Nguyễn Thông - Số phận một ngôi trường

 

Thiên hạ, dư luận, báo chí, mạng xã hội đang xôn xao việc người ta định chuyển một ngôi trường lớn danh tiếng khỏi nội đô.

Tôi thỉnh thoảng có việc đi ngang Trường đại học Bách khoa TPHCM. Một khu đại học rộng mênh mông, gần 15 hecta (150.000 mét vuông), khuôn viên đẹp, cây cối cổ thụ xanh um như công viên, nhà cửa chắc chắn đẹp đẽ, hiện đại.

Trước năm 1975 nó là Trường đại học Kỹ thuật, còn được quen gọi bằng cái tên trường Kỹ thuật Phú Thọ (vì nó nằm trên đất tổng Phú Thọ Hòa cũ, quận Tân Bình). Chính quyền Sài Gòn đã xây dựng nơi đây làm trung tâm giáo dục đại học chuyên về kỹ thuật, công nghệ. Nhiều tài liệu biên chép, nó vào hàng bậc nhất vùng Đông Nam Á.

Trần Trung Đạo - Nguồn gốc hai ngày quốc tế phụ nữ 8 tháng 3

Giới thiệu: Thế giới có hai Ngày Phụ Nữ  Quốc Tế. Một Ngày Phụ Nữ  Quốc Tế do Lênin khởi xướng, và một ngày khác do Liên Hiệp Quốc thành lập.  Mặc dù cùng dùng ngày 8 tháng 3, nhưng khác về nguồn gốc và cách tính.

Cộng sản Việt Nam (CSVN) không tổ chức Ngày Phụ Nữ Quốc Tế  theo tinh thần của quyết nghị Liên Hiệp Quốc 1977 mà tính theo ngày do Lênin và các lãnh tụ cộng sản Liên Xô công nhận. Do đó hôm nay là lần thứ 116, tính từ 1910, trong khi Ngày do Liên Hiệp Quốc thành lập và được phần lớn thế giới công nhận chỉ mới được 49 năm.

Ngày Quốc Tế Phụ Nữ có một lịch sử dài gắn liền với các phong trào phụ nữ đòi quyền ứng cử và bầu cử, quyền lao động tại Hoa Kỳ trong thập niên đầu của thế kỷ 20, lẽ ra phải được vinh danh tại nhiều quốc gia, nhưng không, ngày này chỉ là lễ tại số rất ít nước, trong số đó là những nước cộng sản (CS).

Trần Trung Đạo – Cơ cấu và chức năng của chế độ thần quyền Hồi giáo Iran

 

Thật tình cờ, hôm nay, 53 năm trước, Joseph Stalin kẻ độc tài tàn bạo nhất trong nửa đầu của thế kỷ 20 bị tai biến trầm trọng. Stalin qua đời ngày 5 tháng 3, 1953.

Theo điều tra của Viện Sức Khỏe Quốc Gia (National Institutes of Health, NIH) của chính phủ Mỹ, phù hợp với một số nghiên cứu khác, có thể Stalin, 74 tuổi, chết do bị đầu độc bằng chất ‘warfarin’, một loại thuốc chống đông máu rất mạnh, đã được một hoặc nhiều cộng sự thân cận của ông lén lút cho uống vào sáng sớm trước khi ông bị đột quỵ.” (What did Joseph Stalin really die of?  A reappraisal of his illness, death, and autopsy findings, National Institutes of Health Feb 20 2019)

Việc Stalin bị trùm mật vụ Lavrentiy Beria đầu độc đã là một tin đồn ngay sau khi Stalin chết tuy không bằng chứng và trong bản án dành cho Beria cũng không nhắc đến tội trạng này. Beria bị bắt và bị xử bắn về nhiều tội đại hình khác.

Huỳnh Ngọc Chênh – Mỹ hay gây chiến tranh ?

 

Giữa lúc Mỹ và Israel tấn công vào Iran, nhà nước độc tài khủng bố dân lành, đang cố sản xuất vũ khí hạt nhân, đồng minh thân cận của Nga Tàu. Thì có kẻ thiếu am hiểu tung lên bài viết nhắc lại rằng : Mỹ là nước đầu tiên chế ra bom hạt nhân và là quốc gia duy nhất sử dụng bom hạt nhân vào chiến tranh tính đến ngày hôm nay.

Có lẽ hàm ý của người viết muốn cảnh báo mọi người rằng Mỹ là kẻ hay gây ra chiến tranh và là kẻ đầu têu sản xuất và sử dụng vũ khí giết người hàng loạt.

Cạnh đó cũng có khá nhiều còm vào các bài viết của tui hoặc nhắn tin cho tui nói rằng chính Mỹ mới là kẻ thường xuyên gây ra chiến tranh và đi xâm lăng các nước khác. Đó là những kẻ thiếu hiểu biết hoặc cố tình thiếu hiểu biết để viết ra cho phù hợp với luận điệu tuyên truyền cố hữu của phe Nga Tàu.

Bông Lau – Chiến binh Kurds

 

Tin tức loan báo trên Facebook rằng chiến binh Kurds tiến vào Iran dưới hỏa lực yểm trợ của Không lực Hoa Kỳ và Do Thái. Nghe như họ sắp sửa lật đổ nhà cầm quyền độc tài Iran vậy.

Tổng thống George W. Bush cũng khởi động xâm chiếm Iraq năm 2003 với lý do Saddam Hussein "sử dụng võ khí hóa học hủy diệt hàng loạt và có liên hệ với khủng bố Al-Qaeda". Mới oanh kích bắt đầu chiến tranh ở Iraq mà tổng thống Bush đã làm một màn trình diễn giựt gân là mặc đồ phi công đáp máy bay trên hàng không mẫu hạm và tuyên bố "sứ mạng đã hoàn tất" (mission accomplished).

Nhưng cuộc chiến đã kéo dài trên 20 năm với trên 4.000 binh sĩ Mỹ tử trận và phí tổn từ 2 đến 3 ngàn tỉ mỹ kim. Nguồn tin Saddam Hussein sử dụng võ khí hủy diệt hàng loạt và có liên hệ với khủng bố Al-Qaeda về sau đã lòi ra là tin vịt.

Hiệu Minh - Cuộc chiến Iran sẽ đi về nơi…cuối trời

 

Cuộc chiến Iran, Mỹ, Israel đã sang ngày thứ 6 và có thể chớp mắt thành 6 năm vì xem chừng ngay cả Nhà Trắng cũng không rõ mục đích cuộc chiến này là gì.

Tổng thống Trump đã đưa ra lý do thay đổi chế độ và mong muốn trả lại tự do cho người dân Iran. Ông cam kết sẽ phá hủy chương trình hạt nhân mà trước đó ông từng tuyên bố đã xóa sổ. Xóa đi rồi xóa lại.

Vài ngày sau, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nhấn mạnh sự cần thiết phải trả thù cho những người Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tấn công khủng bố của Iran hoặc bởi các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn trong thời gian Mỹ chiếm đóng Iraq.

Nguyễn Thông – Chiến tranh (2)

 

Cuộc chiến tranh do Trung Quốc gây ra mở màn hôm 17.2.1979 nhìn dưới góc độ của người Việt tử tế, đó là cuộc chiến tranh xâm lược. Phải dứt khoát như vậy.

Kẻ đem quân đi đánh nước khác ngay trên đất nước ấy, không là chiến tranh xâm lược thì là gì ? Bản thân nhà cầm quyền Trung Quốc thừa hiểu điều đó nhưng nó cố tránh, gọi trẹo đi thành “dạy cho Việt Nam một bài học”. Lạ ở chỗ, có những người Việt Nam lại cố tình không hiểu, cũng tìm cách gọi trẹo như Trung Quốc.

Hệt như lúc này, người ta vì lý do khốn nạn nào đó không dám gọi bọn Nga xâm lược Ukraine là bọn xâm lược, chỉ dám rụt rè thập thò bằng “chiến dịch quân sự đặc biệt”, “xung đột Ukraine - Nga”. Ông hàng xóm nhà tôi bảo chiến dịch chiến dịch cái mả mẹ nhà chúng nó.

Nguyễn Thông - Chiến tranh (1)

 

Đang có những nhận thức/suy nghĩ/ý kiến trái chiều trong cộng đồng người Việt trên nước Việt, trên báo quốc doanh và mạng xã hội về chiến tranh khi nổ ra cuộc chiến tranh ở Iran, trước đó là ở Ukraine.

Đời là vậy, luôn có sự đối lập. Nhẹ thì cãi nhau, nặng thì chửi nhau, phang tẩn nhau. Trong một gia đình chỉ hai vợ chồng mà còn có lúc vậy, huống hồ một cộng đồng đầy rẫy (lưu ý nếu viết đầy dẫy cũng không sai, cả hai cách đều được) bò đỏ, những Cương, Mẫu, Can, Toàn, Du, Quang lùn... bên cạnh những người tử tế.

Hồi tháng 2 vừa rồi (hôm nay mới 3.3) có hai mốc thời gian liên quan tới chiến tranh. Đó là ngày 17.2.1979 - Việt Nam chiến đấu chống quân Trung Quốc xâm lược để bảo vệ tổ quốc, và 24.2.2022 - Nga gây chiến tranh phi nghĩa xâm lược Ukraine, quân dân Ukraine kiên cường đánh trả bảo vệ tổ quốc. Chỉ có điều, báo chí chính thống ở xứ này vẫn rặt một giọng "chiến tranh biên giới phía bắc", không dám chỉ đích danh kẻ thù, quân xâm lược ; còn khi nhắc tới cuộc chiến ở Ukraine thì vẫn lải nhải "chiến dịch quân sự đặc biệt", "xung đột".

Bông Lau – Lò lửa Trung Đông

 

Đã từng sống trong xã hội Mỹ, chứng kiến nhiều cuộc chiến do chính quyền Mỹ tiến hành nên không dễ bị thuyết phục về sự thành công.

Hoa Kỳ có thể chiến thắng tuyệt đối trong chiến tranh quy ước vì khí tài tối tân, hậu cần gần như vô tận, và đồng minh đông đảo, vì có chính nghĩa. Ví dụ Thế Chiến 2, Chiến tranh vùng Vịnh 1992. Nhưng hầu như thất bại trong các các cuộc chiến khủng bố tiêu hao dài lâu. Ví dụ Việt Nam, Afghanistan, Iraq, Syria v.v…

Chỉ có Đông Âu là thành công trong việc xây dựng cơ chế tự do dân chủ, vì chính kẻ thống trị là Liên Xô tự động tan rã và dân trí Đông Âu khá cao. Ngoài ra Hoa Kỳ không hề nhúng tay vào khuynh đảo Đông Âu khi Liên Xô cáo chung.

Huỳnh Ngọc Chênh – Sức mạnh Mỹ

 

 

Sau khi chiến thắng phe trục Đức Ý Nhật hồi đệ nhị thế chiến, Mỹ thành siêu cường số 1 thế giới mạnh toàn diện và vô đối.

Lúc đó duy nhất Mỹ có vũ khí hạt nhân. (Thử hình dung lúc đó chỉ mình Liên Xô hoặc phát xít Đức có vũ khí hạt nhân mà Mỹ chưa có …)

Lúc đó Mỹ muốn làm gì thế giới thì làm. Mỹ có thể đuổi Liên Xô ra khỏi biên giới Châu Âu rồi thống trị toàn lục địa này (vài tướng lĩnh Mỹ có ý định này nên bị sa thải).

Nguyễn Văn Tuấn - Iran dưới bom: Khi dân chúng hoan hô người tấn công

Hiếm thấy nơi nào mà người dân lại vui mừng khi đất nước hứng bom đạn như ở Iran. Nhưng cái gì cũng có lý do.

Trước đây, Iran được dịch sang tiếng Việt là Ba Tư, còn Israel là Do Thái. Tôi đã quen như vậy, nên xin xài hai danh từ riêng này.

Trước đây, tôi cứ tưởng Ba Tư là Ả Rập, nhưng không phải. Anh bạn người Ba Tư khẳng định rằng người Ba Tư không có dính dáng gì với Ả Rập. Người Ba Tư sẽ thấy khó chịu nếu mình qui họ về cộng đồng Ả Rập. Lý do là (tôi đoán) Ba Tư là một nền văn minh lâu đời và từng có một lịch sử huy hoàng.

Lê Thọ Bình - Khi ký ức bị lãng quên trong tiếng hò reo

 

Có một nghịch lý khiến tôi day dứt suốt ba năm qua : Việt Nam từng là nạn nhân của những cuộc xâm lăng kéo dài cả ngàn năm, từng trải qua chiến tranh triền miên trong thế kỷ XX, từng mất mát hàng triệu sinh mạng để bảo vệ độc lập. Vậy mà khi Nga đưa quân vào Ukraine, không ít người Việt lại hả hê, cổ vũ, thậm chí chế giễu nỗi đau của một dân tộc khác.

Điều gì đang diễn ra trong tâm lý xã hội của chúng ta ?

Việt Nam hiểu hơn ai hết thế nào là mất chủ quyền. Từ thời Bắc thuộc, đến các cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc, lịch sử dân tộc được viết bằng máu và nước mắt. Chúng ta từng khắc sâu trong tâm thức hai chữ “độc lập”. Chủ quyền quốc gia không phải khẩu hiệu, mà là giá trị phải đánh đổi bằng sinh mạng. Chính vì vậy, việc một quốc gia có chủ quyền bị tấn công lẽ ra phải khơi dậy sự đồng cảm, dù ta đứng ở góc nhìn chính trị nào.

Nguyễn Thông - Gạo và lòng tốt (1)

Sau chuyến “thăm” của đặc phái viên Cuba từ ngày 01-03.02.2026 khi nước này rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, có lẽ căng nhất từ trước tới nay kể từ khi anh em Fidel Castro nắm quyền, Việt Nam lại có động thái giúp đỡ người anh em “môi răng” đang cùng nhau canh giữ hòa bình thế giới.

Ngày 14.02, ngày tình yêu Valentine, nhiều báo quốc doanh Việt đồng loạt đưa tin, đại loại: “Việt Nam chuyển 250 tấn gạo, hỗ trợ Cuba đảm bảo an ninh lương thực”, “Việt Nam hỗ trợ Cuba 250 tấn gạo để đảm bảo an ninh lương thực”, v.v...

Có thể hai bên còn những trao đổi riêng không tiện công bố, nhưng thông tin về “chuyển gạo”, “hỗ trợ” “250 tấn” kia được công khai kể ra cũng khí muộn. Từ ngày 03-14.02, tức sau gần 2 tuần, đại chúng mới biết sự việc, chắc là có sự cân nhắc, về nhiều mặt, chứ không phải chỉ gạo.

Phó Đức An - Linh hồn của Montmartre

 

(Tặng những ai yêu Paris, lãng mạn và thích đọc dài!)

Là một nhà báo, nhà nghệ thuật có tâm hồn lãng mạn. Nên một khi nửa đêm lắng đọng, vạn hoa nhập mộng. Tôi thường hay nhớ Paris. Muốn viết gì đó về Paris, muốn thủ thỉ cùng Paris. Hồn trong phút chốc đã bay về một điểm tại Paris, nơi mà tôi từng lưu luyến không muốn rời đi - Montmartre, tôi nguyện làm một viên đá lát đường nằm lại nơi đây vĩnh viễn…

Khi đến Paris, mọi người thường tản bộ dọc sông Seine, ngắm nhìn tháp Eiffel, dạo bước trên đại lộ Champs-Élysées, tham quan bảo tàng Louvre và Musée d'Orsay, và trầm trồ trước sự xa hoa lộng lẫy của cung điện Versailles. Tuy nhiên, trái tim thực sự của Paris, thành phố nghệ thuật, một nơi tràn đầy tinh thần nghệ thuật và huyền thoại, lại nằm ở một nơi khác.

Có một lần đến Paris, tôi đã đến Montmartre, nằm ở quận 18 phía bắc Paris, và dành cả buổi chiều đi dạo quanh đó.

Nguyễn Thông - Ai?

Đã tới lúc, thậm chí khí muộn, cần công khai cho dân biết ai là người đã ký ban hành bản chỉ thị tối mật Z30 năm 1983.

Cho tới nay, đã 43 năm, tất cả vẫn mờ ảo, hư hư thực thực, chả ra làm sao, vớ va vớ vẩn, cứ như thứ lệnh miệng vô tội vạ của trưởng thôn.

Một chỉ thị vô pháp, vô nhân, vô đạo đức đánh vào dân đã được công khai thực hiện và bị lờ đi sau khi bị phản đối kịch liệt.

Nguyễn Thông - Người ra đi

 

Một nhân vật đương đại “lừng lẫy trong im lặng” vừa ra đi - ông Đoàn Duy Thành.

Thú thực tôi không định viết về ông lúc này bởi hiểu biết về ông quá mỏng, vả lại dễ bị quy là ăn theo, đu trend, vô tình tầm thường hóa một nhân vật lịch sử đáng kính trọng. Nhưng cần phải có vài chữ, vài lời, như một nén nhang kính tiễn ông về cõi, nơi làm người không khó.

Ai muốn tỏ tường về ông Thành, về số phận chìm nổi của ông, cứ đọc bài của đại tá nhà báo Trần Nhung, của nhà báo Mai Phan Lợi, hay lắm, rõ lắm.

Võ Khánh Tuyên – Ngày xưa…có một con rùa

 

Nếu như ở Hà Nội có Hồ Gươm với "Cụ Rùa" lặn ngụp trong không gian rộng lớn, thì Saigon có Hồ Con Rùa nhân tạo với chỉ vỏn vẹn một chút ít diện tích giữa lòng Đô Thành.

Và nay, đa phần các thế hệ sau đã không còn thấy Con Rùa này nữa.

"Hồ Con Rùa" được kiến trúc sư Nguyễn Kỳ thiết kế, với giai thoại về việc trấn yểm cho Phủ Đầu rồng - Dinh Độc lập. Sau đó, một con rùa làm bằng chất liệu bằng đồng được đặt giữa Hồ, đội trên lưng một tấm bia, trên có ghi tên tri ân các Quốc gia đã công nhận và có sự viện trợ đối với Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. Cuối danh sách là ...Venezuela.

Liễu Hằng - Đừng tô trét lên Sài Gòn

Nhìn tới nhìn lui vẫn chả thể nhìn ra cái “chợ vui Bến thành” là hiện đại, hợp thời, như một số luận điệu cố gán cho.

Nói một cách thẳng thắn, thì nó quá vô duyên. Nó làm tôi liên tưởng đến cô ca sĩ gào rú gọi nắng gọi mưa, ứ ừ cách tân nhạc Trịnh!

Cuộc sống luôn vận động, mỹ thuật, kiến trúc cũng thế. Nhưng hiện đại, không có nghĩa là xóa sạch hồn cốt cũ.

Tạ Duy Anh - Dâng lễ các vua Trần, nhớ cụ Chu Văn An

Vinh hạnh được ông nhà văn Trần Thanh Cảnh đưa vào danh sách 12 vị bồi tế, tượng trưng cho 12 đời vua Trần nhân kỷ niệm 800 năm triều đại hiển hách này, nhờ thế mà lần đầu tiên được xúng xính diện áo dài khăn đóng.

Lại đi cùng xe với ông bạn già (và rất hiền) Nguyễn Thành Phong, cụ ham vui quên cả tuổi Trần Nhương, cùng mấy vị tiến sĩ lừng danh, thì còn chuyện trên trời dưới biển gì mà không tuôn ra hết. Mải chuyện về đám cháu nội ngoại "độc tài" chính hiệu, mải cười chuyện danh lợi đến mức lạc cả đường, thành ra đến muộn. Nhưng ông văn nhân hậu duệ họ Trần, với tinh thần hướng về bách tính, vẫn kiên nhẫn đợi.

Sau lễ long trọng và linh thiêng với bài văn khấn thấu tận trời xanh của giáo sư Trần Ngọc Vượng, lại còn được thụ lộc các vua Trần ban cho rất hậu, trên đường trở về, mọi người trong đoàn đều rôm rả bàn luận.

Phúc Lai – Lại bàn thêm về tình hình Trung Quốc (28/01/2026)

 

PHẦN MỘT. NHÌN LẠI LỊCH SỬ

Một anh bạn đề nghị tôi liên hệ với vụ xử lý Lâm Bưu 55 năm trước, năm 1971. Hồi đó có hai thuyết về hình thức xử lý Lâm Bưu.

Đầu tiên chúng ta đọc “Bóng đêm trên Quảng trường Thiên An Môn” kể là Lâm Bưu và vợ là Diệt Quần bị bắn bằng súng chống tăng, chết trong xe bọc thép thành hai đống thịt. Thuyết thứ hai, khoảng những năm 2000 trên báo Việt Nam bảo là rơi máy bay ở Nội Mông. Đại khái thế, với tôi không quan trọng.

Cả hai vụ có những điểm rất tương đồng. Nếu Lâm Bưu là người kế thừa được ghi vào điều lệ Đảng, là người nắm giữ linh hồn của quân đội sau Cách mạng Văn hóa ; thì Trương Hựu Hiệp là thế hệ “Thái tử đảng”, bạn tâm giao và là người bảo kê quyền lực quân sự giúp ông Tập củng cố ghế Chủ tịch Quân ủy Trung ương suốt hơn một thập kỷ.