Lê Diễn Đức - Nguy cơ chiến tranh tiêu hao

Cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã sắp hết tuần thứ hai, và cục diện đang diễn ra khác khá xa so với những gì nhiều người từng dự đoán.

Trong cuộc xung đột 12 ngày trước đây (13/06/2025-24/06/2025) dù nhiều cơ sở hạt nhân bị tấn công, Iran vẫn cố kiềm chế trả đũa trực tiếp vào lực lượng Mỹ, dường như để tránh một cuộc đối đầu toàn diện. Nhưng lần này mọi thứ đã khác.

Các đợt không kích của Mỹ và Israel đã gây thiệt hại nặng nề cho nhiều mục tiêu chiến lược của Iran, đặc biệt là các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân như Natanz và Fordow. Tuy nhiên, việc phá hủy các cơ sở này không đồng nghĩan Iran đã bị khuất phục.

Lê Diễn Đức - Nghịch lý chiến lược ở Trung Đông: Mỹ nhờ Ukraine

Có vẻ rất khó tin: Mỹ, siêu cường với Patriot, THAAD, và hàng loạt hệ thống phòng không trị giá hàng triệu USD mỗi quả, giờ đây lại đã phải chính thức nhờ đến Ukraine gửi chuyên gia và UAV đánh chặn rẻ tiền để bảo vệ các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông trước UAV Iran.

Một chiếc Shahed của Iran giá chỉ vài chục nghìn USD, nhưng bắn hạ bằng Patriot tốn cả triệu đô la – một nghịch lý chi phí quá tốn kém khiến các chuyên gia quân sự phải trầm trồ.

Ukraine đã phát triển được giải pháp chống UAV hiệu quả và kinh tế sau hàng nghìn UAV của Nga/ Iran bị hạ trong chiến tranh, và bây giờ Mỹ lại phải “học lại” kinh nghiệm này.

Lê Diễn Đức - Một phán quyết lịch sử

Hôm nay, tôi thực sự nhẹ lòng khi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết chặn lại phần lớn các mức thuế quan do Donald Trump đơn phương áp đặt dựa trên quyền khẩn cấp kinh tế.

Tòa xác định rằng việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế trên quy mô lớn toàn cầu là vượt quá thẩm quyền mà Quốc hội trao cho tổng thống.

Nói cách khác: Quyền đánh thuế là quyền hiến định của Quốc hội, không phải công cụ mà hành pháp có thể tùy nghi sử dụng.

Lê Diễn Đức - The New Yorker: Một con số sững sờ

Trong một bài điều tra dài, The New Yorker cho rằng giá trị lợi ích kinh doanh mà Donald Trump và gia đình thu được trong thời gian ông nắm quyền đã tăng vọt, lên đến mức tính bằng nhiều tỉ đô la.

Và thế là người ta chợt nhớ lại một chi tiết từng khiến rất nhiều người, trong đó có tôi cảm phục: Ông Trump tuyên bố từ chối nhận lương tổng thống.

Nghe rất đẹp. Rất “vì nước quên thân”.

Lê Diễn Đức - Chúc mừng chiến thắng của bà Takaichi!

Tin đảng của bà Sanae Takaichi thắng lớn trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản làm tôi vui một cách rất đặc biệt. Không chỉ là một kết quả chính trị, mà là một cảm xúc sâu hơn, cảm giác thế giới này vẫn còn những quốc gia và những nhà lãnh đạo đứng về phía lẽ phải.

Liên minh giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin) đã chính thức vượt ngưỡng 2/3 số 465 ghế tại Hạ viện. Theo Điều 59 của Hiến pháp, quyền đa số 2/3 cho phép bà Takaichi có thể thông qua mọi dự luật và ngân sách. Trong trường hợp Thượng viện phản đối, Hạ viện vẫn có thể bỏ phiếu lần hai để vượt qua. Các đảng đối lập sẽ gần như không còn tiếng nói trọng lượng trong việc ngăn chặn các chương trình nghị sự của Chính phủ.

Tôi quý trọng bà Takaichi không chỉ vì chiến thắng, mà bởi đường lối rõ ràng và lập trường vững vàng của bà trong một thời điểm đầy sóng gió địa chính trị.

Lê Diễn Đức - Ảnh Putin trong Nhà Trắng và một nước Mỹ lạ lùng

Không phải lúc nào “trang trí” cũng chỉ đơn thuần là trang trí. Đôi khi nó là thông điệp, và không phải là một thông điệp nhỏ.

Chính quyền của Donald Trump vừa treo một bức ảnh có ông và Tổng thống Nga Vladimir Putin ngay trong Nhà Trắng, ở khu tiền sảnh nối giữa Cánh Tây với nơi ở của tổng thống. Điều đáng nói: bức ảnh này được treo phía trên ảnh gia đình ông Trump - ảnh ông với cháu gái mình. 

Ảnh này được chụp tại hội nghị Alaska tháng 8/2025 - hội nghị Mỹ-Nga đầu tiên kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 và đánh dấu khi Trump đã chủ động đón tiếp Putin trên thảm đỏ, thậm chí mở cửa đón ông ta vào phòng họp. 

Lê Diễn Đức – Thời cuộc đảo điên !

 

Reuters cho biết : Không có dấu hiệu thỏa hiệp nào đạt được tại cuộc họp hôm qua ở Abu Dhabi, Mỹ và Nga đang gây sức ép buộc Ukraine từ bỏ Donbas của mình.

Thật vô lý đến trơ trẽn và bỉ ổi, đất của người ta mà lại ép từ bỏ để giao cho quân ăn cướp !

Một đế chế tiềm lực quân sự, binh lính mạnh gấp nhiều lần mà suốt 4 năm không chiếm nổi vùng Donbas không đáng xấu hổ và nhục nhã sao ?

Lê Diễn Đức - Gấu Nga khổng lồ không đè bẹp nổi Ukraina !

 

Mở đầu cuộc chiến, Ukraina phụ thuộc nặng vào vũ khí phương Tây, nhưng chiến tranh kéo dài đã buộc họ phải thay đổi. Họ không thể ngồi trông chờ mãi vào quyết định chính trị của đồng minh, không thể chờ vũ khí đắt tiền, số lượng ít, không thể đánh theo khuôn mẫu NATO vốn thiết kế cho chiến tranh ngắn.

Ukraina mở cửa hoàn toàn cho doanh nghiệp tư nhân, startup công nghệ, kỹ sư dân sự, nhóm sáng chế bán quân sự. Nhà nước không giữ độc quyền sáng tạo, mà trở thành “bà đỡ” cho sáng tạo.

Ukraina không chạy đua UAV “xịn” như Mỹ hay Israel, mà chọn con đường khác : UAV FPV giá 300–1.000 USD, sản xuất hàng loạt, thay đổi thiết kế liên tục theo từng tuần.

Lê Diễn Đức - Chính trị cơ hội

Hôm 22/01, hạ thấp vai trò binh sĩ NATO ở Afghanistan, ông Trump nói họ chỉ “đứng phía sau tiền tuyến”.

Hôm 24/01, sau khi Anh và các nước châu Âu phản ứng dữ dội, ông lập tức quay sang ca ngợi quân đội Anh là “những chiến binh vĩ đại”.

Không xin lỗi. Không đính chính. Chỉ đổi giọng.

Lê Diễn Đức - Không có chuyện Mỹ “lấy được Greenland mà không tốn một cắc”

 

Tại diễn đàn Davos, ông Trump lải nhải về việc sau khi Thế Chiến 2 kết thúc, bày tỏ sự hối tiếc là Mỹ đã trao trả Greenland cho Đan Mạch và phàn nàn Đan Mạch “không biêt điều”, rằng Mỹ đã bảo vệ Greenland bằng tiền bạc và sinh mạng. Thực tế như thế nào ?

Trong Thế chiến II, khi Đan Mạch bị Đức quốc xã xâm chiếm vào tháng 4/1940, vùng lãnh thổ Greenland (một thuộc địa của Đan Mạch) đứng trước nguy cơ bị Đức khai thác như một bàn đạp chiến lược ở Bắc Cực. Đan Mạch không thể tự bảo vệ đảo này, nên Chính quyền Đan Mạch lưu vong ở Washington phải ra quyết định quan trọng : ký thỏa thuận cho Mỹ đảm nhiệm phòng thủ Greenland thay mặt Vương quốc Đan Mạch.

Sau khi thỏa thuận được ký vào 9 tháng 4 năm 1941 (đại sứ Henrik Kauffmann đại diện Đan Mạch tại Mỹ chấp thuận cho quân Mỹ bảo vệ Greenland), Mỹ tiến hành xây dựng các căn cứ không quân và hải quân rộng khắp đảo.

Lê Diễn Đức - Trump ở Davos : Khi giọng điệu dịu đi, nhưng tham vọng không hề đổi

 

Tại Davos, Donald Trump xuất hiện với một gương mặt khác : Bớt gào thét, bớt khiêu khích, nói năng có vẻ mạch lạc và “hợp lý” hơn thường ngày. Ông khẳng định sẽ không chiếm đoạt Greenland bằng vũ lực, mà muốn “mua lại” như nước Mỹ từng làm trong lịch sử.

Nghe qua, nhiều người có thể thở phào : Trump đã biết kiềm chế. Nhưng nếu lắng nghe kỹ, vấn đề không nằm ở giọng nói, mà ở tư duy quyền lực phía sau những lời nói đó.

Trump vẫn lặp lại luận điểm cũ : Hoa Kỳ là trung tâm của thế giới, khi Mỹ đi lên thì cả thế giới đi lên, và khi Mỹ suy yếu thì các nước khác cũng không thể đứng vững. Đó là một phần sự thật. Nhưng ông không nói về hợp tác, mà nói về sự phụ thuộc. Không phải “chúng ta cùng thịnh vượng”, mà là “các anh đi theo tôi”.

Lê Diễn Đức - Hội đồng "Hòa bình" và ngôn ngữ của kẻ bắt nạt

Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa áp mức thuế lên tới 200 % đối với rượu vang và champagne Pháp - con đường xuất khẩu quan trọng của nền nông nghiệp Pháp - nếu Tổng thống Pháp Emmanuel Macron không chịu tham gia “Hội đồng Hòa bình Dải Gaza” (Board of Peace) do ông Trump đề xuất nhằm giải quyết các xung đột toàn cầu.

Khi được hỏi, ông Trump nói rằng: “Tôi sẽ đánh thuế 200% lên rượu vang và champagne của ông ấy, và ông ấy sẽ tham gia, nhưng ông ấy cũng không bắt buộc phải tham gia.”

Hội đồng Hòa bình Gaza là một cơ chế do chính Donald Trump tự đề xuất và tự lập ra. Nó không phải là nghĩa vụ quốc tế, không phải nghị quyết của Liên Hiệp Quốc, càng không phải một hiệp ước đa phương ràng buộc. Vì vậy, về nguyên tắc, bất kỳ quốc gia nào tham gia hay không đều hoàn toàn dựa trên sự tự nguyện.

Lê Diễn Đức - Trump: Trùm lèo lái sự thật

Vào Chủ nhật, Trump đã viết một lá thư cho thủ tướng Na Uy, Jonas Gahr Støre. Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng đã phân phát nội dung lá thư cho các đại sứ nước ngoài tại Washington. Phía Na Uy đã xác nhận rằng lá thư đó là thật.

Đây là nội dung lá thư gốc:

“Kính gửi Jonas, Xét thấy đất nước của ông đã quyết định không trao cho tôi giải Nobel Hòa bình vì đã chấm dứt 8 cuộc chiến tranh TRỞ LÊN, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ phải chỉ nghĩ đến Hòa bình nữa, mặc dù điều đó sẽ luôn là ưu tiên hàng đầu, nhưng giờ đây tôi có thể nghĩ đến những gì tốt và phù hợp cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Lê Diễn Đức - Nước Mỹ sẽ ra sao?

Vào năm 1946 Tổng thống Mỹ Harry S. Truman chính thức đề nghị mua Greenland với 100 triệu USD (vàng) nhưng Đan Mạch từ chối. Tuyệt nhiên lúc bấy giờ không có một lời đe dọa nào, không có áp lực kinh tế, không đụng đến chủ quyền bằng lời lẽ thô bạo.

Ngay cả Ngoại trưởng William H. Seward (thế kỷ 19), sau khi mua Alaska của Nga, Seward nghiên cứu khả năng mở rộng ảnh hưởng tại Bắc Cực, trong đó có Greenland và Iceland. Cuối cùng chỉ dừng ở mức nghiên cứu chiến lược, không có đề nghị gì với Đan Mạch, còn Quốc hội Mỹ không mấy mặn mà, nên ý tưởng chết yểu.

Đây là tư duy của mước Mỹ “mở rộng lãnh thổ” theo kiểu của thế kỷ 19, bằng con đường ngoại giao cổ điển, mua bán sòng phẳng, dựa trên đồng thuận, không phải bằng xâm chiếm hay cưỡng ép.

Lê Diễn Đức - Thuế quan của Trump với 8 nước châu Âu và hệ quả thực tế

Khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp thuế 10 % và có thể nâng lên 25 % đối với 8 quốc gia châu Âu phản đối tham vọng kiểm soát Greenland, câu hỏi đặt ra không chỉ là thiệt hại kinh tế bao nhiêu, mà là: Liệu các quốc gia này có sẵn sàng đánh đổi lập trường và nguyên tắc để tránh đau kinh tế hay không?

Châu Âu không phải một khối đồng nhất. Mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ, sức chịu đựng kinh tế và tính toán chính trị của từng nước rất khác nhau.

I. Bốn nước Bắc Âu: Đủ giàu, đủ vững để chịu đau

Lê Diễn Đức - Trump công bố áp thuế nhằm gây sức ép cho kế hoạch chiếm Greenland

Ngày 17/01/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 10 % lên tất cả hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu (Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan) bắt đầu từ 01/02/2026. Và có thể tăng lên 25 % từ 01/06/2026 nếu các nước này không đồng ý với đề nghị để Mỹ mua hoặc kiểm soát Greenland. 

Ông Trump lý giải đây là biện pháp nhằm buộc các nước “hợp tác” với Mỹ về vấn đề này. Tuyên bố này nhanh chóng làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa Washington và các đồng minh trong NATO và EU.

Người dân Đan Mạch và Greenland đã xuống đường biểu tình hàng loạt, với khẩu hiệu “Greenland không phải để bán”, phản đối ý tưởng kiểm soát lãnh thổ này bằng gây sức ép hay cưỡng ép.

Lê Diễn Đức – Iran : Khi thế giới chỉ đứng xem

 

Cuộc cách mạng của người dân Iran không thất bại vì họ hèn nhát.

Nó thất bại vì thế giới chỉ nói mà không làm.

Hàng triệu người Iran đã xuống đường, đối diện súng đạn, nhà tù, giá treo cổ của thần quyền Ayatollah. Phụ nữ tháo khăn trùm đầu, thanh niên hô khẩu hiệu tự do, những con người bình thường chọn đối mặt với cái chết thay vì sống quỳ gối. Nhưng đổi lại, họ chỉ nhận được những gì ?

Lê Diễn Đức – Bầu cử giữa kỳ 2026 : Cuộc trưng cầu dân ý về Donald Trump

Theo Cook Political Report – một trong những tổ chức phân tích bầu cử uy tín và phi đảng phái nhất nước Mỹ – bức tranh Hạ viện trước thềm bầu cử giữa kỳ 2026 đang cho thấy những chuyển động đáng chú ý.

Không phải là sự trỗi dậy mạnh mẽ của Đảng Dân chủ, mà là sự xói mòn đều đặn và có hệ thống đối với phe đang cầm quyền.

Cook ghi nhận rằng khoảng 18 ghế Hạ viện đã được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho Dân chủ, chủ yếu tại các khu vực ngoại ô, trung dung, nơi cử tri độc lập và tầng lớp trung lưu đóng vai trò quyết định. Đáng chú ý, để giành lại đa số, Đảng Dân chủ chỉ cần lật thêm vài ghế nữa, trong khi Đảng Cộng hòa – nếu muốn giữ Hạ viện – sẽ phải thắng áp đảo phần lớn các cuộc đua sít sao, một yêu cầu ngày càng phi thực tế trong bối cảnh hiện nay.

Lê Diễn Đức – Từ một lời khen Zelensky, nhìn rõ cái tôi quyền lực của Donald Trump

 

Khi Tướng Keith Kellogg - một cựu tướng ba sao, là đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump về Ukraina - phát biểu rằng Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky là một nhà lãnh đạo “cứng rắn, ngoan cố, có chính kiến riêng, không ngại nói thẳng và biết sử dụng truyền thông”. Ông hẳn không nghĩ rằng câu nói tiếp theo của mình lại trở thành mồi lửa cho một cơn giận dữ mang màu sắc rất… cá nhân.

Kellogg nói thêm một câu tưởng như chỉ mang tính so sánh lịch sử : “Ở Hoa Kỳ, chúng ta chưa từng thấy một nhà lãnh đạo nào như ông ấy kể từ thời Abraham Lincoln.”

Ông nói điều đó trong bối cảnh bàn về lãnh đạo thời chiến - một tổng thống đứng giữa sinh tử của quốc gia, phải giữ vững tinh thần dân tộc, huy động ý chí kháng cự và sử dụng truyền thông như một công cụ sống còn.

Lê Diễn Đức - Venezuela hậu Maduro vẫn còn là ẩn số

Nicolas Maduro bị Mỹ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự lớn và sẽ sớm đối mặt với cáo buộc chủ yếu của Bộ Tư Pháp Mỹ về khủng bố ma túy.

Bất chấp góc độ phân tích và quan điểm về chiến dịch của Mỹ, thì những người yêu chuộng dân chủ trên toàn thế giới cũng mừng vui trước sự kiện này, vì thấy một cơ hội mới sẽ đến với nhân dân Venezuela sau nhiều thập niên sống trong một xã hội ngột ngạt và nghèo đói bởi hệ thống độc tài từ Hugo Chávez đến Nicolas Maduro, khiến gần 8 triệu người đã phải bỏ đất nước ra đi tìm cuộc sống ở khắp nơi.

Nhưng Venezuela hậu Maduro sẽ ra sao vẫn còn là ẩn số.