Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Giải Nobel Y Sinh học 2026 được trao cho Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel vì những khám phá dẫn đến “optogenetics”, tức dùng ánh sáng để điều khiển hoạt động của tế bào thần kinh.
■ Con tảo xanh và "công tắc ánh sáng"
Câu chuyện bắt đầu từ một con tảo xanh rất nhỏ tên là Chlamydomonas. Nó không có mắt, không có não, nhưng lại biết bơi về phía ánh sáng. Làm sao nó có được chức năng này?
Giải Nobel Sinh lý học / Y học năm 2026 dành “Cho những phát kiến liên quan đến các kênh ion cảm ứng ánh sáng và quang di truyền học” (1).
Đây là công trình của các nhóm nghiên cứu được lãnh đạo bởi ba nhà khoa học: Karl Deisseroth (Đại học Stanford, Mỹ), Peter Hegemann (Đại học Humboldt, Đức) và Georg Nagel (Đại học Würzburg, Đức).
Tóm tắt công trình
“Kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm!” là thông điệp của ông Lê Minh Hưng khi ông tuyên bố Chính phủ sẽ áp dụng KPI cho các bộ ngành lẫn địa phương.
Đã bước sang Quý IV năm 2026, đã đủ 3 quý chấm điểm KPI phát triển linh tế xã hội (chỉ số GDP) và khoa học công nghệ (chỉ số PII). Không rõ ai sẽ là người ra đi…
Trước đây, Bí thư tỉnh hay Chủ tịch tỉnh hay các “thượng thư” các bộ ngành là một “vùng trời riêng”. Làm được việc hay không được việc thì hết nhiệm kỳ mới tính. Nhưng nay đã khác! Các đặc quyền đặc lợi ấy đã không còn!
Khuôn mặt nhìn có vẻ ngây thơ trong trẻo này đang hầu tòa trong vụ thảm án chấn động nước mình! Hắn đã ra tay đoạt 3 mạng người và đẩy người sống sót duy nhất vào nỗi đau cả thể xác lẫn tinh thần không bao giờ nguôi.
Đau đớn thay, gia đình nạn nhân không có bất kỳ thù oán, mâu thuẫn gì với kẻ điên tình!
Hắn ra tòa đối diện án tử nhưng không cha, không mẹ, không một người thân có mặt!
Đường sắt chiều Hải Phòng - Hà Nội, tàu qua ga Hải Dương thì tới ga Cẩm Giàng. Thời trước, những năm 70 - 80, giữa hai nơi này còn điểm dừng ga Cao Xá, giờ bỏ rồi.
Gần trưa 05.10.26, loa trên tàu thông báo “quý khách chú ý sắp tới ga Cẩm Giàng, tàu chỉ dừng trong 3 phút, quý khách xuống ga cần kiểm tra lại đồ đạc hành lý…”. Trời, chỉ có 3 phút, không thể thực hiện được ý định nung nấu từ lâu, chụp vài tấm ảnh về nơi đặc biệt này.
Tôi nói với cô gái ngồi bên, có lẽ sinh viên, cháu có biết gì về ga Cẩm Giàng không. Dạ, cháu chỉ đi qua thôi, không biết, bác ạ. Tôi bảo, chút nữa, cháu để ý ven đường tàu chúng ta sắp qua có bức tường cũ kỹ với tấm bảng nhỏ cũng rất cũ mờ, “khu di tích Tự lực Văn đoàn”.
(Courrier International 05/10/2026) Sau cái chết của một nhà nghiên cứu tại một viện chuyên về mầm bệnh, một số cơ sở ở vùng Irkutsk đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa, điều này đang làm dấy lên nhiều câu hỏi ở Xibêri.
Matxcơva phủ nhận mọi trường hợp mắc bệnh dịch hạch và bất kỳ sự rò rỉ nào từ phòng thí nghiệm, nhưng các báo cáo ngược chiều được đăng tải trên báo chí độc lập khiến phải thận trọng.
Hơn sáu mươi nhân viên của Viện Dịch hạch Xibêri và Viễn Đông ở vùng Irkutsk, miền nam nước Nga, đã bị cách ly sau cái chết của Daria Chipilova, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm 28 tuổi vào thứ Sáu 02/10. Hai nguồn tin, trong đó có một là người thân của nhân viên, đã xác nhận điều này với chi nhánh Xibêri của hãng truyền thông độc lập tiếng Nga Sibir.Realii, trực thuộc Đài phát thanh Châu Âu Tự do/ Radio Liberty.
Các nước châu Á tăng cường kiểm soát cách ly tại biên giới với Nga do ổ dịch dịch hạch bùng phát. Việc kiểm tra người dân sẽ được tiến hành ngay tại Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan và Tajikistan - Bộ Y tế các nước này ra thông báo
Theo đó:
- Kyrgyzstan áp dụng các biện pháp kiểm tra vệ sinh và cách ly nghiêm ngặt hơn tại mọi điểm qua biên giới: con người, phương tiện và hàng hóa.
- Kazakhstan tăng cường các biện pháp kiểm soát vệ sinh và cách ly tại biên giới quốc gia với Nga.
- Tin tốt: Đồng chí Pudog đã phát hiện ra các phòng thí nghiệm sinh học gây chết người hàng loạt.
- Tin xấu: Chúng nằm ở Nga.
- Tin tốt: Báo Thanh Niên đã đưa tin.
Đảng Cộng sản Nga, đảng phái chính trị lớn thứ hai ở Nga đang làm khó những kẻ nhân danh ý thức hệ để bênh vực Putin.
Ba ngày nay, hàng ngàn người Nga, dưới sự kêu gọi của đảng Cộng sản Nga đã xuống đường biểu tình ở thủ đô Moscow và một số địa phương khác phản đối chế độ Putin bằng việc gọi đó là “Sa hoàng”. Phản đối bầu cử gian lận, đàn áp tự do… Riêng ở trung tâm Moscow có đến hơn 2.000 người. Tất cả cùng hô vang các khẩu hiệu:
- “Đả đảo Sa hoàng!”
Tiếp theo Minh Đường Nguyễn Sơn Lộ (ra tù cuối tháng 7 năm 2026 sau hạn tù 3 năm), nhà báo Huy Đức cũng vừa hít thở không khí “bên ngoài hàng rào nhỏ” hôm kia, sau 30 tháng ngồi gỡ lịch.
Cả hai đều bị gán vào tội "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân" theo điều 331 BLHS. Tôi viết bài này không nhằm để “ăn mừng” hai trí thức Việt Nam nạn nhân của chủ trương lai căng “trí thức không bằng cục phân” của Mao Trạch Đông thời Cách mạng văn hóa vừa được “trả tự do”. Bởi vì “nhà tù nhỏ” hay “nhà tù lớn” đều là nhà tù.
Không có tự do nào ở trong nhà nước gọi là “CHXHCNVN độc lập - tự do - hạnh phúc” hết cả. Tôi viết bài này để cảnh báo rằng nếu Việt Nam tiếp tục đàn áp thành phần trí thức có lương tri, thì nền văn hóa từng có bề dày ngàn năm văn hiến sẽ sớm bị mai một.
Tút này mình viết cuối năm ngoái, sau khi đi thăm ông bạn đang phải ở tù về. Mình được vào thăm là theo kiểu "có tác dụng giúp đỡ phạm nhân yên tâm cải tạo để nhanh tiến bộ".
Viết xong, vừa đưa lên, đã thấy ồn ĩ quá. Liền nghĩ, có khi lại hóa dở. Người lòng ngay dạ thẳng, bậc quân tử đọc được thì chả sao cả, nhưng tiểu nhân thì... Nghĩ thế, liền ẩn bài xuống. Là lần đầu tiên chơi phây, mình làm như thế...
Nay ông bạn đã hết hạn thụ án, vừa trở về nhà. Đời người sương gió, phải đi qua nhiều khúc đoạn, thì hãy cứ bình tâm mà sống trải. Mình đưa lại tút này, chủ yếu để nhắc lời hẹn ăn phở Bát Đàn cái ngày vào thăm ấy:
Sáng 04-10, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội họp phiên toàn thể thẩm tra dự luật sửa đổi, bổ sung một số luật, trong đó có Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Đại biểu Phạm Thu Xanh (Hải Phòng) cho rằng thiết bị y tế là vấn đề "cán bộ y tế rất lo sợ và bên dưới có thể thiếu thiết bị nhưng chưa chắc đã dám mua", bởi cảm thấy không an toàn.
Thực ra Luật khám chữa bệnh cũng mới tinh, sau khi được sửa đổi toàn diện, có hiệu lực từ ngày 01/01/2024. Nay theo bà bộ trưởng Đào Hồng Lan, phải sửa đổi, bổ sung điều 113 về thiết bị y tế để quản lý (có lẽ sau vụ Việt Mỹ?).
Đọc bài báo “Bệnh nhân muốn mổ sớm phải ‘gửi bao thư’” đăng trên Tuổi Trẻ ngày 04/10/2026, có lẽ nhiều người sẽ lập tức đặt câu hỏi: Đây là một bác sĩ tham lam, muốn nhận lợi ích từ người bệnh, hay là câu chuyện phức tạp hơn rất nhiều phía sau vài chiếc phong bì?
Tôi nghĩ cần bình tĩnh đọc toàn bộ diễn biến, thay vì chỉ đọc tiêu đề.
Tôi làm nghề y đến nay khoảng 25 năm. Chưa phải một quãng đời quá dài nếu so với nhiều bậc đàn anh, đàn chị, nhưng cũng đủ để tôi trải qua rất nhiều câu chuyện trong bệnh viện. Đủ để chứng kiến những niềm vui, sự biết ơn, những giọt nước mắt và cả vô số cám dỗ mà một người thầy thuốc có thể gặp trên con đường nghề nghiệp.
Hôm qua, mình đọc bài viết liên quan đến số tiền 3 triệu đồng trên Tuổi Trẻ Online mà nghĩ mãi.
Đại ý, có bệnh nhân nữ bị viêm túi mật gây đau. Bệnh nhân ở Cà Mau, khám ở bệnh viện dưới tỉnh xong được chuyển viện lên Chợ Rẫy.
Bác sĩ thăm khám xong, hẹn xếp lịch mổ nội soi vào tuần sau. Bệnh nhân xin mổ sớm, nhưng bác sĩ trả lời bệnh của bệnh nhân không mổ cấp cứu được nên không có cách nào ngoài đợi.
Tin sáng
1. "Vụ hàng trăm học sinh nghỉ học: Lãnh đạo nhà trường viết tâm thư gửi gắm phụ huynh"- Tin hôm qua, sáng hôm nay thứ Hai, ngày các cháu đến trường, chưa thấy báo nào thông tin có thêm cháu nào đi học không?
Hôm thứ Bảy vẫn còn 127 cháu chưa đến lớp, chính xác là cha mẹ không cho các cháu đến dù tỉnh Nghệ An đã xử lý khá chu đáo: Xe đưa đón miễn phí có cô giáo và công an "hộ tống", ăn trưa cũng miễn phí, và rõ ràng, chưa nói sắp sập thì trường cũ không đủ các phòng chức năng để học.
Lại nhớ những nhóm học sinh miền núi leo dốc lội suối đi học...
2. "Truy tìm người đàn ông mất tích bí ẩn gần 1 tháng"- Huhu không phải cái kim mà cả tháng lên xe người lạ đi chơi rồi... chả thấy đâu nữa?
Lý do: Chỉ vì phản đối điểm trường lẻ bị giải thể, các phụ huynh của gần 130 học sinh ở thôn này (thôn Tiến Sơn, xã Quỳnh Tam), không cho con đến trường mới, dù năm học mới đã bắt đầu hơn 1 tháng.
Tôi cũng không hiểu họ nghĩ gì để hành xử như thế?
Điểm trường mới cách thôn 6-7 km là xa? Thời này nhà ai cũng có xe gắn máy, việc đưa con đến trường với khoảng cách đó đâu có gì xa nhỉ? Và chỉ vì cái khoảng cách đó mà tước đi quyền học hành của con, thì đó là một hành vi rất ác và ích kỷ.
Sáng café Nam Saigon với mấy cây bút nổi tiếng thế sự Huỳnh Sơn Phước, Hoàng Hưng, Lê Phú Khải, Lê Học Lãnh Vân…Câu chuyện xoay quanh những âu lo về sức sống của báo chí nước nhà và xoay quanh sự kiện Huy Đức ra tù.
Chúc mừng Huy Đức đã về nhà!
Đất nước quá thiếu vắng cây viết phản biện xã hội. Có được cây viết tài năng và tầm cao như Huy Đức ở Việt Nam lúc này đâu dễ.
Sáng 01/06/2024, tôi nhắc vợ: hôm nay là ngày Quốc tế thiếu nhi, Mẹ nhớ đưa Con gái đi chơi và mua quà cho con. Tôi gọi taxi đi đến Hội Luật gia thành phố Hà Nội (35 Nguyễn Chí Thanh) để dự Đại hội nhiệm kỳ Chi hội Văn phòng - Hội Luật gia TP Hà Nội.
Khai mạc Đại hội, vừa chào cờ Tổ quốc và hát Quốc ca xong; một anh chị em trong Hội bảo tôi ra ngoài có người gặp (tôi nghĩ là: Văn phòng luật sư Vì Dân có đặt lẵng hoa, tôi ra lấy để chúc mừng Đại hội).
Tôi ra ngoài, có 3 đến 4 người giới thiệu là cán bộ Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an mời tôi về trụ sở trực ban A09 để làm việc. Tôi lên xe cùng các cán bộ đó đi về số 7 Nguyễn Đình Chiểu.
