Phúc Lai - Một vài cái nhìn về tình hình thế giới mấy ngày qua & Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 15/04/2026

1. Magyar thắng cử cách đây hai ngày (13/04/2026) là một cơn địa chấn tại Budapest

Ngày 28/02, đúng hôm Trump tiến hành chiến dịch Epic Fury, do nhận được đề nghị của quần chúng nên tôi đã viết bài nhận xét về vụ Orbán của Hungary chặn gói vay 90 tỉ Euro của EU cho Ukraine. 

Hôm đó tôi đã cho rằng, cú “đường ống dầu Druzhba” từ Ukraine như một cú knock out tặng Orbán, và đương nhiên là đòn hỗ trợ cực kỳ quý giá cho phe đối lập Hungary. Cho đến thời điểm đó, Orbán luôn luôn hành xử như một kẻ thù đúng nghĩa của Ukraine.

Với đòn này, Ukraine giúp đối lập Hungary đánh vào chiến lược “năng lượng giá rẻ” của Orbán, khi đó tôi ngờ rằng, đương kim Thủ tướng Hungary sẽ mất một lượng phiếu lớn từ những người trung lưu và thu nhập thấp vì không hóa giải được ngay lập tức.

Lê Diễn Đức - Giới trẻ Hungary sau bầu cử

Đọc bài “Hai nửa Hungary và một bầu không khí mới” của Rácz Dávid nói về cảm nhận của giới trẻ Hungary sau bầu cử vừa rồi, khiến tôi có nhiều suy ngẫm.

“... Có hai nước Hung nhìn thẳng vào mắt nhau với vẻ đầy thách thức... 2,5 triệu người đang cảm thấy mình thất bại. Không phải đảng Fidesz thua – mà chính họ thua. Thế giới của họ, sự an toàn của họ, niềm tin của họ đã bị giáng một cái tát. Và giờ đây họ đang giận dữ. Hoặc buồn bã. Hoặc sợ hãi.”

“Còn phía bên kia? 3,3 triệu người đang ăn mừng. Nhưng trong lúc ăn mừng, luôn có một sự cám dỗ – loại cám dỗ nguy hiểm nhất: "Đấy thấy chưa, đã bảo mà!".

Lê Diễn Đức - Hungary Victory : Kéo cả châu Âu về phía trước !

 

Chiến thắng của Péter Magyar trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự thay đổi chính phủ.

Đây là một sự kiện tái cấu trúc chính trị cấp khu vực, với tác động trực tiếp tới cân bằng quyền lực trong Liên minh châu Âu và lan tới cả không gian chính trị xuyên Đại Tây Dương.

Sau hơn một thập kỷ cầm quyền của Viktor Orbán, Hungary đã chuyển từ vị thế “người phá nhịp” sang khả năng trở thành một tác nhân đồng thuận trong EU. Sự chuyển dịch này diễn ra thông qua ủy quyền dân chủ quy mô lớn, khi Tisza giành được đa số hiến pháp (2/3) trong quốc hội mới.

Thọ Nguyễn - Tại sao Hungary và Ba-Lan ?

 

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954.

Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973 bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia ủy ban kiểm soát quốc tế hiệp định Paris ICCS {3]. Sự hiện diện của hai nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại Sài Gòn để lại khá nhiều câu chuyện thú vị.

Ai có thể tưởng tượng rằng trước tháng tư 1975, máy bay TU-154 của hãng hàng không Malrev hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, đỗ bên cạnh các máy bay của Air America hay Air Vietnam, rằng đã có người Sài Gòn được các cô tiếp viên Hungary mời uống đồ giải khát? Ông bán phở ở gần khách sạn Catinat (Đường Nguyễn Huệ) đâu có biết rằng bà đầm hay ghé ăn phở lại là cô sĩ quan cộng sản Malgorzata từ thành Varsovie xa lạ.

Lê Diễn Đức – Hungary : Love Return

 

Tôi yêu mến Hungary – một đất nước xinh đẹp với hơn 10 triệu dân, có thủ đô Budapest kiều diễm bên dòng sông Danube.

Tôi đến Hungary lần đầu năm 1973, trên hành trình trốn chạy từ Ba Lan qua Nam Tư (cũ), chỉ kịp ngắm nhìn đất nước này qua ô cửa sổ con tàu.

Lần thứ hai là năm 1989 – thời khắc Ba Lan và Hungary đang chuyển mình đoạn tuyệt với chế độ cộng sản. Khi thăm Budapest, tôi có cảm giác Hungary khi đó mức sống khá hơn Ba Lan : Hàng hóa phong phú, nhiều thứ sang trọng, trong khi Ba Lan vẫn còn thiếu thốn.

Nguyễn Ngọc Chu – Tài năng không đợi xếp hàng

 

1. Chúc mừng tuổi trẻ Hungary

Hungary có diện tích khoảng 93.000 km2 với dân số khoảng 9,6 triệu người, nhưng cuộc bàu cử ngày 12/04/2026 đã làm “náo động” thế giới.

Không chỉ toàn bộ Liên Âu, mà các siêu cường Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc đều hướng về Budapest đợi chờ kết quả. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cử Phó tổng thống JD Vance sang Budapest để vận động tranh cử cho Viktor Orbán. Ngay tại Việt Nam cũng không ít người quan tâm đến kết quả ở Hungary, có thể hơn cả bầu cử ở quê hương.

Dư luận và truyền thông quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc bầu cử ngày 12/04/2026 của Hungary, bởi lẽ kết quả bầu cử sẽ quyết định con đường tiếp theo của nước này : Gắn bó với quỹ đạo chung của văn minh châu Âu, hay tiếp tục theo đuổi đường lối đối đầu của Viktor Orbán, thân Putin và ngày càng rời xa Liên Âu. Dưới sự dẫn dắt của Viktor Orbán, Hungary có xu hướng tập trung hóa quyền lực.

Tạ Duy Anh - Orban về làm người tử tế

Chưa khi nào lãnh đạo các đối thủ địa chính trị và ý thức hệ chính trên sân khấu quyền lực thế giới, lại cùng xúm vào hăng hái hậu thuẫn Viktor Orban một cách nhiệt thành và công khai đến vậy.

Nga đổ ra hàng đống tiền cho việc thao túng tâm lý cử tri Hung và tuyên truyền ủng hộ đảng của ông Orban. Mỹ cử hẳn phó tổng thống đến vận động trực tiếp, mang theo băng ghi âm ca ngợi Orban của ông Trump.

Trung Quốc, như mọi khi, che nửa mặt, hậu thuẫn ngầm đảng Fidesz nhưng sẵn sàng áp dụng thuyết mèo trắng, mèo đen phiên bản ngoại! Cả ba tìm thấy mục tiêu chung là phá hủy châu Âu!

Lê Học Lãnh Vân - Hungary đã chọn châu Âu

Cuộc bầu cử Hungary đã chọn ra vị thủ tướng mới thay thay thủ tướng Viktor Orbán, người đã giữ vị trí này mười sáu năm qua.

Thủ tướng Viktor Orbán đã đưa Hungary thành con ngựa thành Troy mai phục trong lòng Liên Âu. Ông cũng được xem là cánh tay nối dài của Putin khi Putin xé bỏ mọi quy định của Liên Hiệp Quốc và mọi quy định của tiêu chuẩn sống đạo đức, nhân ái, tấn công các cơ sở dân sự và tàn sát người Ukraine!

Ông đã phớt lờ tương lai bất định và hiểm nghèo của Liên Âu nếu Ukraine thất bại trước Nga, một công đồng Liên Âu mà Hungary đang là thành viên hưởng lợi rất nhiều.

Bông Lau - Chiến thắng bên dòng Danube

Cả tháng hơn bận rộn hỏng có thời gian đi bắn. Chiều Chủ Nhật mang đống chó lửa đi nã, ra lúc 5 giờ bật điện thoại kiểm tra tin tức Hungary thì thấy niềm zui thành sự thật.

Giữ lời hứa ghé siêu thị tìm mua chai champagne. Có thể nói đây là lần đầu tiên mua champagne nên không phân biệt được champagne và rượu vang. Hỏi hai người khách đi chợ họ cũng mù tịt. Cuối cùng níu áo một cha mần ziệc trong siêu thị. Chả mổ mổ điện thoại tìm rồi chỉ khu bán champagne.

Ngạc nhiên khi thấy champagne California chỉ có 7 đô la. Mình không thể bần tiện mua chai champagne 7 đô la để chia zui với một dân tộc. Phải kiếm chai mắc tiền hơn mới được. Cuối cùng kiếm được chai champagne của Ý, hàng xóm của Hungary, giá 14 đô.

Nguyễn Thông - Hungary (1)

Lứa chúng tôi sinh giữa thập niên 1950 ở miền Bắc khi độ tuổi nhi đồng tinh quẩn quanh làng xã, nếu hiểu biết mở mang tí chút cũng chỉ phạm vi huyện, tới tỉnh/thành quê mình là hết mức. Ếch ngồi đáy giếng. Bầu trời chỉ to bằng miệng giếng. Bé tí, biết nhiều cũng chả để làm gì, lấy ai chăn trâu cắt cỏ.

Rồi học lên tới cấp 2, ngoài chuyện hai miền Bắc - Nam đánh nhau ngày nào cũng được nghe trên đài truyền thanh (kênh thông tin duy nhất, bởi báo giấy chỉ dành cho cán bộ ủy ban), biết thêm thế giới có hai phe.

Phe tư bản thực dân đế quốc do Mỹ, Pháp, Anh cầm đầu, được tóm lại ở mấy từ: bóc lột, xâm lược, chiến tranh, giãy chết, phi nghĩa. Tố Hữu viết “Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng/Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người”, rất kinh.

Bầu cử Quốc hội Hungary : Péter Magyar chiến thắng trước Viktor Orbán

(Libération12/04/2026) Sau 16 năm cầm quyền, đảng Fidesz khiến đất nước trở thành phi tự do, đã bị cử tri trừng phạt ngày Chủ nhật này.

Đó là việc hầu như bất khả, nhưng đã làm được. Péter Magyar sẽ trở thành  tướng Hungary. Đảng Tisza của ông đã thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày Chủ nhật, vượt xa đảng Fidesz của Viktor Orbán - người đã sớm nhìn nhận thất bại. Người gợi cảm hứng cho cực hữu châu Âu sẽ phải rời ghế sau 16 năm nắm quyền liên tục và theo xu hướng độc tài. 

Với 68,8 % số phiếu bầu và 138 trên 199 ghế trong Quốc hội (theo kết quả vẫn chưa đầy đủ dựa trên 96 % số phiếu đã được kiểm), Tisza thậm chí còn giành được đa số tuyệt đối hai phần ba, giúp ông có thể đảo ngược các cải cách Hiến pháp gây tranh cãi của Fidesz.

Lâm Bình Duy Nhiên - Âu châu vẫn tiếp tục là cái nôi của dân chủ và nhân bản

Orban đã gọi điện chúc mừng Magyar trước khi có kết quả chính thức. Đó là một tín hiệu đáng mừng của nền dân chủ tại Âu châu.

Không chụp mũ gian lận, không nguyền rủa hay mạt sát đối thủ. Tương lai và vận mệnh dân tộc vẫn vượt lên trên các lập trường chính trị hay đảng phái. Suy cho cùng, Âu châu vẫn chưa “già cỗi” đến mức để bọn “dân chủ thổ tả” tàn phá và làm băng hoại các giá trị…đạo đức!

Bầu cử tự do là vận mệnh sống còn của một dân tộc. Chấp nhận kết quả bầu cử, dẫu thất bại có đớn đau, cũng là thước đo cho sự trưởng thành và chín chắn của một dân tộc.

Trần Trung Đạo - Suy nghĩ bên quảng trường Anh Hùng ở Budapest, Hungary

Nhân cuộc bầu cử quốc hội Hungary hôm nay, qua đó đảng "Hungarian Civic Alliance" do Thủ tướng Viktor Orban lãnh đạo bị đảng "The Respect and Freedom Party" do Peter Magyar lãnh đạo đánh bại, nhớ lại bút ký khi đứng bên Quảng trường Anh Hùng của Hungary trong một lần thăm viếng nơi này nhiều năm trước.

Nếu tính theo dân số chưa tới 10 triệu người và địa lý không cận biển, Hungary chỉ là một nước nhỏ. Tuy nhiên vì là thành viên quan trọng của nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Châu Âu (European Commission), NATO v.v...nên lãnh đạo Hungary có tiếng nói mạnh trong bang giao quốc tế. 

Chẳng hạn Hungary làm chậm đơn gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển, cũng như mở rộng quan hệ với Putin và Tập Cận Bình. Sự thay đổi trong chánh phủ Hungary chắc chắn sẽ dẫn tới nhiều thay đổi trong chính trị Châu Âu.

Bí ẩn ở Hoàng Sa : Trung Quốc mở rộng đảo nhân tạo trước sự im lặng của Mỹ

Đăng ngày: 12/04/2026  

The Economist nói về « Một bí ẩn trên biển : Trung Quốc có thể đang xây dựng một căn cứ không quân mới rất quy mô » tại Hoàng Sa. Nhưng các nhà phân tích đặt nghi vấn về lịch trình và địa điểm. Vì sao lại chọn Đá Hải Sâm, và tại sao Hoa Kỳ im lặng ?  

Hoàng Sa : Bất ngờ vì sau một thập niên, Trung Quốc lại bồi đắp đảo

Từ tháng 10/2025, Trung Quốc đã biến một bãi cát hoang vắng ở Biển Đông thành một đảo san hô rộng 600 hecta. Phát ngôn viên bộ ngoại giao Trung Quốc nói rằng dự án khổng lồ này « nhằm cải thiện điều kiện sống và làm việc trên các đảo và phát triển kinh tế địa phương », nhưng tuần báo Anh cho là lời biện bạch này không hợp lý chút nào. Theo số liệu của chính Bắc Kinh, tất cả các đảo nhỏ ở Biển Đông chỉ có không quá 2.000 công dân nước này sinh sống (chưa kể hàng ngàn binh lính). Gần như tất cả đều được Trung Quốc đưa đến nhằm khẳng định chủ quyền.

Đá Hải Sâm (Antelope Reef, Trung Quốc gọi là Linh Dương) bắt đầu trông giống một cách kỳ lạ với căn cứ không quân trên Đá Vành Khăn (Mischief Reef/Mỹ Tế) – một trong ba căn cứ lớn được xây dựng trong cơn sốt đảo nhân tạo từ 2013 đến 2015. 

Lâm Bình Duy Nhiên - Hungary sẽ xóa được những trang sử cực đoan mang tên Viktor Orban?

Chỉ có người dân Hungary mới có thể “tiễn đưa” Viktor Orban sau 16 năm cầm quyền. Cũng chỉ có người dân Hungary mới có thể khiến cho Putin và Trump mất đi một đồng minh quan trọng tại Âu châu!

Và cũng chỉ có 7,5 triệu cử trong nước và khoảng 0,5 triệu cử tri Hungary sống tại nước ngoài mới có quyền nói KHÔNG với chủ nghĩa dân túy tại Hungary, đồng thời khiến cho phong trào này bị một cú sốc cực lớn khi không còn nắm quyền lãnh đạo tại Hungary nữa.

Hy vọng mọi nỗ lực bệnh hoạn của Phó tổng thống Hoa Kỳ đều trở nên vô nghĩa, khi đã đích thân sang tận Budapest để ủng hộ Viktor Orban và đả kích châu Âu.

Bông Lau - Bầu cử ở Hungary

Ngài tổng thống Donald Trump gởi phó tổng thống JD Vance đến Hungary để giúp vận động cho thủ tướng Viktor Orban đang tranh cử nhiệm kỳ lần thứ 6. Cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào Chủ Nhật 12/04 này.

Phó tổng thống JD Vance lên án EU "đáng hổ thẹn" khi xen vào cuộc bầu cử này. Lời kết tội này cần phải được kiểm chứng. Nhưng rõ ràng là ngài JD Vance đang công khai vận động cho Viktor Orban.

Thử hỏi nếu ứng cử viên tổng thống Mỹ khi đi tranh cử mà có Tập Cận Bình, Vladimir Putin, hay Keir Starmer của Anh, Friedrich Merz của Cộng Hòa Liên Bang Đức v.v...đứng bên cạnh vỗ tay hoan hô, thì sẽ to chuyện nhá.

Tô Lâm và canh bạc cải cách của Việt Nam trong sóng gió toàn cầu

Đăng ngày: 05/04/2026  

Courrier International trích dịch bài viết của South China Morning Post nói về « Những tham vọng lớn lao của ông Tô Lâm ». Tổng bí thư đảng cộng sản Việt Nam tiến hành những cải cách sâu rộng, sau khi thăng tiến ngoạn mục. Trong khi Việt Nam nhắm đến mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao, thế giới bị cuốn vào những biến động lớn : Từ nghi vấn trục lợi quyền lực tại Mỹ đến nguy cơ leo thang chiến tranh Iran, cùng các toan tính địa chính trị của Israel, Trung Quốc. 

Việt Nam tăng tốc với những tham vọng hạ tầng khổng lồ

Courrier International cho biết nếu mọi việc ổn thỏa, sân vận động lớn nhất thế giới sẽ mọc lên ở ngoại ô phía nam Hà Nội trong chưa đầy ba năm tới. Sân Trống Đồng có thể tiếp đón 135.000 người là công trình chính của dự án một thành phố mới nhằm giãn dân khỏi thủ đô, với ngân sách 38 tỉ đô la. Vingroup, tập đoàn tư nhân lớn nhất nước hoạt động trong lãnh vực xe hơi và siêu thị, sẽ xây dựng với sự hỗ trợ hào phóng của Nhà nước, theo mô hình hợp tác công-tư.

 

Đối với ông Tô Lâm, đây chỉ mới là khởi đầu. Chính quyền của ông chuẩn bị chi mấy chục tỉ euro cho các dự án lâu nay bị đình trệ, nhất là các phi trường, tuyến đường sắt cao tốc, nhà máy điện nguyên tử. Sự tăng tốc xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp với « chủ trương vươn mình của dân tộc » mà đảng đề ra. Nhà nghiên cứu Lê Hồng Hiệp của Viện Yusof-Ishak ở Singapore xác nhận : « Nhiều dự án nằm im từ nhiều năm qua đã được kich hoạt ».

Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 28/02/2026

Hiện tại với cuộc chiến tranh ở Ukraine, đang nổi lên hai vấn đề chính.

Thứ nhất, liệu Putler có dụ khị được Mỹ của Trump với cái mồi nhử 12.000 tỉ đô-la hay không? Hôm trước, tôi thấy có bác đang cho rằng đây là một mồi nhử riêng với tên gọi là “gói Dimitriev”. Thực chất của nó là gì?

“Gói Dmitriev” lấy tên theo Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Tài sản Quốc gia Nga là một đề án kinh tế toàn diện mà Điện Kẩm-linh dùng để “a li mơi mơi” chính quyền Donald Trump, cụ thể là đem các nguồn tài nguyên ra dụ, gồm có:

Phó Đức An - Suýt chặt đầu rắn : Putin may mắn thoát chết vào tháng 5

 

Yuri Dashkin, chỉ huy một sư đoàn phòng không Nga, gần đây tiết lộ rằng chuyến thăm bằng trực thăng của Putin tới khu vực Kursk vào ngày 20 tháng 5 trùng với thời điểm cao điểm của lực lượng phòng không Nga trong việc đánh chặn một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn của Ukraine.

Truyền thông Nga đưa tin các sĩ quan thuộc lực lượng phòng không Nga tuyên bố rằng các máy bay không người lái của Ukraine đã cố gắng bay qua đường bay của trực thăng của Putin. Lực lượng phòng không Nga đã xuất kích và đẩy lùi cuộc tấn công. Mục tiêu của nó là Putin, người đang thị sát khu vực.

May mắn thay, vụ ám sát đã thất bại, nhưng khoảng cách gần như vậy thật đáng sợ. Mặc dù đoạn phim ghi lại vụ việc không được công bố, nhưng theo Tass và Bộ Quốc phòng Nga, đây không phải là một cuộc diễn tập, mà là một vụ ám sát thực sự.

Lê Diễn Đức – Dưới ánh đèn Budapest

 

Như tôi đã viết trong một bài cách đây hai ngày : Sau “kịch bản rải thảm đỏ” đón kẻ xâm lược Putin tại Alaska, ông Trump lại dự tính tạo ra một màn tiếp theo – “hòa bình cho Ukraina” – tại Budapest. Đó là quê hương của ông Orban, người suốt bao năm qua vẫn một mình chống lại 25 thành viên khác của EU trong mọi nghị quyết trừng phạt Nga hay hỗ trợ Ukraina.

Tôi đã nói rồi, cuộc gặp tại Budapest nếu diễn ra cũng sẽ vô ích.

Bởi kẻ cướp (Putin) thì muốn hợp thức hóa toàn bộ vùng Donbas – vùng mà ông ta dù đánh mãi vẫn không kiểm soát nổi – và thậm chí đã đưa thẳng vào hiến pháp Nga như một phần “chủ quyền lãnh thổ.” Còn người bị xâm lược (Ukraina) thì quyết không nhân nhượng, sẵn sàng chiến đấu đến cùng để giành lại phần đất bị cướp.