Nguyễn Ngọc Chu - Bão lũ và tầm nhìn cấp bách

Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích  cực.

Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.

Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.

Trần Xuân Thái - Hang đá Giáng Sinh 2025 tại Vương cung Thánh đường Chánh tòa Đức Bà Sài Gòn

Thoạt nhìn, nhiều người sẽ không khỏi thắc mắc rằng tại sao hang đá Bethlehem năm nay ở Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn không giống như mọi năm. Cũng như không giống bất kỳ một hang đá truyền thống nào: Núi đá, hang động, Hài nhi Giê-su, Đức Maria và Ông Giu-se, chiên bò lừa, thiên thần, câu "slogan" quen thuộc (Emmanuel, Vinh danh Thiên Chúa trên trời...)...

Đôi nét giới thiệu về hang đá Giáng Sinh 2025 của Vương cung Thánh đường Chánh tòa Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội.

Hang đá Giáng Sinh năm nay được dựng lên trong bối cảnh thế giới và đất nước vẫn còn nhiều mất mát, thương tích. Chiến tranh vẫn tiếp diễn nhiều nơi, thiên tai không ngừng hoành hành; cách riêng tại Việt Nam chúng ta. Những trận bão lũ liên tiếp xảy ra đã khiến nhiều gia đình mất mát của cải, nhà cửa, và đau dớn hơn là mất đi cả những người thân yêu.

Tuấn Khanh - Nghĩ mà thật xót xa.

Con chó vừa chết của một nghệ sĩ, được nhiều trang mạng xã hội và cả báo chí nhà nước cũng vội đưa tin, rầm rộ tiếc thương.

Cái gọi là giới nghệ sĩ tinh hoa Việt thời xã hội chủ nghĩa hôm nay cùng rên khóc một sinh linh chó, đồng loạt như một lễ hội.

Trí nhớ chưa kịp phai. Cách đây không lâu. Bão và xả lũ kinh hoàng kéo dài vài tháng ở miền Trung, chỉ tính riêng một vùng nhỏ, đã có hơn trăm người chết, có người già, có em bé. Nhưng lời chia buồn cho những người cùng dòng máu, màu da nghe vẫn dè dặt, chừng mực như thương tiếc đồng bào mình là một cái tội.

Võ Xuân Sơn - Mạng chó và mạng người

Hôm nay Chủ Nhật, ở nhà rảnh rỗi, mới mở báo đảng ra đọc. Thì lâu lâu cũng phải đọc để biết chủ trương, đường lối chứ.

Đầu tiên, đọc được thông tin về “Tình hình hiện tại của Tăng Thanh Hà”. Chẳng biết Tăng Thanh Hà là ai, nhưng với cái tít này, chắc đây là nhân vật nổi tiếng, có thể bị bệnh nặng sắp chết, hoặc sắp bị bắt, hoặc sắp đưa ra xét xử.

Đọc tiếp xuống dưới, thấy “Nhiều sao Việt và bạn bè gởi lời chia buồn”, mới nghĩ rằng, chắc cha mẹ hay vợ/chồng, con của  nhân vật nổi tiếng hay quan chức lớn này bị… chết.

Thái Vũ - Nỗi buồn chó chết

Lần rồi về Việt Nam hai tuần do việc gia đình. Các bạn Mỹ thân nhắn tin hoặc nhờ người liên lạc hỏi thăm xem tôi có an toàn trong bão lũ không.

Rồi sau khi về Mỹ, làm việc cho một cuộc họp IEP, các thầy cô hỏi thăm về bão lũ. Lũ ở đâu? Thiệt hại thế nào? Có người chết không?

Tôi mở laptop, nối projector, cho các cô thấy vài cái clip và hình ảnh lũ lụt. Họ yên lặng rất lâu trước hình ảnh người dân đưa chiếc quan tài đi qua vùng lụt để chôn cất. Hình hai cụ già chết trong nhà, hình cái đầu người trong đống rác ngập lụt... Tất cả thông tin hình ảnh tôi lấy 100 % từ ... Facebook.

Nguyễn Hồng Lam - Bom nước ở miền Trung: Câu chuyện viết sau mùa mưa lũ

Dân miền Trung, ai cũng nơm nớp và thuộc lòng “Ông tha mà bà không tha/ Làm thêm trận lụt hăm ba tháng mười”. Theo lịch, 23/10 âm lịch rơi vào ngày 12/12/2025.

Không như lo lắng, vẫn mưa nhưng không lớn. Trận lụt “bà thêm” đã không xảy ra. Nhưng nguyên nhân ám ảnh - trận lũ 19/11, cách đây đúng 1 tháng - thì vẫn còn chưa dứt.

BOM NƯỚC

Hồ thủy điện sông Ba Hạ chỉ là công trình cuối cùng của cả một hệ thống thủy điện – thủy lợi trên sông Ba, chảy từ Kon Tum xuống. Nó không phải là hồ lớn, chỉ 394,70 triệu m3, so với hồ thủy lợi Sông Cái Ninh Thuận, loại trung bình, là 270 triệu m3. Nhưng hồ sông Ba Hạ lại là trạm cuối nhận nước đổ về từ một lưu vực rất dài.

Nguyễn Viện – Đừng đùn đẩy trách nhiệm

 

Trở lại vụ lũ lụt miền Trung và đèn trang trí Noel.

Trước hết, không ai có thể phủ nhận lũ lụt miền Trung vừa qua là thiên tai. Nhưng để lại hậu quả bi thảm như hiện nay, cũng không thể phủ nhận sự góp phần của các đập thủy điện, vốn có vai trò điều tiết lũ.

Ngoài trách nhiệm của các nhà đầu tư, những người điều hành nhà máy thủy điện, thì trách nhiệm đầu tiên và cuối cùng trong việc giám sát và giải quyết hậu quả vẫn thuộc về Nhà nước.

Võ Xuân Sơn – Chiếm đoạt tiền cứu trợ

 

Lâu nay, nghe đồn nhiều về việc cán bộ cơ sở ăn chặn tiền từ thiện. Trên thực tế tôi đi hỗ trợ đồng bào khi xảy ra thảm họa, từ Quảng Bình trở vô, từ nhiều năm nay, cá nhân tôi lần nào cũng gặp được những cán bộ cơ sở có thể nói dốc hết tâm sức cho việc hỗ trợ bà con.

Nhưng người ta vẫn đồn thổi. Và tất nhiên, việc đồn thổi ấy vẫn được những người nghe, ít nhất là bán tín bán nghi, nếu không nói là nhiều người tin vô những chuyện đồn thổi ấy.

Cơ sở để cho người ta tin vào những lời đồn thổi, chính là từ sự thiếu minh bạch của các cơ quan chức năng liên quan đến tiền cứu trợ.

Lưu Nhi Dũ - Chủ thủy điện Sông Ba Hạ đề xuất hỗ trợ Đắk Lắk 6 tỉ đồng

 

Sau khi bàn bạc, thương lượng với Ông Trời (gây mưa quá lớn), các ông chủ Thủy điện Sông Ba Hạ đề nghị hỗ trợ 6 tỉ đồng giúp Đắk Lắk khắc phục hậu quả “lũ hỗn”.

Sáu tỉ đồng, so với Nhà nước đã hỗ trợ cho ba tỉnh Nam Trung bộ lên đến gần 2.500 tỉ đồng, chưa tính nhiều khoản hỗ trợ khác, rất lớn…, thì quá nhỏ.

Theo lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk, đợt mưa lũ lịch sử này làm 63 người chết, 8 người mất tích, ngập trên 150.000 căn nhà, làm sập 120 căn nhà khác. Mưa lũ gây thiệt hại cho hơn 3 triệu gia súc, gia cầm, 180.000 ha cây trồng, 127.000 lồng nuôi thủy sản và 100 ha nuôi tôm, với tổng giá trị thiệt hại ước tính trên 5.500 tỉ đồng.

Lê Học Lãnh Vân – Khi hồ thủy điện xả nước (3)

 

Hậu quả và những việc cần làm

Hồ thủy điện, hồ điều tiết lũ là một can thiệp lớn vào dòng chảy tự nhiên.

Con người cần nghiên cứu kỹ các mức cân bằng động của hệ thống sinh môi nơi hạ lưu, khả năng tự điều chỉnh về mức cân bằng của hệ thống sinh môi ấy để vận hành các hồ chứa ấy vừa đáp ứng mục tiêu của hồ vừa giữ thiên nhiên trong mức cân bằng. Nếu có xâm phạm vào sự cân bằng thì mức độ xâm phạm cũng phải nằm trong mức thiên nhiên có thể tự điều chỉnh.

Sự mất cân bằng của thiên nhiên có thể gây thảm họa kinh hoàng. Bảo đảm sự cân bằng đó là trách nhiệm của nhà quản lý hồ nước và xa hơn là trách nhiệm của hệ thống quản trị quốc gia. Điều này rất hợp cái lý nhân bản đương nhiên và cần được quy định minh bạch bởi luật pháp.

Lâm Nguyễn – Người Việt thương nhau

 

Sau chuyến đi gởi tiền cho bà con vùng lũ lụt Phú Yên, trong lòng mình dấy lên nỗi xúc động khôn tả. Thấy rằng dân mình thương dân mình lắm.

Khi xin tiền để cứu giúp đồng bào vùng thiên tai, mình đã ngạc nhiên vô cùng. Ngoài những người mình quen biết ngoài đời hoặc chỉ kết bạn trên Facebook, có anh chị, em ở Hà Nội, Sài Gòn, ở nước ngoài dù hoàn toàn không quen biết mình cũng vẫn gởi tiền. Có vài người gởi xong còn hỏi mình rằng chị đang sống ở đâu.

Mình nghĩ có lẽ do sự thôi thúc phải làm cái gì đó để san sẻ với bà con khiến họ đã vượt qua mọi nỗi nghi ngại mà gởi gắm cho một người xa lạ. Rồi điều khiến mình cảm động là lòng nhân của những bạn trẻ, còn rất trẻ.

Võ Xuân Sơn – Nỗi đau

 

Một trong các thắc mắc mà mấy anh em chúng tôi cứ hỏi nhau hoài, là làm sao có thể tính được thiệt hại vật chất trong vụ lũ lụt vừa qua ở những nơi chúng tôi đến, tại Khánh Hòa, tại Phú Yên ?

Mất sạch. Có lẽ đó là khái niệm chung nhất của bà con ở những vùng lũ lụt nặng. Nhưng mất sạch theo quan niệm chung, là mất những cái “động sản”, còn những thứ thuộc về “bất động sản” thì đâu có mất đi đâu. Nhưng không. Truyền thông đưa tin, nơi có 7 cái trang trại nuôi heo bò gà vịt đã bị biến thành một dòng sông. Ngay cả bất động sản cũng bị lũ cuốn trôi luôn.

Mất sạch ở đây cần được hiểu rằng, có gì mất nấy. Có ít mất ít, có nhiều mất nhiều. Có càng nhiều mất lại càng nhiều. Sau lũ, ai cũng trắng tay, ai cũng bắt đầu lại với hai bàn tay trắng… bệch. Cứu trợ bao nhiêu cho đủ, đền bù bao nhiêu cho đủ. Tiền tỉ mang ra đó, cũng chỉ như muối bỏ biển, chẳng thấm tháp vào đâu. Cái gì cũng phải mua lại, từ cây kim, sợi chỉ, đến xoong nồi, chén dĩa, đũa muỗng…

Lưu Nhi Dũ - Nhiều lãnh đạo chủ chốt của Thủy điện Sông Ba Hạ “nghỉ phép” để làm việc với cơ quan chức năng

 

Chiều 01/12, báo chí đưa tin : Nhiều lãnh đạo chủ chốt của Thủy điện Sông Ba Hạ “nghỉ phép” để làm việc với cơ quan chức năng.

Theo đó, Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ vừa có báo cáo gửi Ủy ban Chứng khoán về nghị quyết phương án nhân sự tạm thời để điều hành hoạt động doanh nghiệp, trong lúc hàng loạt lãnh đạo chủ chốt “nghỉ phép”.

Do đó, xét tình hình thực tế của Công ty Cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ cần "điều phối nhân lực để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và tập trung làm việc với cơ quan chức năng", Hội đồng quản trị công ty trên phân công Chủ tịch Hội đồng quản trị tạm thời điều hành các hoạt động của Ban Điều hành Công ty Cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ.

Lê Học Lãnh Vân – Khi hồ thủy điện xả nước (2)

 

Dòng sông và sự cân bằng sinh môi dọc bờ sông

Nước từ cao chảy xuống thấp tạo thành sông.

Các quy luật về thủy động học (dòng chảy), về sức bền vật liệu (của đất, đá), về lực hấp dẫn vạn vật (ảnh hưởng tới thủy triều) ... qua hàng ngàn năm, thậm chí hàng triệu năm, dần dần định hình con sông ấy, định hình lòng sông và hai bờ sông.

Trên đường sông đi, hệ sinh vật hai bên bờ sông cũng thích nghi với dòng sông cùng con nước rong, nước ròng của sông. Thí dụ, ở nơi cao hơn mức triều cao là cây giỏi chịu hạn, có rễ sâu hút nước. Ở nơi ngập thường xuyên, giữa hai mức triều cao và triều thấp, là những cây thân mềm, có mô khí. Ở dưới mức triều thấp là các cây thủy sinh, lá mỏng, mềm, lớp vỏ cutin mỏng...

Phạm Ngọc Hưng - Biến đùm bọc thành mô hình quản trị là thất bại

 1. Một bạn đọc bình luận trong bài trước của tôi là “Làm gì có ở đất nước nào đùm bọc nhau như ở Việt Nam… Cả hệ thống chính trị vào cuộc giúp ngưởi dân” - như một niềm tự hào.

Tôi lại nghĩ rằng cần phải xem đấy là điều xấu hổ.

2. Việc Thái đền bù cho mỗi nạn nhân lũ lụt 2 triệu bath, và thủ tướng Thái đứng ra nhận trách nhiệm cá nhân không phải là mị dân hay làm màu, mà đấy là thừa nhận hệ thống quản trị rủi ro thiên tai thất bại.

Võ Xuân Sơn - 16.100 m3 mỗi giây là bao nhiêu ?

Chúng ta nghe nói thủy điện sông Ba Hạ xả lũ với tốc độ 16.100m3/giây. Nhưng chúng ta chưa thể tưởng tượng được như vậy có nghĩa là sao. Một số người dân Phú Yên nói với tôi, thực tế họ xả lũ còn hơn bấy nhiêu nhiều. Nhưng thôi, chúng ta tạm tin con số công bố chính thức.

Theo Wikipedia, cầu Đà Rằng tại Phú Yên bắc qua sông Ba có chiều dài 1.128 m, bao gồm cả phần bắc trên đất liền hai đầu cầu. Nhưng thôi, cứ cho là lòng sông Ba tại Phú Yên rộng như vậy đi. Con số 16.100 m3 nước sẽ là một khối nước rộng theo chiều ngang của toàn bộ lòng sông Ba và hai bên bờ, bằng với chiều dài cầu Đà Rằng. 

Nếu chiều cao của khối nước này là 2 m, thì chiều dài của nó sẽ là 7,13 m. Tức là, cứ 1 giây thủy điện sông Ba Hạ xả lũ, sẽ có một khối nước dàn hết chiều ngang sông Ba (thêm cả phần đất hai đầu câu Đà Rằng), cao 2 mét, dài 7,13 m.

Nguyễn Văn Tuấn - Trách nhiệm và nhân văn trong lũ dữ

“Tất cả những người đã qua đời đều vì lũ. Nếu không có lũ lụt [...], rất có thể họ đã không mất mạng. Tôi nhận hoàn toàn trách nhiệm về mình. Không cần phải phân định nguyên nhân gì thêm nữa."

Đó là câu nói của ông Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul về những người qua đời trong trận lũ lụt vừa qua.

Cũng giống như các tỉnh miền Trung bên mình, các tỉnh miền Nam Thái Lan cũng trải qua một tình trạng thê thảm. Thật ra, lũ lụt ảnh hưởng đến 10 tỉnh ở Thái Lan! Nước ngập đến nóc nhà, người dân phải sống trên nóc nhà hàng tuần liền. Có một người già qua đời chỉ vì không có xe cứu thương đến kịp.

Lê Học Lãnh Vân - Khi hồ thủy điện xả nước (1)

 

Hồ thủy điện tạo điện năng từ đâu?

Tất cả các loại năng lượng con người khai thác để sử dụng đều tới từ năng lượng tự nhiên.

Năng lượng thủy điện cũng vậy. Năng lượng tự nhiên khiến nước biển bốc hơi, lên cao gặp lạnh thì ngưng tụ thành các hạt nhỏ li ti trong mây. Khi mây dầy đặc thì các hạt nhỏ hòa vào nhau rơi xuống thành mưa nơi vùng ấm hay thành tuyết nơi vùng lạnh. Nước trên cao chảy xuống biển thấp theo những lối đi gồm suối hay/và sông.

Võ Khánh Tuyên - Cần trợ giúp, hãy... né nhân viên y tế

Bạn xem trụ sở Trạm Y tế nằm ở Thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên cũ có hoành tráng và vững chãi hay không?

Vậy mà nhân viên y tế ở đây lòng "chật" lắm. Chật hơn những con người chân chất ở vùng rốn lũ bi thương, sẵn sàng nhường những khoảng không gian chật chội trên gác để cứu người.

Một sản phụ vừa sinh con 25 ngày tuổi, bị nước lụt dâng ngập trong cơn thiên tai ngày 20/11 vừa rồi, để con trong trong chiếc nôi tre, đưa đến Trạm Y tế khang trang nhờ trú tạm. Nhưng nhân viên y tế trực ở Trạm đã từ chối, viện ra nhiều lý do để xua đuổi.

Thái Hạo - Lũ lụt: Thủ tướng Thái Lan xin lỗi và nhận hoàn toàn trách nhiệm

 

1. Về trận lũ lụt nghiêm trọng vừa xảy ra, dẫn theo báo Tuổi Trẻ, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu: “Tôi rất tiếc và xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Không cần phân bua nguyên nhân".

Ông cho biết chính phủ "đã không làm đủ tốt" và sẽ đẩy nhanh nỗ lực khắc phục hậu quả.

Khi được hỏi về việc đình chỉ quan chức quận Hat Yai, ông nói rõ: "Không ai phải chịu trách nhiệm ngoài tôi. Tôi là người chịu trách nhiệm trước toàn bộ tình hình này". "Lúc này, chúng ta cần hợp tác chứ không phải đổ lỗi".