Mỹ thì không muốn bị bẽ mặt thêm nữa. Từ hôm đánh nhau tới giờ, cũng chưa dài lắm, nhưng bẽ hơi bị nhiều.

Nguyễn Thông - Trách ai?

 

Báo chí "chính thống" thông tin chính quyền Hà Nội đang có ý định chuyển một số trường đại học lớn và bệnh viện lớn ra khỏi khu vực nội thành cũ.

Thực ra điều ấy đã được thực hiện từng phần rồi, bằng chứng là các bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức đã được xây cơ sở mới ở tỉnh Hà Nam, mở thêm chứ chưa dời hẳn. Chỉ có điều quan chức ăn dày quá nên hơn chục năm nay chúng còn đắp chiếu.

Thời xửa xưa, chính quyền đã định dời hết các trường đại học về "thành phố" Xuân Hòa, rục rịch được một thời gian, cuối cùng lay lắt, chết yểu. Tới nay đã hơn nửa thế kỷ. Trường không những không được di dời mà ngày càng "xây cho nhà cao cao quá", đếch chuyển, làm gì nhau.

Nguyễn Thông - Chuyện mưa đá

Hôm qua và hôm nay (29 - 30.3.2026) nhiều nơi ở miền Bắc được ông trời ưu tiên mưa đá. Sáng nay Hà Nội đá rơi lộp bộp, đứa cháu tôi kể đá gõ xuống mái tôn như bản hòa âm của tạo hóa, nghe vừa thích vừa kinh.

Nhân vụ mưa đá rất thời sự này, nhà cháu trích một phần trong bài "Chuyện mưa đá" trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 (gồm 37 chuyện) sắp ra mắt các cô bác anh chị và các bạn. Khi nào có sách, nhà cháu sẽ thông báo lên phây cho cả nhà biết.

***************

Mưa đá làm nhớ chuyện cũ. Đầu năm 1972, ở vùng Lào Cai, Yên Bái trên mạn ngược bị mấy trận mưa đá. Lúc ấy sau tết âm lịch, khoảng cuối tháng 2 tây. Báo Nhân Dân đăng tin, thày tôi đọc cho cả nhà nghe, còn bảo lạ thật, cữ này mà lại mưa đá. Bà Dìn chị họ tôi chục năm trước cả nhà kéo nhau lên khu kinh tế mới gì đó trên Bắc Hà, Lào Cai, khi về chơi cũng kể vậy.

Nguyễn Thông - Chuyện cuối tuần (1)

- Một người bị phạt 7,5 triệu đồng về “tội” đoán rằng những ngày tới giá xăng sẽ lên 34.000 đồng/lít. Khi ấy giá xăng do nhà nước quy định tại các cây xăng hơn 29.000 đồng. Công an phạt bởi cho rằng đương sự phao tin đồn nhảm, thất thiệt, gây hoang mang trong dân chúng, làm rối loạn thị trường.

Chưa đầy một tuần sau dự đoán, chính xác là 5 ngày, xăng lên hơn 34.000 đồng/lít, giá nhà nước.

Dư luận bảo thông minh cũng chết, ai biểu cầm đèn chạy trước ô tô để mang vạ...

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (2)

 

Rốt cục, Thành và tôi được kết nạp đoàn. Thành đi bộ đội, cùng đợt với thầy Mễ chủ nhiệm, các bạn Như, Thảo, Tiến, Thanh, Sơn, Lĩnh, Biên tây... Tôi được hoãn bởi anh ruột đang đánh nhau bên Lào rồi.

Tiễn đưa nhau trong một ngày buồn, tháng 4.1972. Đoàn viên Thành vào mặt trận Quảng Trị, cái cối xay thịt thành cổ hè 1972, may nhờ phúc ấm tổ tiên, ông bà phù hộ, nên chỉ sứt mẻ trở về. Cứ mỗi lần nhắc tới đồng đội thành cổ, y mắt đỏ hoe, khóc rưng rức.

Nhắc tới đoàn, đừng quên tên của nó. Những năm 60 - 70, tên là Đoàn thanh niên lao động Việt Nam, bởi đảng sinh ra nó là Đảng lao động Việt Nam. Tên nghe khá gần gũi, chả xa lạ như sau này. Khi tôi vào đoàn năm 1972, trước đó nó đã được đổi thành Đoàn thanh niên lao động Hồ Chí Minh, sau khi cụ Hồ mất mấy tháng. Vẫn còn chất "lao động". Tới năm 1976, đất nước thống nhất, nó lại có tên mới - Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Đổi xoành xoạch.

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (1)

 

Hôm nay 26.3.2026. Ngày 26.3 ở xứ này gần thế kỷ nay được coi là ngày thành lập đoàn.

Đoàn mà tôi nhắc trong bài là đoàn thanh niên, thanh niên cộng sản, cánh tay đắc lực của đảng. Có người còn gọi là cánh tay phải. Có phải cánh tay không, tay phải hay tay trái, thú thực tôi không biết.

Hôm nay 26.3, như thường lệ là ngày kỷ niệm sinh nhật đoàn. Năm nào cũng vậy, người ta làm ầm ĩ lắm. Năm nay lặng hơn nhạt hơn, dù là năm "chẵn". Đoàn sinh ngày 26.3.1931 (thì nghe nói thế, chứ ai iết được, ngày sinh ngày chết còn bịa được cơ mà), tính đến 2026 tròn 95 niên. Xứ này rất lạ, cứ năm có số đuôi là 0 hoặc 5 được tính là năm chẵn. Không chỉ đoàn, mà với cả đảng, nước, các idol đều được tính kiểu vậy.

Nguyễn Thông - Khen liên bộ

Những ai cho rằng việc điều chỉnh giá cả hàng hóa phải theo nguyên tắc tài chính là chỉnh vào lúc 0 giờ liệu có phàn nàn liên bộ Công thương-Tài chính làm sai không.

Báo chí chiều nay cho biết: "Theo thông cáo, liên bộ Công Thương-Tài chính cho hay đã thực hiện điều chỉnh giá áp dụng từ 14 giờ ngày 25.3. Như vậy việc điều hành giảm giá diễn ra ngay sau khi thực hiện tăng giá vào ngày 24.3".

Có hai điều rất đáng ghi nhận trong sự điều chỉnh này:

Nguyễn Thông - Chả ra làm sao

Tôi can các ông bà đạo đức, luật sư, nhà này nhà nọ khi các ông bà khẳng định chú tài xế Grab kia vi phạm pháp luật nhà nước và quy định của công ty, cố tình để lộ thông tin cá nhân người khác/khách hàng.

Thế tôi hỏi, tay khách hàng "nhạc sĩ" kia (dân văn nghệ không mấy ai biết, chứ đừng nói cả công chúng) nó có gây rối trật tự công cộng không, hay chỉ cãi nhau với người thân của nó trong nhà, hở các luật sư?

Lời nói và hành động của nó có đáng bị lên án, bị công khai cho thiên hạ tỏ để người ta biết mà tránh một thằng du côn không, hở các nhà đạo đức?

Nguyễn Thông - Thơ và thơ thẩn (2)

 

Có một thời, ở miền Bắc, người ta đọc, lưu truyền, thích thú về thơ Bút Tre. Đó là thứ văn vần nôm na, thật thà, đầy chất dân gian, gần gũi với giới bình dân. Nó không uốn éo kiểu cách, mà cứ nghĩ thế nào nói thế ấy, dưới dạng thơ (thực chất là văn vần).

Kiểu như “Trên trời muôn vạn vì sao/Anh Ga ga rỉn bay vào vũ tru”, “Hoan hô đại tướng Võ Nguyên/Giáp ta thắng trận Điện Biên lẫy lừng”, “Bác ốm Bác vào Việt Xô/Bác Hồ khỏi bệnh hoan hô Bác Hồ”, “Anh đi công tác Plây/Cu dài dằng dặc biết ngày nào ra”, “Con đò dịch đít sang ngang/Sau lưng có một cái làng thò ra”, “Hoan hô anh Nguyễn Chí Thanh/Anh về phân bắc phân xanh đầy chuồng”...

Đại loại vậy. Thật thà, không một chút uốn éo, dụng công, lại càng không chứa đựng âm mưu, vụ lợi gì trong lời lẽ, chữ nghĩa. Nó không phải thơ, mà là thơ. Nó cũng không phải thơ thẩn, mà là tiếng lòng chất phác, nhận thức minh bạch, tình cảm chân thành. Vậy nên thiên hạ ưa, nhiều người thích, rất thích, truyền tụng.

Nguyễn Thông - Vụ định đẩy Trường đại học Bách khoa TPHCM ra hẳn ngoại thành

Nhà cháu chỉ đôi lời nữa rồi thôi, mần chuyện khác.

Nhiều ông bà bênh chủ trương của chính quyền nên nêu đủ lý luận này nọ, phân tích đủ các khía cạnh, lý do. Trong đó nhấn vào việc khu trường ấy đã xuống cấp, chật chội, trường chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp (hì hì, rất vớ vẩn), trong tương lai sẽ gây tình trạng quá tải giao thông xung quanh, v.v...

Người muốn giữ lại thì lấy lý do ký ức, lịch sử ngôi trường, một cơ sở học/khoa học cần được duy trì, bảo vệ, bảo tồn, v.v...

Nguyễn Thông - Số phận một ngôi trường

 

Thiên hạ, dư luận, báo chí, mạng xã hội đang xôn xao việc người ta định chuyển một ngôi trường lớn danh tiếng khỏi nội đô.

Tôi thỉnh thoảng có việc đi ngang Trường đại học Bách khoa TPHCM. Một khu đại học rộng mênh mông, gần 15 hecta (150.000 mét vuông), khuôn viên đẹp, cây cối cổ thụ xanh um như công viên, nhà cửa chắc chắn đẹp đẽ, hiện đại.

Trước năm 1975 nó là Trường đại học Kỹ thuật, còn được quen gọi bằng cái tên trường Kỹ thuật Phú Thọ (vì nó nằm trên đất tổng Phú Thọ Hòa cũ, quận Tân Bình). Chính quyền Sài Gòn đã xây dựng nơi đây làm trung tâm giáo dục đại học chuyên về kỹ thuật, công nghệ. Nhiều tài liệu biên chép, nó vào hàng bậc nhất vùng Đông Nam Á.

Nguyễn Thông - Thơ và thơ thẩn (1)

Hôm nay đã 19 tháng Giêng Bính Ngọ, qua rằm được 4 ngày rồi.

Theo phong tục mới, rằm tháng Giêng là ngày thơ. Ở một nước say thơ hơn say thuốc lào, người người làm thơ, nhà nhà làm thơ, hội nhất định thắng, dân nhất định mơ, thì chả có gì lạ.

Ngó những đêm thơ ở TPHCM, ở Hải Phòng, ở Quảng Ninh... trên tivi, phây búc, nghĩ thơ như thứ thuốc phiện làm con người quên đi bao vất vả nhọc nhằn. Nhiều người mà nhà cháu biết đã đọc thơ đầy khí thế, còn hơn đánh giặc, rất nể. Thằng con bảo, bố không biết làm thơ dĩ nhiên nể rồi, chứ con chả để ý. Cha bố thằng ranh, chỉ được cái láo.

Nguyễn Thông - Vụ Xôi Lạc

 

Phải công nhận, đứa nào lập ra cái "đài truyền hình" này quá giỏi, nhất là việc đặt cho nó cái tên "Xôi Lạc" đại chúng, gần gũi, dễ thương. Cứ lại tên kiểu Đoàn kết, Vươn cao, Rực rỡ, Cất cánh... ma nó thèm để ý.

Dĩ nhiên vi phạm pháp luật thì bị hệ thống thực thi pháp luật xử lý, bởi pháp luật là do hệ thống ấy đặt ra. Còn vi phạm cụ thể thế nào phải hỏi công an, chẳng hạn đánh bạc, cá độ, bản quyền... Lạ là nó (Xôi Lạc) tồn tại/vi phạm suốt hơn chục năm nay, giờ mới bị mời uống trà. Thế những năm qua nó không vi phạm gì chăng, hay là mỗi thời mỗi khác, cả nó lẫn pháp luật ?

Nó là thứ kênh giải trí của đại chúng, của đám đông coi tivi, ham xem bóng đá. Hơn chục năm qua đã chứng minh điều ấy.

Nguyễn Thông – Chiến tranh (2)

 

Cuộc chiến tranh do Trung Quốc gây ra mở màn hôm 17.2.1979 nhìn dưới góc độ của người Việt tử tế, đó là cuộc chiến tranh xâm lược. Phải dứt khoát như vậy.

Kẻ đem quân đi đánh nước khác ngay trên đất nước ấy, không là chiến tranh xâm lược thì là gì ? Bản thân nhà cầm quyền Trung Quốc thừa hiểu điều đó nhưng nó cố tránh, gọi trẹo đi thành “dạy cho Việt Nam một bài học”. Lạ ở chỗ, có những người Việt Nam lại cố tình không hiểu, cũng tìm cách gọi trẹo như Trung Quốc.

Hệt như lúc này, người ta vì lý do khốn nạn nào đó không dám gọi bọn Nga xâm lược Ukraine là bọn xâm lược, chỉ dám rụt rè thập thò bằng “chiến dịch quân sự đặc biệt”, “xung đột Ukraine - Nga”. Ông hàng xóm nhà tôi bảo chiến dịch chiến dịch cái mả mẹ nhà chúng nó.

Nguyễn Thông - Chiến tranh (1)

 

Đang có những nhận thức/suy nghĩ/ý kiến trái chiều trong cộng đồng người Việt trên nước Việt, trên báo quốc doanh và mạng xã hội về chiến tranh khi nổ ra cuộc chiến tranh ở Iran, trước đó là ở Ukraine.

Đời là vậy, luôn có sự đối lập. Nhẹ thì cãi nhau, nặng thì chửi nhau, phang tẩn nhau. Trong một gia đình chỉ hai vợ chồng mà còn có lúc vậy, huống hồ một cộng đồng đầy rẫy (lưu ý nếu viết đầy dẫy cũng không sai, cả hai cách đều được) bò đỏ, những Cương, Mẫu, Can, Toàn, Du, Quang lùn... bên cạnh những người tử tế.

Hồi tháng 2 vừa rồi (hôm nay mới 3.3) có hai mốc thời gian liên quan tới chiến tranh. Đó là ngày 17.2.1979 - Việt Nam chiến đấu chống quân Trung Quốc xâm lược để bảo vệ tổ quốc, và 24.2.2022 - Nga gây chiến tranh phi nghĩa xâm lược Ukraine, quân dân Ukraine kiên cường đánh trả bảo vệ tổ quốc. Chỉ có điều, báo chí chính thống ở xứ này vẫn rặt một giọng "chiến tranh biên giới phía bắc", không dám chỉ đích danh kẻ thù, quân xâm lược ; còn khi nhắc tới cuộc chiến ở Ukraine thì vẫn lải nhải "chiến dịch quân sự đặc biệt", "xung đột".

Nguyễn Thông - Báo "Nhân Dân Iran"?

 

Nghe đài đọc báo của ta

Đừng nghe đài mạng bàn ra tán vào.

Mỹ và Israel nói tay giáo chủ độc tài cầm đầu Iran mấy chục năm đã chết. Tôi không tin, bởi vừa đọc báo Nhân Dân xong.

Nguyễn Thông - Mắc cười

 

Cả đời sống thực lẫn mạng xã hội bữa ni nóng rực vụ Một Ran bị tẩn.

Người xứ ta cãi nhau chí chóe. Đám phò Nga tiếp tục phò Iran, cầu nguyện cho đại giáo chủ Kha me ni của chúng chiến thắng.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo chấp gì bọn khốn nạn, chúng lờ đi chuyện hồi tháng trước giáo chủ của chúng giết mấy chục nghìn người dân biểu tình đòi tự do.

Nguyễn Thông - Ngày vừa vui vừa buồn

 

Hôm nay, 27.2, theo quy định của nhà nước, là ngày Thầy thuốc Việt Nam. Năm nào cũng vậy.

Chúc các thầy thuốc, nhất là những lương y, vui vẻ, tay nghề siêu giỏi, ngày càng được dân quý mến, tôn trọng.

Chỉ hơi lăn tăn, giá công an đợi tới sáng sớm mai hãy công bố kết luận điều tra, khởi tố, bắt giam một loạt đám cán bộ y tế hư hỏng, trong đó có cả thị cựu bộ trưởng y Nguyễn Thị Kim Tiến thì ngày vui 27.2 sẽ trọn vẹn hơn.

Nguyễn Thông - Sân gôn chiến sân bay

 

Nói phát nữa về sân bay rồi dành thời gian làm sách.

Khá nhiều nhà (lãnh đạo quốc gia, người có học cỡ giáo sư tiến sĩ, các chuyên gia về quy hoạch, giao thông, xây dựng...) đã lên tiếng. Dĩ nhiên họ có trình độ nên ăn nói hay hơn dân thường.

Họ phân tích rằng, kể cả trước mắt cũng như lâu dài, phải làm sân bay Long Thành, bởi không chỉ ABC, XYZ này nọ, mà cơ bản là sân bay Tân Sơn Nhứt đã quá chật chội, quá tải, kể cả đường băng, nhà ga, đường đi lối lại, cả bầu trời. Tân Sơn Nhứt không đáp ứng được nhu cầu phát triển hiện tại và tương lai thì phải đẻ ra dự án Long Thành, làm Long Thành. Vậy thôi. Đừng cãi.

Nguyễn Thông - Gân gà

Dân thường không nên nói về sân bay Long Thành bởi chả ai nghe đâu, nhưng tổng bí thư lên tiếng thì được chú ý, quan tâm.

Đó là chuyện bình thường. Với một dự án, công trình lớn như vậy, dân không được ý kiến ý cò. Nếu chê, nhẹ thì mất 7 triệu tiền phạt, nặng thì đi tù. Còn nhà lãnh đạo nói, tất cả phải lắng nghe và khen. Báo chí khen quá trời.

Cứ như tôi ngu dại, khuyên mọi người đừng để ý cái sân bay Long Thành tốn 16 tỉ đô Mỹ, dẫu sao cũng sự đã rồi. Ngưng làm cũng dở, dây dưa lại càng dở, mà chả nhẽ không làm tiếp. Còn hiệu quả thế nào để đời con cháu thế hệ 2X, thậm chí 3X, 4X, 5X... thế kỷ này chúng tính. Cứ bắt chúng gánh, nặng cũng phải chịu, không biết dùng vào việc gì cũng phải chịu, kệ chúng mày. Ai bảo sinh sau đẻ muộn.