Hôm nay, đọc vài status trên Facebook của mấy bạn cũng khá đình đám trong giới chữ nghĩa, tôi thấy rất buồn cười trước những lập luận được đưa ra để biện hộ cho cách Ocean Vuong lý giải từ “chính xác” trong tiếng Việt. Chuyện đã được bàn tán từ mấy năm trước, nay lại được khơi lên, kéo theo những lời biện hộ còn “thú vị” hơn cả phát biểu của nhà thơ.
Trong cuộc phỏng vấn đăng trên tạp chí văn học The White Review tháng 3 năm 2022, Ocean Vuong giải thích rằng từ “chính xác” có nghĩa là “clear as corpse”, tức là “rõ như xác chết”. Từ cách hiểu ấy, anh liên hệ đến lịch sử chiến tranh của Việt Nam, đại loại là kinh nghiệm về cái chết đã ăn sâu vào ngôn ngữ đến mức trở thành phương tiện diễn đạt sự minh xác.
Cách lý giải này nghe có vẻ sâu sắc, giàu tính biểu tượng, lại phù hợp với những suy tư về chiến tranh, ký ức và chấn thương, là những mô-típ thường xuất hiện trong sáng tác của Ocean Vuong. Tiếc rằng toàn bộ suy luận ấy xuất phát từ sai lầm sơ đẳng về từ nguyên. Chữ “xác” trong “chính xác” hoàn toàn không mang nghĩa xác chết. Buồn cười hơn cả là khi sai lầm ấy được chỉ ra, vẫn có những người giàu chữ nghĩa tìm cách biện hộ, kiểu như trí tưởng tượng của nhà thơ có thể thay thế kiến thức ngôn ngữ học.
