Phó Đức An - Tại sao Mỹ không tấn công Cuba?

 

Sau vụ bắt cóc thành công Maduro và vợ, nhiều cư dân mạng hứng lên kêu gọi Trump tiện tay bắt luôn mấy tay lãnh đạo Cuba cho dân đỡ khổ. Để khai não cho các vị, lão PP chém về chuyện này một chút.

Trước tiên, dân Cuba họ cam chịu một cuộc sống như vậy, chưa hề có cuộc biểu tình phản đối đòi quyền tự do dân chủ nào hay có phe đối lập nào xuất hiện. Tức họ nguyện sống chung với nghèo đói kham khổ và cự tuyệt văn minh tiến bộ. Vậy, lấy lý do gì mà giải phóng họ?

Cuba đối với Mỹ như tổ ong vò vẽ treo trước cửa nhà. Cứ để nó tự sinh tự hủy, chớ động đến làm chi cho mệt, miễn sao nó không điên rồ tấn công mình.

Trần Trung Đạo - Số phận Nicolas Maduro và viễn ảnh Venezuela

Một căn bệnh không thuốc nào chữa mà những kẻ độc tài đều mắc phải là mê quyền lực. Ngoại trừ một số chết già vì điều kiện cách mạng dân chủ tại quốc gia họ cai trị chưa đến điểm chín muồi, một phần không nhỏ đã chết một cách thê thảm bằng những cực hình mà họ chưa bao giờ tưởng tượng ra khi còn nắm quyền sinh sát.

Nicolas Maduro học thuộc những kết liễu thê thảm của Muammar Gaddafi, Saddam Hussein, Ali Abdullah Saleh, Nicolae Ceausescu và nhiều người khác.

Nicolas Maduro học thuộc bài học Grenada 1983 dưới thời tổng thống (TT) Ronald Reagan dẫn tới sự sụp đổ của chế độc tài Marxist Bernard Coard.

Bông Lau - Cơn sốt Venezuela

Mọi người đang xúc động nhốn nháo, hớn hở lẫn phẫn nộ khi ngài tổng thống (TT) Donald Trump ra lịnh oanh kích, và cho biệt kích Delta đột kích bắt sống TT Venezuela Nicolás Maduro. Biến cố chỉ mới bắt đầu và còn lâu mới có đoạn kết. Hy vọng sẽ có “happy ending”.

Trước tiên, sự cáo chung của nhà độc tài Nicolás Maduro làm những người yêu dân chủ rất sung sướng. Nhưng hành động tự ý dùng quân đội để bắt cóc một vị nguyên thủ quốc gia thì rất nhiều người không đồng ý.

Thủ tướng Anh Keir Starmertuyên bố UK không hề dính líu tới cuộc hành quân này. Hầu hết các nước Châu Mỹ La Tinh, ngoại trừ Argentina, đều phản đối. Tuy nhiên đây là vấn đề pháp lý chuyên môn chỉ dành cho các luật sư bàn cãi.

Hoàng Dũng – Lại báo động giả

(Về việc tố cáo sách giáo khoa đề cao Nguyễn Ánh - Gia Long và xem nhẹ Nguyễn Huệ - Quang Trung)

Trong mấy ngày qua, trên mạng xã hội có nhiều ý kiến về một nội dung giáo dục trong sách giáo khoa (SGK) Lịch sử và Địa lý lớp 5, bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”.

Nhiều người cho rằng cuốn SGK này chỉ có bài học về Triều Nguyễn mà không có bài học về phong trào Tây Sơn và Quang Trung, như vậy là đề cao Nguyễn Ánh - Gia Long và xem nhẹ Nguyễn Huệ - Quang Trung. Thậm chí có ý kiến phê phán SGK nặng nề hơn khi nói rằng SGK Lịch sử mới không dạy về Quang Trung, mà không dạy về Quang Trung thì coi như chưa dạy lịch sử Việt Nam.

Huỳnh Ngọc Chênh – Tại sao lại liên tục đưa thông tin tiêu cực thời Tây Sơn lên mạng xã hội ?

 

Chẳng hiểu vì lý do gì, thời gian gần đây lại rộ lên việc đưa những thông tin tiêu cực về thời Quang Trung lên mạng xã hội.

Lại có hẳn những trang lập ra núp bóng nghiên cứu lịch sử nhưng chỉ chuyên đưa các thông tin tiêu cực về anh em Tây Sơn, về cá nhân Nguyễn Huệ, về triều đình Quang Trung…

Và không biết có phải do trùng hợp ngẫu nhiên hay không, mà có một số Facebooker có ảnh hưởng trên mạng xã hội cũng liên tục đưa những thông tin không tốt đẹp về Quang Trung.

Nguyễn Ngọc Chu – Lịch sử dân tộc không phải để chia phần

 

1. Chương trình môn Lịch sử lớp 5 trong bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” có những điều cần phải suy nghĩ.

Cụ thể là ở chủ đề “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam”, Lịch sử “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam” được thể hiện từ Bắc thuộc tới Đinh Lý Trần Lê, mà bỏ thời Quang Trung - Nguyễn Huệ, sang Triều Nguyễn đến hiện đại.

2. Lich sử Dân tộc phải được đi vào tâm trí học sinh từ tuổi thơ, với một bức tranh toàn cảnh hoàn chỉnh liên tục. Lịch sử không phải để chia phần mỗi lớp dạy một giai đoạn.

Nguyễn Thanh Huy - Từ cái chết của Yahoo đến Nokia và dấu hiệu của Zalo

Câu chuyện Zalo áp đặt điều kiện phi pháp với người dùng và làn sóng tẩy chay đang diễn ra trên diện rộng, khiến tôi nhớ đến những cái chết của các ông lớn công nghệ.

Đầu tiên, chúng ta chắc vẫn còn nhớ đến Yahoo - như một biểu tượng của Internet vào những năm cuối thập niên 1990.

Ngày ấy giới trẻ cứ kéo ra các quán Net, vào Mail để gửi thư điện tử, vào Messenger để trò chuyện như một thú chơi thời thượng. Yahoo, rõ ràng, đã đánh dấu một thời đại mới đối với lớp trẻ, đồng thời khiến Internet trở nên gần gũi với cộng đồng hơn. Có lẽ, chẳng ai mảy may nghĩ đến ngày tàn của nó ngay giữa lúc huy hoàng.

Trần Trung Đạo - Trong ba người, Gorbachev, Yeltsin và Sakharov, ai là nhà dân chủ?

Khá nhiều người Việt yêu dân chủ và cũng vì quá tha thiết với dân chủ nên ca ngợi Mikhail Gorbachev như là một nhà dân chủ vĩ đại, vị cứu tinh của nhân loại.

Gorbachev là một nhà chính trị khôn ngoan và có ít nhiều tính cơ hội trong người nhờ đó ông đã được Yuri Andropov, cựu Tổng Giám Đốc KGB, Tổng Bí Thư Cộng Sản (CS) Liên Xô sắt máu và người đàn áp cuộc nổi dậy của Hungary 1956, tin tưởng.

Tuy nhiên sau khi Yuri Andropov chết, trung ương đảng đã bầu Konstantin Chernenko.  Chỉ hơn một năm sau đó Konstantin Chernenko qua đời và Gorbachev được bộ chính trị bầu vào chức vụ Tổng Bí Thư.

Ngô Ngọc Trai - Từ vụ ai là tác giả bức ảnh Em bé Napalm, nghĩ về Hồ Duy Hải

Mới đây xem được bộ phim The Stringer nói về ai là tác giả chụp bức ảnh Em bé Napalm khiến gợi lên trong mình nhiều suy nghĩ.

Bức ảnh Em bé Napalm là một trong số những bức ảnh nổi tiếng nhất về chiến tranh Việt Nam, thúc đẩy làn sóng phản chiến ở nước Mỹ góp phần đưa tới kết thúc cuộc chiến ở Việt Nam.

Bức ảnh được hãng thông tấn AP công bố năm 1972 được cho là do phóng viên chiến trường Nick Út của AP chụp, năm 1973 bức ảnh nhận được giải thưởng danh giá Pulitzer của hiệp hội ảnh báo chí quốc tế Mỹ.

Đặng Chương Ngạn - Gánh nặng của sự thật

Ngày 23/12/2025, Carl Robinson lại gây chấn động, khi công bố trên Washington Post liên quan đến bức ảnh lịch sử Em bé Napalm:

“Tôi biết rõ khoảnh khắc ấy được chụp bởi một nhiếp ảnh gia tự do, nhưng đã được cấp trên của tôi khi đó là Horst Faas yêu cầu ghi tên Nick Út vào chú thích ảnh. Vì lo sợ cho công việc và gia đình, tôi đã làm theo. Quyết định đó đã ám ảnh tôi suốt 50 năm qua.”

Nếu điều này là sự thật, thì sự thật là một gánh nặng. Nó không phải là một chi tiết nghề nghiệp sai sót, mà là một gánh nặng đạo đức kéo dài nửa thế kỷ.

Phạm Thành Nhân - Thuyết ưu sinh

Bạn có bao giờ nghe nói đến "thuyết ưu sinh" (eugenics) chưa? Đó là một chương đen tối trong lịch sử nhân loại.

Nhiều tín đồ của thuyết ưu sinh đã phạm tội ác diệt chủng, chống lại loài người mà nhân vật nổi tiếng nhất, chắc chắn bạn biết, là Adolf Hitler với chương trình "Aktion T4" (giết hại người khuyết tật), triệt sản hàng trăm ngàn người. Và diệt chủng Holocaust (giết khoảng 11 triệu người, chủ yếu Do Thái, Rumani, người đồng tính).

Bên cạnh việc bức hại những người bị coi là "kém chất lượng", các tín đồ của thuyết ưu sinh cũng cố gắng tạo ra một giống loài "thượng đẳng" (nay hay được gọi là "tinh hoa" đó). Và đương nhiên xếp bản thân mình vào giống thượng đẳng đó, thường là để nhận được/giành lấy các đặc quyền, đặc lợi.

Lê Quốc Quân - 400 năm Quốc ngữ

Hôm nay là đúng 400 năm ngày giỗ ông tổ của chữ Quốc ngữ, Cha Francisco de Pina. Ngài là một tu sĩ Dòng Tên sinh năm 1585 tại Bồ Đào Nha, và đã dành 8 năm quan trọng nhất của cuộc đời mình ở Việt Nam (1617-1625).

Ngài qua đời vào ngày 15-12-1625 khi vừa tròn 40 tuổi, trong một hoàn cảnh vô cùng xúc động. Ngài chết đuối khi đang cứu người. Chiếc áo dòng của Ngài bị bị vướng vào chiếc thuyền thúng và bị đắm tại biển Cửa Đại, Quảng Nam.

Cha Francisco de Pina là nhà truyền giáo phương Tây đầu tiên có thể nói tiếng Việt một cách lưu loát và truyền giáo mà không cần thông dịch. Đây là điều chưa từng có trước đó.

Cù Mai Công - "Có một Sài Gòn tử tế, từ tâm"

Đó là tựa tập sách của tác giả Lê Văn Nuôi, một nhà báo từng là tổng biên tập báo Khăn Quàng Đỏ, Tuổi Trẻ. Khiến tôi thoạt nghĩ có lẽ cũng na ná vô số tập sách, bài báo, câu chuyện về tánh khí người Sài Gòn xưa nay: Phóng khoáng, bao dung, chia sẻ, tử tế và từ tâm…

Suy nghĩ ban đầu ấy có vẻ không đúng khi mở từng tập sách chưa tới 300 trang, tôi thật sự đã bị hút theo từng trang sách của một chàng trai tuổi mới lớn, đôi mươi ở quận 4 thập niên 1970, 1980… Vùng đất một thời mang danh “đất dữ”.

Thuở ấy, chàng trai ấy ở với cha mẹ trên đường Tôn Đản, khúc gần đường Tôn Thất Thuyết - trung tâm “đất dữ” quận 4.

Thanh Hằng - Ai mới là người chống Đảng?

Nỗi buồn chiến tranh (NBCT) của Bảo Ninh được nhà nước vinh danh trong “50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau ngày đất nước thống nhất (1975-2025).

Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch (VHTTDL) chủ trì xét giải. Việc lựa chọn do một Hội đồng gồm các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình lý luận hàng đầu “cầm cân nẩy mực”.

Đây không phải lần đầu tác phẩm này nhận giải. 30 năm trước, NBCT từng nhận giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam (năm 1991) cùng nhiều giải thưởng quốc tế. Lần này, đích thân Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính và Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy trao giải cho nhà văn Bảo Ninh.

Dương Quốc Chính - Cần chứng minh

Mình đọc đơn của ông Phan Trung Can này mà buồn cười mãi. Nó thể hiện não trạng ngây ngô, khi bắt ông nhà văn đi chứng minh sự kiện trong tiểu thuyết là có thật! Mình rất mong Bộ Quốc phòng vào cuộc, rồi từ đó mở rộng điều tra các vấn đề khác trong lịch sử chứ không chỉ trong tiểu thuyết.

Ví dụ như truy tìm thân nhân của anh Lê Văn Tám. Phải chăng anh này không cha không mẹ, anh em, bạn bè đồng chí? Lê Văn Tám là ai? Rồi phải có thực nghiệm hay chứng minh khoa học về hành vi tự thiêu mà chạy được đi đốt kho xăng...

Ngoài ra cũng cần xác minh khoa học, có thể bằng thực nghiệm, việc ôm hòn gạch nung để ngủ thì mỗi đêm tỉnh dậy mấy lần để nung lại?

Nguyễn Văn Tuấn - Chúng ta đi mang theo … lịch sử

 

Lái xe trên những con đường rộng lớn ở Little Saigon (thủ đô người Việt ở Mỹ), bỗng nhiên thấy tấm biển xanh hiện ra trước mắt : “Đại lộ Trần Hưng Đạo”. Dấu bằng trắc tiếng Việt đầy đủ, rõ ràng, không hề bị lược bỏ hay phiên âm sai lệch.

Tim tôi như khựng lại một nhịp lâu. Ngạc nhiên xen lẫn một cảm giác ấm áp lạ lùng lan tỏa trong lòng. Giữa vô vàn những Brookhurst, Magnolia, Hazard quen quen mà xa xôi. Tên của vị anh hùng dân tộc đã từng ba lần đánh tan quân Nguyên lại hiện lên một cách bình dị đến nao lòng.

Chỉ cách đó không xa tôi lại bắt gặp “Hai Bà Trưng Way”. Vẫn đúng chính tả, vẫn có dấu đàng hoàng, vẫn giữ nguyên vẻ trang nghiêm của hai nữ tướng đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Giống như những hạt giống lịch sử được gieo trồng trên đất khách, âm thầm nảy mầm qua bao năm tháng. Tự hào đột nhiên dâng trào trong lòng.

Lê Học Lãnh Vân - Về một câu nói của nhà văn Bảo Ninh

Ngày 06/12/2025, trả lời phóng viên Phương Chi của Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An hỏi về tác phẩm Nỗi Buồn Chiến Tranh, nhà văn Bảo Ninh nói:

“Chúng ta không chọn chiến tranh, mà đủ loại kẻ thù xâm lược đã nhắm vào đất nước ta để gây chiến và xâm lăng.

Cho nên phần đông người Việt mình thuộc các thế hệ đã trải qua thời thanh niên trong những năm từ Cách mạng 1945 cho tới năm 1990 khi chiến tranh biên giới kết thúc, đã chọn dâng hiến tuổi trẻ của mình và cả đời mình cho công cuộc đấu tranh giành và bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ Quốc”.

Nguyễn Ngọc Chu - "Luật Hồi Tỵ" và "cân bằng nhân sự đại diện"

 

1. Luật Hồi Tỵ

Luật Hồi Tỵ quy định cấm quan lại làm việc tại chính quê hương của mình, hoặc nơi có quan hệ thân thuộc sâu (họ hàng, thông gia…). Mục tiêu của luật Hồi Tỵ là tránh tư lợi – bè phái – nâng đỡ họ hàng – bao che địa phương.

Luật Hồi Tỵ xuất hiện từ thời phong kiến, nhưng mức độ áp dụng thay đổi theo từng triều đại. Bắt đầu từ thời Lê sơ (1428–1527) Luật Hồi Tỵ được áp dụng mạnh mẽ. Hồng Đức luật có quy định: Quan không được làm ở quê mình; Không được làm ở huyện/quận có họ hàng gần.

Thời Nhà Nguyễn (1802–1945), Luật Hồi Tỵ được áp dụng cực kỳ chặt chẽ, đầy đủ nhất trong các triều đại. “Gia Long luật”, “Minh Mệnh cải cách 1831–1832” quy định:

Phạm Thành Nhân - "AI" đang viết lại lịch sử

Có thể vài ngày qua, bạn đã gặp đâu đó mấy hình ảnh này kèm câu chuyện về vị nữ bác sĩ đã đặt nền móng cho xe cứu thương hiện đại.

Đúng rồi, Nhân cũng đã đọc và còn được bạn bè gởi cho đọc. Và bạn biết gì không, đó là một câu chuyện do AI bịa đặt hoàn toàn ở cả nội dung lẫn hình ảnh, dựa trên một nhân vật có thật.

Nếu bạn biết về bác sĩ Marie Elizabeth Zakrzewska, bạn có thể sẽ tin câu chuyện bịa đặt ấy, và điều đó quả thực tai hại, vì bác sĩ Maria chẳng liên quan gì đến xe cứu thương cả. Lịch sử về chiếc xe cứu thương đã có từ rất lâu trước khi bác sĩ Marie chào đời, và sự nghiệp của bà chủ yếu liên quan đến việc nâng cao vai trò, vị trí của bác sĩ nữ trong hệ thống y khoa.

Lê Xuân Nghĩa - Nếu đúng sao phải sợ?

Từ ngày các nền tảng mạng xã hội có tính năng dịch ngôn ngữ ngày càng hoàn chỉnh thì tôi có cơ hội tìm hiểu, tham khảo được nhiều thêm thực trạng xã hội, chính trị ở nhiều các quốc gia trên thế giới.

Và tôi thấy:

- Hầu như tuyệt đại đa số các quốc gia trên thế giới, nhất là các quốc gia phát triển, giàu có, văn minh thì đều không có khái niệm “chống lật sử” và không có phong trào “yêu sử”. Ở đó, ai thích tìm hiểu, nghiên cứu thì cứ việc; ai thích đánh giá, nhận định ra sao thì cứ tự nhiên. Bởi đó chỉ là quan điểm, ý kiến, cảm xúc cá nhân mà không  làm thay đổi bản chất và sự thật lịch sử.