Ngày 17/01/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 10 % lên tất cả hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu (Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan) bắt đầu từ 01/02/2026. Và có thể tăng lên 25 % từ 01/06/2026 nếu các nước này không đồng ý với đề nghị để Mỹ mua hoặc kiểm soát Greenland.
Ông Trump lý giải đây là biện pháp nhằm buộc các nước “hợp tác” với Mỹ về vấn đề này. Tuyên bố này nhanh chóng làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa Washington và các đồng minh trong NATO và EU.
Người dân Đan Mạch và Greenland đã xuống đường biểu tình hàng loạt, với khẩu hiệu “Greenland không phải để bán”, phản đối ý tưởng kiểm soát lãnh thổ này bằng gây sức ép hay cưỡng ép.
Chính phủ Đan Mạch và lãnh đạo Greenland nhiều lần nhấn mạnh rằng chủ quyền và quyết định tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland và Đan Mạch, không phải Washington.
Một phái đoàn lưỡng đảng Quốc hội Mỹ đến Copenhagen để khẳng định rằng đa số người Mỹ và các nhà lập pháp không ủng hộ kế hoạch “thâu tóm” Greenland của Tổng thống. Họ nhấn mạnh quan hệ đồng minh và tôn trọng chủ quyền là các nguyên tắc quan trọng hơn.
Nhiều nghị sĩ thuộc cả Đảng Cộng hòa và Dân chủ công khai chỉ trích chiến lược mang tính đối đầu mạnh mẽ này của ông Trump, coi đó là đe dọa tới quan hệ với các đồng minh truyền thống.
Một số nước NATO và EU đã tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland dưới hình thức tập trận chung cùng Đan Mạch, nhằm bảo vệ chủ quyền của vùng lãnh thổ này.
Các lãnh đạo châu Âu cảnh báo rằng nếu Mỹ hành xử như một cường quốc đơn phương nhằm kiểm soát lãnh thổ của một thành viên thuộc khối, điều đó có thể gây chia rẽ sâu sắc trong NATO.
Ông Trump lập luận rằng Greenland có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng về an ninh quốc gia và hệ thống phòng thủ tên lửa, và rằng Nga và Trung Quốc cũng đang quan tâm tới vùng Bắc Cực, nên Mỹ phải “nắm quyền kiểm soát”.
Đây không phải là lần đầu tiên ông Trump thể hiện ý định tăng ảnh hưởng tại Greenland: Trong thời gian trước đây, các quan chức Mỹ từng cân nhắc cả kế hoạch chi tiền thuyết phục cư dân Greenland gia nhập Mỹ và các lựa chọn khác ngoài ngoại giao thông thường.
Greenland là vùng đất tự trị thuộc Đan Mạch, và chủ quyền đó được công nhận theo luật quốc tế. Không có văn bản pháp luật hay hiệp ước nào trao quyền cho Mỹ “thâu tóm” vùng lãnh thổ này bằng cưỡng ép.
Việc áp thuế quan là một công cụ thương mại/pháp lý mà bất kỳ quốc gia nào cũng có thể sử dụng trong đàm phán. Nhưng điều này hoàn toàn khác với việc kiểm soát hay chiếm đóng lãnh thổ của một quốc gia khác, vốn đòi hỏi phải tuân thủ luật pháp quốc tế và sự đồng ý của bên bị ảnh hưởng.
Ở Mỹ, Quốc hội có quyền kiểm soát ngân sách và quyền tuyên chiến, nên Tổng thống không thể đơn phương quyết định việc dùng lực lượng quân sự hay thực thi thay đổi lớn trong quyền sở hữu lãnh thổ mà không có sự ủng hộ rõ ràng của Quốc hội.
Việc đe dọa thuế quan đối với các đồng minh lâu năm của Mỹ có thể làm suy yếu lòng tin và đoàn kết trong NATO, với nguy cơ chấn động nhiều hơn là đem lại lợi ích chiến lược dài hạn.
Tóm lại, tuy tuyên bố gần đây của ông Trump gây sốc và lan rộng, chưa có hành động thực tế nào chứng minh rằng một chiến dịch kiểm soát Greenland bằng vũ lực hay chiếm đóng đang diễn ra. Chủ yếu hiện tại là đe dọa thuế quan để tạo áp lực chính trị và các cuộc tranh luận gay gắt giữa Washington và các đồng minh NATO.
Mối quan hệ “chống đối” đồng nghĩa với “kẻ thù” nên phải trả giá” là cách tiếp cận mang tính chiến lược và tuyên truyền, nhưng nó không phải là định chế pháp lý hay chiến lược ngoại giao ổn định của Mỹ.
Tariff đã bị biến thành “vũ khí chính trị” là điều đáng sợ. Thuế quan vốn là công cụ kinh tế, nhưng trong cách tiếp cận của Trump, nó bị vũ khí hóa hoàn toàn: không còn là đàm phán thương mại; không còn là bảo vệ sản xuất trong nước, mà là “Ai không nghe, sẽ bị trừng phạt”.
Nhiều nước vẫn “ngại” đối đầu Mỹ vì thực tế kinh tế rất phũ phàng, do thị trường Mỹ vẫn là lớn nhất thế giới, nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ, đồng USD và hệ thống tài chính do Mỹ chi phối.
Một cú áp thuế 10–25 % đủ làm sụp lợi nhuận, mất việc làm, gây bất ổn chính trị nội bộ, vì thế lãnh đạo các nước phải cân nhắc giữa danh dự quốc gia và sinh kế của hàng triệu người dân. “Greenland” trở thành một cuộc thử nghiệm về việc Mỹ dùng công cụ kinh tế – thuế – để ép chính sách và kiểm soát đồng minh.
Phản ứng mạnh mẽ từ châu Âu và cả trong nội bộ Mỹ cho thấy đa số các nhà hoạch định chính sách coi trọng tôn trọng chủ quyền và liên minh, hơn là dùng đe dọa kinh tế để bắt buộc đồng minh tuân theo ý muốn của một tổng thống.
Điều nguy hiểm nhất không phải Greenland mà là tiền lệ. Nếu hôm nay thuế được dùng để ép chuyện lãnh thổ, thì ngày mai có thể ép chính sách,ép bỏ phiếu tại Liên Hiệp Quốc, ép đứng về phe này chống phe kia. Khi đó, mọi quốc gia đều có thể trở thành con tin kinh tế, dù là đồng minh hay đối tác.
Khi thuế quan được dùng để ép đồng minh, đe dọa chủ quyền, trừng phạt quan điểm chính trị, thì trật tự thương mại dựa trên luật lệ bị thay thế bằng luật của kẻ mạnh.
LÊ DIỄN ĐỨC 17.01.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.