Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Hòa thượng biết không,
Mình không có ức bà Bộ trưởng Đào Hồng Lan vì mình biết, đại quan và nhân dân luôn có những suy nghĩ khác nhau. Với phần nhiều, đại quan luôn coi thường nỗi lo của nhân dân, tự xưa đến nay vẫn vậy.
Dĩ nhiên, vẫn có đại quan lo cái lo thiên hạ, vui cái vui thiên hạ, buồn cái buồn thiên hạ, nhưng ít.
Bộ Y tế rút đề xuất (một phần), nhưng điều không rút được là những lời trách móc về “lương tâm” người khác của bà Bộ trưởng cùng những kẻ lâu nhâu
Phải rút, đó là việc nên làm, phải làm. Phải rút cả. Đó là một đề xuất không phù hợp với thực tế đất nước thời điểm này, để lại nhiều nghi vấn trong dân chúng.
Nhiều bạn đăng tải thông tin những quốc gia tiên tiến nhận hiến tạng người dưới 18 tuổi, và reo mừng rằng đấy, đất nước người ta như thế mà còn làm thế. Không lẽ giờ dùng chính lập luận ấy mà hỏi những kẻ này: Nước mình an sinh xã hội cho người dân nói chung, và bảo vệ trẻ em được như nước người ta chưa?
Thông thường, người ta thương cảm khi thấy một người khóc. Giọt lệ rơi đúng hoàn cảnh, đúng trạng thái, đúng tâm tư có thể khiến người khác cũng rơi lệ theo.
Giọt lệ là một trong những cách có thể khiến người khác đồng cảm với mình, cho nên cũng thường được dùng như một thủ thuật để thuyết phục, gây ảnh hưởng, lôi kéo tâm lý. Từ đó mà có nước mắt cá sấu thay cho giọt lệ chân thành.
Lệ rơi đúng hoàn cảnh là khi nguyên nhân làm rơi lệ được nhiều người thông cảm. Giọt lệ của chia ly, mất người thân. Giọt lệ của lòng sám hối vì gây lỗi lầm khiến người đau khổ. Giọt lệ uất hận khi bất lực trước oan khuất, bất công trong xã hội.
Theo dõi kỳ họp Quốc hội đang diễn ra,thấy những Đại biểu Quốc hội có chuyên môn nghiệp vụ phát biểu về vấn đề thuộc chuyên ngành có tính đúng đắn chuyên sâu sát thực tiễn được dư luận hoan nghênh, và ngược lại.
Chẳng hạn Đại biểu Quốc hội Phong Lan có chuyên môn về y tế nên phát biểu về luật hiến tạng có sức thuyết phục cao được dư luận đồng tình ủng hộ. Nhưng ý kiến một vị sư cũng về luật hiến tạng thì dư luận cảm thấy có gì điều đó chưa phù hợp, chưa đúng mức và thiếu sức thuyết phục.
Lại nhớ có vị sư ở Quốc hội khóa trước phát biểu Việt Nam cần phát triển công nghiệp quân sự như Bắc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân khiến nhiều người thấy xa lạ với một vị tu hành Phật giáo. Giá như các vị chức sắc tôn giáo là Đại biểu Quốc hội hãy phát biểu về vấn đề tín ngưỡng tôn giáo và tâm linh thì chắc phù hợp hơn là đi vào những lĩnh vực không thuộc chuyên môn nghiệp vụ mà các vị am hiểu.
Các tác nhân sau đây làm rúng động xã hội Việt Nam khiến cho việc hiến tạng đã thấp nhất thế giới lại càng thấp hơn:
- Đưa Dự thảo luật tham khảo ý kiến trẻ em từ 7 tuổi một cách vội vàng mà không nghiên cứu tập quán văn hóa, tâm lý của người Việt.
- Để cho Hội đồng Đội (và một số kênh nhà trường) đã tham gia lấy phiếu/khảo sát ý kiến học sinh về vấn đề hiến tạng liên quan đến dự thảo luật, và đây là một trong những điểm gây tranh cãi lớn khiến phải hủy bỏ.
Câu chuyện sinh mạng con người và sự thận trọng của pháp luật
Ở Pháp, người ta đã tranh luận suốt nhiều thập niên về quyền được chủ động kết thúc cuộc sống của những bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, không còn khả năng cứu chữa, phải chịu những đau đớn không thể chịu đựng nổi.
Đó là những người trưởng thành, có đầy đủ năng lực nhận thức, muốn tự quyết định về những ngày cuối cùng của cuộc đời mình. Vậy mà xã hội Pháp đã tranh cãi gay gắt, hết năm này qua năm khác.
Tại sao?
Hổm rày thấy bà con phản ứng chuyện khảo sát hiến tạng với đối tượng là trẻ em. Thấy lạ lạ, tìm xem mẫu khảo sát đó như thế nào mà bị phản ứng dữ vậy. Bấm Google, thấy vầy nè:
“Biểu mẫu Phiếu khảo sát lấy ý kiến - Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) không còn chấp nhận phản hồi.
Hãy thử liên hệ với chủ sở hữu của biểu mẫu nếu bạn cho rằng đây là một sự nhầm lẫn”.
Ông trời ít cho ai tất cả. Nhan sắc, quyền lực khó song hành. Thế mà Bộ trưởng Lan nhà ta lại đủ cả. Tốt số lắm luôn.
Đã thế, bà còn giữ chức vụ cao nhất của cái ngành đầy nhân ái. Nên nay, nhìn bà lã chã lệ rơi, mới thấy dạt dào làm sao.
Nay, khi bà đanh thép: Thờ ơ trước nỗi đau của người cần tạng là… có tội, ta phải hiểu rằng: Ai thờ thì thờ, nhưng chừa bà ra. Nức nở kiểu ấy, hẳn bà phải là tấm gương sáng chói trên mặt trận hiến tạng, chứ chả lẽ nói suông? Chả lẽ tạng bá tánh khác với tạng con cháu nhà bà!
Bà Đào Hồng Lan đã khóc trong cuộc họp báo, khi dẫn chứng một đứa bé cụ thể, bị mắc bệnh cơ tim hạn chế, đang mòn mỏi chờ hiến tạng.
Bà nêu ra để minh họa cho mục tiêu cho phép trẻ em dưới 18 tuổi được hiến tạng (sau khi chết não hay tuần hoàn, với sự ưng thuận của người đại diện).
Tuy nhiên, bà Lan không khóc hay ân hận gì về nhiều ca trẻ em chết não do Sai Sót Y Khoa (Medical error hay Medical Malpractice) mà Bộ Y tế gọi Văn hoa Đa kao là sự cố y khoa (Thông tư 43/2018/TT-BYT). Bà Lan không khóc vì 22.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong trong 2025, không bức xúc về nạn ngộ độc tràn lan, trong đó một học sinh ở Vũng Tàu chết vì ngộ độc bánh mì thịt.
Theo thống kê trên toàn thế giới, nhân viên ngành y (đặc biệt bác sĩ và điều dưỡng) có tỉ lệ đăng ký/sẵn sàng hiến tạng cao hơn rõ rệt so với dân số chung.
Nghiên cứu lớn tại Ontario (Canada, công bố trên JAMA 2014) với hơn 15.000 bác sĩ:
Bác sĩ đăng ký hiến tạng: 43,3 % trong khi nhóm dân số tương đồng (cùng tuổi, giới, thu nhập, khu vực): 29,5 % và dân số chung: 23,9 %
Người ta có ai phản đối chuyện hiến tạng cứu người đâu,
Người ta phản đối là phản đối chuyện trẻ dưới mười tám tuổi.
Chị lấy dẫn dụ ở nước này nước kia, bất chấp nước họ chuyện an sinh cho trẻ lẫn người dân đều tốt hơn chúng mình.
Tui nghĩ là, làm lãnh đạo ở một quốc gia khi chưa lo được cho dân nước mình như dân nước khác, đừng bắt dân nước mình phải đóng góp hoặc có nghĩa vụ như dân nước họ.
Thấy tôi đọc cuốn Đông Chu Liệt Quốc, thằng cháu nội học lớp 7 hỏi: "Đố ông nội, trước nhà Thương là nhà gì?"
Tôi hỏi lại: "Ông thuộc làu truyện tàu, sao con đố câu sơ đẳng vậy?". Nó thách: "Ông nội trả lời đi, con chắc ông nói sai". Tôi đáp: "Trước nhà Thương là nhà Hạ". Nó nói: "Trước nhà thương là nhà thuốc".
Tôi nói: "Con ăn gian, nội nói chữ Thương viết hoa, con nói chữ thương viết thường". - "Đố mẹo phải vậy chứ, con hỏi tiếp trong nhà thương có gì?" - "Ông không nhớ nổi vì trong đời nhà Thương có cả ngàn nước chư hầu".
Bảo vệ quyền riêng tư, đặc biệt không để lộ thông tin y tế cá nhân, không để lộ ý nguyện cá nhân, là cực kỳ quan trọng (khảo sát ngoài nhiều bất cập bị lên án, còn là hình thức dễ lộ thông tin ra ngoài). Bằng không có thể sẽ làm bùng nổ thị trường buôn bán nội tạng chợ đen.
Cách đây gần 6 năm, tháng 1 năm 2021, trên báo Lao Động, trong bài "Chuyển đổi số và 98 triệu hồ sơ y tế: Bài toán khó" tôi đã nhấn mạnh rõ nguy cơ. Lúc đó cách nhìn trước này có thể bị cho là xa vời, nhưng đến giờ sắp trở thành vấn đề thời sự:
"Thông tin y tế được xếp vào thông tin nhạy cảm, có những thông tin được xếp mức độ bảo mật rất cao. Không ngoại trừ, những thông tin cá nhân nhạy cảm nếu không được bảo vệ có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.
Giả sử trong một gia đình có hai đứa trẻ, một đứa mắc bệnh hiểm nghèo cần được ghép tế bào gốc, đứa còn lại khỏe mạnh và có những đặc điểm tương thích để hiến.
Cha mẹ sẽ đứng trước một quyết định khó khăn. Cứu sống đứa con đang lâm bệnh là mong muốn hết sức tự nhiên, nhưng liệu đứa trẻ khỏe mạnh có đủ hiểu biết và thực sự tự nguyện khi đồng ý hiến một phần cơ thể mình? Nếu em từ chối, cha mẹ có quyền quyết định thay hay không?
Đây là một trong những tình huống mà luật pháp và đạo đức y khoa quốc tế đã tranh luận từ nhiều thập niên qua.
1. Hôm qua, anh shark Bình ra Tòa, ảnh ra Tòa lần một, tội danh “Rửa tiền”.
Ảnh ra Tòa, mà ảnh cười.
Ảnh cười hồn nhiên, ảnh cười đằm thắm, mùa thu Hà Nội nhìn ảnh cười ngơ ngác quên rụng lá vàng.
Vài năm trước, người em họ của tôi (tuổi 60s) trong lúc hấp hối ở bệnh viện, bác sĩ từ ba trung tâm đứng chực chờ để ... xin tạng. Họ được bệnh viện báo. Tôi rất ngạc nhiên và thú thiệt là khó chịu, vì thấy họ giống như ... kền kền mặc áo trắng.
Tôi chủ động hỏi họ một chút thì mới biết là khi còn sống, nó tự nguyện đăng ký hiến tạng khi qua đời. Việc đăng ký của nó hoàn toàn hợp pháp, có chữ ký đàng hoàng, và ký trong lúc còn khỏe mạnh và tỉnh táo (dân trong nghề gọi là "written informed consent").
Thế nhưng người con của nó, tức cháu tôi, phản đối kịch liệt. Nó nhứt định không cho những kẻ chực chờ kia đụng đến ba nó. Là người có thẩm quyền trong y khoa, nó thậm chí còn có những cách nói khá gay gắt để đuổi họ ra khỏi phòng, mà tôi phải can.
Hiến tạng là hành động thiêng liêng nhưng lại chứa đựng nhiều quan niệm trái ngược.
Tôi từng gặp những người rất nhân hậu, nhưng khi nghe nói về hiến tạng, họ lắc đầu. Với họ, trong từng bộ phận cơ thể đều chứa đựng duyên, nghiệp. Vậy nên khi bộ phận ấy hồi sinh nơi cơ thể người khác, nó sẽ mang theo tất cả câu chuyện của quá khứ. Với họ, điều đó chả khác gì có hai linh hồn tồn tại trong một cơ thể sống…
Dưới góc nhìn y khoa, hiến tạng là nhân đạo, là trao đi bao cơ hội sinh tồn. Vì vậy, hành động này được xem là cao cả vô cùng.
Đứa trẻ 7 tuổi - học lớp 2, hỏi: "Cha ơi, con xin tiền mẹ chơi chứng khoán, mua cổ phiếu VIC đang giao dịch quanh giá 236.500 đồng/CP trên sàn HOSE. Mẹ con mắng 'Tuổi ăn chưa no, lo chưa tới' mà muốn thành Quyết còi, nghĩa là sao cha?"
Người cha nói: "Đây là câu tục ngữ trong dân gian có hai tầng nghĩa. Nghĩa đen 'ăn chưa no' nói về lứa tuổi vị thành niên đang lớn, ăn rất khỏe nhưng có cảm giác chưa no. Nghĩa bóng chỉ người còn nhỏ dại, chưa biết lo toan chuyện ăn uống, cuộc sống.
"Lo chưa tới" nghĩa đen chưa đến mức phải gánh vác, lo toan những chuyện lớn trong gia đình và xã hội; nghĩa bóng nếu có lo thì cũng chưa đủ sâu sắc, thấu đáo và chín chắn. Con chưa thấu đáo sàn chứng khoán, mà muốn thao túng như Quyết còi là không thể".
Ngày 21-10-2026, Hội đồng Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh tỉnh Khánh Hòa ban hành công văn số 112-CV/HĐĐ, dựa trên công văn số 317-CV/HĐĐTW ngày 19-10-2026 của Hội đồng Đội trung ương, yêu cầu các tổ chức Đội cơ sở trường học khảo sát ý kiến trẻ em về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Văn bản đưa ra chỉ tiêu “phấn đấu 100 % trẻ em tại địa phương tham gia lấy ý kiến”, đồng thời yêu cầu hướng dẫn trẻ trả lời qua Google forms và bảo đảm hoàn thành các câu hỏi. Công văn không đề cập quyền từ chối tham gia của trẻ, cũng không quy định việc thông báo hoặc tham khảo ý kiến cha mẹ, người giám hộ của trẻ.
Việc tham vấn trẻ em khi xây dựng chính sách là cần thiết và được pháp luật bảo đảm. Tuy nhiên, hiến mô, tạng là vấn đề y khoa phức tạp, liên quan trực tiếp đến sự toàn vẹn thân thể, sức khỏe và sinh mạng con người.
Tục thờ tổ tiên là biểu hiện mạnh mẽ của quan niệm xem cái chết là thiêng liêng, thân thể phải được giữ gìn để thần thức an ổn rời đi.
Trong cảm thức đó, với ba mẹ thì đường dao mổ thu hoạch tạng trên thân thể con mình không phải là hành vi cứu người, mà là một sự xâm phạm.
Quan điểm đó lẽ ra cần phải được xem là một cánh cổng văn hóa – tâm linh mà những người thiết kế dự luật hiến tạng cho người dưới 18 tuổi buộc phải đi qua.
