Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Bên thắng cuộc (nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) gọi nó là ngày giải phóng miền Nam.
Bên thua cuộc (nước Việt Nam Cộng Hòa cùng những người dân) không hài lòng với cách gọi này, vì lý do: Họ đâu phải nô lệ mà giải phóng, khi đời sống họ cao hơn dân miền Bắc và dân chủ hơn miền Bắc (trước thời điểm 30-4-1975).
Thực tế nửa thế kỷ qua cho thấy, dùng từ "giải phóng miền Nam" là không ổn, vì gây phân biệt, chia cắt và xúc phạm, không thể hiện sự hòa giải hòa hợp dân tộc.
Bắn pháo hoa vào dịp trọng đại như Tết Nguyên đán, lễ mừng quốc khánh hay lễ mừng chiến thắng đã trở thành thông lệ và khá quen thuộc với người dân cả nước. Tuy nhiên, cách đây 51 năm, những ai có mặt tại Sài Gòn tối 30.4.1975, chắc sẽ không quên: Tại khu vực bến cảng Sài Gòn đã có một màn pháo hoa mừng chiến thắng khá đặc biệt.
Có một điều thú vị: Tác giả màn pháo hoa ấy chính là cán bộ, chiến sĩ đại đội 1 xe tăng của lữ đoàn 203 - Những người đã húc cổng, cắm cờ tại Dinh Độc Lập buổi trưa hôm đó.
Lúc 14 giờ ngày 30.4.1975,, sau khi tình hình ở Dinh Độc Lập đã trở lại bình thường, đại đội 4 của tôi được giao nhiệm vụ chiếm giữ cảng Sài Gòn và kiểm soát tình hình đi lại trên sông.
Đây là xa lộ. "Đường xa lộ" - ba chữ nghe rất lạ lẫm nhưng đầy sức hấp dẫn. Con đường rất rộng, không gian xung quanh nó cũng rất rộng và trống trải. Không có những hàng cây rợp bóng lá như những con đường quốc lộ ngoài Bắc.
Trên đường, thi thoảng, một nhóm ba, bốn chiếc xe tăng cắm cờ Giải phóng rùng rùng cuốn xích lăn trong nắng chói.
Thi thoảng, một nhóm năm, bảy chiếc xe "Giải phóng" chở đầy lính ù ù trôi trên mặt đường.
Đêm 29 rạng ngày 30.4.1975, tiểu đoàn 1 của tôi (d1, e88, f302, Quân khu 7) ở Đa Phước, huyện Bình Chánh, Sài Gòn. Tôi, khi ấy là lính thông tin tiểu đoàn đi theo đại đội 3.
Ban chỉ huy đại đội đặt trong nhà dân, ẩn sau một hàng dừa nước, tiếp đó là cánh ruộng lớn chạy từ đìa dừa nước ra đến ngoài hương lộ 15.
Lúc 9 giờ 30 phút ngày 30.4, sau khi bắt được liên lạc với phía bên kia và họ chấp nhận đầu hàng, chúng tôi tràn ra lộ. Khi đại đội 3 ra tới nơi, đã thấy Ban chỉ huy tiểu đoàn cùng cánh trinh sát ở ngoài bốt và đang tiếp nhận sự đầu hàng của phía bên kia…
Mờ sáng 30.4.1975.
Càng gần sáng, sương xuống càng nhiều. Khắp mặt sông trở nên mờ ảo. Thật là may mắn, màn sương làm cho ta và địch vẫn nhìn thấy nhau nhưng không thật rõ.
Chúng tôi vượt sông thì địch sẽ nhìn thấy, nhưng sẽ không nhìn được sắc lính tráng trên thuyền. Tại sao chúng tôi không vượt sông sớm hơn ? Câu hỏi trong đầu mọi người dường như anh Hạnh đọc được, hay là anh thấy mọi người bồn chồn, nên nói :
⁃ Đừng sốt ruột ! Chờ hỏa lực chuẩn bị xong đã. Nếu có bị lộ thì mình sẽ được pháo bắn yểm trợ và khống chế địch để tụi mình vượt sông. Dứt khoát phải vượt sông bằng được. Rõ chưa ?
Thấy thành phố còn gần như nguyên vẹn, nhiều người tưởng cuộc tiến công giải phóng Sài Gòn ngày 30.4.1975 đã diễn ra một cách dễ dàng.
Thực ra không phải vậy. Rất nhiều người lính, trong đó có những người lính xe tăng đã ngã xuống ở cửa ngõ Sài Gòn, sáng ngày 30.4.1975. Đó là một loạt trận đánh hết sức ác liệt, thậm chí kéo dài cả đến sau khi Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng.
Đặc biệt là trận kịch chiến tại khu vực Ngã tư Bảy Hiền – Lăng Cha Cả trên đường tiến công đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhứt và Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng Hòa của lực lượng Quân đoàn 3.
Sáng ngày 30.4.1975, cả đơn vị dậy từ mờ sáng. Anh nuôi nấu cơm như mọi khi. Tất cả lính tráng lấy cơm ăn vội vã, đùm cơm nắm cá nhân rồi ra tập trung.
Chỉ có ít phút sắp xếp lại đội hình cho ra từng trung đội, để bù đều vào số anh em đã hy sinh và bị thương hôm qua. Cả đại đội hành quân trong đội hình của tiểu đoàn (và chắc là của cả trung đoàn). Chúng tôi hành quân ra thẳng theo hướng cổng chính của căn cứ Đồng Dù.
Xe hậu cần của trung đoàn đã đỗ sẵn ngoài cổng, để các đơn vị tranh thủ bổ sung cơ số đạn sau hao hụt của trận đánh hôm trước. Rồi tất cả lên đường, nhằm thẳng hướng Sài Gòn mà tiến.
Năm giờ sáng ngày 30.4.1975, chúng tôi đang nấu cơm sáng ở làng Tân Sơn Nhì, chưa kịp ăn thì có lệnh: Tất cả các đơn vị, bằng mọi giá, bằng mọi phương tiện, xốc thẳng vào Dinh Độc Lập.
Thế là lao ra đường, chặn xe của dân, huy động cả xe lam, máy cày, xe đò... Vào giờ phút ấy, các ngả đường làng mạc quanh Sài Gòn đâu cũng thấy quân giải phóng. Quân phục được thay mới, cờ giải phóng, phù hiệu giải phóng, băng tay xanh đỏ trùng trùng điệp điệp.
Con đường vào thành phố đầy rẫy lô cốt ụ súng bằng bao cát, thùng phuy, cửa kẽm gai ngăn ra từng đoạn.
Cô Tư là chị của ba tôi. Dượng Tư ra Bắc khi cô đang mang bầu đứa con thứ năm. Cô ở lại vận động đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Geneve, tiến tới tổng tuyển cử, theo sự phân công của tổ chức.
Dượng vừa đi thì cô bị bắt. Cô sinh con trong tù. Con được 10 ngày tuổi, có một người bạn tù được ra tù, cô nhờ người đó mang con ra ngoài nuôi giúp cô. Hai năm sau cô ra tù, không có manh mối nào để tìm được con.
Trong tù, cô và người bạn tù lấy một cái tên khác.
Tứ “râu” người Hải Dương. Khi mới nhập học Đại học cùng tôi, chỉ cao gần 1,6 m, nặng 50 kg nhưng đá bóng rất giỏi.
Vào bộ đội, tôi và Tứ cùng trung đội. Nó ở tiểu đội 8, tôi tiểu đội 9. Tiểu đội nó có hai thằng sinh viên Đại học Cơ điện là Tứ và Dương "phỉ". Bao tội lỗi Dương "phỉ" gây ra, Tứ gánh hộ hết.
Dương đi chơi muộn giờ sinh hoạt. Tứ báo cáo: "Dương đưa người nhà ra ga Lương Sơn". Dương ngủ dậy muộn, lè phè chăn màn, Tứ khai: "Dương ốm hai hôm nay vẫn cố gắng đi tập".
Vào những ngày này, trong 10 năm nay, mình luôn nghĩ, biết bao giờ người Việt mới có thể bao dung với nhau, không còn phân biệt địch ta nữa?
Năm nào mình cũng đã thử đưa ra một phương án. Bài này cũng là một phương án, có thể rất dễ và rẻ tiền với rất nhiều người, nhưng có khi là bất khả thi với đám đông. Đó là chủ động nạp kiến thức đa chiều.
Mình nghĩ các cháu bên chuồng hay chính anh em bò vàng trở nên cực đoan, cuồng dại, chẳng qua cũng là do thiên kiến xác nhận, dẫn tới cố tình chỉ nạp kiến thức một lề.
Làng Hạ Lội, 13.08.1968. Ông Trần Đình Trọng:
Sắp đến giờ cơm trưa, tôi nhận được tin lên huyện họp gấp. Biết việc quan trọng, tôi đi ngay. Đoạn đường không đạp xe được, tôi vác xe lên vai, chạy, thật nhanh. Trụ sở huyện sơ tán trong núi, đi đường vòng lâu hơn, tôi vác xe, chạy tắt qua cánh đồng.
Chủ tịch tỉnh và chủ tịch huyện đang chờ tôi. Cuộc họp có 3 người. Nội dung: "Giải quyết việc thông xe".
Quốc lộ 1 - đoạn đi qua xã Tiến Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) - bị bom đánh phá, cầu Già sập, xe không qua được. Tỉnh chỉ thị làm đường tránh cho xe qua. Đường tránh sẽ là con đường từ quốc lộ rẽ vào làng Hạ Lội, xuyên qua làng Hạ Lội ra bến sông Già ở cuối làng. Ý kiến của ông Trọng về việc này?.
Ba cái hầm kèo nhốt tù bình. Ba cái hầm kèo xếp thành ba góc tam giác nằm lọt trong một mảnh vườn nắng nóng hầm hập. Mảnh vườn giập nát đang lặng lẽ tỏa khói.
Có hai O du kích của làng Cam Tuyền khoác súng tiểu liên đi qua đi lại trên sân. Tù binh ngụy ngồi trong hầm, lâu lâu lại lủng củng hất lên vài câu chọc ghẹo các cô gái.
Có ba người lính của đại đội trinh sát, người thì lúi húi nấu cơm trong chái bếp còn sót lại của căn nhà đã gãy vụn, người thì ôm súng ngồi nhìn như đang đếm bước chân của các cô gái, người thì so vai hí húi ghi ghi chép chép.
Được nghỉ phép 5 ngày. Cậu Chu nói: "Về quê em con gái đầy, em dẫn anh đi tham khảo mấy trường hợp, ưng đám nào là xong ngay". Tôi liền theo Chu về xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc.
Sáng sớm đạp xe, trưa đã về tới nhà. Khi tôi ngồi ngoài nhà uống nước thì Chu vào bếp trao đổi với vợ, việc của tôi. Sau bữa cơm, Chu cho biết là vợ chồng anh bàn bạc, tìm được cho tôi bốn trường hợp, có thể xem mặt trong chiều nay.
Một, cô Phó chủ tịch xã. Hai, cô phụ trách bán hàng thương nghiệp xã. Ba, cô xã đội trưởng. Bốn, cô trung đội trưởng dân quân. Hai anh em đi đến từng nhà. Lấy có được nghỉ phép, tạt vào thăm gia đình, chuyện trò dăm ba phút.
Cùng một ngày, có triệu người vui mà cũng có triệu người buồn. Năm mươi năm, vết nứt vẫn còn đó. Nhưng hòa giải vẫn là hy vọng.
1. Mỗi năm, khi ngày 30 tháng Tư đến gần, người Việt ở khắp nơi trên thế giới lại đối mặt với cùng một ngày theo những cách rất khác nhau. Có người ăn mừng. Có người tưởng niệm. Có người treo cờ. Có người thắp nhang. Có người lặng lẽ ngồi một mình với ký ức. Cùng một ngày, nhưng như thể có hai thế giới song song tồn tại mà không chịu nhìn nhau.
Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng nói đại ý rằng ngày 30 tháng Tư có triệu người vui mà cũng có triệu người buồn.
.Tám giờ sáng của ngày 15 tháng 4/1972, Tiểu Đoàn Nhảy Dù mới tinh của Anh Năm, tiểu đoàn đã khoan thủng bức tường thép của cộng quân ở Damber; tiểu đoàn "nướng sống" hai tiểu đoàn của sư đoàn Điện Biên trên cứ điểm C. Thua. Thua đau đớn và thua vô lý! Đâu còn có thế để dựa vào. Đâu còn lực để đương cự?
Muốn đánh nhau phải có "thế" và "lực." Thế đã mất ngay từ ngày đầu tiên khi bước xuống cao điểm với một nhiệm vụ "phòng thủ" quá mỏng manh thụ động, và lực nào còn nổi sau bốn ngày hay 156 giờ tác chiến căng thẳng trên các cao điểm nguy biến và thiếu thốn toàn diện. Hình như mọi người đều không ăn, uống kể từ ngày 12. Uống, nếu có chỉ là chữ gọi động tác "nhúng" chiếc lưỡi vào nắp bi đông ẩm ướt. Tan hàng! Những người sống sót còn lại tan biến vào rừng cỏ tranh.
Đêm Charlie em đi, anh ở lại
Sông Pô Cô dào dạt tình thương
Hiệp định ngưng bắn được ký kết, nó được ký tại Paris ở nước Pháp. Tôi nghe tin này khi đang tưới rau trên mảnh vườn nhỏ sau căn nhà gỗ của Trưởng ban Tuyên huấn.
Tiếng người phát thanh viên dõng dạc thông báo vọng ra từ cái cửa sổ mở toang. Mọi sự chuyển động phút chốc đều như dừng lại.
Rồi tiếng hát cất vút lên: "Việt Nam trên đường chúng ta đi..." Tôi đứng lặng bên những lá cải xanh, chân cắm sâu xuống đất.
Cho mãi tới sau này, tôi vẫn không hiểu sao người Việt Nam mình lại có một thằng Khôi quái tướng đến như thế?
Da nó đen cháy, lại cao lênh khênh, mũi nhòm mồm, ăn một lúc hết 12 cái bánh bột mì luộc chấm muối, (mỗi cái cỡ non 1 lạng). Chúng tôi đã có lần truy nó rằng: "Có phải mày con lai Tây đen không?".
Nó thề ba đời nhà nó không ai dính dáng gì tới bọn Tây: "Bố tao có cao gầy, da cũng có đen, nhưng đen bóng, đen khỏe, không phải đen xỉn như tao" - Nó nói: "Còn ông nội tao lại lùn. Mẹ tao da trắng như trứng gà bóc"... "Nhưng tin thì tin, không tin thì thôi" - Nó luôn miệng nói câu ấy.
Ở nhà lên xã. Xã lên huyện. Tập trung trên đó hai đêm rồi đi. Đường đi thăm thẳm, cây hai bên lút người. Cứ tưởng đi đâu hóa ra lên Tân Kỳ. Dọc đường đi các anh không xưng tên mà cứ một hai gọi "con O".
Bảy thanh niên cùng xã đi đợt này. Chỉ mình tôi là nữ. Mẹ khóc: "Con là chị cả, bốn đứa em ngơ ngơ dại dại. Sao con cứ đòi đi?". Tôi nói với mẹ: "Con là Đoàn viên cộng sản, con phải gương mẫu. Xã mình chưa có ai là nữ xung phong lên đường".
*** Cha ra cửa hàng may nhờ may cho một chiếc túi xách màu nâu. Chiếc túi mang bên người, đựng hai bộ quần áo. Thanh niên cộng sản không được khóc. Khóc là yếu đuối. Cha mong con lên đường khỏe mạnh.
Trung Lê - Hôm nay đánh dấu 51 năm Quốc gia Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ, BBK xin chia sẻ một bài viết thật cảm động của một người bạn là cựu cảnh sát Dã Chiến thuộc Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng Hòa.
NGƯỜI CHIẾN BINH OAI HÙNG VÀ NHỮNG MẢNH KÝ ỨC VỤN
VỠ
Nhìn lại tấm hình này sau 51 năm, tim tôi vẫn thắt lại. Bức ảnh của phóng viên Nguyễn Đạt chụp người chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa cuối cùng đơn độc trên phố khi thủ đô đã tràn ngập quân đối phương, là một biểu tượng của sự can trường.
Anh ấy bước đi giữa "giờ thứ 25" với hai tay hai súng, bình thản như thể cái chết không còn ý nghĩa gì trước khí tiết.
Thú thật, nhìn anh oai hùng bao nhiêu, tôi lại nhớ về mình bấy nhiêu. Ngày đó, tôi không có được sự bình thản ấy. Trong cơn biến động kinh hoàng, tôi đã vội vã cởi bỏ bộ đồ hoa cát của lực lượng Cảnh Sát Dã Chiến, chạy thật nhanh về phía gia đình. Đó là một ký ức vừa xót xa, vừa thực tế của một người trai giữa dòng thác lịch sử.
