Chương trình phát thanh RFI ngày 07.06.2026

 

Mai Phan Lợi – Tiễn một cái tên, và mười sáu năm thanh xuân

Mấy ngày tới, có thể plo.vn sẽ đăng bài cuối cùng. Tôi không biết bài đó viết về chuyện gì. Nhưng tôi biết, dù đề tài là gì, nó vẫn sẽ mang cái hơi thở quen thuộc của một tờ báo từng có thói quen rất kỳ lạ: đi ngược dòng.

Ngược dòng dư luận. Ngược chiều đám đông. Ngược cả những gì người ta ngại nói.

Và hôm nay, tôi muốn đi ngược một lần nữa, không viết bài tổng kết thành tích, không lên danh sách cống hiến, mà chỉ kể lại cái ngày tôi tìm đến số 470 Nguyễn Tri Phương, Quận 10, hồi cuối thế kỷ trước, mà không ngờ đó là ngày đầu tiên của mười sáu năm sau đó.

Một căn nhà hai tầng cũ kỹ và một ông già đen trũi

Trần Trung Đạo – Trung Cộng phải sụp đổ

 

Ngân sách quốc phòng của Trung Cộng khác nhau tùy theo nguồn ước lượng và gia tăng hàng năm. Năm 2023, trên giấy tờ ngân sách gia tăng 7,7 phần trăm, tính theo dollar lên đến 227,9 tỉ. Năm nay, 2026, theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (The International Institute for Strategic Studies (IISS)), ngân sách quốc phòng Trung Cộng lên đến 277 tỉ dollar. Lần nữa đó cũng chỉ là thông tin “chính thức” từ nhà nước, con số thật sự sẽ cao hơn.

Trung Cộng có quân đội hiện dịch khoảng 2.3 triệu quân với 500 ngàn quân trừ bị. Trung Cộng có kho vũ khí và phương tiện chiến tranh tối tân và hiện đại hơn tất cả các quốc gia khác ở Á Châu. Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) có hơn hai triệu nam và nữ được đào tạo đang tại ngũ, khiến lực lượng này trở thành lực lượng vũ trang lớn nhất thế giới.

Nhưng cho dù tối tân bao nhiêu và đông đảo bao nhiêu cũng không thể so với 27 ngàn đầu đạn nguyên tử, các hạm đội hùng mạnh và 250 sư đoàn bộ binh được trang bị tận răng của Liên Xô trước ngày 25 tháng 12 năm 1991.

Dương Quốc Chính - Nghiên cứu về bác sao cho đúng

Nói chung hầu hết đánh giá đúng hay sai về tiểu sử chủ tịch Hồ Chí Minh giai đoạn bôn ba tìm đường cứu nước, hay tìm đường du học, hay xuất khẩu lao động (tùy góc nhìn và thời điểm), đều dựa trên nguồn của hai tác giả T. Lan và Trần Dân Tiên.

Hai bác này thì nhân thân ảo lòi rồi, toàn kể khơi khơi chứ không có gì xác minh.

Ví dụ anh Văn Ba bạn bác là anh nào? Cha mẹ họ hàng, anh chị em, bạn bè ở đâu, không ai biết! Vậy làm sao để xác minh câu chuyện "Ra đi tìm đường cứu nước" mà họ nói chuyện với nhau? Nếu khoa học là phải tìm cách truy tìm gia đình, bạn bè anh này, chả nhẽ không còn ai, nếu có thật?

Dương Quốc Chính - Quân ta húc quân mình

Hôm qua mình thấy anh em đỏ, bao gồm cả các chuồng và anh em ôn hòa, tổng tấn công anh Nam FPT. Chưa bàn về nội dung đúng sai về fact, cái này mình biết vì có sách rồi, mà thấy anh em húc hung hăng thật, về cái văn phong teen của cuốn sách.

Cuốn này đang được PR mạnh, nhiều KOL giới thiệu, đủ thành phần, đặc biệt là các em Spiderum hợp tác truyền thông từ lâu rồi. Mình ngồi hóng các KOL, anh Nam với team Spiderum lên tiếng bảo vệ nền tảng tư tưởng của cuốn sách!

Nói gì nói, cuốn này cơ bản cũng ca ngợi bác, đúng lề, truyền thông cũng hướng về ca ngợi bác Hồ. Có màu phản động gì đâu, văn phong có chút khẩu ngữ tuổi trẻ thôi. Còn những cái sai về fact thì anh em bên chuồng có biết mà chỉ ra được mấy đâu, toàn húc văn phong nó kỳ.

Hiệu Minh - Chuyện nhỏ về anh Nguyễn Thành Nam FPT

Nhớ năm 2017 về hưu ở Hà Nội được vài năm, tôi cũng hay viết cho báo, chia sẻ những chiêm nghiệm đi qua cuộc đời. Nhớ quê xưa, tôi có viết bài về “Tơ vàng làng quê Tụ An” trên Facebook cá nhân và Hiệu Minh Blog. Có báo dùng và đăng online.

Vừa đăng lên báo, anh Nguyễn Thành Nam FPT share về trang của anh ấy. Hồi đó là bạn Facebook và cũng quen chút ngoài đời, thuở hàn vi thỉnh thoảng anh hay đến viện Tin học dự seminar học thuật.

Lời dẫn anh có nói ý là dân IT viết về tơ tằm thì vớ vẩn, kiểu bạn bè đồng nghiệp giễu nhau chút thôi. Thế là friends của anh đông như quân Nguyên (100k++) mắng tôi không tiếc lời, y như tôi là kẻ thù của anh Nam.

Hoàng Linh - Diễn biến vụ Nguyễn Thành Nam và cuốn sách « Chuyện với Thanh »

(Tôi không tham gia tranh luận vì chưa đọc sách và không thuộc lĩnh vực tôi am hiểu)

- Cơn thịnh nộ của đám đông.

- Báo Nhân Dân gỡ bài khen Chuyện của Thanh, xin lỗi cách nghiêm trọng.

- Các báo khác lần lượt gỡ bài.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 06.06.2026

 

Tin sáng

1. "Tổng thống Putin : Tôi không thấy có lý do gì để gặp ông Zelensky"- Gặp bơ ốt dột. Oánh miết chả thắng, mà đọc cái thư của Zelensky cũng nể, phỏng ạ ?

Một báo khác thì : "Ông Putin nói sẵn sàng đạt thỏa thuận hòa bình với Ukraine"- Ơ kìa ? Tại báo hay tại ông Putin ? Và báo nữa thì thế này : "Tổng thống Putin mời lãnh đạo Ukraine đến Moscow đàm phán"- Ai bảo thời đại toàn cầu, tin cứ tăm tắp đúng nào ?

2. "Hàng ngàn người dân check-in với các xuồng ghe đầy trái cây Đồng Tháp"- Vấn đề là cách làm và nghĩ ra cách làm, chứ trái cây đâu cũng có. Lúc nãy đang đạp xe trong sân, thằng cu hàng xóm mang cho mấy quả nửa xoài nửa dừa, mỗi quả nửa ký. Trước đó là xoài Phú Bổn, xoài Nha Trang, chuối... được cho đầy nhà hihi. Đồng Tháp của anh Lê Minh Hoan thường xuyên có nhiều cái mới và lạ, từ cà phê doanh nhân tới mở cửa cho dân vào tham quan trụ sở, nâng sen hồng lên thành đặc sản độc quyền... vân vân.

Hoàng Quốc Dũng – Từ nước Nga hùng mạnh đến Trung Quốc trỗi dậy : Bài học của hơn nửa thế kỷ

 

Cách đây 52 năm, tôi lên tàu hỏa rời Việt Nam sang Ukraina du học. Khi đó Ukraina còn là một phần của Liên Xô. Chuyến đi kéo dài gần hai tuần, xuyên qua toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc rồi đến nước Nga rộng lớn. Đó là một hành trình mà đến hôm nay tôi vẫn nhớ như in.

Đối với một thanh niên Việt Nam thời đó, được thực hiện một chuyến đi như vậy là một niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Không chỉ là cơ hội được nhìn thấy những chân trời mới, đó còn là bước ngoặt của cả cuộc đời tôi. Chính chuyến đi ấy đã giúp tôi tận mắt quan sát những xã hội khác nhau, chứng kiến những thực tế mà sách vở và tuyên truyền không nói hết, từ đó hình thành những suy nghĩ chính trị mà tôi vẫn mang theo cho đến tận ngày nay.

Điều gây ấn tượng mạnh nhất đối với tôi là sự tương phản gần như tuyệt đối giữa Trung Quốc và Liên Xô.

Nguyễn Thông - Thời sự

 

- Lẩn thẩn nghĩ tới số phận làng báo thành Hồ giữa tháng Sáu này, trong đầu chợt ong ong câu của tivi thời trước : "Chương trình truyền hình tối nay đến đây là hết, thân ái chào các đồng chí và các bạn".

Hồi thập niên 80, tivi chỉ phát tới 11 giờ đêm thôi, bởi nhiều lý do.

Chẳng hạn chả mấy nhà có tivi, cúp điện liên tục, máy móc kỹ thuật của nhà đài còn nghèo nàn, ít quảng cáo (chỉ có nhà may Sĩ Tân, nội thất Tống Kim Hoa, dầu nhớt Castrol...).

Tạ Duy Anh – Trung Quốc và Mao

 

Sự tò mò lớn nhất của tôi trong chuyến du lịch Trung Quốc, là xem người dân ở đó nghĩ gì về Mao, từng được mệnh danh là Mặt trời phương Đông.

Ông là người sáng lập nên Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, chủ mưu xâm lược Tây Tạng, đưa ra quyết định đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam khi đó do chính phủ Việt Nam Cộng Hòa quản lý. Ông cũng bị coi là đại sát nhân trong Cách mạng văn hóa khiến hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu người chết vì nhục hình, vì đói...

Sau khi Mao chết, chính quyền Trung Quốc chính thức đưa ra đánh giá công tội ông. Trong hồi ký của ai đó mà tôi không nhớ chính xác, (hình như của ông Yeltsin) người viết kể lại rằng, tại một cuộc họp đặc biệt, Đặng Tiểu Bình, người bị Mao hành hạ sống dở chết dở, lên voi xuống chó nhiều phen, đưa ra kết luận : Mao công BẢY, tội BA.

Chương trình phát thanh RFI ngày 06.06.2026

 

Nguyễn Thông - Chuyện hộ khẩu (1)

 

(Đây là một truyện trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 sắp ra mắt bạn đọc).

Tới gần cuối thập niên thứ nhì thế kỷ 21, có lẽ chỉ còn vài nước trên thế giới, trong đó có xứ ta, là còn duy trì sự quản lý bằng hộ khẩu. Thời buổi công nghệ thông tin - thế giới phẳng mà còn áp dụng biện pháp thô lỗ của Thương Ưởng đời nhà Tần bên Tàu cách nay hơn 2.000 năm thì phải nói rằng rất... không bình thường, nếu không muốn nói thẳng đầu óc có vấn đề.

Hộ khẩu là cái gì ? Cứ hiểu nôm na, danh từ “hộ” để chỉ đơn vị gia đình, cụ thể là một gia đình. Ví dụ, xã A có 200 hộ. Đáng nhẽ chỉ cần ngắn gọn thế cũng đủ hiểu, nhưng lâu nay người ta kèm thêm chữ khẩu để mở rộng nghĩa, thành hộ khẩu, bởi nhà nào mà chẳng có miệng ăn.

“Khẩu” là từ Hán Việt, chỉ cái mồm (miệng), nghĩa bóng chỉ người, nhân khẩu. Mỗi miệng ăn là một người. Ông tổ trưởng dân phố báo với công an khu vực rằng hộ A có mấy khẩu, công an hiểu ngay có mấy người. Công an căn cứ vào đó cấp cuốn sổ xác định người trong gia đình, tên thông dụng là “sổ hộ khẩu”.

Cù Mai Công – Hồi ức xưa về khu « mả Việt Cộng » ở nghĩa địa Đô Thành

 

Những ngày qua, thông tin tìm mộ tập thể liệt sĩ hồi chiến cuộc Mậu Thân 1968 xuất hiện trên nhiều báo và trang mạng đã khiến nhiều người quan tâm, xúc động. Gần 60 năm đã qua chưa được về cùng thân nhân cũng là “nỗi buồn chiến tranh” với cả hai bên.

Một vài anh em nhắn tin cho tôi. Tôi bảo : Nhân chứng còn đó (đã tìm được), sơ đồ xưa cũng còn đây cùng phương tiện dò tìm hiện đại và không ít người chứng kiến vẫn đang ở quanh quanh nơi này. Cụ thể là bà con cố cựu trên đường Bắc Hải và hẻm Chùa Định Thành - hai con đường chạy cặp hai bên nghĩa địa đô thành Chí Hòa.

Xin nói rõ : Sài Gòn xưa có ba nghĩa địa cấp đô thành : nghĩa địa đô thành Mạc Đĩnh Chi, nghĩa địa đô thành Phú Thọ Hòa và nghĩa địa đô thành Chí Hòa. Dân Ông Tạ gọi nghĩa địa đô thành Chí Hòa là nghĩa địa Đô Thành (để phân biệt với nghĩa trang Các linh mục Chí Hòa, nay vẫn còn trên đường Bành Văn Trân và nghĩa địa Chí Hòa ở ngã ba Ông Tạ, đã giải tỏa cùng lúc với nghĩa địa đô thành Chí Hòa).

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 05.06.2026

 

Tin sáng

1. "Sét đánh cháy rừng Cúc Phương, Hà Nội có gió giật cấp 8"- Lúc nắng gắt, lúc mưa dồn/ Làm sao để món mộc tồn đừng thiu...

2. "Ông Tập Cận Bình sắp thăm Triều Tiên"- Hoan hô ông Tập Cận Bình/ Triều Tiên một phát tình hình chắc yên ?

Liên quan : "Ông Zelensky gửi thư đề nghị gặp ông Putin, Điện Kremlin nói có thể đến bất cứ lúc nào"- Rất là bèn, phỏng ạ ?

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 04.06.2026

 

Tin sáng

1. "Xác minh clip thành viên đội cứu hộ 0 đồng bị người đàn ông đánh bằng cây tới tấp"- Thằng này ăn đòn rồi. Mà răng hồi ni dân Huế ăn chi mà máu nóng hè ? Dịu dàng lắm mà, một chếc lá rơi cũng làm em hoạng xợ mà ?

2. "Dùng radar xuyên đất tìm mộ tập thể liệt sĩ từ 2 bức ảnh cựu binh Mỹ cung cấp"- Rất đúng dịp chiến dịch 500 ngày đêm ạ. Từ bức ảnh cựu binh Mỹ cung cấp, cơ quan chức năng xác định được khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ hy sinh trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Kon Tum. Dự kiến sẽ sử dụng radar xuyên đất để thăm dò trước khi khai quật, quy tập.

Theo lời kể của nhân chứng, sau một trận đánh trong dịp Tết Mậu Thân, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70 - 90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước nằm giữa biệt khu 24 và trại MACV Kon Tum, khu vực nay thuộc tuyến đường Trường Chinh. Theo hồ sơ của ta, các liệt sĩ được cho là thuộc Trung đoàn 24A Mặt trận B3, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304. Hy vọng ạ.

Lưu Nhi Dũ -"Ong, ve hay "con sâu, cái kiến" ?

 

Gọi dân là "ong, ve" tệ nhưng còn đỡ hơn gọi dân là "con sâu, cái kiến". Hổng biết Thông tấn xã Việt Nam có thấy sai chưa ?

Người dân nêu những thắc mắc về xăng sinh học E10 là điều dễ hiểu. Bộ Công thương làm truyền thông không tốt về xăng E10, bị phó thủ tướng Phạm Gia Túc phê bình khá gay gắt, vậy sao Thông tấn xã Việt Nam nói dân như vậy ?

Có làm có sai, làm báo cũng vậy. Sai thì đính chính, xin lỗi dân.

Nguyễn Hồng Lam - Đồng dao World Cup

Lần đầu tiên bổn giang hồ biết đến World Cup là mùa hè 1982. Trường Bổ túc Văn hóa Cán bộ Tỉnh Thuận Hải có một chiếc TV đen trắng được đặt ra ngoài cửa phòng, khi xem phải cử một người canh và quay cột ăng ten để giảm hột.

Mùa hè, học viên về hết, trường vắng, chỉ còn lại các gia đình giáo viên trong khu tập thể. Cả làng Bình Sơn cứ sau 7 giờ tối là kéo đến lấp ló trước phòng đặt TV. Lợi thế là nhà nằm ngay bên cạnh phòng TV nên khi nào chọi con cũng có chỗ ngồi ghế VIP - tất nhiên là không có ghế, ngồi bệt trên nền đất.

Mùa hè nên không bỏ trận nào TV có phát, và thường là phát lại. Hồi đó chỉ mỗi một kênh HTV tiếp sóng qua trạm Cầu Đất (Đài Vệ tinh mặt đất Hoa Sen) ở Lâm Đồng nên chỉ có phát lại chứ không có truyền hình trực tiếp. Mỗi ngày chỉ phát một trận, lúc 20 giờ. Đội Ba Lan khi đó có danh thủ Lato, tên cũng có nghĩa là Mùa Hè...

Chương trình phát thanh RFI ngày 05.06.2026

 

Hoàng Nguyên Vũ - Đừng để xảy ra nhiều trường hợp thương tâm hơn

 

(Nghĩ từ vụ nam sinh thương tâm ở Lâm Đồng đến yêu cầu "Tuyệt đối không quay phim chụp ảnh, phát tán clip bạo lực..." của Bộ Giáo dục)

Nếu giả sử lần đầu hoặc cùng lắm là lần thứ hai, 13 học sinh bạo lực học đường nam sinh ở Lâm Đồng bị lưu bằng chứng lại bằng một thước phim, có thể người lớn đã có cách xử lý để không có đến lần thứ tám, và nạn nhân sẽ không đi đến quyết định thê thảm như vậy.

Nhân tiện nhắc về clip, tôi chợt nghĩ, ở sân trường và ở lớp hoàn toàn có camera, sao sự việc xảy ra tại hai không gian này với mức độ là 8 lần, mà nhà trường không hay biết ?

Mà thực tế, nhà trường biết rồi.