Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Kết quả khảo sát có uy tín của Economist/YouGov ghi ngày 19–20/10 thể hiện một thông điệp chính trị rất rõ: Trong câu hỏi người Mỹ đồng cảm với bên nào hơn trong cuộc chiến, Ukraine có ưu thế áp đảo.
Điều đáng chú ý nhất không chỉ là khoảng cách 63 điểm phần trăm, mà còn là ý nghĩa của nó đối với chính sách đối ngoại Mỹ.
Ukraine: 66 % - sự ủng hộ dành cho đất nước đang chống lại cuộc xâm lược.
Trong cuộc phỏng vấn với ABC News ngày 23/10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đưa ra một tuyên bố ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: “Tôi không chơi trò chơi với Trump. Đó là điểm khác biệt giữa tôi và Putin. Tôi thẳng thắn và trung thực.”
Đó không chỉ là lời giải thích về phong cách ngoại giao. Đó còn là thông điệp gửi đến Nhà Trắng trong thời điểm quan hệ Mỹ–Ukraine đang gặp nhiều sóng gió.
Zelensky không phủ nhận vai trò của Mỹ. Ông hiểu Ukraine cần sự hỗ trợ của Washington để bảo vệ đất nước và tiến tới hòa bình. Nhưng biết ơn một đối tác không có nghĩa là phải im lặng trước những quyết định gây bất lợi cho mình.
Tháng 9/1938 Anh, Pháp, Đức và Ý ký Hiệp định Munich, cho phép Hitler sáp nhập vùng Sudetenland của Tiệp Khắc, nơi có đông người nói tiếng Đức sinh sống.
Tiệp Khắc không được tham gia trực tiếp vào cuộc đàm phán quyết định số phận lãnh thổ của mình.
Ký hiệp ước xong, Thủ tướng Anh Neville Chamberlain từng trở về với tuyên bố nổi tiếng về “hòa bình cho thời đại chúng ta”. Nhưng buồn thay, lời hứa của Hitler không ngăn được chiến tranh; chính sách nhân nhượng của các chính trị gia đã không đạt được mục tiêu mà những người ủng hộ nó mong muốn.
Chính phủ Việt Nam vừa gửi tặng Ukraina 500.000 USD viện trợ nhân đạo. Số tiền không lớn nếu so với những thiệt hại khổng lồ mà cuộc chiến của Nga đã gây ra cho đất nước này, nhưng đôi khi, ý nghĩa của một hành động không nằm ở số tiền, mà ở thông điệp phía sau nó.
Tôi cho rằng, đây là một thông điệp đáng để suy ngẫm, không chỉ với người Ukraina mà còn với chính người Việt Nam chúng ta. Đó là, Việt Nam không đứng về phía Nga trong cuộc xâm lược Ukraina, dù vẫn duy trì quan hệ hữu nghị truyền thống với Moskva.
Tại Liên Hợp Quốc, trong các cuộc bỏ phiếu quan trọng liên quan đến cuộc chiến vào tháng 3 và tháng 4/2022, Việt Nam đều không bỏ phiếu chống nghị quyết. Qua đây cho thấy Việt Nam đã phải rất thận trọng cân bằng những mối quan hệ phức tạp, những ràng buộc lịch sử và lợi ích chiến lược của mình.
Có những thứ bị phá hỏng, chỉ cần tiền bạc và thời gian là có thể xây dựng lại. Nhưng có những thứ một khi đã mất đi, muốn khôi phục phải mất nhiều năm, thậm chí cả một thế hệ.
Niềm tin là một trong những thứ như thế. Và đó có lẽ là vấn đề lớn nhất mà nước Mỹ phải đối diện sau thời Donald Trump.
Một người bạn của tôi ở Ba Lan vừa đưa ra một comment rất đáng suy nghĩ dưới bài viết “Một nước Mỹ khác”. Anh dẫn một cuộc thăm dò dư luận mới đây tại Nhật Bản, theo đó Trung Quốc được 32,5 % người tham gia xem là quốc gia đe dọa hòa bình thế giới lớn nhất, Hoa Kỳ đứng thứ hai với 26,8 %, còn Nga đứng thứ ba với 18,3 %.
Ngày 18/09/2026, Donald Trump ký ban hành đạo luật trừng phạt Nga và Iran, mang tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey O. Graham.
Mục tiêu của đạo luật rất rõ ràng: Gia tăng sức ép kinh tế lên Moscow, nhắm vào các cá nhân, tổ chức hỗ trợ bộ máy chiến tranh Nga, đồng thời tăng cường trừng phạt thứ cấp đối với những quốc gia tiếp tục mua dầu khí Nga hoặc giúp Moscow né tránh trừng phạt.
Đạo luật được Thượng viện thông qua với 86 phiếu thuận, 11 phiếu chống; tại Hạ viện, tỉ lệ là 262–159. Một sự ủng hộ đáng kể từ cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ.
Trong cuộc chiến Nga–Ukraina, chiến trường không còn chỉ là xe tăng, tên lửa, nhà máy lọc dầu hay kho nhiên liệu. Một mục tiêu mới đang phơi bày điểm yếu của nước Nga: Các trung tâm dữ liệu.
Theo Reuters và Financial Times, trong tháng 10/2026, ba trung tâm dữ liệu của Yandex, tập đoàn công nghệ hàng đầu Nga, bị drone Ukraina tấn công. Một số cơ sở bị hư hại nghiêm trọng, gây gián đoạn các dịch vụ trực tuyến. Một trung tâm dữ liệu ở vùng Vladimir được cho là đã ngừng hoạt động hoàn toàn.
Hậu quả có thể lan sang nhiều dịch vụ thiết yếu như email, gọi taxi, thanh toán điện tử và điện toán đám mây. Việc khôi phục toàn bộ năng lực của những cơ sở bị hư hại nghiêm trọng có thể kéo dài nhiều tháng.
Nhà hát Metropolitan Opera tại New York đã cử hành quốc ca Ukraine và kêu gọi khán giả đứng lên bày tỏ tình đoàn kết với Ukraine trước buổi biểu diễn vở opera "Macbeth" của Verdi vào ngày 14 tháng 10 năm 2026.
Giám đốc điều hành Peter Gelb đã phát biểu trước khán giả ngay trước khi chương trình bắt đầu để bày tỏ sự ủng hộ đối với Ukraine.
Đây không chỉ là một khoảnh khắc xúc động trong nghệ thuật. Đó còn là lời nhắc nhở rằng nước Mỹ rộng lớn hơn một chính quyền, một tổng thống hay một nhiệm kỳ.
Bảy Thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng yêu cầu Trump đảo ngược quyết định nhập khẩu diesel Nga. Một cuộc đối đầu pháp lý mới giữa Nhà Trắng và Quốc hội đang mở ra.
Ngày 11/10, bảy Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, gồm ba người thuộc Đảng Dân chủ và bốn người thuộc Đảng Cộng hòa, đã ra tuyên bố chung phản đối quyết định của Tổng thống Donald Trump cho phép nhập khẩu nhiên liệu diesel từ Nga vào Mỹ.
Đáng chú ý, trong số những người ký tên có Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis và John Curtis, bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa. Đây không phải một cuộc phản đối thuần túy của phe đối lập, mà là dấu hiệu cho thấy quyết định của Trump đang gây bất đồng ngay trong nội bộ đảng của ông.
Hơn bốn năm chiến tranh Nga–Ukraina, biết bao cuộc gặp gỡ, bao nhiêu vòng đàm phán, bao lời hứa hẹn và những tuyên bố đầy lạc quan từ ông Donald Trump. Vậy mà hòa bình vẫn xa vời, ngay cả một lệnh ngừng bắn toàn diện tạm thời cũng chưa đạt được.
Thế rồi, hôm nay, ngày 11/10, ông Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội:“Có hiệu lực ngay lập tức, một lệnh NGỪNG BẮN VÀO CÁC CƠ SỞ NĂNG LƯỢNG trong cuộc chiến Nga–Ukraina. Cả hai bên đã đồng ý. Đừng vi phạm!”
Đọc đến đây, tôi cứ ngỡ ông Trump vừa kết thúc một vòng đàm phán bí mật và đạt được bước đột phá ngoại giao lớn. Nhưng không! Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky lại nói rằng ông không hề biết về thỏa thuận này. Ông còn đặt câu hỏi: Nếu ông Trump đã đàm phán được với Putin thì xin cho biết lệnh ngừng bắn bắt đầu từ khi nào; Ukraina sẵn sàng chấp nhận nếu Nga cũng đồng ý.
Ngày 09/10/2026, Giải Nobel Hòa bình được trao cho bà Navanethem “Navi” Pillay, luật gia Nam Phi, cựu Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc và từng là thẩm phán Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC).
Ủy ban Nobel tôn vinh những đóng góp của bà cho hòa bình và luật pháp quốc tế. Không có tuyên bố chính thức nào nói rằng giải thưởng này nhằm chống Donald Trump. Nhưng đôi khi, ý nghĩa của một sự kiện không chỉ nằm trong lời giải thích chính thức, mà còn trong bối cảnh nó diễn ra.
Bà Navi Pillay không chỉ là một luật gia thông thường, bà là biểu tượng của tinh thần thượng tôn pháp luật. Khi vinh danh bà, Ủy ban Nobel Na Uy đã thẳng thắn tuyên bố lý do: Đó là vì những nỗ lực kiên cường nhằm bảo vệ hệ thống luật pháp quốc tế trong một thời đại mà "luật lệ của kẻ mạnh đang có xu hướng lấn lướt".
Có một sự kiện lớn đang diễn ra: Đức thiết lập “lá chắn” đối với tên lửa Nga trên bầu trời Ukraine.
Trong chuyến thăm Kyiv ngày 04/10, Thủ tướng Đức Friedrich Merz công bố gói hỗ trợ mới trị giá hơn 1,3 tỉ euro, trong đó khoảng 1 tỉ euro dành cho quốc phòng.
Đáng chú ý là các thỏa thuận cung cấp hàng nghìn tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không IRIS-T, cùng việc tiếp tục tăng cường các hệ thống IRIS-T cho Ukraine.
Hôm nay các nước trong nhóm G7, chủ yếu là châu Âu đã công bố xả 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ ra thị trường, nhằm giảm nhiệt cơn sốt năng lượng toàn cầu.
Giá xăng bình quân ở Mỹ trong ngày hôm nay xuống còn 4,396/gallon, giảm nhẹ được 1,8 cent so với hôm qua 4,414/gallon. Giá diesel 6,373/gallon giảm 1,7 cent so với hôm qua 6,390/gallon.
Nhưng thực tế khá “đau đầu”, bởi vì 100 triệu thùng mà G7 công bố không phải toàn bộ là diesel. Đó là hỗn hợp diesel và dầu thô, được giải phóng trong 4 tháng, trong đó một lượng diesel đáng kể được đưa ra ngay trong 20 ngày đầu. G7 cũng để ngỏ khả năng xả thêm.
Có một điều khá thú vị đang diễn ra trên chiến trường Ukraine, mà có lẽ vài chục năm nữa các nhà quân sự sẽ còn phải ngồi lại để nghiên cứu.
Đó là chiến dịch Vivaldi của Ukraine ở khu vực Lyman, phía bắc Donetsk.
Tên nghe rất… nghệ thuật. Vivaldi là nhà soạn nhạc người Ý, tác giả của Bốn mùa. Nhưng trên chiến trường Ukraine thì “Vivaldi” lại là một bản nhạc hoàn toàn khác: UAV bay trên trời, robot bò dưới đất, tác chiến điện tử làm nhiễu đối phương và con người ngồi cách chiến trường hàng kilomet để điều khiển tất cả.
Năm 2015, khi Barack Obama chuẩn bị đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bằng một quốc yến tại Nhà Trắng, Donald Trump khi ấy còn là ứng viên tổng thống, chê Obama quá mềm, thậm chí nói là “ngu ngốc”!
Trump nói đại ý rằng ông ta chỉ cần cho ông ấy một chiếc hamburger McDonald’s rồi ngồi xuống bàn để “làm việc”.
Ấy vậy mà 11 năm sau…
Hôm qua, gần 50 cơ quan báo chí và tổ chức truyền thông, trong đó có Reuters, AP, Fox News, ABC, CBS, NBC, NPR, Bloomberg, New York Times, Washington Post… cùng ký amicus brief ủng hộ CNN, MS NOW và Politico.
Ba kênh truyền thông này đã kiện chính quyền Trump về lệnh cấm báo chí vào Nhà Trắng.
Cùng ngày diễn ra phiên tranh luận tại tòa liên bang. Phía chính quyền Trump nói quyền vào Nhà Trắng là “đặc quyền, không phải quyền” và viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Phía các hãng truyền thông cho rằng họ bị trừng phạt vì cách đưa tin mà Tổng thống không thích.
Ngày 239/2026, bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc (LHQ) ở New York, khi Tổng thống Ukraina Zelensky cùng đoàn và lực lượng bảo vệ rời khu vực LHQ, một phóng viên Nga liên tục hỏi ông: “Khi nào đến Moscow?”
Zelensky quay lại và đáp bằng tiếng Nga: “На ракете, блядь!”- “Na rakete, blyad!”. Dịch sát khẩu khí: “Bằng tên lửa, đ** mẹ!”
Người hỏi được xác định là Valentin Bogdanov của kênh truyền hình nhà nước Nga Rossiya-1; ông ta hỏi nhiều lần chứ không phải chỉ một lần rồi bỏ đi.
Moscow lại bốc cháy!
Lần này không chỉ là vài hình ảnh drone bay trên bầu trời thủ đô Nga rồi biến mất.
Ngày 20/09, trong cuộc tấn công bằng drone quy mô rất lớn của Ukraine, những đám cháy lại xuất hiện ở Moscow và vùng phụ cận. Đáng chú ý nhất là Nhà máy lọc dầu Moscow.
Có lẽ hôm nay Nhà Trắng vừa có một màn “tự biên, tự diễn” khá đặc biệt.
Sau khi chính quyền Trump cấm CNN, MS NOW và Politico tiếp cận Nhà Trắng, hệ thống truyền hình White House TV pool - vốn chia sẻ hình ảnh các hoạt động của Tổng thống cho các đài lớn - đã đình chỉ hoạt động. Đáng chú ý, ngay cả Fox News cũng tham gia quyết định không cử người thay CNN trong pool.
Rồi đến màn trớ trêu xảy ra, “dở khóc dở cười”!
Sau khi Nhà Trắng ngăn CNN thực hiện nhiệm vụ trong nhóm phóng viên truyền hình tháp tùng Tổng thống (TV pool), một chuyện gần như chưa từng thấy đã xảy ra. Fox News - đúng, là Fox News - tuyên bố sẽ không đưa tin về những sự kiện được chỉ định dành cho TV pool.
Bryan Boughton, Trưởng văn phòng Fox News tại Washington, thông báo rằng bắt đầu từ hôm nay, TV pool sẽ không thực hiện nhiệm vụ tại những sự kiện của Tổng thống được phân công cho pool. Và quan trọng nhất: sẽ không có một nhóm phóng viên thay thế nào được thành lập.
Điều đáng nói hơn nữa là ABC, CBS và NBC cũng không đứng ra nhận nhiệm vụ thay thế CNN. Nói cách khác, bốn mạng truyền hình lớn còn lại không ai chịu bước vào chỗ trống mà Nhà Trắng vừa tạo ra.
