Phúc Lai – Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 03/01/2026 (1)

 

PHẦN MỘT. NGA TIẾN QUÂN THẦN TỐC TRONG NĂM 2025 VÀ GIẢI THÍCH XU HƯỚNG TRUYỀN THÔNG

Hôm nay trên báo Tiền Phong có bài của Quỳnh Như “Nga thần tốc tiến công nhờ chiến thuật mới”… 

Đọc nó, tất cả chúng ta, những người còn hơi tỉnh táo sẽ cảm thấy sửng sốt, như khi đọc tất cả các bài của những người được mệnh danh là “nhà báo” dạng Tuấn Sơn, Thanh Bình (Dân Trí) hoặc Tiến Minh (báo nào tôi không nhớ) ? Không quá khó để thấy những gì họ mô tả cực kỳ mâu thuẫn với tin tức quốc tế.

Tại sao chuyên gia quốc tế thì nhận xét, Nga sa lầy, trong khi báo Nam Quảng Tây thì gọi là “thần tốc ???” Đây là một vấn đề rất thú vị và cũng đầy góc cạnh trong bức tranh truyền thông hiện nay. Theo tôi, chúng ta có thể phân tích xu hướng này dựa trên các cơ chế về nguồn tin, quy định biên tập và cả tâm lý học truyền thông tại Nam Quảng Tây.

Phan Mạnh Tường - Siêu vũ khí liên hành tinh của Venezuela !

Theo báo chí, Venezuela hiện đã trở thành pháo đài thép, đủ sức khiến cả Hải quân Hoa Kỳ phải “đứng ngồi không yên” ngoài khơi Caribê.

* Lưới phòng không đa tầng Venezuela khiến Mỹ dè chừng.

Venezuela sở hữu nhiều vũ khí phòng không từ tầm ngắn đến xa, được giới chuyên gia đánh giá là đủ sức đe dọa máy bay Mỹ trong xung đột.

Nguyễn Thông - 20 trong 40

  

Mấy bạn nhắn/gọi hỏi tôi sao vắng lâu thế.

Quả thật những ngày qua tôi bị ươn người, chẳng thiết động chân động tay nghĩ ngợi gì, mặc dù cuộc sống đầy chuyện động trời (ông em tôi bảo xứ này lúc nào cũng sẵn chuyện kinh thiên động địa).

Ốc chưa mang nổi mình ốc, nên kệ cọc kệ rêu. Nhưng sự tình nghĩa này thì tôi ráng biên đôi chữ, tỏ tấm lòng thành. Chả là hôm nay, ngày 03.01. Đúng 40 năm trước, báo Thanh Niên ra đời.

Nguyen Thanh Son - Báo chí và tin "xe cán chó"

Uy tín của báo chí hiếm khi sụp đổ vì một sai lầm lớn. Nó thường bị bào mòn đi rất chậm, qua những lựa chọn nhỏ.

Mỗi lựa chọn riêng lẻ đều có vẻ vô hại, thậm chí hợp lý. Nhưng khi những lựa chọn ấy lặp lại đủ lâu, chúng tạo thành một vòng xoáy khiến báo chí rời xa chức năng cốt lõi của mình mà không cần một cú sốc nào- người ta gọi đó là cái chết vì những vết cứa (death by papercuts)

Việc báo chí đưa tin về đời sống riêng tư của người nổi tiếng, chẳng hạn câu chuyện con chó Molly của Tăng Thanh Hà qua đời, cần được nhìn trong bối cảnh đó. Không phải vì thông tin sai hay vi phạm pháp luật, mà vì nó đặt ra một câu hỏi khó chịu hơn: điều gì khiến một sự kiện không mang tác động xã hội đáng kể vẫn được xếp vào không gian “tin tức”? Khi câu hỏi này không còn được đặt ra một cách nghiêm túc trong phòng biên tập, ranh giới nghề nghiệp bắt đầu trượt đi một cách âm thầm.

Duy Khanh - Ngòi Bút Giả Tạo

Trong làng báo, có những ngòi bút như ngọn đèn soi sáng, dẫn dắt công chúng đến sự thật.

Nhưng cũng có những kẻ chỉ là chiếc bóng mờ, lẩn khuất trong góc tối, chuyên rình rập doanh nghiệp, bám víu vào quyền lực để dựng lên những bức ảnh khoe khoang, như một tấm vé giả mạo bước vào thế giới sang trọng.

Người ta gọi đó là “nhà báo”, nhưng thực chất chỉ là kẻ buôn chữ, đổi chữ lấy tiền, đổi hình ảnh lấy lợi ích. 

Đặng Chương Ngạn - Tại sao nhà báo chúng tôi viết về chó của Tăng Thanh Hà

Chúng tôi xin lỗi vì đã làm cho độc giả giật mình khi đưa tin về cái chết của chú chó Molly.

Nhiều người ngỡ diễn viên vừa mất người thân, mất chồng, hay mất bố mẹ… khi đọc tít bài viết. Nhưng thực ra, ngọc nữ chỉ mới vĩnh biệt một con chó mình nuôi.

*** Rất nhiều độc giả, nhà văn chất vấn chúng tôi: Tại sao lại xúm vào viết về con chó của Tăng Thanh Hà, trong khi có bao nhiêu chuyện dân sinh, chuyện xã hội nóng bỏng ngoài kia cần lên tiếng, thì chúng tôi không viết một dòng nào?

Phạm Thành Nhân - Nửa đêm nói chuyện chó

Chuyện con chó nhà Tăng Thanh Hà chết mà rần rần trên báo thực ra không có gì lạ.

Trước cũng đã có vô số tin tức kiểu kiểu vậy, như tin diễn viên này phải đi chân đất đóng phim nên bị gai cào xước hai đường. Rồi cô mẫu kia mất cái... hộp quẹt, chàng nọ đi hát về đêm lại còn ăn hột vịt lộn nên bị ho... vẫn đầy trên báo đó thôi; trên  báo Tây cũng vậy và tất cả được xếp chung vào nhóm tin "gossip", giải trí tào lao xịt bụp.

Nói chuyện hậu trường làng báo giải trí cho nghe. Thường, các nhân vật showbiz sẽ có một trợ lý truyền thông, chính thức hoặc không, và thường người này đồng thời là phóng viên hoặc nhân viên báo/trang tin nào đó, có quan hệ tốt với đồng nghiệp.

Liễu Hằng - Cảm ơn Molly!

Vì đã cho ta thấy sự hiện hữu của loại hình tin tức “Chó chết”.

Đau buồn khi “người bạn bốn chân” qua đời là cảm xúc đáng trân trọng. Khi đau buồn, ta dễ mất kiểm soát. Nhưng chính sự làm quá của hàng loạt tờ báo khiến cái chết của chó Molly cứ như sự kiện quốc gia. Nó vừa bi, vừa hài, vừa trưởng giả mà không mấy sang.

Dẫu vậy, có nên trách báo chí?

Bích Hậu - Đám tang thế kỷ

Đêm qua không sao ngủ được. Vì bận đọc vụ thái thượng hoàng băng hà.

Tin tức báo đăng dày đặc, mô tả chi tiết từ chút từ chút. Từ báo trung ương tới báo địa phương, báo kinh tế cũng thấy luôn.

Báo khiến ta biết được chi li tình hình của quý ngài, từ khi đang sống nhăn tới khi đau bệnh và đột ngột từ trần.

Võ Xuân Sơn - Mạng chó và mạng người

Hôm nay Chủ Nhật, ở nhà rảnh rỗi, mới mở báo đảng ra đọc. Thì lâu lâu cũng phải đọc để biết chủ trương, đường lối chứ.

Đầu tiên, đọc được thông tin về “Tình hình hiện tại của Tăng Thanh Hà”. Chẳng biết Tăng Thanh Hà là ai, nhưng với cái tít này, chắc đây là nhân vật nổi tiếng, có thể bị bệnh nặng sắp chết, hoặc sắp bị bắt, hoặc sắp đưa ra xét xử.

Đọc tiếp xuống dưới, thấy “Nhiều sao Việt và bạn bè gởi lời chia buồn”, mới nghĩ rằng, chắc cha mẹ hay vợ/chồng, con của  nhân vật nổi tiếng hay quan chức lớn này bị… chết.

Lưu Nhi Dũ - “Con chó của Tăng Thanh Hà đã chết”!

Là tựa đề của nhiều bài báo viết về số phận hẩm hiu - chú chó của Tăng Thanh Hà qua đời mà nhiều báo đăng mấy hôm nay. Và ngay lập tức ca sĩ Lệ Quyên chơi bản belero mùi mẫn khóc thương chú cún này!

Nghĩ cũng lạ, rất lạ, số phận của một bộ trưởng một bộ cực kỳ quan trọng trong thời kỳ chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới mà chả ai quan tâm. Báo chí đưa lên rồi rút xuống, rút xuống rồi lại đưa lên, nhưng thua xa cái tin giựt gân “Con chó của Tăng Thanh Hà đã chết!”.

Và cũng lạ, có báo đưa tin chó chết; chia buồn cùng Tăng Thanh Hà làm như nhà người ta có chuyện khó, rồi cảm thấy mắc cỡ lại rút xuống! Thiệt chó má!

Nguyễn Đình Bổn - Phê bình văn học Việt: Gần như là số không

 

Cái gọi là "phê bình văn học" Việt Nam hiện nay theo tôi có những điểm chính sau:

1. Các nhà "phê bình hiện thực xã hội chủ nghĩa": Đây là những nhà phê bình ăn lương nhà nước. Có cả một Hội đồng phê bình lý luận cấp trung ương nhưng cái tổ chức này già nua và giáo điều.

Họ vẫn viết một cách công thức, gò bó, xa sự thật. Họ nhìn xã hội bằng con mắt giả trá, vẫn cứ đòi hỏi phải theo cái khuôn khổ cũ, vẫn mong mỏi tác giả tìm ra một “con người mới xã hội chủ nghĩa”, dù chính họ biết tỏng chẳng hề có thứ con người kỳ quái đó!

Thanh Hằng – Xung quanh tranh cãi về Bảo Ninh và ảnh báo chí

 

1. Tranh cãi về “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, vẫn kiểu tranh cãi “Mưa đỏ” : Không hiểu gì về thể loại, cứ nhầm sáng tác với ký, nhầm phim truyện với phim lịch sử.

Người làm văn học nghệ thuật (VHNT) rất hiểu thể loại khi họ đặt bút, còn một số người đọc thì k biết tí gì về thể loại, nên cứ vén môi chửi, lại được những người hiểu biết về văn học nghệ thuật “trình độ” hiểu biết tương đương, phụ hoạ nên thành om xòm thôi.

Mấu chốt chính là dân trí không đồng đều.

Thái Hạo - Nạn nhân

 

Về vị trí của Bảo Ninh và “Nỗi buồn chiến tranh”, hôm trước tôi đã nêu quan điểm. Riêng đối với bức ánh Bảo Ninh cúi đầu, giữa hai bên là hai vị quan to, mà mấy hôm nay đã gây nên những ồn ào không hay, xin có mấy lời như sau.

Rõ ràng, bức ảnh này không đẹp, nếu không nói là làm mất hình ảnh Bảo Ninh. Người ta khi xem ảnh, nếu có cảm giác rằng Bảo Ninh “khom lưng cúi đầu” trước quyền lực, thì cũng khó mà trách được. Vì sao ? Vì chú thích dưới ảnh của Tuổi Trẻ cho phép người ta nghĩ như thế : “Phó Thủ tướng Mai Văn Chính và Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy trao vinh danh cho nhà văn Bảo Ninh (giữa)’’.

Trước những “đàm tiếu” mỗi lúc một nặng nề về Bảo Ninh quanh bức ảnh này, tác giả của nó, phóng viên Thiên Điểu – tức Facebooker Huong Hoang nửa đêm ngày 10.12 đã phải lên bài “Tôi nợ Bảo Ninh một lời xin lỗi !”

Tiểu Vũ - Nghề báo có những nguyên tắc tối thiểu không thể bỏ qua

 

Tìm mãi cuối cùng rồi cũng lần ra tác giả bức ảnh chụp nhà văn Bảo Ninh nhận thưởng, bức ảnh đã gây chú ý suốt mấy ngày qua. Trên trang cá nhân, bạn ấy đã giải thích rất nhiều, thậm chí có lúc còn đổ lỗi cho bạn đọc.

Nhưng theo quan điểm của tôi, dù giải thích thế nào thì bạn ấy vẫn sai. Nghề báo có những nguyên tắc tối thiểu không thể bỏ qua. Đưa một tấm ảnh lên mà để bạn đọc hiểu lầm dẫn đến tranh cãi thì trước hết là lỗi của phóng viên và cao hơn là lỗi của tòa soạn, bởi đó là trách nhiệm biên tập và kiểm soát chất lượng thông tin.

Trong trường hợp này, lựa chọn đúng nghề chỉ có ba : Một là không dùng bức ảnh đó, hai là nếu buộc phải dùng thì phải chú thích thật rõ ràng để tránh hiểu lầm, và ba là chấp nhận đưa tin chậm hơn đôi chút để xin đồng nghiệp hoặc ban tổ chức một tấm hình khác chuẩn xác và phù hợp hơn. Không có con đường thứ tư.

Song Hà – Xung quanh bức ảnh gây tranh cãi

  

Nhà văn Bảo Ninh chắc cũng không ngờ rằng chỉ vì bức ảnh chụp mình lúc đang ở trên sân khấu, trong buổi lễ vinh danh mới đây, mà tự dưng khiến cánh văn veo, báo chí cãi nhau như mổ bò trên Facebook.

Sau khi bức ảnh được đăng trên báo Tuổi Trẻ, nhà văn Phạm Lưu Vũ giật quả tút khiến nhiều người giật mình : "Chúc mừng bác Bảo Ninh, vì món tiền (nếu có) kèm theo sự vinh danh của BVH. Nhưng bức ảnh này, là một sự sỉ nhục, và thảm hại đối với một nhà văn lớn."

Chỉ mấy tiếng sau, tác giả bài báo, cũng là người chụp tấm ảnh kia đã phản hồi lại dòng trạng thái của Phạm Lưu Vũ, cô này cho rằng : "Không phải Bảo Ninh già yếu lụ khụ hay "thảm hại" như nhà văn Phạm Lưu Vũ vội vã quy tội. Đây là khoảnh khắc ông cúi đầu cảm tạ tràng pháo tay dưới khán phòng đang vỗ tay nhiệt tình thể hiện niềm vui của họ khi thấy Bảo Ninh lên bục vinh danh".

Lưu Trọng Văn – Tranh luận về một bức ảnh của Bảo Ninh

Khi nhìn bức ảnh toàn cảnh, nhà văn Phạm Lưu Vũ viết : “Chúc mừng bác Bảo Ninh, vì món tiền (nếu có) kèm theo sự vinh danh của BVH. Nhưng bức ảnh này, là một sự sỉ nhục, và thảm hại đối với một nhà văn lớn.”

Trước lời phán quá thẳng thừng quyết liệt này của nhà văn Phạm Lưu Vũ nữ phóng viên Hoàng Hương trả lời ngay và luôn : Tôi nợ Bảo Ninh một lời xin lỗi !

Nửa đêm tôi phải lên Facebook, để có một lời cho bức ảnh chụp nhà văn Bảo Ninh lên nhận vinh danh cho tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh tuyệt vời của ông ! Hai ngày nay tôi nhìn thấy bức ảnh tôi chụp Bảo Ninh lên nhận vinh danh đã đăng trên báo Tuổi Trẻ được phủ khắp Facebook mà hoàn toàn không ai trích nguồn. Đáng buồn nữa là bức ảnh ấy lại xuất hiện trên Facebook gắn với những bài viết tiêu cực.

Nguyễn Thông - Tiếng Việt ơi, tiếng Việt rất ân tình

 

Thi bá Lưu Quang Vũ đã tâm sự vậy. Nhưng đó là chuyện của ngày xưa, chứ nếu bác Vũ còn sống tới bây giờ, không hiểu bác sẽ viết tiếp thế nào.

Tờ báo hàng đầu hiện nay, vốn rất chuẩn mực về ngôn ngữ - tiếng Việt, tiếng mẹ đẻ, đã dịch từ tiếng Anh và rút tít (cũng như biên trong bài) thế này: "Ông Trump tuyên bố tạm dừng vĩnh viễn nhập cư từ các nước thế giới thứ ba". Choáng.

Báo chí thời nay rất đổ đốn, coi thường coi khinh người đọc. Người làm báo (biên tập viên, phóng viên, cả người lãnh đạo báo nữa) có thể giỏi điều nọ điều kia, giỏi ngoại ngữ, giỏi công nghệ, giỏi kiếm tiền, nhưng trình độ, kiến thức về tiếng Việt, tôi nói thật, không bằng đứa trẻ trâu. Mà họ lại làm báo tiếng Việt, cho người Việt đọc. Thế mới khổ, mới bi kịch.

Hoàng Hải Vân - Cảnh báo tiêu cực của ngành dược từ 21 năm trước, giờ vẫn còn thời sự!

 

Những gì mà chúng tôi điều tra và phân tích hồi đó đã dẫn đến một kết luận đáng buồn: Bộ trưởng Y tế, dù là người nào, cũng không điều khiển được Cơ quan quản lý dược với những quy định đã đóng đinh vào hệ thống.

Mà ngược lại, hoặc là bị cơ quan này điều khiển, hoặc là phải rời khỏi nhiệm sở để bảo toàn danh tiết.

Những cảnh báo đó vẫn chưa hết tính thời sự. Sau đại dịch Covid-19, một loạt cán bộ cao cấp của Bộ Y tế, trong đó có cả bộ trưởng, một số thứ trưởng và cựu thứ trưởng, bị phạt tù, chủ yếu liên quan đến những sai phạm trong quản lý dược phẩm.

Nguyễn Thông - Đại biểu quốc hội

- Điều thứ nhất, các đại biểu quốc hội trước khi phát biểu hoặc ý kiến về điều gì đó hãy tự nhéo người một cái để biết nếu đau là còn tỉnh táo, biết rằng mình đang nói ở nghị trường chứ không phải ngoài vỉa hè hay ngoài chợ.

- Nghe tôi bảo có thứ đại biểu vớ vẩn là tại dân bầu, lỗi ở dân, thì ông hàng xóm vặc lại dân nào bầu, đừng đổ cho dân.

- Hễ cứ mở miệng ra là tiền tiền tiền... hầu hết là vậy.