Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Hòa thượng biết không,
Mình không có ức bà Bộ trưởng Đào Hồng Lan vì mình biết, đại quan và nhân dân luôn có những suy nghĩ khác nhau. Với phần nhiều, đại quan luôn coi thường nỗi lo của nhân dân, tự xưa đến nay vẫn vậy.
Dĩ nhiên, vẫn có đại quan lo cái lo thiên hạ, vui cái vui thiên hạ, buồn cái buồn thiên hạ, nhưng ít.
Bộ Y tế rút đề xuất (một phần), nhưng điều không rút được là những lời trách móc về “lương tâm” người khác của bà Bộ trưởng cùng những kẻ lâu nhâu
Phải rút, đó là việc nên làm, phải làm. Phải rút cả. Đó là một đề xuất không phù hợp với thực tế đất nước thời điểm này, để lại nhiều nghi vấn trong dân chúng.
Nhiều bạn đăng tải thông tin những quốc gia tiên tiến nhận hiến tạng người dưới 18 tuổi, và reo mừng rằng đấy, đất nước người ta như thế mà còn làm thế. Không lẽ giờ dùng chính lập luận ấy mà hỏi những kẻ này: Nước mình an sinh xã hội cho người dân nói chung, và bảo vệ trẻ em được như nước người ta chưa?
Thông thường, người ta thương cảm khi thấy một người khóc. Giọt lệ rơi đúng hoàn cảnh, đúng trạng thái, đúng tâm tư có thể khiến người khác cũng rơi lệ theo.
Giọt lệ là một trong những cách có thể khiến người khác đồng cảm với mình, cho nên cũng thường được dùng như một thủ thuật để thuyết phục, gây ảnh hưởng, lôi kéo tâm lý. Từ đó mà có nước mắt cá sấu thay cho giọt lệ chân thành.
Lệ rơi đúng hoàn cảnh là khi nguyên nhân làm rơi lệ được nhiều người thông cảm. Giọt lệ của chia ly, mất người thân. Giọt lệ của lòng sám hối vì gây lỗi lầm khiến người đau khổ. Giọt lệ uất hận khi bất lực trước oan khuất, bất công trong xã hội.
Theo dõi kỳ họp Quốc hội đang diễn ra,thấy những Đại biểu Quốc hội có chuyên môn nghiệp vụ phát biểu về vấn đề thuộc chuyên ngành có tính đúng đắn chuyên sâu sát thực tiễn được dư luận hoan nghênh, và ngược lại.
Chẳng hạn Đại biểu Quốc hội Phong Lan có chuyên môn về y tế nên phát biểu về luật hiến tạng có sức thuyết phục cao được dư luận đồng tình ủng hộ. Nhưng ý kiến một vị sư cũng về luật hiến tạng thì dư luận cảm thấy có gì điều đó chưa phù hợp, chưa đúng mức và thiếu sức thuyết phục.
Lại nhớ có vị sư ở Quốc hội khóa trước phát biểu Việt Nam cần phát triển công nghiệp quân sự như Bắc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân khiến nhiều người thấy xa lạ với một vị tu hành Phật giáo. Giá như các vị chức sắc tôn giáo là Đại biểu Quốc hội hãy phát biểu về vấn đề tín ngưỡng tôn giáo và tâm linh thì chắc phù hợp hơn là đi vào những lĩnh vực không thuộc chuyên môn nghiệp vụ mà các vị am hiểu.
Các tác nhân sau đây làm rúng động xã hội Việt Nam khiến cho việc hiến tạng đã thấp nhất thế giới lại càng thấp hơn:
- Đưa Dự thảo luật tham khảo ý kiến trẻ em từ 7 tuổi một cách vội vàng mà không nghiên cứu tập quán văn hóa, tâm lý của người Việt.
- Để cho Hội đồng Đội (và một số kênh nhà trường) đã tham gia lấy phiếu/khảo sát ý kiến học sinh về vấn đề hiến tạng liên quan đến dự thảo luật, và đây là một trong những điểm gây tranh cãi lớn khiến phải hủy bỏ.
Câu chuyện sinh mạng con người và sự thận trọng của pháp luật
Ở Pháp, người ta đã tranh luận suốt nhiều thập niên về quyền được chủ động kết thúc cuộc sống của những bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, không còn khả năng cứu chữa, phải chịu những đau đớn không thể chịu đựng nổi.
Đó là những người trưởng thành, có đầy đủ năng lực nhận thức, muốn tự quyết định về những ngày cuối cùng của cuộc đời mình. Vậy mà xã hội Pháp đã tranh cãi gay gắt, hết năm này qua năm khác.
Tại sao?
Hổm rày thấy bà con phản ứng chuyện khảo sát hiến tạng với đối tượng là trẻ em. Thấy lạ lạ, tìm xem mẫu khảo sát đó như thế nào mà bị phản ứng dữ vậy. Bấm Google, thấy vầy nè:
“Biểu mẫu Phiếu khảo sát lấy ý kiến - Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) không còn chấp nhận phản hồi.
Hãy thử liên hệ với chủ sở hữu của biểu mẫu nếu bạn cho rằng đây là một sự nhầm lẫn”.
Những tưởng câu chuyện chỉ cần nhập số căn cước công dân của bất kỳ một ai đó là có thể đăng ký hiến tạng được chỉ là tầm phào, câu view, cần phải bị nghiêm trị do tung tin đồn nhảm...
Hóa ra chẳng sai tẹo nào!
Ông Giám đốc Trung tâm Ghép tạng Quốc gia, PGS-TS Đồng Văn Hệ, trả lời phỏng vấn báo Dân Việt, đã xác nhận và...giải thích như sau:
Trung tâm đăng ký hiến mô tạng vừa rồi đã bị cú toát mồ hôi.
Trước đó, người tham gia hiến mô tạng online chỉ cần có căn cước công dân (CCCD) là hoàn thành thủ tục. Thế là xuất hiện vài đứa hậu duệ của bà trùm rải lông ngỗng Mỵ Châu với câu slogan bất hủ: Địch ở sau lưng ta đó!
Địch không chỉ ở sau lưng, mà có khi còn chung chăn gối. Trung tâm đăng ký hiến mô tạng, hay tên gọi chính xác là Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người sau thời gian xôn xao, chợt nhận thấy: Cái đứa có thể lấy CCCD trong bóp ta có khi là kẻ địch của ta. Thế là cả hệ thống lập tức rơi vào trạng thái bảo trì.
Ông trời ít cho ai tất cả. Nhan sắc, quyền lực khó song hành. Thế mà Bộ trưởng Lan nhà ta lại đủ cả. Tốt số lắm luôn.
Đã thế, bà còn giữ chức vụ cao nhất của cái ngành đầy nhân ái. Nên nay, nhìn bà lã chã lệ rơi, mới thấy dạt dào làm sao.
Nay, khi bà đanh thép: Thờ ơ trước nỗi đau của người cần tạng là… có tội, ta phải hiểu rằng: Ai thờ thì thờ, nhưng chừa bà ra. Nức nở kiểu ấy, hẳn bà phải là tấm gương sáng chói trên mặt trận hiến tạng, chứ chả lẽ nói suông? Chả lẽ tạng bá tánh khác với tạng con cháu nhà bà!
Bà Đào Hồng Lan đã khóc trong cuộc họp báo, khi dẫn chứng một đứa bé cụ thể, bị mắc bệnh cơ tim hạn chế, đang mòn mỏi chờ hiến tạng.
Bà nêu ra để minh họa cho mục tiêu cho phép trẻ em dưới 18 tuổi được hiến tạng (sau khi chết não hay tuần hoàn, với sự ưng thuận của người đại diện).
Tuy nhiên, bà Lan không khóc hay ân hận gì về nhiều ca trẻ em chết não do Sai Sót Y Khoa (Medical error hay Medical Malpractice) mà Bộ Y tế gọi Văn hoa Đa kao là sự cố y khoa (Thông tư 43/2018/TT-BYT). Bà Lan không khóc vì 22.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong trong 2025, không bức xúc về nạn ngộ độc tràn lan, trong đó một học sinh ở Vũng Tàu chết vì ngộ độc bánh mì thịt.
Theo thống kê trên toàn thế giới, nhân viên ngành y (đặc biệt bác sĩ và điều dưỡng) có tỉ lệ đăng ký/sẵn sàng hiến tạng cao hơn rõ rệt so với dân số chung.
Nghiên cứu lớn tại Ontario (Canada, công bố trên JAMA 2014) với hơn 15.000 bác sĩ:
Bác sĩ đăng ký hiến tạng: 43,3 % trong khi nhóm dân số tương đồng (cùng tuổi, giới, thu nhập, khu vực): 29,5 % và dân số chung: 23,9 %
Người ta có ai phản đối chuyện hiến tạng cứu người đâu,
Người ta phản đối là phản đối chuyện trẻ dưới mười tám tuổi.
Chị lấy dẫn dụ ở nước này nước kia, bất chấp nước họ chuyện an sinh cho trẻ lẫn người dân đều tốt hơn chúng mình.
Tui nghĩ là, làm lãnh đạo ở một quốc gia khi chưa lo được cho dân nước mình như dân nước khác, đừng bắt dân nước mình phải đóng góp hoặc có nghĩa vụ như dân nước họ.
Thấy tôi đọc cuốn Đông Chu Liệt Quốc, thằng cháu nội học lớp 7 hỏi: "Đố ông nội, trước nhà Thương là nhà gì?"
Tôi hỏi lại: "Ông thuộc làu truyện tàu, sao con đố câu sơ đẳng vậy?". Nó thách: "Ông nội trả lời đi, con chắc ông nói sai". Tôi đáp: "Trước nhà Thương là nhà Hạ". Nó nói: "Trước nhà thương là nhà thuốc".
Tôi nói: "Con ăn gian, nội nói chữ Thương viết hoa, con nói chữ thương viết thường". - "Đố mẹo phải vậy chứ, con hỏi tiếp trong nhà thương có gì?" - "Ông không nhớ nổi vì trong đời nhà Thương có cả ngàn nước chư hầu".
Lần này là bà Phạm Khánh Phong Lan.
Không quanh co, bà bật trực tiếp đề xuất “hiến tạng trẻ em”. Bà dùng từ “hy sinh một đứa trẻ” để chỉ về hành vi này. Bởi ẩn dưới mỹ từ “cứu người”, đề xuất trên vướng phải bao vấn đề về đạo đức, thậm chí về tội phạm, khi nội tạng trở thành món hàng đắt giá một cách “đúng luật”.
Rồi cụm từ “bần cùng hóa” lại được bà đưa ra khi đề cập đến những mức phạt tiền thuộc hàng “cao nhất thế giới” ở nơi mà thu nhập của người dân còn khiêm tốn như chúng ta. Chính sách “bần cùng hóa” ấy tưởng chỉ có ở thời chị Dậu, nay xuất hiện tươi rói nơi nghị trường.
Bảo vệ quyền riêng tư, đặc biệt không để lộ thông tin y tế cá nhân, không để lộ ý nguyện cá nhân, là cực kỳ quan trọng (khảo sát ngoài nhiều bất cập bị lên án, còn là hình thức dễ lộ thông tin ra ngoài). Bằng không có thể sẽ làm bùng nổ thị trường buôn bán nội tạng chợ đen.
Cách đây gần 6 năm, tháng 1 năm 2021, trên báo Lao Động, trong bài "Chuyển đổi số và 98 triệu hồ sơ y tế: Bài toán khó" tôi đã nhấn mạnh rõ nguy cơ. Lúc đó cách nhìn trước này có thể bị cho là xa vời, nhưng đến giờ sắp trở thành vấn đề thời sự:
"Thông tin y tế được xếp vào thông tin nhạy cảm, có những thông tin được xếp mức độ bảo mật rất cao. Không ngoại trừ, những thông tin cá nhân nhạy cảm nếu không được bảo vệ có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.
Giả sử trong một gia đình có hai đứa trẻ, một đứa mắc bệnh hiểm nghèo cần được ghép tế bào gốc, đứa còn lại khỏe mạnh và có những đặc điểm tương thích để hiến.
Cha mẹ sẽ đứng trước một quyết định khó khăn. Cứu sống đứa con đang lâm bệnh là mong muốn hết sức tự nhiên, nhưng liệu đứa trẻ khỏe mạnh có đủ hiểu biết và thực sự tự nguyện khi đồng ý hiến một phần cơ thể mình? Nếu em từ chối, cha mẹ có quyền quyết định thay hay không?
Đây là một trong những tình huống mà luật pháp và đạo đức y khoa quốc tế đã tranh luận từ nhiều thập niên qua.
Hà Nội đang vào thu. Nhìn những giọt nước mắt trong một cuộc thảo luận về hiến tạng trẻ em, tôi chợt nhớ đến những câu hát bất hủ trong ca khúc "Nước mắt mùa thu" của Nhạc sĩ Phạm Duy.
“Nước mắt mùa thu khóc ai trong chiều…”
Phạm Duy hỏi nước mắt mùa thu khóc cho ai?
Tôi đoán (chỉ dám đoán thôi) là khóc cho những người đã khuất, cho những phận đời bất hạnh, và cho những thân phận người bị xã hội lãng quên. Bằng chứng là nhạc sĩ viết ba câu sau:
Hôm nay, PGS-TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức nói rõ quan điểm của ông về việc lấy ý kiến của trẻ về việc hiến mô, tạng: “Cháu bé 10 tuổi chưa nhận thức đầy đủ thì xin ý kiến cái gì?”
Ấy thế mà, người ta đã vội vội vàng vàng chỉ đạo xuống nhà trường để lấy ý kiến của trẻ, rồi sau đó cũng vội vội vàng vàng rút lại.
Hành động của những kẻ muốn lấy ý kiến của trẻ ở trường đã rất kinh khủng, nhưng nhà trường cũng chấp nhận cho được chuyện này mới là điều đáng nói. Con trẻ trong vòng tay mình, mình giáo dục, bảo vệ nó, mà mình để một cái điều phi lý và phản cảm như này được quyền tồn tại trong trường thì thật sự những người làm giáo dục ở đây cũng chỉ là bù nhìn mà thôi.
Vài năm trước, người em họ của tôi (tuổi 60s) trong lúc hấp hối ở bệnh viện, bác sĩ từ ba trung tâm đứng chực chờ để ... xin tạng. Họ được bệnh viện báo. Tôi rất ngạc nhiên và thú thiệt là khó chịu, vì thấy họ giống như ... kền kền mặc áo trắng.
Tôi chủ động hỏi họ một chút thì mới biết là khi còn sống, nó tự nguyện đăng ký hiến tạng khi qua đời. Việc đăng ký của nó hoàn toàn hợp pháp, có chữ ký đàng hoàng, và ký trong lúc còn khỏe mạnh và tỉnh táo (dân trong nghề gọi là "written informed consent").
Thế nhưng người con của nó, tức cháu tôi, phản đối kịch liệt. Nó nhứt định không cho những kẻ chực chờ kia đụng đến ba nó. Là người có thẩm quyền trong y khoa, nó thậm chí còn có những cách nói khá gay gắt để đuổi họ ra khỏi phòng, mà tôi phải can.
