Thọ Nguyễn - Uống nước phải nhớ nguồn

Sáng sớm dậy thấy bài viết trên báo Đức: "Als die DDR am Ende der Welt Geschichte schrieb" (Khi CHDC Đức viết nên lịch sử từ nơi tận cùng trái đất).

Bài báo kể về trạm thám hiểm Nam Cực của CHDC Đức được thiết lập cuối tháng 4.1976. Các nhà khoa học xã hội chủ nghĩa ở trạm nghiên cứu mang tên bác học Đức Georg-Forster (1754-1794) đã làm nên lịch sử khi phát hiện ra hiện tượng Ozon hóa khí quyển.

Năm 1981 Tây Đức mới thành lập trạm nghiên cứu Nam Cực mang tên nhà bác học Georg-von-Neumayer (1826-1909). Sau ngày thống nhất đất nước, hai trạm này đã hợp nhất với nhau. Nhưng cái mốc 21.04.1976 được coi là khởi đầu ngành Nam Cực học của người Đức.

Dương Quốc Chính - Hòa giải nếu thoát bò

Vào những ngày này, trong 10 năm nay, mình luôn nghĩ, biết bao giờ người Việt mới có thể bao dung với nhau, không còn phân biệt địch ta nữa?

Năm nào mình cũng đã thử đưa ra một phương án. Bài này cũng là một phương án, có thể rất dễ và rẻ tiền với rất nhiều người, nhưng có khi là bất khả thi với đám đông. Đó là chủ động nạp kiến thức đa chiều.

Mình nghĩ các cháu bên chuồng hay chính anh em bò vàng trở nên cực đoan, cuồng dại, chẳng qua cũng là do thiên kiến xác nhận, dẫn tới cố tình chỉ nạp kiến thức một lề.

Nguyễn Văn Tuấn - Đa số những người ám sát tổng thống Mỹ có xu hướng tả khuynh

Trong vụ gần đây, có một chi tiết gây chú ý trong vụ Cole Thomas Allen (hình) là lý lịch học thuật của nghi can.

Theo một số nguồn tin báo chí, Allen, 31 tuổi, từng tốt nghiệp cử nhân cơ khí từ một đại học lừng danh thế giới, Caltech, vào năm 2017. Sau đó, anh ta tiếp tục theo học cao học ngành khoa học máy tính tại CSU. Gần đây, anh làm giáo viên bán thời gian tại một trường trung học gần Los Angeles.

Caltech. California. Giáo viên ở Mỹ. Ba yếu tố đó khiến nhiều người suy đoán rằng Allen có thể có khuynh hướng chánh trị thiên tả.

Dương Quốc Chính - Ai mới có thể hòa giải?

Hai người trong ảnh ngày xưa là đối thủ ở hai chiến tuyến.

Mấy ông bây giờ mà làm như ông Kiệt chắc bị chuồng bò nó húc cho lòi ruột. Ông Kiệt có lẽ là nhà lãnh đạo cộng sản đầu tiên và duy nhất dám công khai cộng tác với quan chức chế độ cũ, mời họ tư vấn chính sách. Ông cũng là biểu tượng của việc hòa hợp, hòa giải thực chất.

Câu nói sấm sét của ông: “Nhiều sự kiện khi nhắc lại, có hàng triệu người vui mà cũng có hàng triệu người buồn”, giờ này vẫn khiến các cháu bên chuồng lồng lộn.

Võ Khánh Tuyên - Tréo ngoe: Lịch sử chọn, nhưng bộ chưa gật

Bài hát Nối vòng tay lớn của Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn được sáng tác vào năm 1968 trong phong trào "đấu tranh đô thị". Đến biến cố 30/04/1975, Trịnh Công Sơn đã đem bài này lên hát ở Đài Phát thanh Saigon vừa bị tiếp quản.

Và nay, nhân dịp 30/04, người ta đã  khẳng định và tôn vinh Nối vòng tay lớn đã được "lịch sử chọn".

Nhưng điều oái oăm mà không ít người chưa biết, là bài này nằm trong danh mục "không được phép phổ biến chính thức " sau năm 1975 dưới mọi hình thức.

Lưu Nhi Dũ – Vua Hùng họ gì ?

 

Tối qua uống bia với các bạn già E812 anh hùng để tưởng nhớ các vị Vua Hùng, dù Vua Hùng đã có lệnh cấm nhậu.

Có bạn nói Vua Hùng hổng có họ ? Có bạn nói họ Hùng, vì đến giờ nước ta vẫn còn có những gia tộc mang họ Hùng đó thôi. Nhưng có lẽ hổng phải, Vua Hùng là danh hiệu hoặc tôn hiệu thủ lĩnh tối cao của nhà nước Văn Lang cổ. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, họ thật của các vua Hùng chưa được xác định.

Thực ra lịch sử nước ta có một giai đoạn mang tính huyền sử đậm nét, ít nhất trong giai đoạn 2.000 năm trước Công nguyên. Xưa các nhà viết sử lừng danh như Lê Văn Hưu (1230-1322) - nhà sử học đời nhà Trần, tác giả bộ Đại Việt sử ký (30 quyển), bộ quốc sử đầu tiên của Việt Nam nhưng bị bọn nhà Minh đốt sạch ; Phan Phu Tiên (1370 -1462) tác giả Đại Việt sử ký tục biên (chép từ Trần Thái Tông cho đến khi quân nhà Minh rút về nước, tức viết nối tiếp Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu đời Trần), đều không chép thời huyền sử Vua Hùng.

Nguyễn Thông - Thời và người

Sắp tròn 51 năm ngày nước Việt thu về một mối. Ngày 30.4. Hơn nửa thế kỷ, biết bao sự đổi thay, cả trong hiện thực và suy nghĩ, nhận thức của con người. Cuộc sống luôn vận động, những gì không phù hợp sẽ bị đào thải. Đó là quy luật.

Vậy nhưng không phải vậy. Bây giờ vẫn còn không ít người, những nhà này nhà nọ, những người được coi là có trình độ cao, hiểu biết rộng, thậm chí khá nổi tiếng, mà vẫn viết/phát biểu trên báo chí, đài, trang cá nhân mạng xã hội, rằng "kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam 30.4".

Đâu phải quen mồm quen tay mà là nhận thức vẫn cũ kỹ như cách nay vài chục năm. Họ nghĩ bằng đầu óc của một nhân viên tuyên truyền xóm ấp, kẻ vẽ khẩu hiệu, cả đời chỉ biết làm theo sai bảo của người khác. Suốt nửa thế kỷ, trong đầu họ chỉ có câu "Kỷ niệm (bao nhiêu năm) ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30.4".

Kim Chi – Những hồi ức buồn

 

Chiều ngày 30/4/1975. Mọi việc đã an bài.

Từ 11 giờ 30 phút, từ cái thời khắc định mệnh ấy, nhiều "chàng trai trẻ vốn dòng hào kiệt" từng được đào tạo chính quy tại các Học viện Quân sự nổi tiếng trên thế giới, thuộc các Binh chủng tinh nhuệ với các loại vũ khí tối tân, hiện đại đã "cởi giáp quy hàng"

Họ chỉ mặc độc chiếc quần short, áo thun ba lỗ màu trắng, đi chân đất để về nhà. Không quân phục, không lon gáo, không súng ống...càng không cận vệ theo sau. Nhưng gia đình vợ con lại hân hoan mừng họ "trở về trong chiến bại."

Kim Chi - Sài Gòn 20/4/1975

Buổi sáng đi học. Ghé vô Hội trường Xổ số Kiến thiết thấy bạn bè tụm năm tụm ba trò chuyện. Nhưng gương mặt đứa nào cũng thoáng chút ưu tư.

Thỉnh thoảng có tiếng súng xa vọng về. Thành phố có gì đó không bình thường như trước đây. Tôi cũng thấy mình “không bình thuờng”. Tôi không muốn vào học. Tôi muốn cúp cua một buổi.

Ban Giảng huấn của các lớp năm 1, năm 2 có vài vị là Dân biểu Hạ viện, có vị là Nghị sĩ Thượng viện, có vị là Luật gia, là Luật sư Tòa Thượng thẩm, có cả ông Vũ Văn Mẫu từng là Ngoại trưởng thời Đệ Nhứt Cộng Hòa của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông Vũ Văn Mẫu là Thầy dạy tôi về môn Dân Luật.

Bông Lau - Khải Hoàn Môn kiểu La Mã

Nhiều cựu chiến Mỹ, trong đó có cựu chiến binh Mỹ tham chiến ở Việt Nam, phản đối “Khải Hoàn Môn Donald Trump”, dự tính sẽ xây dựng trên đại lộ Memorial (Đài tưởng niệm), ở bờ tây của cây cầu Memorial danh tiến băng qua sông Potomac.

Nhiều nhà lập pháp ở Quốc Hội cũng đang ráo riết tìm cách ngăn chặn dự án này. Nội vụ có lẽ sẽ lên đến Tối Cao Pháp Viện.

Nếu Khải Hoàn Môn Donald Trump được xây dựng trên trục lộ này, thì biểu tượng giá trị Mỹ của thủ đô Washington sẽ bị hủy diệt.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (1)

Vừa bước vào 18 tuổi tây, mình đã đi bộ đội. Khí thế hừng hực “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” thôi thúc…

Nhưng mình vào bộ đội còn một lý do nữa: Để được ăn no. Ở nhà bữa ăn bữa nhịn, đói vàng mắt. Đi học Sư phạm ngày được 5 lạng gạo, vẫn đói. Vào bộ đội chắc là được ăn no vì tiêu chuẩn 7 lạng gạo một ngày. Vậy là mình đi!.

Đợt ấy nhà trường tổ chức tiễn đưa “8 sinh viên ưu tú lên đường đánh Mỹ” hoành tráng lắm. Nhưng đến chỗ giao quân thì có 6 “sinh viên ưu tú” với lý do hắc lào, mắt kém, tổ đỉa, ếc-si-ma… bởi nhựa xương rồng, nên lại được quay về trường tiếp tục học tập. Còn lại hai thằng là Biểu (quê Ý Yên) và mình thì “ra đi đầu không ngoảnh lại”.

Nguyễn Thông - Hungary (2)

Như đã kể, lứa chúng tôi con em nông dân lớn lên ở miền Bắc thời trước 1975 chỉ biết đến Hungary qua sách báo, tuyên truyền của nhà nước, qua văn học nghệ thuật, chứ không có kênh chính trị, kênh quốc tế.

Có lẽ để lại dấu ấn đậm nhất về Hungary là cuốn tiểu thuyết lịch sử "Những ngôi sao Ê ghe", hay còn có cái tên phổ biến "Những ngôi sao thành Ê ghe".

Tôi đọc lâu rồi, giờ nhớ mang máng sách ấy kể về cuộc chiến đấu của người Hung chống lại quân xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ, bảo vệ thành cổ Ê ghe. Cực kỳ tàn khốc, đau thương, hùng tráng, quả cảm. Cả một dân tộc được tái hiện với những bi kịch, mất mát, anh hùng qua cuộc chiến này, nhất là qua số phận một đôi vợ chồng (tôi quên tên rồi). Hung thế kỷ 16 cũng tang tóc bi kịch như xứ ta cùng thời vậy. 

Người Việt tị nạn tại Texas đánh bại Ku Klux Klan : Một cuộc chiến bị lãng quên

 

Đăng ngày: 18/04/2026 

Từ những ngư dân bị đe dọa, tấn công và xua đuổi, cộng đồng người Việt di tản tại vùng duyên hải Texas đầu thập niên 1980 đã làm nên một chiến thắng pháp lý hiếm hoi trước tổ chức cực hữu Ku Klux Klan. 

Ngược về cuối thập niên 1970, Courrier International tuần này trích đăng một bài của La Libre Belgique kể lại một câu chuyện ít được biết đến : Những người tị nạn Việt Nam đã đánh bại Ku Klux Klan. Là nạn nhân của một chiến dịch kỳ thị chủng tộc thô bạo do tổ chức cực đoan da trắng này tiến hành, cộng đồng người Việt di tản đã không để yên cho bạo lực hoành hành, và quyết định đáp trả bằng con đường pháp lý.

Sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975, một cộng đồng người Việt đã hình thành ở vùng duyên hải vịnh Mêhicô. Đa số đã mua lại tàu đánh cá của người địa phương và hành nghề câu tôm vốn phổ biến ở Việt Nam. Thành công của họ nhanh chóng làm dấy lên sự ganh tị tại Texas. Các gia đình Việt liên tục bị đe dọa, sỉ nhục, tấn công vô cớ, tàu bị đốt, nhà bị phá, ngư dân bị đánh đập thậm chí có vài người bị thiệt mạng. Cộng đồng Việt bị lực lượng an ninh và chính quyền bỏ quên.

Nguyễn Hồng Lam - Cách trời ba thước ba

Thống nhất tên gọi hành chính trên cả nước, đơn vị nhỏ nhất sẽ là thôn. Vậy là cõi mạng đầy tranh cãi. Thì có sao đâu. Cả ngàn năm nay, sau bao vật đổi sao dời, làng cứ là làng, là nơi "diệp lạc quy căn", có mất đi đâu. Gọi bằng gì thì vẫn "Ta sinh ra ở xứ Kẻ Ngù, đất Hoan Châu. Làng ta đó..."

Bài cũ, đăng lại. Làng là nơi ta nhắc suốt cuộc đời.

******

Thuở nhỏ, tôi sống ở quê ngoại, làng Trung Lệ, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Chân vòng kiềng, tôi bước vào đời khụng khiệng và xiêu đổ. Đám học trò trường làng về ngang đầu ngõ thường gọi toáng lên: “Bồ ơi, ra cho cái này này!”. Cái dáng chạy lũn tũn, liêu xiêu của tôi khiến chúng cười lăn cười bò khoái chí.

Thọ Nguyễn - Tại sao Hungary và Ba-Lan ?

 

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954.

Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973 bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia ủy ban kiểm soát quốc tế hiệp định Paris ICCS {3]. Sự hiện diện của hai nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại Sài Gòn để lại khá nhiều câu chuyện thú vị.

Ai có thể tưởng tượng rằng trước tháng tư 1975, máy bay TU-154 của hãng hàng không Malrev hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, đỗ bên cạnh các máy bay của Air America hay Air Vietnam, rằng đã có người Sài Gòn được các cô tiếp viên Hungary mời uống đồ giải khát? Ông bán phở ở gần khách sạn Catinat (Đường Nguyễn Huệ) đâu có biết rằng bà đầm hay ghé ăn phở lại là cô sĩ quan cộng sản Malgorzata từ thành Varsovie xa lạ.

Lê Diễn Đức – Hungary : Love Return

 

Tôi yêu mến Hungary – một đất nước xinh đẹp với hơn 10 triệu dân, có thủ đô Budapest kiều diễm bên dòng sông Danube.

Tôi đến Hungary lần đầu năm 1973, trên hành trình trốn chạy từ Ba Lan qua Nam Tư (cũ), chỉ kịp ngắm nhìn đất nước này qua ô cửa sổ con tàu.

Lần thứ hai là năm 1989 – thời khắc Ba Lan và Hungary đang chuyển mình đoạn tuyệt với chế độ cộng sản. Khi thăm Budapest, tôi có cảm giác Hungary khi đó mức sống khá hơn Ba Lan : Hàng hóa phong phú, nhiều thứ sang trọng, trong khi Ba Lan vẫn còn thiếu thốn.

Dương Quốc Chính – Trương Đình Dzu : Chính trị gia thành phần thứ ba, điệp viên CIA hay Việt Cộng nằm vùng ?

 

Mình đọc các sách về Việt Nam Cộng Hòa, hồi ký...thấy có nhắc tới luật sư Trương Đình Dzu, vì ông này từng ra tranh cử tổng thống, định đấu với ông Diệm, rồi đấu với liên danh hai ông Thiệu - Kỳ, theo sát nút. Là mạnh nhất trong số các liên danh dân sự. Vì ông ấy thua, nên vai trò cũng mờ nhạt.

Nhưng khi đọc cuốn Phán xét của tướng Nguyễn Văn Hưởng, thấy ông này được viết rất kỹ, tới mấy chục trang, trong mấy chương. Nên mình mới tò mò tìm hiểu từ các nguồn khác nhau. Mới thấy rằng ông Dzu này có một cuộc đời khá đặc biệt, nhiều màu.

Ông Dzu là bạn của luật sư Nguyễn Hữu Thọ và kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, từng bào chữa cho hai người này. Ông đồng thời lại là bạn của Trần Văn Khiêm là em trai bà Trần Lệ Xuân. Ông còn tham gia Rotary Club (kiểu Hội Tam điểm) nên quen thân với nhóm nghị sĩ đảng Dân Chủ như John Kennedy (sau làm tổng thống Mỹ).

Nguyễn Thông - Hungary (1)

Lứa chúng tôi sinh giữa thập niên 1950 ở miền Bắc khi độ tuổi nhi đồng tinh quẩn quanh làng xã, nếu hiểu biết mở mang tí chút cũng chỉ phạm vi huyện, tới tỉnh/thành quê mình là hết mức. Ếch ngồi đáy giếng. Bầu trời chỉ to bằng miệng giếng. Bé tí, biết nhiều cũng chả để làm gì, lấy ai chăn trâu cắt cỏ.

Rồi học lên tới cấp 2, ngoài chuyện hai miền Bắc - Nam đánh nhau ngày nào cũng được nghe trên đài truyền thanh (kênh thông tin duy nhất, bởi báo giấy chỉ dành cho cán bộ ủy ban), biết thêm thế giới có hai phe.

Phe tư bản thực dân đế quốc do Mỹ, Pháp, Anh cầm đầu, được tóm lại ở mấy từ: bóc lột, xâm lược, chiến tranh, giãy chết, phi nghĩa. Tố Hữu viết “Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng/Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người”, rất kinh.

Trần Trung Đạo - Suy nghĩ bên quảng trường Anh Hùng ở Budapest, Hungary

Nhân cuộc bầu cử quốc hội Hungary hôm nay, qua đó đảng "Hungarian Civic Alliance" do Thủ tướng Viktor Orban lãnh đạo bị đảng "The Respect and Freedom Party" do Peter Magyar lãnh đạo đánh bại, nhớ lại bút ký khi đứng bên Quảng trường Anh Hùng của Hungary trong một lần thăm viếng nơi này nhiều năm trước.

Nếu tính theo dân số chưa tới 10 triệu người và địa lý không cận biển, Hungary chỉ là một nước nhỏ. Tuy nhiên vì là thành viên quan trọng của nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Châu Âu (European Commission), NATO v.v...nên lãnh đạo Hungary có tiếng nói mạnh trong bang giao quốc tế. 

Chẳng hạn Hungary làm chậm đơn gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển, cũng như mở rộng quan hệ với Putin và Tập Cận Bình. Sự thay đổi trong chánh phủ Hungary chắc chắn sẽ dẫn tới nhiều thay đổi trong chính trị Châu Âu.

Hoàng Quốc Dũng - Chúng ta có gì để tự hào?

Mỹ vừa đưa con người trở lại Mặt Trăng,  một bước tiến công nghệ đáng nể của nhân loại. Nhưng ở đâu đó, nhân dịp này lại dấy lên những câu rất quen thuộc, như một thứ phản xạ có điều kiện: “Việt Nam đã từng đánh thắng đế quốc Mỹ”.

Nghe thì hùng hồn, nhưng vấn đề là… hai câu chuyện đó chẳng liên quan gì đến nhau.

Một bên đang nói về khoa học, công nghệ và tương lai.