Hoàng Tư Giang – Khủng hoảng của ngành truyền thông

 

Đọc nghiên cứu về báo chí ở Mỹ và châu Âu, tôi khá bất ngờ trước quy mô của cuộc khủng hoảng mà ngành báo chí đang phải đối mặt.

Theo báo cáo State of Local News 2025 của Đại học Northwestern, năm 2005 nước Mỹ có 7.325 tờ báo địa phương. Hai mươi năm sau, con số này chỉ còn 4.490, tức gần 2.835 tờ báo đã biến mất, tương đương khoảng 40 % tổng số báo địa phương. Chỉ trong 14 tháng gần nhất, thêm 136 tờ báo đóng cửa hoặc sáp nhập.

Hiện nay, 213 quận của Mỹ không còn bất kỳ nguồn tin địa phương nào và hơn 1.500 quận chỉ còn một nguồn tin duy nhất. Gần 50 triệu người Mỹ đang sống trong những khu vực được gọi là "sa mạc tin tức" (news deserts), nơi việc tiếp cận các nguồn thông tin địa phương đáng tin cậy ngày càng trở nên khó khăn.

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (2)

 

Bài 2 : ĐI TÌM MÔ HÌNH PHÙ HỢP CHO SỨ MỆNH PHỤNG SỰ BẠN ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Nếu bài 1 là lịch sử, thì bài này là câu hỏi.

Câu hỏi không dễ trả lời : Trong bối cảnh quy hoạch báo chí, chuyển đổi số và sức ép kinh tế truyền thông hiện nay, những thuộc tính tốt nhất của dòng “báo Nam” có thể tồn tại dưới hình dạng nào ?

1. Nguy cơ thực sự không phải là công nghệ

Khi nói về khủng hoảng báo chí Việt Nam hiện nay, người ta hay đổ lỗi cho mạng xã hội, cho YouTube, cho TikTok. Không sai, nhưng chưa đủ. Thực ra, có một nguy cơ sâu hơn và ít được nói đến hơn : Sự xói mòn của tính tự chủ tài chính.

Nguyễn Nam Dương - Xếp hạng công dân

Trong hình là anh Từ Hiểu Đông, võ sĩ bên Trung Quốc rất nổi tiếng hồi năm 2019 đã đánh gục chưởng môn Thái cực đạo trong 19 giây.

Nhưng vấn đề là tánh cách bộc trực của anh đã bị xếp hạng D trong thang xếp hạng công dân ở Trung Quốc hồi năm 2018-2019.

Mỗi công dân khi bước vô hệ thống đều có 1.000 điểm ban đầu. Nghe thì có vẻ công bằng. Nhưng từ đó trở đi, đời sống của Từ Hiểu Đông gắn chặt với những con số.  Từ Hiểu Đông bị cấm đi máy bay, Không được đi tàu cao tốc, Không được ở khách sạn hạng sang, Bị hạn chế di chuyển liên tỉnh.

Mai Bá Kiếm - Mười năm không kịp hẹn mười năm nữa...

Mới thành lập được 7 tháng phù du, Vinspeed đã khởi công tuyến Metro Bến Thành-Cần Giờ cho thấy, TPHCM ưu tiên đầu tư vào hạ tầng giao thông để kích hoạt bất động sản và du lịch.

Nhưng tôi vốn là "dân nghèo hiếu nhậu" (chứ không hiếu học) nên không có tiền mua biệt thự lấn biển. Chỉ mong 3 năm nữa (tôi 77 tuổi) đi Metro đến Cần Thạnh (chỉ mất 20 phút) để nhậu hải sản ở quán Thanh Lịch. Trong khi đó, nếu tôi đi nhậu ở quận 3 phải mất 45 phút, còn ở Tân Bình, Gò Vấp phải mất 1 tiếng rưỡi.

Nhớ lại chuyện đầu tư nguồn nhân lực và hạ tâng chuyển đổi số ở Việt Nam mà thấy nhục!

Phạm Thành Nhân - Kiếp nạn mang tên AI

 

Những tiên đoán về AI đang dần thành hiện thực. Mấy cái clip do AI tạo dần tràn ngập, trở thành "rác kỹ thuật số".

Như bạn có thể thấy, đặc điểm chung của mấy clip dạng này là hình ảnh nhòe nhòe theo kiểu camera an ninh cũ (Cam an ninh dạo này chất lượng tốt lắm rồi) và lắm lúc bất chấp lý lẽ.

Tỉ như hình dưới (nếu bạn từng xui xẻo mất mấy mươi giây cuộc đời xem clip đó), một con cọp kích thước như thế kia thì phải nặng tối thiểu 150 ký, làm sao đứng được trên cái hàng rào yếu ớt nhường kia? Và cái hàng rào như kia lại không bị nó xô ngã khi trốn chạy.

Nguyễn Thông - Ngành thuế thời 0.4

 

Hôm nay 8.8 (một con số đẹp), Bộ Tài chính kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống, có cả Tổng bí thư Tô Lâm dự. Dĩ nhiên lễ lạt thì tinh chuyện hay ý đẹp.

Nhưng cũng hôm nay, một ngành của hệ thống tài chính là ngành thuế đã khiến tôi hết sức thất vọng, cáu sườn. Mà không chỉ riêng hôm nay, suốt cả tháng rồi, nó đã hành tôi đủ kiểu, lần này thì giọt nước tràn ly, không thể nín nhịn.

Chả là năm ngoái 2024, tôi làm thuê cho một tạp chí, đồng lương cũng rẻ mạt nhưng chả hiểu theo quy định nào bị tạm khấu trừ thuế thu nhập mỗi tháng 800 nghìn đồng. Dĩ nhiên với mức thu nhập hẻo ấy, khi quyết toán năm, tôi được hoàn thuế. Tiền ấy là công sức, mồ hôi nước mắt của mình thì người ta phải trả lại, đó là chưa kể nhẽ ra còn phải trả tiền lãi cho tôi.

Tiểu Vũ - Trường hợp khác biệt của "Chốt đơn!"

 

“Chốt đơn!” là bộ phim đầu tiên tại Việt Nam sử dụng trí tuệ nhân tạo để thay thế hoàn toàn một diễn viên chính bằng hình ảnh kỹ thuật số.

Không chỉ thay thế trong vài phân đoạn, nhân vật này hiện diện xuyên suốt phim, từ giọng nói, khuôn mặt đến biểu cảm, hoàn toàn không do người thật thể hiện.

Trong khi thế giới từng áp dụng công nghệ để tái hiện diễn viên đã mất hoặc bổ sung phân cảnh thiếu hụt, thì trường hợp của “Chốt đơn!” lại khác: Một diễn viên thật, còn sống, đã quay phần lớn nhưng rút khỏi dự án, buộc ê kíp phải chọn AI để cứu lấy bộ phim. Sự khác biệt không chỉ nằm ở mức độ can thiệp của công nghệ mà còn ở hoàn cảnh áp dụng.

Uyên Vũ - Tám "Đại Sư Kỹ Thuật Số" của Hà Nội bị X Corp của Elon Musk kiện ra tòa với mức $50 triệu đô vì lừa đảo

Tám '’đại sư'’ này gồm Lê Đình Chung, Nguyễn Như Đức, Đỗ Việt Khánh, Nguyễn Việt Kiều, Đỗ Xuân Long, Đỗ Minh Thắng, Nguyễn Ngọc Thành và Phan Ngọc Tuấn đang làm cộng đồng mạng xôn xao vì tài lừa '’đẳng cấp cao'’.

Theo đó, vào ngày 22/05/2025, X Corp, công ty sở hữu nền tảng mạng xã hội X (trước đây là Twitter), đã đệ đơn kiện tại Tòa án Liên bang Quận ở Bắc Texas, cáo buộc tám cá nhân từ Hà Nội, Việt Nam, tham gia vào một "criminal enterprise" (tổ chức tội phạm) nhằm thao túng chương trình chia sẻ doanh thu của X.

Những cá nhân này, được gọi là "digital masterminds" (đại sư kỹ thuật số), bị cáo buộc sử dụng bot (robot) và các công cụ khác để làm giả chỉ số tương tác (engagement metrics) và đánh cắp tiền từ các nhà sáng tạo nội dung chân chính.

Tiểu Vũ – Khi nhà báo dùng AI để viết bài công nghệ

Công nghệ trí tuệ nhân tạo ra đời, mang theo kỳ vọng sẽ hỗ trợ con người sáng tạo, nâng cao hiệu suất và giảm bớt các công đoạn cơ học trong quy trình sản xuất tin tức. 

Nhưng cùng với tiện ích, chính AI cũng đang bị lạm dụng, tạo ra một kiểu làm báo mới : không rời khỏi ghế, không cần tiếp xúc thực tế, chỉ cần một phần mềm đủ mạnh, vài thao tác tổng hợp và biên tập lại từ nguồn tin quốc tế.

Mỗi ngày, hàng chục bản tin về công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số hay chuyển đổi số toàn cầu được sinh ra đều đặn như trên một dây chuyền tự động – không giọt mồ hôi nào đổ xuống, không dấu chân nào đặt vào thực địa. Những bài viết về AI ở Thung lũng Silicon, vệ tinh của NASA, chính sách dữ liệu của châu Âu hay chatbot mới nhất của OpenAI tràn ngập mặt báo. Trong khi đó, đời sống công nghệ tại Việt Nam – sôi động, đa tầng và đầy mâu thuẫn – lại bị bỏ trống một cách khó hiểu.

Đỗ Duy Ngọc - Sam Altman và ChatGPT

 

Mấy hôm rày báo chí trong và ngoài nước nói nhiều về Sam Altman, chàng trai sinh năm 1985, người sản sinh ra cái gọi là ChatGPT (Chat Generative Pre-training Transformer).

Đó là một loại trí tuệ nhân tạo, nó là kho kiến thức đầy ắp, nó là nơi trả lời cho bạn bất cứ vấn đề gì bạn đang thắc mắc. Tuy nhiên, có thể là do vấn đề ngôn ngữ, nhất là những từ ngữ không có trong từ điển, những tiếng lóng, cho nên đôi khi câu trả lời tiếng Việt của nó trật chìa, kiểu ông nọ cắm cằm bà kia.

ChatGPT đang thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng nhờ khả năng trả lời câu hỏi một cách chi tiết và nhanh chóng. Người dùng có thể đặt các câu hỏi để ChatGPT trả lời, hoặc đưa ra những yêu cầu để công cụ này đáp ứng. Chẳng hạn yêu cầu soạn thảo một email xin việc hoặc kể một câu chuyện, viết một đoạn văn hoặc thậm chí viết những đoạn mã lập trình theo yêu cầu của người dùng. Tuy vậy, các chuyên gia đánh giá ChatGPT còn thiếu nhiều kỹ năng cần thiết để có thể thay thế các lập trình viên, đặc biệt kỹ năng phối hợp và làm việc theo nhóm.

Peter Pho - Đánh đấm thế nào với đội quân Ma ?

 

AI - Trí tuệ nhân tạo trong tương lai sẽ thay thế gang thép và thuốc súng và là điều kiện quan trọng để giành chiến thắng. Muốn chiến thắng trong trận chiến tương lai, cần phải chiếm được ưu thế so với kẻ địch trong hệ thống tổng thể được hình thành bởi nhiều công nghệ chủ chốt như mạng, truyền thông, điện tử, bán dẫn và phương tiện truyền thông.

Một bài báo được đăng ngày 5 tháng Ba với tiêu đề "Trận chiến ảo diệu - Putin chiến đấu với ai", nói về nhiều sự kiện ảo diệu trong cuộc chiến Nga-Ukraine, vượt quá tầm hiểu biết của người dân thường về chiến tranh. Khả năng quân sự của Ukraine đến đâu và Nga đang chiến đấu với ai? Một tháng đã trôi qua, và những sự cố kỳ lạ vẫn tiếp tục xảy ra.

Quân đội Nga đã gặp phải những điều khó tưởng tượng, há miệng mắc quai nào trên chiến trường mặt đất? Đúng vậy, một tháng đã trôi qua, và những sự việc kỳ lạ vẫn tiếp tục xảy ra, nhưng qua một số tiết lộ của phương tiện truyền thông, sự thật dường như đang dần lộ diện.

Mạnh Kim - Một khuôn mặt đẹp trong thiên sử đẹp Ukraine

 

Cậu "thanh niên" với gương mặt búng ra sữa này là ai? Đó là Mykhailo Fedorov, 31 tuổi, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ chuyển đổi kỹ thuật số quốc gia của Ukraine.

Cậu được bổ nhiệm ghế bộ trưởng năm 2019 ngay sau khi Volodymyr Zelensky đắc cử tổng thống. Lúc đó Fedorov 28 tuổi. Chiến dịch vận động các tập đoàn truyền thông khổng lồ thế giới để thực hiện màn đánh tổng lực nhằm vào Nga những ngày qua là nhờ gần như một tay Fedorov.

Mykhailo Fedorov làm việc hiệu quả đến mức Emerson Brooking, thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương, người nghiên cứu cách sử dụng phương tiện truyền thông xã hội trong chiến tranh, cũng phải thốt lên: Khả năng lôi kéo đầy thuyết phục của Mykhailo Fedorov đối với các công ty công nghệ khổng lồ là “phi thường”, vì thông thường, những ông trùm công nghệ chỉ nghe theo chính quyền hoặc bị áp lực của số đông người tiêu dùng.

Nguyễn Ngọc Chu - Chuyển đổi số trong giáo dục : Thách thức và kỳ vọng năm 2022

Kỹ thuật số đã mang đến những thay đổi kỳ diệu cho đời sống loài người. Nhưng sự ra đời của kỹ thuật số khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản. Nghiên cứu cơ bản quyết định mọi tiến bộ vượt trội quan trọng của công nghệ mà kỹ thuật số chỉ là một ví dụ.

1. Những dấu mốc đá tảng của chuyển đổi số

Vài năm gần đây, ở Việt Nam nói nhiều về chuyển đổi số như là “một liệu thuốc thần kỳ toàn năng cho mọi căn bệnh”. Giữa nói và thực hành ở Việt Nam còn có một khoảng cách rất lớn. Với thế giới, chuyển đổi số được các nước tiên tiến thực hành đã nhiều chục năm, bắt đầu thừ thập niên 1950 và về sau, mỗi ngày một vũ bão hơn.

Hà Phan - 4 chấm 0 cũng như không !

 

Ở chốt đèo Chuối vào Lâm Đồng, Tuổi Trẻ cho hay "App xài không hết nhưng nơi này vẫn bắt khai báo y tế bằng giấy"!

Mấy ngày trước, tôi đi máy bay. Dù đã có thẻ xanh, khai báo y tế qua cả PC Covid lẫn VNEID, nhưng hai nhân viên của Vietnam Airlines vẫn hỏi thông tin để họ dùng bút bi viết lại trên giấy!

Thời 4.0, liên thông, hiện đại ghê gớm cùng app này ứng dụng nọ rồi cũng chơi thủ công vậy đó! Tôi vẫn chẳng hiểu sao họ không lấy thông tin từ các app mà đẻ việc chi cho khổ thế?

Nguyễn Thông - Cách mạng 0 chấm 4

 

Cả một hệ thống cầm quyền, cứ mở mồm ra là tán tụng cách mạng 4.0, khoa học công nghệ then chốt, kinh tế số, xã hội số, điện tử điện sinh này nọ. Nghe thì khiếp lắm, nhưng thực tế hỡi ôi.

Nói chi điều xa xôi, chỉ nêu chuyện gần, cụ thể. Hầu như ai cũng biết, cứ đi tàu bay hoặc thậm chí chỉ vào siêu thị mua củ su hào, người ta đều đè dân ra khai báo y tế.

Cũng có vẻ hợp lý bởi đang dịch bệnh căng thẳng, dễ lây lan, cần truy vết khi có chuyện. Nhưng vấn đề là kẻ có quyền trong tay, từ ông bảo vệ siêu thị tới bà nhân viên hãng tàu bay, cứ cắm đầu cắm cổ máy móc hành hạ người khác.

Covid-19: Pháp thử nghiệm chứng nhận điện tử, mở đường cho hộ chiếu y tế châu Âu

Đăng ngày: 20/04/2021 - 17:04

Pháp trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên tiến hành thử nghiệm ứng dụng chứng nhận điện tử về việc xét nghiệm và tiêm chủng Covid. Paris mở đường cho khả năng sử dụng hộ chiếu y tế trước mùa hè. Bên cạnh đó tổng thống Macron tái khẳng định mục tiêu dỡ bỏ dần các hạn chế kể từ đầu tháng 5/2021.   

Kể từ tối 19/04/2021, ứng dụng TousAntiCovid được triển khai tại Pháp từ giữa năm ngoái và hiện có tới hơn 14 triệu người dùng, được cập nhật thêm một chức năng mới, chức năng « y bạ ». Và kinh nghiệm này được áp dụng thử nghiệm cho một số chuyến bay tới đảo Corse và một số vùng hải ngoại của Pháp.

Theo giải thích của chính phủ, ứng dụng TousAntiCovid có một « cuốn sổ » lưu giữ các kết quả xét nghiệm và tình trạng tiêm vac-xin.

Lưu Trọng Văn - Liên minh Dân chủ về quản trị số

Trump và Biden đang trên diễn đàn tranh luận.

Vì sao hàng trăm ngàn người Mỹ bình thường đổ ra đường phất cờ có dòng chữ "Trump" ? Vì tự trong trái tim đa cảm của họ thấy và thương Trump đang rất cô đơn trước vòng vây của các quyền lực chính trị, truyền thông, kinh doanh, công nghệ bị chi phối bởi đồng nhân dân tệ của cộng sản Trung Quốc.

Một dẫn chứng rõ nhất các tập đoàn công nghệ thông tin lớn nhất Mỹ - cũng như lớn nhất thế giới chống Trump – chẳng qua vì các tập đoàn này có doanh thu khủng nhờ cộng sản Trung Quốc cho miếng bánh Dữ liệu thông tin mà họ đang làm chủ.

Pháp đánh thuế GAFA, Mỹ mở điều tra

Đăng ngày 11-07-2019 Sửa đổi ngày 11-07-2019 13:46

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm qua 10/07/2019 ra lệnh mở điều tra về dự luật của Pháp đánh vào các tập đoàn kỹ thuật số. Tiến trình này có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa của Mỹ, làm tăng thêm căng thẳng về thương mại giữa Hoa Kỳ và Liên hiệp Châu Âu.

Hôm nay Thượng viện Pháp đã chính thức thông qua dự luật đánh thuế vào khoảng 30 tập đoàn kỹ thuật số gồm GAFA (Google, Amazon, Facebook, Apple), Airbnb, Instagram… Tỉ lệ thuế là 3%, đánh vào các công ty kỹ thuật số có doanh số trên 750 triệu euro trên thế giới, trong đó có 25 triệu liên quan đến người sử dụng Pháp, tính từ ngày 01/01/2019.

Từ Washington, thông tín viên Anne Corpet tường trình :