Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Chỉ còn vài ngày nữa, hai cha con tôi sẽ rời Việt Nam.
Ngay sau khi về đến Houston, Tâm sẽ trở lại trường để tiếp tục việc học. Còn tôi sẽ được trở về nhà, nằm trên chiếc giường và ôm chiếc gối của chính mình, không còn những ngày nay đây mai đó giữa Hà Nội.
Đó vốn là những điều rất bình thường. Nhưng sau những tuần lễ vừa qua, được trở về nhà, được ngủ một giấc bình yên và nhìn thấy con gái tiếp tục con đường học vấn bỗng trở thành những điều vô cùng quý giá.
Chuyện cô gái bị xâm hại tình dục diễn ra gần như song song với một sự kiện khác cũng làm mạng xã hội dậy sóng mấy ngày gần đây. Tôi vừa đọc bức thư người cha công bố, trong đó anh nói đại ý rằng điều quan trọng nhứt anh có thể cho con gái mình là ở đó khi cô cần.
Có một điều làm tôi suy nghĩ. Hình ảnh của người bị tố cáo ở một số nơi còn được che mờ. Hình ảnh một người khác thì chỉ thấy từ phía sau. Nhưng cô gái được cho là nạn nhân lại chọn xuất hiện bằng chính gương mặt, tên tuổi của mình và công khai câu chuyện để đòi hỏi công lý.
Tôi không biết cô bé đã phải lấy bao nhiêu can đảm mới làm được chuyện đó. Tôi chỉ biết khi đọc bình luận dưới một số trang đăng lại vụ việc, Tôi thấy cổ họng mình tởm lợm. Có thằng ất ơ hỏi tại sao không “làm có bầu rồi cưới luôn”. Có đứa nói chắc “chưa đưa đủ tiền”. Có thằng mất dạy còn chê cô bé xấu. Rồi “chưa đủ lâu”, “hôm đó cô gái sử dụng cái gì”, và vô số câu khác mà Tôi không muốn nhắc lại. Những sinh vật đó nhơ nhớp tới mức dành thêm chữ cho chúng cũng thấy phí thời gian.
Tôi đọc và suy nghĩ rất lâu thông điệp này của một bạn Gen Z trên Threads:
“Sẽ không có cuộc biểu tình nào
Sẽ không có cuộc cách mạng màu nào
Sẽ không ai phản động
Nhưng có một thế hệ mất niềm tin cực kỳ lớn”
Sau cái chết của con gái vì bị một chiếc xe tải cán qua, ông bố nghèo thân cô thế cô ở Vĩnh Long nhận được kết luận: “Người gây nguy hiểm cho xã hội đã chết”! Ông đã tự mình đi đòi công lý, và tự kết liễu chính mình sau đó. Không tiền, không quan hệ, cái giá để vụ án được khởi tố phải trả bằng chính mạng sống của ông.
Lưu ý, kẻ gây ra cái chết cho con gái ông chắc cũng chỉ là hạng "vừa vừa bậc trung", vậy mà còn đắt đỏ đến thế!
Ông bố ở Hà Nội, chắc không nghèo bằng ông bố Vĩnh Long, nhưng cũng chẳng phải đại gia hay quyền thế gì. Và hơn 1 năm sau (chính xác là 444 ngày), sau khi người dân trên khắp cả nước lên tiếng, vụ việc mới được công bố. Và không có vụ án nào được khởi tố.
Liệu Công lý có thể thay đổi không - nếu cô gái 24 tuổi quốc tịch Mỹ, con của một doanh nhân quốc tịch Mỹ, có mối quan hệ và ảnh hưởng là nạn nhân bị xe đâm ở cây số 55 ; và cô gái 18 tuổi, con một gia đình bình dân thấp cổ bé họng quốc tịch Việt Nam, là nạn nhân bị cưỡng hiếp ở Phú Thọ?
Hỏi! Hỏi? Mà ứ nghẹn, đắng nghét, xót xa, tủi hổ cho câu trả lời trung thực.
Khi người Dân là trung tâm của mọi hành xử, chính sách, ứng xử thì có nghĩa người Dân ấy phải là bất cứ công dân nào không phân biệt thân phận, và phải được bảo vệ bởi Công lý của Luật pháp.
Tôi nghĩ một sự việc gây bức xúc trong giới trẻ nếu không được “dập tắt” theo nghĩa tích cực, tức là bằng thông tin minh bạch, một câu trả lời đủ thuyết phục và một quy trình mà người ta cảm thấy công bằng, thì hệ quả của nó có thể lớn hơn rất nhiều so với vài triệu bài viết trên mạng.
Dĩ nhiên tôi đang nói về một giả thuyết xã hội, chứ chưa có dữ liệu để kết luận chuyện này sẽ xảy ra. Nhưng nếu nhìn xa hơn một cái hashtag, tôi thấy có vài thứ đáng suy nghĩ.
Ngắn hạn, sức mua của một bộ phận người trẻ thậm chí có thể giảm chút xíu. Không phải vì kinh tế đột nhiên thay đổi, mà đơn giản vì sự chú ý của họ đang nằm ở chỗ khác. Thay vì cuối tuần đi ăn, đi chơi, shopping, họ ngồi đọc, viết, tranh luận và combat trên mạng.
Vài năm trở về trước, Trung Quốc từng xảy ra một vụ việc mà cho tới ngày nay vẫn được lấy ra làm ví dụ kinh điển của ngành giáo dục. Vụ việc ấy được biết tới với một cái tên: "Bố tao là Lý Cương".
Tối 16 tháng 10 năm 2010, Lý Khải Minh lái xe tông phải hai nữ sinh trong khuôn viên trường Đại học Hà Bắc, thành phố Bảo Định. Trần Hiểu Phụng, hai mươi tuổi, chết tại bệnh viện. Trương Kinh Kinh, mười chín tuổi, gãy chân trái. Hắn không dừng lại. Hắn lái tiếp, chở bạn gái về ký túc xá.
Bảo vệ nhà trường giữ hắn lại. Và hắn nói ra cái câu mà cả Trung Quốc sẽ nhớ suốt mười sáu năm sau: "Có bản lĩnh thì cứ đi mà kiện. Bố tao là Lý Cương." Lý Cương khi ấy là Giám đốc Công an thành phố Bảo Định.
Như hoa đem tin ngày buồn, ai đó đã đặt những nhành hoa tại gốc cây 55. Những nhành hoa không lẻ loi, ban đầu chỉ là một, hai sau đó phủ kín gốc cây.
Những bạn trẻ Gen Z đã đòi hỏi công lý cho nạn nhân im lặng trong vụ tai nạn giao thông ngay tại đây hồi 30 tháng 5 năm ngoái, mà dư luận cho rằng có liên quan đến người chức quyền nên vụ việc rơi vào im lặng.
Nam tài xế ô tô BMW X3 trong vụ tai nạn được xác định là ông N.S.C. Sau khi xảy ra tai nạn, cảnh sát đã kiểm tra nồng độ cồn và ma túy với tài xế nhưng không phát hiện vi phạm.
Luật pháp có nghiêm và chuẩn hay không có thể thấy rất rõ qua việc xử án và đặc xá.
Nếu xử đúng người đúng tội mà tha tù/đặc xá bất chấp luật lệ, pháp luật thì đó là sự coi pháp luật chả ra gì, mọi lý do đều trơ trẽn, bậy bạ, dù có nhân danh đạo lý, đạo đức.
Nếu sau khi xét xử, giam giữ, rồi coi xét lại, nhận thấy sự phán quyết án đối với đương sự là vô lý, bất công, bậy bạ, cần phải sửa sai, và thực hiện đặc xá tha tù. Thì bước tiếp theo là cần khởi tố, truy tố, xét xử, kết án chính những kẻ đã ngồi ghế quan tòa xử bậy.
Một người bị Mỹ cáo buộc là trùm ma túy – khủng bố, bị đột kích bắt giữ, còng tay và đưa ra tòa trước ống kính truyền thông.
Một người khác bị Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) cáo buộc tội ác chiến tranh, gây ra cuộc xâm lược khiến hàng trăm ngàn người chết và hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa - lại được đón tiếp long trọng, bắt tay thân mật, rải thảm đỏ như một nguyên thủ “bình thường”.
Sự khác biệt ấy không nằm ở mức độ tội ác. Nó nằm ở quyền lực.
Câu chuyện show diễn bốn nhạc sĩ ở Hà Nội tắt đèn, gây ra nhiều tranh cãi, nhưng từ đó cũng giới thiệu nhiều sự khác biệt hay tương đồng trong đời sống mà ít ai bàn đến.
Việc hợp đồng thực hiện một điều gì đó cho đám đông mà không thành, xét cho cùng, cũng giống như nhà nước từng tuyên bố phát cho dân mỗi người một triệu, giúp khó khăn trong thời covid. Nhưng chuyện xảy ra, có nơi tổ trưởng nhận quỹ rồi phát ít, có nơi thì không phát. Dân nổi giận kéo nhau đi hò la tố cáo, đòi tiền, thì bị tội gây rối trật tự công cộng hay nguy hiểm lây lan dịch bệnh, rồi bị phạt tiền, bị tù.
Trong chuyện bể show diễn, nghe nói khán giả tức giận nhắn tin tố cáo. Sau đó thấy báo chí răm rắp đưa hình bầu show bị giải đi thấy mà sợ. Nhớ lại, qua đoạn dịch covid, không thấy có tổ trưởng hay cơ quan chính quyền nào bê trễ, thiếu tiền dân bị giải đi như vậy.
Như tôi đã viết trong một bài cách đây hai ngày : Sau “kịch bản rải thảm đỏ” đón kẻ xâm lược Putin tại Alaska, ông Trump lại dự tính tạo ra một màn tiếp theo – “hòa bình cho Ukraina” – tại Budapest. Đó là quê hương của ông Orban, người suốt bao năm qua vẫn một mình chống lại 25 thành viên khác của EU trong mọi nghị quyết trừng phạt Nga hay hỗ trợ Ukraina.
Tôi đã nói rồi, cuộc gặp tại Budapest nếu diễn ra cũng sẽ vô ích.
Bởi kẻ cướp (Putin) thì muốn hợp thức hóa toàn bộ vùng Donbas – vùng mà ông ta dù đánh mãi vẫn không kiểm soát nổi – và thậm chí đã đưa thẳng vào hiến pháp Nga như một phần “chủ quyền lãnh thổ.” Còn người bị xâm lược (Ukraina) thì quyết không nhân nhượng, sẵn sàng chiến đấu đến cùng để giành lại phần đất bị cướp.
Tuyên bố “chấm dứt chiến tranh” luôn là chiêu PR mạnh nhất trong mọi chiến dịch tranh cử. Chẳng có gì khiến cử tri xúc động hơn hình ảnh một chính trị gia bước ra giữa khói lửa và tuyên bố : “Hòa bình đã trở lại.”
Là một thương gia, Donald Trump hiểu điều đó như một bản năng nhà nghề. Từ Oslo đến Gaza, từ Kashmir đến Budapest, ông đang dệt nên tấm thảm hòa bình mang thương hiệu của riêng mình- chỉ có điều, sợi chỉ dệt là quyền lực, còn màu sắc lại là ánh vàng của chiếc cúp Nobel Hòa bình mà ông ta mơ ước đoạt bằng được cho bằng anh bằng em.
Ông tự nhận đã chấm dứt "bảy cuộc chiến trên toàn cầu", và đang “làm tiếp cái thứ tám” (lời lẽ trong nguyên văn) - tức cuộc chiến ở Ukraine.
Em tên là Điểu Đặng Quan Tâm, 19 tuổi, sinh viên năm nhất Trường Đại học Văn Lang.
Cuối tuần rồi, Thứ Bảy em về nhà dự sinh nhật mẹ, thăm gia đình. Chiều Chủ Nhật, khoảng 17 giờ, trên đường từ Ngãi Giao lên Sài Gòn, em gặp tai nạn tại ngã tư Nhà Văn Hóa, khu phố La Vân, Ngãi Giao, Châu Đức, Bà Rịa – Vũng Tàu.
Em nằm trên mặt đường, toàn thân co giật… sau đó được sơ cứu và chuyển lên Bệnh viện Bà Rịa. Lúc đó em chỉ có một mình trên xe cấp cứu, một mình trong phòng cấp cứu lạnh lẽo. Gia đình hoàn toàn không hề hay biết về tai nạn.
Vụ một em học trò mới lớp 7 hành hung cô giáo thiệt là ngoài sự tưởng tượng của tôi. Càng kinh ngạc hơn khi cả lớp không em nào can thiệp !
Vụ này làm tôi nhớ đến một video clip nổi tiếng từ khóa học “Justice : What’s The Right Thing To Do ?” (Công lý : Làm điều đúng đắn là gì ?) của giáo sư Michael Sandel tại Đại học Harvard.
Chuyện bên Harvard
Trong đoạn video ngắn, giáo sư Sandel đang giảng bài về công lý (dựa trên triết lý của Immanuel Kant và các nhà tư tưởng khác).
Trong bối cảnh đối đầu toàn diện với phương Tây, trục Trung-Nga đang đẩy nhanh nỗ lực củng cố quan hệ song phương với tốc độ chưa từng có.
Chuyến sang Trung Quốc của Putin lần này dẫn theo một phái đoàn lớn và quan trọng trong chuyến thăm kéo dài bốn ngày. Quy mô lớn bất thường của chuyến thăm đã được thế giới bên ngoài diễn giải là như một thanh gươm sắc chỉ thẳng vào Hoa Kỳ và các đồng minh phương Tây.
Các quan chức Nga tiết lộ đoàn tùy tùng của Putin lần này là vô tiền khoáng hậu cả về cấp độ và quy mô. Bao gồm ba phó thủ tướng, hơn một chục bộ trưởng và đại diện từ các doanh nghiệp lớn. Ngay cả một trợ lý của tổng thống Nga cũng mô tả chuyến đi kéo dài nhiều ngày này là một sự kiện hiếm hoi đối với Putin. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Trung Quốc lại ca ngợi rằng, dưới sự lãnh đạo của các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga, quan hệ song phương hiện đang ở mức tốt nhất trong lịch sử.
Hổm rày, giải Nobel hòa bình được nhắc tới nhiều lần một cách đột biến. Do tò mò, tôi tìm hiểu giải này và xin chia sẻ chút hiểu biết. Trong các giải Nobel, giải Nobel hòa bình luôn là giải gây nhiều tranh luận nhứt.
A) Theo trang nobelprize.org, trong phần Giải Nobel Hòa Bình (The Nobel Peace Prize), có các đoạn dưới đây:
“Ủy ban Nobel Na Uy luôn tin tưởng mạnh mẽ vào các tổ chức quốc tế, từ Liên minh Liên nghị viện đến Hội Quốc Liên và Liên Hợp Quốc” (2). Theo đó, người được giải Nobel hòa bình phải là người tuân thủ, hỗ trợ mạnh mẽ các trụ cột và nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc. Theo Hiến chương Liên Hiệp Quốc, “cơ quan này được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các Thành viên”, và không chấp nhận “việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào, hoặc bằng bất kỳ cách thức nào” (1).
Với một phán quyết biết trước sẽ bị cộng đồng lên án, chắc chắn các quan tòa sẽ đọc rất kỹ các điều luật trong Bộ luật hình sự để đảm bảo họ chỉ căn cứ vào luật pháp!
Cũng Bộ luật ấy quy định chỉ cần tham ô tới 500 triệu đồng là có thể bị tử hình. Và nếu được áp dụng thì nói như một ông quan lớn, có mà bắn hết!
Luật pháp, một khi không thể áp dụng bình đẳng, thì nó chính là hiện thân của thế lực chống lại Công lý.
1. Mình đọc thông tin, thấy anh Liễu Quý Ngân bị tố giác gây thiệt hại cho công ty C.P Việt Nam.
Anh Ngân mấy tháng trước, tố cáo C.P. Việt Nam dùng heo bệnh trong chế biến. Cơ quan chức năng nước mình kết luận, mà thôi, việc này các báo đăng nhiều rồi, mình không nhắc lại.
2. Anh Liễu Quý Ngân phải chạy thận, hình dung tiều tụy.
Thỉnh thoảng những đề xuất của các đại biểu ở Quốc hội Việt Nam vẫn làm người dân ngỡ ngàng.
Bởi những tuyên bố hay giới thiệu ý tưởng của họ thường xa rời đời sống, xa con người… Mà các đại biểu “không dân cử” này, lên tiếng chủ yếu như tìm chỗ đứng gần với chính sách hơn, bày tỏ sự nhiệt thành với hệ thống, chứ không phải đại diện cho con người Việt Nam.
Tháng Năm 2025, Đại biểu Nguyễn Thị Xuân (đoàn Đắk Lắk) đề xuất rằng nên tăng mức phạt giao thông lên đến 200 triệu đồng, vì bà cho rằng mức xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực giao thông đường bộ theo luật hiện hành chưa đủ mạnh để răn đe.
