Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Thương trường, nghề buôn bán có quy luật riêng của nó. Buôn bán dịp tết thì quy luật càng rõ, thậm chí nghiệt ngã, bởi thời gian không cho phép kéo dài hoặc sửa chữa sai lầm.
Bán hoa tươi, cây cảnh, trái cây là rõ nhất.
Sức mua kém, đó là thực tế, và cũng là một nguyên nhân gây nên tình trạng ế hàng. Điều này liên quan tới vĩ mô, chỉ nhà nước mới giải quyết được.
Những ông bà có mặt trong bức ảnh chụp kỷ niệm tại lễ động thổ đền thờ quốc mẫu ở Nghệ An cần bị lôi ra cách chức hết đi. Bất luận lý do gì, đã ngu dốt như thế thì không thể làm lãnh đạo.
Một kiến thức rất sơ đẳng mà họ không biết thì không bằng đứa trẻ con. Cho làm lãnh đạo chỉ gây hại.
Mà tôi nói luôn cả chuyện này nữa. Năm nào cũng vậy, cứ tới tết ta và đầu xuân lại diễn ra Tết trồng cây trên cả nước. Đó là tập tục mới tốt được cụ Hồ khởi xướng, phát động.
Sự luộc bánh là cả mớ kỷ niệm khó quên. Nhà tôi có chiếc nồi đồng khá to, xếp vào đó được chục chiếc. Cái nồi này bu tôi mua lại của một gia đình diện bần-cố nông trong làng được chia quả thực dạo cải cách ruộng đất. Xưa kia, chỉ nhà địa chủ mới dám sắm thứ vật dụng khủng như vậy.
Bánh gói xong, xếp kín trong nồi, đổ nước xâm xấp. Trước đó, anh Uy tôi đã theo chỉ đạo của tư lệnh thày, khệ nệ ra sau nhà bưng ra hơn chục hòn gạch xếp thành ba ông đầu rau ở góc sân.
Suốt đêm lạnh trước thềm xuân, ngồi với nhau quanh bếp lửa đỏ rừng rực luộc bánh chưng, chuyện nọ xọ chuyện kia, ngắm sao trời nhấp nháy, ngửi mùi bánh chín tỏa ra dìu dịu khó cưỡng nổi cơn thèm. Ngắm sao, anh Uy tôi kể cho cả đám nghe chuyện “Những vì sao” của Alphonse Daudet, anh nói hay lắm nhưng trẻ nhãi chúng tôi cứ lắc đầu, lại còn cằn nhằn chả thấy đánh nhau gì cả.
Đã tới lúc, thậm chí khí muộn, cần công khai cho dân biết ai là người đã ký ban hành bản chỉ thị tối mật Z30 năm 1983.
Cho tới nay, đã 43 năm, tất cả vẫn mờ ảo, hư hư thực thực, chả ra làm sao, vớ va vớ vẩn, cứ như thứ lệnh miệng vô tội vạ của trưởng thôn.
Một chỉ thị vô pháp, vô nhân, vô đạo đức đánh vào dân đã được công khai thực hiện và bị lờ đi sau khi bị phản đối kịch liệt.
Bạn Phạm Văn Tuyên ở huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương (nay đã gộp vào Hải Phòng, thành đồng hương) nhắn tôi rằng, chú ơi, tết nhất sát sạt rồi, chú viết gì về tết xưa đi.
Tôi đang dở bận cái bài về... Campuchia (nhiều điều rất hay) chưa xong, nhưng sực nhớ nhời Tuyên, bèn hầu bạn phây bài bánh chưng này.
Nói về bánh chưng, có mà cả ngày cũng chửa dứt. Chiếc bánh chưng không chỉ gắn bó với Tết mà với nếp sống, phong tục của người Việt. Lứa chúng tôi hồi nhỏ, hầu như đứa nào cũng thuộc đôi câu đối đặc sản tết, liệt kê đủ món cổ truyền: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/Nêu cao, tràng pháo, bánh chưng xanh”.
Một nhân vật đương đại “lừng lẫy trong im lặng” vừa ra đi - ông Đoàn Duy Thành.
Thú thực tôi không định viết về ông lúc này bởi hiểu biết về ông quá mỏng, vả lại dễ bị quy là ăn theo, đu trend, vô tình tầm thường hóa một nhân vật lịch sử đáng kính trọng. Nhưng cần phải có vài chữ, vài lời, như một nén nhang kính tiễn ông về cõi, nơi làm người không khó.
Ai muốn tỏ tường về ông Thành, về số phận chìm nổi của ông, cứ đọc bài của đại tá nhà báo Trần Nhung, của nhà báo Mai Phan Lợi, hay lắm, rõ lắm.
Bị cấm vận (cứ cho là bị đi, còn vì sao bị thì đã có câu trả lời) dẫn đến cuộc sống khó khăn, không phát triển, thậm chí thụt lùi.
Nhưng không thể cứ đổ tất cho cấm vận, đó là chưa nói lúc nào họ cũng đề cao sự độc lập tự chủ.
Nó cấm mình thì mình cấm lại nó. Rõ ràng, sòng phẳng, mẹ nó, sợ gì.
Báo đăng (báo mậu dịch đăng chứ không phải tôi bịa), rằng ông Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres than thở tổ chức mà ông ta cầm đầu đang bị khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ, tan rã.
Dào, than mí chả thở. Lâu nay làm phỗng đất cây cảnh, ngậm miệng ăn tiền, thế giới đầy vơi không hề biết.
Đánh nhau chỗ nọ, xung đột chỗ kia, đầu rơi máu chảy, xương trắng ngoài đồng, dân lành khốn khổ, lũ gây chiến lì lợm xâm lược gây bao tang tóc đau thương... nhưng các ông cứ nín thinh, đứng ngoài, không được trò gì, chỉ giỏi họp họp họp. Phải nói là rất tồi, khốn nạn.
Thiên hạ đang ì xèo việc Hà Nội sáp nhập 6 cơ quan báo chí truyền thông làm một. Nhất thể chính thức có hiệu lực từ hôm nay 1.2.2026.
Cũng là một dạng cây tre trăm đốt, không chỉ riêng lĩnh vực báo chí.
Sài Gòn, quên, TPHCM, đã từng làm điều này từ hồi chưa xảy ra vụ sáp nhập tỉnh, rốt cuộc có bớt được tờ/đài nào đâu. Giống như cuộc cách mạng ở làng Mùi trong truyện của Lỗ Tấn.
Ngày 26.01.2026, báo chí nhà nước đăng tin Tập đoàn CT Group vừa đề xuất đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TPHCM - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 280 km, khai thác hỗn hợp cả tàu khách và tàu hàng.
Vận tốc thiết kế 200 - 250 km/giờ, có thể nâng dần lên vận tốc 300 - 350 km/giờ. Ga đầu tại Thủ Thiêm (TPHCM), kết nối với tuyến đường sắt Bắc Nam, ga cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), qua 6 tỉnh thành: TPHCM, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau.
Nói thật, mừng thì có mừng, nhưng mới chỉ là dự án, như biết bao nhiêu dự án về tuyến đường sắt này mà tôi được biết, được nghe, có lúc tưởng rằng chỉ cần sau giấc ngủ, lúc tỉnh dậy nó hiện ngay trước mắt.
Đại hội xong rồi, không khí im ắng dần, màu đỏ cũng bớt. Chỉ còn dư âm của mấy chú ca sĩ dạng Anh Tú nhảy nhót trên tivi, thỉnh thoảng có nhà này nhà nọ phân tích nhận định ca ngợi...
Góp công lớn vào việc đưa cuộc sống trở lại bình thường là đội tuyển U23 và đặc biệt ngôi sao Đình Bắc. Lâu lắm mới có đứa cháu vừa đẹp trai vừa đá hay như vậy, kể từ khi tôi từng coi Ba Đẻn Thế Anh đá cho đội Thể công, lúc anh này mới ngoài đôi mươi.
Ông hàng xóm nhà tôi bảo ông không quan tâm đến đại hội bởi đó là việc của người ta, mình không được bàn thì để ý làm gì, ai lên cũng thế thôi. Cổng nhà ông vẫn treo lá cờ đỏ, nhưng là cờ nước.
"Gồm" là động từ, từ thuần Việt, được dùng phổ biến trong tiếng Việt, văn bản và đời sống hằng ngày, nghĩa rất cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu. Vậy nhưng trên thực tế, từ này rất hay bị dùng sai, nhất là trên báo đài, kể cả ở những người chuyên về chữ nghĩa.
Muốn nắm nghĩa chính xác của từ/cụm từ nào đó, cách tốt nhất là mở từ điển. Cuốn "Từ điển tiếng Việt" - công trình khoa học công phu của Viện Ngôn ngữ học, do Giáo sư Hoàng Phê chủ biên, đã giải nghĩa rõ "gồm" để chỉ trường hợp "có tất cả như là những bộ phận hợp thành", ví dụ : Bản quy định gồm 5 điều ; đoàn chúng tôi gồm có 10 người.
Như vậy, nếu đã dùng từ "gồm", mặc nhiên phải nêu ra hết "những bộ phận hợp thành" thì mới chính xác, đủ nghĩa, ví dụ : Xã Thụy Hương gồm 3 thôn Trà Phương, Quế Lâm, Phương Đôi ; hộ ông A gồm 5 người : chồng, vợ và 3 đứa con.
Khổ thơ này, của bác thi sĩ trứ danh Tô Thùy Yên, có lẽ những người về nghỉ kia không xứng nhận, nhưng ít nhiều cũng có phần hợp cảnh hợp tình.
Tôi mạn phép, trộm vong linh bác thi sĩ, chép tặng các chú. Ngó các chú (gọi vậy bởi tôi hơn tuổi chứ không có ý xếch mé hoặc hạ thấp) cười tươi tắn trước khi rũ áo từ quan, thấy cũng đường được.
Thơ rằng :
Hôm nay 22.01.2026, các báo nhà nước đều đưa tin, ông Hoàng Đăng Quang - Phó trưởng ban thường trực Ban Tổ chức trung ương (đảng) thông báo rằng tại đại hội 14, trung ương đã thống nhất chưa sửa đổi hoặc bổ sung Điều lệ đảng hiện hành.
Như vậy, dĩ nhiên không xảy ra điều mà nhiều người mong muốn : Gộp hai chức danh tổng bí thư và chủ tịch nước, còn gọi là "nhất thể hóa".
Vấn đề cơ bản không phải là nhất thể hóa hai chức danh thành một (chả giải quyết được gì nếu chỉ làm hình thức bởi chỉ như thứ cách mạng nửa vời). Mà là đừng có duy trì cái bộ máy lãnh đạo song trùng (thậm chí tam trùng, tứ trùng) từ trung ương tới địa phương nữa. Quá tốn kém, cồng kềnh, không giống ai.
Thiên hạ đang xao nhãng chuyện đại hội mà tập trung vào vụ "bô vàng", trận bóng đá Việt Nam thua Trung Quốc (thua là phải, yếu hơn thì thua, không đáng bàn). Và vụ thi sĩ Lâu Văn Mua đạo thơ.
Nói luôn, tôi chưa đọc thơ anh này bao giờ (bởi xứ ta nhà thơ nhiều hơn lợn con, làm sao biết hết được) nên cũng không rành vụ đạo thơ (gọi là "đạo" cho đẹp mồm, chứ nếu có thật thì phải nói thẳng là ăn cắp). Cũng chả biết thơ anh ta có hay hay không.
Chưa đọc, không biết thì không dám chê, dù chỉ nửa chữ, chứ không như ai đó chưa đọc "Nỗi buồn chiến tranh" (chính ông ta tự thừa nhận) nhưng lên mạng xưng xưng xỉa xỉa thôi rồi.
Một bác Facebooker vừa than thở, dạo này thiên hạ dùng tiếng Việt sai tùm lum, trong đó có từ "thập kỷ". Tôi bảo, để rảnh tôi sẽ đề cập. Lúc này nói về ngôn ngữ là lành nhất, ít rắc rối nhất.
Trên báo chí và tivi, người ta hay dùng từ "thập kỷ", với ý để chỉ khoảng thời gian 10 năm. Có người còn diễn giải, thập là 10, kỷ là thế kỷ, thập kỷ tức là 10 năm của thế kỷ. Mà chẳng riêng nhà báo (phóng viên, biên tập viên), ngay cả một số cán bộ to, trí thức lớn cũng vẫn dùng “thập kỷ” theo nghĩa ấy.
Tuy nhiên dùng thế là sai. Vì sao?
Nói gì thì nói, đây là một cuộc cách mạng.
Thực hiện được thế này không đơn giản đâu, nhất là khi căn bệnh hình thức, màu mè lòe loẹt, hoa hòe hoa sói, phô trương, khoe mẽ, bất chấp tốn kém... đã ăn vào não vào máu, đã bị xem như nhất thành bất biến, không thể thay đổi.
Đổi được thế ni phải là người thực sự mạnh mẽ, quyết đoán, tầm cao hơn số đông, và biết nhân dân nghĩ gì. Rõ ràng đây là vai trò quyết định của cá nhân.
Tôi vừa đọc trên một báo tiếng Việt, tờ Tuổi Trẻ ngày 14.01.26, bài "Đại hội XIV của đảng: Diễn ra trong 6,5 ngày, thay thế toàn bộ tài liệu giấy bằng số hóa".
Dĩ nhiên, bài này không bàn gì về đại hội đảng, nhất là nhân sự, như thiên hạ đang đoán già đoán non, mà chỉ đề cập ngôn ngữ. Ông hàng xóm nhà tôi bảo, trong thời điểm nhạy cảm (trước đại hội), xì xào nọ kia có thể bị đi tù. Tôi sợ. Mà viết bài hát ca ngợi thì tôi không có khiếu, nửa nốt son phe cũng mù tịt.
Vấn đề ở chỗ, trong cái tít kia, và trong cả phần nội dung có lời phát biểu của bà Nguyễn Thị Thu Hà, đều viết/nói rằng "đại hội đảng diễn ra trong 6,5 ngày".
(Bài này chỉ nói về Cuba, không có ý đề cập thêm chỗ nào cả)
Những gì đã và đang xảy ra ở Cuba “hòn đảo lửa đảo say” khiến chúng ta phải có đôi nhời về nó. Hơn nửa thế kỷ trước mà dân thiếu cơm ăn áo mặc thì còn hiểu được, chứ thời buổi này vẫn phải lê la vác rá đi xin gạo, bị cúp điện, phân phối từng quả trứng gà... quả là đại bi kịch.
Đó là một nước nhỏ vùng Trung Mỹ, còn gọi là khu vực Mỹ Latinh. Nhỏ, bởi cứ tra trên Gu gồ chứ chẳng cần mày mò lâu lắc gì, biết ngay diện tích quốc đảo này gần 110.000 cây số vuông (bằng 1/3 Việt Nam), dân số kể cả dân thường lương thiện và cán bộ đảng viên hơn 12 triệu (hơn 1 phần 10 Việt Nam).
Nhỏ nhưng có võ, nhất là võ mồm, chẳng hạn tự xưng “pháo đài cách mạng xã hội chủ nghĩa ở tây bán cầu”, “tiên phong chống đế quốc”, “tự do hay là chết”, “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”, v.v...
Năm 2025 là năm có nhiều chuyện vớ vẩn, mà vớ vẩn nhất vụ đấu tố tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh.
Một cuốn sách ra đời cách nay đã 35 năm, dù lúc đầu hơi bị trục trặc nhưng sau đó đã được công nhận và phổ biến rộng rãi, giành nhiều giải thưởng, vào cả sách giáo khoa... mà chả ai nói gì, được mặc định có giá trị.
Tự dưng từ cái giải thưởng ất ơ, rồi cuộn lên phong trào chửi rủa, lên án, quy kết này nọ, thậm chí có những ông chưa đọc bao giờ cũng hăng hái đấu tố, ngậm máu phun người.
