Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Đăng ngày:
Libération ngày 10/11/2026 nêu ra « Ngoại tình, gián điệp Trung Quốc, Singapore và Megaspeed : Những mối quan hệ nguy hiểm của Jensen Huang, tổng giám đốc Nvidia ». Người đứng đầu tập đoàn công nghệ khổng lồ thừa nhận đã dan díu với Alice Huang (Hoàng Tiểu Nhạc), người được cho là gián điệp của Bắc Kinh, phía sau vụ này là cuộc chiến công nghệ đang diễn ra ác liệt.
Jensen Huang không phải một CEO bình thường. Ông là người đứng đầu Nvidia, công ty đang nắm giữ vị trí đặc biệt trong cuộc cách mạng AI toàn cầu. Những con chip của Nvidia là thứ mà các tập đoàn công nghệ, chính phủ và cả quân đội đều thèm muốn.
Trong cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung, Nvidia gần như là một quân cờ chiến lược.
Washington muốn giữ lợi thế bán dẫn. Bắc Kinh muốn phá thế độc quyền công nghệ. Hai bên đấu nhau bằng lệnh cấm xuất khẩu, hàng rào thương mại, đầu tư nghiên cứu và những chiến dịch tình báo.
Suốt hàng nghìn năm, con người không ngừng phát minh ra công cụ để giảm bớt lao động chân tay. Từ bánh xe, đòn bẩy, máy hơi nước đến những dây chuyền sản xuất tự động, tất cả đều nhằm giúp con người đỡ vất vả, làm được nhiều việc hơn với ít sức lực hơn.
Nhưng giờ đây, với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI), con người đã tiến thêm một bước kỳ lạ: phát minh ra công cụ để giảm bớt cả việc suy nghĩ.
Đây có lẽ là một trong những bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử phát triển của nhân loại. Và cũng có thể là một trong những nghịch lý đáng lo ngại nhất của tiến bộ khoa học.
AI là Artificial Intelligence còn NI là Natural Intelligence.
Cuộc tranh luận coi AI và con người, trong tương lai, ai sẽ khống chế ai, tức là coi AI có sẽ khuất phục được NI không, cuộc tranh luận ấy đang tới hồi gay cấn thì một sự kiện còn gay cấn hơn xuất hiện trong những ngày này…
Sự kiện chấn động ấy là một nữ nhân bình thường khống chế được đại tôn sư trong lãnh vực công nghệ cao Chip-AI khiến vị này phải công khai thú nhận cuộc phiêu lưu ngoài luồng, như đại sư Huyền Từ năm xưa trên núi Thiếu Thất thú nhận trước anh hùng võ lâm cuộc tình vụng trộm với Diệp Nhị Nương.
Tôi hỏi một AI kém nhất hiện nay là Gemini về lời trấn an của Bộ Y tế, đây là câu trả lời của nó, anh em có thể tham khảo thử.
“Bộ Y tế vừa lên tiếng trấn an dư luận về việc hiến tạng ở người dưới 18 tuổi. Hãy đọc kỹ lời trấn an của họ. Bỏ qua mấy lý thuyết màu hồng, anh em thử nhập vai một tay trục lợi sừng sỏ, nhìn thẳng vào thực tế trần trụi của xã hội xem chính những lời trấn an đó lộ ra những kẽ hở nào:
1. Áp lực "con cứu mạng": Bộ trấn an rằng chỉ hiến mô tái sinh (tủy xương, tế bào gốc) cho ruột thịt. Nhưng thực tế, sự "tự nguyện" của một đứa trẻ 10-15 tuổi đối với cha mẹ là số 0. Đẻ đứa thứ hai ra chỉ để lấy tủy cứu đứa đầu bị ung thư, bắt nó chịu đựng đau đớn vì áp lực đạo đức gia đình thì ai bảo vệ quyền phản kháng của nó?
I. Giả thuyết đã dần được kiểm chứng: Không có chuẩn nào an toàn nào là đủ.
Trung Quốc năm 2025 có bước tiến mở khi kêu gọi công khai đóng góp của cộng đồng khoa học để xây dựng các chuẩn mật mã hậu lượng tử. Tháng 9 này Vòng 1 kết thúc, họ công bố lựa cho các ứng cử viên vào Vòng 2.
Chỉ trong vòng 3 ngày sau khi công bố, trong số 119 ứng cử viên được lựa chọn, quá nửa bị tấn công, nặng nhẹ khác nhau, từ lỗi kỹ thuật đến lỗi thiết kế, hầu hết bởi những tấn công sử dụng AI. Sau 5 ngày 2/3 bị tấn công nặng, nhẹ. Tình trạng được cập nhật ở đây và ở đây.
Úc: trang web chính phủ, dữ liêụ y tế bị AI Agents của OpenAI tấn công nghiêm trọng. OpenAI vẫn bài thản nhiên phủi trách nhiệm kiểu (sẽ phổ biến trong tương lai): Tôi không cố tình, Agent nó vượt tầm kiểm soát.
Những ngày này trên Threads có hai cảm xúc của GenZ xuất hiện thường xuyên: Nỗi bơ vơ khi mất việc và hối hận vì đã hồ hởi yêu nước hồi A50/A80.
Sa thải vì AI là chuyện đã được dự báo trước cách đây ít nhất hai năm, nhưng dường như cả xã hội đều bỏ ngoài tai, tự trấn an rằng “việc này mất đi sẽ có việc khác sinh ra”.
Nay giai đoạn tự trấn an ấy đã qua, doanh nghiệp đang cắt giảm người, và lãi suất cao kinh doanh khó khăn vừa là lý do thật vừa là cớ để làm việc đó.
Mấy hôm rồi, mình thử lập trình add-in tự động hóa thiết kế cho phần mềm thiết kế của kiến trúc sư (Revit và AutoCAD). Nói chung khá dễ đối với mình, người mới chỉ học lập trình bằng Pascal từ hồi sinh viên đại học, mà hồi đó là lập trình chay, không có máy tính.
Add-in (plug in) mình lập trình qua AI nó dùng ngôn ngữ lập trình C# hay Python, mình chả quan tâm nó dùng cái gì, miễn cứ ra sản phẩm là được. Kết quả là hoan hỉ, nếu so sánh với một add-in khác khá đình đám (chắc không phải dùng AI vì từ 2022) thì nói chung các tính năng hoạt động ít nhất là tương đương hoặc tốt hơn.
Với số lượng tính năng chính cũng xấp xỉ add-in kia, mình mất 3-4 ngày để prompt và đồng hành cùng con Claude.
Ngày 10/10/2026, tại Nhà Trắng, ông Trump bất ngờ tuyên bố: “Tôi cho rằng đã đến lúc Ukraine có một tổng thống mới.”
Ông chỉ trích Tổng thống Volodymyr Zelensky thiếu thiện chí đàm phán chấm dứt chiến tranh với Nga, đồng thời cáo buộc các cuộc tập kích của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga là nguyên nhân đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao. Đáng chú ý, chỉ trước đó một ngày, ông Trump đã công bố thỏa thuận với Tổng thống Putin về việc nhập khẩu dầu diesel từ Nga để hạ nhiệt thị trường Mỹ.
Nói cách khác, khi Mỹ đau đầu vì giá nhiên liệu, áp lực lập tức dồn lên Ukraine yêu cầu ngừng đánh vào các cơ sở năng lượng Nga. Còn quốc gia phát động chiến tranh lại rộng cửa mở thêm kênh bán nhiên liệu sang Mỹ và quốc tế.
Những năm chưa xa, trên tivi TPHCM cũng như một số tờ báo có mục “Thắc mắc biết hỏi ai?”, người trả lời là bác sĩ Trần Bồng Sơn. Ngoài ra còn có một chương trình nữa về y tế cũng khá nổi tiếng với người giải đáp là bác sĩ Bùi Xuân Vĩnh. Cả hai ông thầy đều có duyên. Coi, nghe họ nói còn thích hơn xem phim ta thắng địch thua.
Đốc tờ Vĩnh chuyên về bệnh trẻ con, mà trẻ con thì lắm bệnh nên bác nói mệt nghỉ. Chả cần mở phòng mạch vẫn sống khỏe. Tư vấn hay lắm, nhiều khi ước con mình bệnh để được bác ấy khuyên răn chỉ dạy.
Người lớn, nhất là thanh niên trai lẫn gái thì chịu đốc tờ Sơn. Một chuyên gia về tình yêu, tình dục, phòng the, chuyện trai gái, bệnh giới tính này nọ. Quan đốc mà lên tivi, bọn trẻ há hốc mồm, nuốt không sót một câu. Tinh chuyện khó nói, khó giãi bày (thế nên mới “thắc mắc biết hỏi ai”) được ổng giải đáp cặn kẽ, khuyên phải thế lọ thế chai.
Mình thấy anh em đang trend chào mừng anh Ô sin được tự do.
Đa phần kể lể khoe quan hệ, thấy văn mẫu AI nhiều, về tiểu sử của anh ấy. Mà chả thấy ông nào bàn xem sao anh ấy bị bắt, sao bị tội đó, sao không có phúc thẩm, sao ngày xưa chém kinh hơn, phê bình ông 3X công khai, mà chả sao cả. Thế mà giờ lại bị hốt?...
Mấy cái này mới quan trọng mà có nhiều quan điểm đối lập, người ta mới cần biết. Chứ còn ca ngợi như điếu văn thế kia, hỏi AI nó trả lời trong 30 giây.
Mình lên Facebook bây giờ chủ yếu để đọc nội dung ngắn, thật là trẻ trâu và suy đồi quá đi! Đơn giản vì nội dung dài cỡ gang tay bây giờ 99 % là do AI viết. AI ở cấp độ 99 % bài viết luôn ấy, chứ không phải chỉ tút tát vớ vẩn đâu.
Sáng nay có tút bên group Nghiên cứu lịch sử trồi lên, mình mới vào xem thử, gần như 100 % ở đó là AI viết. Đọc một khúc là biết, nên lẳng lặng quay ra. Thà đọc các cháu chém Threads nó còn người hơn, thật hơn, dù hầu hết là ẩn danh. Vì nó ngắn và là những cảm xúc bất chợt, nên người ta ít phải nhờ tới AI.
Bây giờ có nhiều tài khoản Facebook hoàn toàn dùng AI để viết, trừ các status dưới 5-10 câu. Đa phần là dùng ChatGPT, nên văn phong giống hệt nhau. Lộ nhất là kiểu văn viết như thơ, xuống dòng, ngắt câu bừa bãi.
Ông hàng xóm nhà tôi cười bảo: Trí tuệ nhân tạo (AI, êi ai) gớm lắm, nó có thể làm giả được tất tần tật, đừng tin nó. Ngây thơ cả tin là "tử bất cập ngáp" (tôi không dám gõ chữ chết nguyên văn bởi phây búc không cho, xếp vào từ loại kiêng kỵ).
Tôi cãi, êi ai tốt mà, làm thay đổi bao nhiêu thứ tưởng như dĩ thành bất biến, không thể đổi thay.
Lão xì, dẩu môi mắng, tốt tốt cái gì. Cứ coi trên mạng rõ ngay. Đừng tin ảnh con gái đẹp trên mạng. Ái Vân xưa cũng chả là cái đinh so với gái AI mặt đẹp như tiên, phong nhũ phì đồn, mà công nhận đẹp thật.
Mấy năm trước tôi có biên mấy bài về AI. Rồi cách đây mấy bữa tôi còn hù nhân viên: “Mấy đứa mà không chịu học kỹ năng cứng, vài bữa đi làm nô lệ cho AI để nó đè đầu cưỡi cổ rồi thấy cái cảnh nha!”
Mà viễn cảnh đó coi bộ không có xa đâu ha. Giờ đọc tin tức mới thấy nó sát tới đít rồi.
Kể nghe nè. OpenAI có một đợt thử nghiệm khả năng an ninh mạng (cybersecurity) của AI. Đại khái họ thả rất nhiều tác nhân AI (AI agent) vào môi trường test, giao cho tụi nó những bài cực khó để coi tụi nó giải quyết tới đâu. “Agent” ở đây không còn giống ChatGPT mình hỏi một câu rồi nó trả lời một câu nữa. Nó có thể tự chia nhỏ công việc, viết code, chạy lệnh, thử sai rồi tiếp tục làm.
Mình mới xem VTV phỏng vấn chú cảnh sát giao thông, về các tình huống mà dư luận quan tâm trong quy định mới về việc xử phạt vi phạm khoảng cách trên cao tốc.
Đại khái chú cảnh sát bảo là những tình huống kiểu đang giữ khoảng cách mà có xe khác chèn vào, thì AI sẽ tự phát hiện ra tình huống khách quan để chỉ xử phạt ông chen ngang... Các tình huống bất khả kháng khác cũng sẽ không bị phạt.
Mình thấy luật giao thông là luật phải có tính mềm dẻo nhất, do thực tế diễn biến nó thiên biến vạn hóa. AI thường cũng chưa đủ thông minh hơn con người để xử lý tình huống. Nhất là luật Việt Nam thì dường như có xu hướng bao trùm rất rộng nhưng phạm vi xử lý thực tế lại hẹp hơn nhiều, và có thể hướng đối tượng cá biệt.
Anh em lưu ý là có một thành phần a dua khá nguy hiểm là mấy mẹ bán kem trộn hay hàng Trung Quốc đểu. Thể loại này thường rất hung hãn và khát máu chạy theo đám đông.
Đặc điểm nhận diện mấy mẻ A Tỷ này là thường duyên chia sẻ những câu đạo lý vớ vẩn, hoặc những câu ngôn tình ói mửa cóp nhặt đâu đó. Nhưng khi bị phonefarm dẫn dắt thì toàn lộ ra thân phận đệ tử chân truyền của Diệt Tuyệt sư thái.
Thành phần số hai là ca sĩ diễn viên tích xanh, viết sai chính tả nhưng hay lập ngôn thể hiện lập trường. Đám này chủ yếu sợ bể nồi cơm, chứ quan tâm gì về chính trị đâu.
Có một nghịch lý khá lạ.
Đúng vào lúc Việt Nam muốn xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng, muốn thu hút hàng trăm tỉ USD vốn đầu tư mới và cạnh tranh với các trung tâm kinh tế trong khu vực, thì thị trường thông tin bằng tiếng Anh dành cho nhà đầu tư quốc tế lại thu hẹp.
Ba mươi năm trước, một nhà đầu tư vừa đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất có thể dễ dàng tìm thấy Saigon Times Daily, Saigon Times Weekly, Vietnam Investment Review (VIR), Vietnam Economic Times (VET) hay Vietnam News.
Một thời, báo chí lẫm liệt oai phong. Và nhiều anh chị em ký giả, phóng viên cũng oai phong lẫm liệt. Thậm chí tí nữa còn hồ đồ đòi là bố đời của cái gọi quyền lực thứ tư ? Thật khí hư.
Rồi internet xuất hiện. Tiếp theo đó là các nền tảng Facebook, YouTube, TikTok..., và bây giờ là AI. Như một hệ thống dòng họ đông con nhiều cháu kéo đến tranh chia gia tài là cái mỏ vàng thông tin vậy.
Trước kia báo chí gần như là độc bá truyền dẫn, giờ thì chỉ cần cái camera điện thoại của bà bán bún đầu ngõ là chấp cả lò tòa soạn. Hay như muốn nổi tiếng, ai đó phải leo lên báo cào mặt diễn trò, thì nay chỉ cần trèo TikTok lắc quả mông là lồng lộng luôn tên tuổi. Thế mới đuội.
Nếu Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk sinh ra tại Cuba hay Bắc Triều Tiên thì họ có thành công không?
Câu trả lời là Không.
Vì vậy, muốn có những “Steve Jobs Việt Nam”, chúng ta cần tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự sáng tạo và đổi mới. Trước hết, phải cải cách giáo dục theo hướng khuyến khích tư duy phê phán, sáng tạo thay vì học thuộc lòng.
Chiều qua, trên nhiều trang Facebook của các nhà báo kỳ cựu, xuất hiện cùng một dòng trạng thái : “Một ngày buồn cho báo chí TP Hồ Chí Minh”.
Có người đăng lại ảnh tòa soạn cũ đã gắn bó gần hết đời nghề. Có người nhắc tên những tờ báo, từng là một phần ký ức của Sài Gòn suốt nhiều thập niên. Cũng có người chỉ để lại một dấu chấm lửng rất dài, như thể chính họ cũng chưa thật sự gọi tên được cảm giác đang diễn ra bên trong mình.
Nhưng điều khiến nhiều người làm báo buồn không hẳn nằm ở chuyện vài cơ quan báo chí có thể biến mất sau một đợt sáp nhập. Cái khiến người ta bất an hơn nằm ở cảm giác một thời kỳ đang khép lại.
