Hoàng Tư Giang - Một chuyện thú vị

 

Trong đời làm báo, tôi được gặp nhiều người thú vị và nghe nhiều câu chuyện hay. Nay kể lại cho các bạn một chuyện.

Năm 1980, khi kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm gần như đã thất bại sau những hào hứng của năm 1975, Tổng bí thư Lê Duẩn mời một nhóm trí thức, nhà nghiên cứu còn khá trẻ tới trao đổi về tình hình đất nước.

Trước cuộc gặp, một vị trí thức đề nghị : "Tổng bí thư đã mời chúng tôi góp ý thì xin mỗi người nói 10 phút và không ngắt lời." Tổng Bí thư đồng ý. Nhưng khi vị trí thức ấy phát biểu được vài phút, Tổng Bí thư lại chen ngang và nói liền một mạch khá lâu. Đợi ông nói xong, vị trí thức ấy bình tĩnh đáp : "Thưa Tổng Bí thư, Tổng Bí thư đã không giữ đúng cam kết."

Trương Châu Hữu Danh – Từ Lục Gia Khánh đến « Ngài trưởng khoa » : Khi trí tuệ đạt chuẩn…chuột chết

 

Nếu thế giới ngầm từng ghi nhận những màn “đổi đời” từ thanh niên nghèo máu liều thành trùm băng đảng, thì tại Việt Nam, một bộ phận giới có học cũng nhanh chóng tìm được vị trí của mình trong nền kinh tế vùng xám.

Nhìn từ hành trình của Lục Gia Khánh năm 2012 đến các “Ngài Trưởng khoa”, “Ngài Tiến sĩ” xuất hiện trong những đường dây tiền chất, phụ gia công nghiệp gần đây, có thể thấy tội phạm đã tiến hóa theo đúng hướng… tri thức hóa.

Vụ Lục Gia Khánh ở Đức Hòa, Long An từng gây chấn động vì cách vận hành rất “khoa học dân gian”. Nhóm này không nhập hàng cấm thành phẩm mà gom hàng ngàn hộp thuốc cảm chứa Pseudoephedrine (PE) từ các nhà thuốc, rồi dùng kiến thức hóa học để tách chiết thành chất cấm. Dụng cụ khi ấy rất thô sơ : can nhựa, bếp ga mini, nồi cơm điện và hóa chất mua dễ như mua rau ở chợ Kim Biên. (Cả nhà Khánh bị bắt, Khánh bị cách ly vĩnh viễn với xã hội).

Mai Quốc Ấn - Nói cái này sẽ đụng chạm “giới Viện” !

 

Viện cũng có nhiều loại, người trong Viện cũng có nhiều loại. Và Việt Nam cũng có nhiều Viện.

Nếu bạn nghe giới thiệu về các Viện trưởng, Viện phó, Viện sĩ thì cứ để đó. Bước tiếp theo là cần xem các “Viện nhân” có bao nhiêu bài báo khoa học quốc tế. Nếu có bài báo khoa học quốc tế thì là loại A, loại B hay loại C.

Và quan trọng là “Viện nhân” hay Viện có sáng chế không ? Có sáng chế thì sáng chế số bao nhiêu, công bố khi nào, ở đâu ? Bảo hộ sáng chế 10 năm hay 20 năm ?

Tạ Duy Anh - Đút lót tương lai

Tôi chỉ vinh hạnh được trực tiếp ngồi ngắm và nghe nhà thơ Xuân Diệu nói chuyện thơ đúng một lần, vào khoảng năm 1982, 1983 gì đó, tại Hội trường của Tổng công ty Sông Đà.

Tôi ấn tượng nhất thủ thuật ông "đuổi" khán giả nhưng thay vì hầm hầm ra về, mọi người cứ cười ngất ngư và càng kéo đến "bao vây" ông. Vì thế, chuyện sau đây tôi nghe kể lại, qua lời cố nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi mà tôi có dịp trò chuyện trọn một đêm giữa rừng Cao Phong (Hòa Bình cũ).

Lần ấy Ty Văn hóa tỉnh Vĩnh Phú mời Xuân Diệu lên nói chuyện thơ. Lúc ông bước vào hội trường, thì khán giả đã chật cứng. Hàng ghế đầu, như thường lệ, vẫn dành cho lãnh đạo tỉnh, cũng hết chỗ. Hôm đó cả bí thư và chủ tịch tỉnh cùng có mặt.

Huỳnh Ngọc Chênh - Giáo sư Tương Lai đã ra đi

Ông là một trí thức đáng kính luôn trăn trở với tình hình đất nước từ khi còn trẻ cho đến lúc tắt hơi thở vào sáng ngày hôm nay 30/04/2026.

Ông ở trong nhóm tư vấn của thủ tướng Võ Văn Kiệt và Phan Văn Khải. Những bài viết đóng góp và phản biện của ông xuất hiện thường xuyên trên báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên, sau này xuất hiện thường xuyên trên mạng xã hội.

Ông cũng nhiều lần tham gia cùng mọi người xuống đường biểu tình chống Trung Cộng quấy phá Biển Đông, thắp nhang tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ biên giới, Hoàng Sa, Trường Sa.

Lưu Trọng Văn - Xin hãy tin rằng…

 

Sớm nay gã đến lần cuối tiễn biệt giáo sư Tương Lai. Nhìn chân dung ông anh thân thiết gã không kìm được nước mắt. Ra một góc riêng rồi gã cứ vậy mím môi để khỏi làm động lễ tang.

Chị Tuyết Nga chủ Một thoáng Việt Nam ấn vai gã, sao khóc dữ vậy em? Gã im lặng. Thương và trọng quá con người ấy còn hơi thở cuối cùng cũng muốn dành cho Dân tộc, cho Đất nước mà ông luôn khát khao nhìn thấy Tương Lai.

Gã sao quên được, cứ buồn chuyện gì liên quan đến Đất nước ông đều gọi gã lại. Ông muốn gặp gã không phải vì ông muốn hỏi điều gì đó, mà vì ông biết mỗi lần gã chuyện trò với ông gã luôn đem đến ông những thông tin, nhận định mà ở đó niềm hy vọng về Tương lai tốt đẹp như cơn gió tươi lành. Gã biết và cả ông nữa, ông biết cái hy vọng ấy còn ngàn trùng gian truân thành hiện thực, nhưng ông vẫn muốn nghe để xoa dịu nỗi buồn, nỗi đau, nỗi ức uẩn của mình.

Phan Thanh Sơn Nam - Chuyện khu đất vàng Bách Khoa !

 

Chuyện một doanh nghiệp bất động sản đề xuất di dời Đại học Bách Khoa ra ngoại ô và quy hoạch lại khu đất vàng này làm dậy sóng dư luận những ngày vừa qua.

Thật ra, không phải đến bây giờ, mà đề án quy hoạch các Trường của Viện Đại học Saigon ra vùng ngoại ô đã được bắt đầu từ năm 1961, và là một phần trong quy hoạch tổng thể của Đô thành Saigon thời đó. Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, người thiết kế Dinh Độc lập, là người chịu trách nhiệm chính của bản quy hoạch Làng Đại học (ĐH) Thủ Đức.

Vì tình hình chiến sự, đề án này chỉ được thực hiện một phần, đó là hình thành Viện ĐH Bách Khoa Thủ Đức, thành lập năm 1973, trong đó Trường ĐH Kỹ thuật (Tên cũ là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ - thành lập năm 1957, và là ĐH Bách Khoa hiện nay) sáp nhập và trở thành một Trường thành viên của Viện ĐH này từ năm 1974.

Lưu Nhật Huy - Bách Khoa : Đất vàng hay di sản tri thức ?

Những ngày qua, hàng loạt tin nhắn trong Cộng đồng cựu sinh viên và nhiều người quen của tôi xôn xao trước thông tin về việc di dời hoàn toàn Đại học Bách Khoa TPHCM ra khỏi nội đô để “khai thác hiệu quả” khu đất 268 Lý Thường Kiệt. Trong đó, thậm chí còn có cả lời kêu gọi bảo vệ “thành trì 268".

Là một cựu sinh viên, giảng viên, và thành viên Ban đại diện Cựu sinh viên, tôi cũng ở trong một tâm trạng rất lẫn lộn.

Nhìn trên bản đồ quy hoạch, 14 hecta đất ấy là một “viên kim cương” giữa lòng Quận 10. Do đó, dư luận có quyền lo ngại về xung đột lợi ích khi đề xuất đến từ một tập đoàn bất động sản. May mắn rằng, ngày 09/03/2026 TPHCM đã sớm phản hồi khẳng định chưa có quyết định giao khu đất cho bất kỳ doanh nghiệp nào để làm dự án bất động sản.

Hoàng Nguyên Vũ - Kẻ trộm cắp và lừa đảo thì không thể nào đưa ra ngợi ca!

Bài viết "Con buôn gian trá được báo chí ca tụng như "nhà văn hóa" của tôi không nêu đích danh kẻ nào đó, đúng hơn là tôi chưa nêu vội. Kẻ nào có tật giật mình thì cứ việc, ai đồn đoán thế nào là quyền của mọi người.

Tôi sẽ không nói nếu tôi không biết rõ. Làng tranh nhỏ xíu, chẳng ai lạ gì con người này đâu. Nói thế để mấy "trí thức nhớn" muốn bênh cũng nên tem tém lại kẻo có ngày đội quần.

Nhiều "trí thức nhớn" nước mình, vốn quen nói những lời đao búa, vốn thích "đòi công bằng xã hội", vốn phê phán đủ thứ trong xã hội thể hiện mình "tinh hoa" - lập luận việc bà trùm tranh giả như sau:

Nguyễn Viện - Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Vài bữa nay, nhà thơ này được nhắc đến nhiều cùng bài thơ mới nhất của ông đăng trên tạp chí Viết và Đọc của Hội Nhà văn, "Không việc gì phải lắm lời".

Thật ra, theo tôi đây không phải là một bài thơ hay. Nhưng trong bối cảnh của một bầu khí chính trị rất chuyên chính hiện nay được thể hiện qua bộ phim Mưa đỏ và việc kết án tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, thì bài thơ "Không việc gì phải lắm lời" của Nguyễn Khoa Điềm là rất đáng trân trọng.

Ông Điềm đã tỏ ra là một nhà chính trị tỉnh thức và thực tế. Đó cũng là một thái độ lành mạnh của kẻ sĩ. Dũng cảm và chân thành.

Lưu Nhi Dũ - “Game over” với Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo

Chuyện đại sự, rất đại sự “một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa (SGK) tui cũng đã viết nhiều lần, thậm chí có loạt 3 bài đăng báo công khai ủng hộ chương trình này!

Rất tiếc Bộ Giáo dục-Đào tạo (GD-ĐT) đã không bảo vệ được quan điểm của mình, mà quan điểm này được hợp thức hóa bằng nhiều quyết định, nghị quyết của cả Đảng và Quốc hội, Chính phủ.

Cuối cùng cũng những quyết định tương tự nhưng ngược lại, khi Đảng có nghị quyết 71 ấn định luôn phải dùng một bộ SGK và tiến tới miễn phí. Yêu cầu Bộ GD-ĐT phải có chung một bộ SGK dùng chung từ năm học tới 2026.

Mai Quốc Ấn – Góp ý cho đại hội đảng

 

Tiểu ban Văn kiện Đại hội Đảng XIV do anh Nguyễn Văn Nên phụ trách có mời một số nhân sĩ trí thức đến góp ý cho Văn kiện Đại hội Đảng XIV.

Tôi là người nhỏ tuổi nhất. Lại càng nhỏ hơn về sức ảnh hưởng so với những bậc đại thụ như anh Mạc Văn Trang, Nguyễn Mạnh Tuấn, Lưu Trọng Văn, Trần Mạnh Hảo, Lương Việt Quốc…

Anh Trần Huỳnh Duy Thức cũng gửi đến một đóng góp ý kiến về xu hướng phát triển AI thông qua anh Lưu Trọng Văn. Có một số góp ý từ nước ngoài cũng được gửi về và được ghi nhận. Anh Bùi Văn Thạch - Phó Ban kinh tế trung ương cho biết chưa có đại hội Đảng nào “mở” như lần này khi Chính phủ và Đảng phái nước ngoài, kể cả Tây Âu, liên lạc để nhận các nội dung văn kiện Đại hội Đảng để dịch ra và góp ý.

Lê Huyền Ái Mỹ - Hội mãn kinh!

 

Sáng giờ thấy liền anh đăng hình Đại hội thành lập Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ mãn kinh Việt Nam. Người thì vui mừng khôn xiết. Kẻ thì cười chê không kể.

Nhớ hồi Hội nữ trí thức chuẩn bị ra mắt, cũng vận động nhiệt tình chị em, từ thạc sĩ trở lên, sau thấy quý hiếm quá, xuống cử nhân.

Tôi cũng được mời. Nhưng đợi đến ngày mai đại hội, trưa nay tôi gửi hồ sơ đi. Chỉ bởi một suy nghĩ: Trí thức ở chỗ có đem được kiến thức, khả năng ra đóng góp ở ngay chính vị trí, công việc mình làm, nơi mình sống hay không. Còn mượn gậy Như Ý của Tề Thiên vẽ một vòng rồi cùng nhau tụ lại để tự mình xưng tụng là trí thức, tôi thấy không hợp với mình. Vậy thôi.

TS Đào Thị Diến - Ngô Đình Nhu và công lao đặc biệt đối với sự sống còn của châu bản triều Nguyễn

 

(Tạp chí Xưa và Nay, số 444 tháng 2 năm 2014)

Ông Ngô Đình Nhu sinh ngày 7-10-1910 tại xã Phước Qua, tổng Cự Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên trong một gia đình quan lại theo đạo Thiên Chúa.

Là con trai của Ngô Đình Khả, Thượng thư Bộ Lễ dưới triều vua Thành Thái,sau những năm tháng học tập dưới sự dạy dỗ của cha và hội giáo ở Huế, Ngô Đình Nhu sang Paris theo học tại các trường Đại học Văn khoa và Ngôn ngữ phương Đông.

Ông thi đỗ vào trường Cổ tự học Quốc gia vào năm 1935 và tốt nghiệp năm 1938 với luận văn về lịch sử Việt Nam lần đầu tiên được bảo vệ tại Pháp có nhan đề Phong tục và tập quán của người Bắc Kỳ từ thế kỷ thứ 17 đến thế kỷ thứ 18 theo các du khách và các nhà truyền giáo (Moeurs et coutumes des Tonkinois aux XVIlè et XVIIlè siecles d’apres les voyageurs et missionaires).

Mai Quốc Ấn - Đã đủ 4,5/5 nguy cơ

 

Trong năm mối họa mất nước mà tiền hiền Lê Quý Đôn chỉ ra gồm:

1. Trẻ không kính già.

2. Trò không trọng thầy.

3. Binh kiêu tướng thoái.

Phan Thúy Hà – Họ tiếp tục xóa đi ký ức tập thể

 

Một cô biên tập viên nhà xuất bản đọc thấy cảnh có người con đi thăm cha là tù cải tạo đã đánh dấu hỏi rồi gạch chéo, “Chuyện này có thật hay không chưa khẳng định được.”

Gặp chi tiết một người bị mất nhà sau ngày 30 tháng Tư, giám đốc một nhà xuất bản, người Nam và sinh trước 1975, bảo, giấy tờ nhà đâu/ dạ giấy tờ họ vẫn giữ đây/ “Xem lại giấy tờ luật đất đai giai đoạn đó, đây là nhà xuất bản chứ không phải… mà in ba thứ tào lao”

Có 15 đứa bạn dạy văn, sử cấp ba, thì cả 15, trong nam lẫn ngoài bắc, hoàn toàn không biết “tù cải tạo”, “đi kinh tế mới”, “thuyền nhân” là cái gì.

Hoàng Nguyên Vũ – Trí thức không đủ nhân văn sẽ tạo ra sản phẩm bất nhân

 

Tôi không quan tâm đến Trấn Thành (công việc, cuộc sống) vì thực sự tôi không xem phim cậu ấy, và cũng không ưa cái lối sống kiểu thách thức đám đông của cậu ấy. Nói chung, tôi không ưa nhân vật này.

Nhưng điều đó không có nghĩa rằng, tôi đồng ý với việc tự vỗ ngực xưng mình yêu nước để rồi cực đoan, thấy người khác thể hiện không giống mình thì xem họ thành kẻ thù, thành đối nghịch và dùng những ngôn từ bẩn thỉu để thoả mãn cái tâm lý kích động và khát máu.

Nhất là những người có chữ có nghĩa, có nhận thức, có tri thức.

Phạm Lưu Vũ – Giữa mùa thu nhớ…mùa thu

 

Chia tay tháng 8 (dương lịch), cùng đất nước vào sâu trong mùa thu, trong thu có hỏa, thì cháy gầm cầu Vĩnh Tuy. Từ điển của cụ Thiều Chửu viết : "Đến mùa thu thì muôn vật điêu linh, khí trời sầu thảm...", vợ chồng "Ngâu" gặp nhau trong tù...

Năm nay tự dưng trùng hợp, đầu năm được mời can dự vào một sự kiện văn chương độc đáo, là cuộc thi thơ của Làng Chùa, đến mùa thu thì ngã ngũ.

Chớm thu được nhờ đọc một cuốn tiểu thuyết, viết về cuộc truyền giáo từ thế kỷ XVI, một tiểu thuyết rất đặc sắc, gồm cả Dostoievxki (Tội ác và hình phạt) lẫn Sekhop (Phòng 6) ... trừ mỗi... câu cuối. Một câu kết làm tan tành cuốn tiểu thuyết, mình có đề nghị sửa, nhưng không hiểu tác giả có đồng ý hay không, chả thấy nói gì.

Vũ Thế Thành - Một thời thư viện

 

Hồi còn học trung học tôi rất ít khi vào thư viện. “Thư viện” của tôi lúc đó là mấy tiệm hớt tóc, tạt vào để đọc báo… chùa. Chủ tiệm dễ dãi, quen mặt thằng nhóc nên cũng chẳng phiền hà. Đọc báo chủ yếu là xem truyện feuilleton đăng hàng ngày.

Mỗi tiệm thường mua hai, ba đầu báo. Tôi đọc hết, vì mỗi báo có feuilleton khác nhau (trừ kiếm hiệp của Kim Dung thì báo nào cũng đăng vì quá ăn khách). Nếu rảnh, lại mò qua tiệm khác đọc báo khác.

Nhựt báo ở Sài Gòn hồi đó ra buổi chiều, chứ không sáng sớm như bây giờ, khoảng bốn giờ chiều là báo đã lên sạp. Tan sở thì nhiều người bu vào sạp báo, đa số là những con nghiện feuilleton kiếm hiệp. Một thằng nhóc như tôi không có cửa để đọc báo chùa tại sạp báo, vì đó là chùa có trả phí. Chủ báo rên quá trời, vì trưa hôm sau báo bán không hết trả về kho, nhưng làm gì được nhau ?

Lê Học Lãnh Vân – Nghe lời phát biểu của bà Nguyễn Thị Bình

 

Tôi được nghe lời phát biểu của bà Nguyễn Thị Bình tại lễ kỷ niệm 80 năm thành lập ngành ngoại giao vào ngày 25/08/2025. Dịp này, bà được Tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Năm nay bà 98 tuổi mà phát biểu không cần cầm giấy, lời lẽ rõ ràng, ý tứ mạch lạc, sự diễn cảm cũng cho thấy ngọn lửa dấn thân nơi bà còn nồng ấm...

Nhớ những năm cuối thập niên 1960, đầu thập niên 1970, hòa đàm Paris được tiến hành, tên tuổi bà Nguyễn Thị Bình được báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình Miền Nam nhắc tới khá thường xuyên. Những người quen biết với anh chị tôi, lúc đó thuộc lứa tuổi ba mươi, bốn mươi, làm việc ở Pháp kể về bà như kể một tài danh sắc sảo.