Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (31)

 

Mờ sáng 30.4.1975.

Càng gần sáng, sương xuống càng nhiều. Khắp mặt sông trở nên mờ ảo. Thật là may mắn, màn sương làm cho ta và địch vẫn nhìn thấy nhau nhưng không thật rõ.

Chúng tôi vượt sông thì địch sẽ nhìn thấy, nhưng sẽ không nhìn được sắc lính tráng trên thuyền. Tại sao chúng tôi không vượt sông sớm hơn ? Câu hỏi trong đầu mọi người dường như anh Hạnh đọc được, hay là anh thấy mọi người bồn chồn, nên nói :

⁃ Đừng sốt ruột ! Chờ hỏa lực chuẩn bị xong đã. Nếu có bị lộ thì mình sẽ được pháo bắn yểm trợ và khống chế địch để tụi mình vượt sông. Dứt khoát phải vượt sông bằng được. Rõ chưa ?

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (30)

 

Thấy thành phố còn gần như nguyên vẹn, nhiều người tưởng cuộc tiến công giải phóng Sài Gòn ngày 30.4.1975 đã diễn ra một cách dễ dàng.

Thực ra không phải vậy. Rất nhiều người lính, trong đó có những người lính xe tăng đã ngã xuống ở cửa ngõ Sài Gòn, sáng ngày 30.4.1975. Đó là một loạt trận đánh hết sức ác liệt, thậm chí kéo dài cả đến sau khi Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng.

Đặc biệt là trận kịch chiến tại khu vực Ngã tư Bảy Hiền – Lăng Cha Cả trên đường tiến công đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhứt và Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng Hòa của lực lượng Quân đoàn 3.

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (29)

 

Sáng ngày 30.4.1975, cả đơn vị dậy từ mờ sáng. Anh nuôi nấu cơm như mọi khi. Tất cả lính tráng lấy cơm ăn vội vã, đùm cơm nắm cá nhân rồi ra tập trung.

Chỉ có ít phút sắp xếp lại đội hình cho ra từng trung đội, để bù đều vào số anh em đã hy sinh và bị thương hôm qua. Cả đại đội hành quân trong đội hình của tiểu đoàn (và chắc là của cả trung đoàn). Chúng tôi hành quân ra thẳng theo hướng cổng chính của căn cứ Đồng Dù.

Xe hậu cần của trung đoàn đã đỗ sẵn ngoài cổng, để các đơn vị tranh thủ bổ sung cơ số đạn sau hao hụt của trận đánh hôm trước. Rồi tất cả lên đường, nhằm thẳng hướng Sài Gòn mà tiến.

Lê Diễn Đức - Khi Sa hoàng Putin tắt Wi-Fi để duyệt binh

Moscow hôm nay bỗng dưng sống lại thời Liên Xô. Người dân bước vào siêu thị quẹt thẻ không được, vào quán cà phê dùng app thanh toán đứng hình, ra trạm xăng QR code chết lâm sàng, gọi taxi thì ứng dụng Yandex loading như đang dùng modem quay số năm 1991.

Không phải vì Nga bị hacker Mỹ đánh, không phải vì NATO cắt cáp, mà vì… chính điện Kremlin tự tay bóp cổ internet của thủ đô mình. 

Đúng vậy!

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (28)

Năm giờ sáng ngày 30.4.1975, chúng tôi đang nấu cơm sáng ở làng Tân Sơn Nhì, chưa kịp ăn thì có lệnh: Tất cả các đơn vị, bằng mọi giá, bằng mọi phương tiện, xốc thẳng vào Dinh Độc Lập.

Thế là lao ra đường, chặn xe của dân, huy động cả xe lam, máy cày, xe đò... Vào giờ phút ấy, các ngả đường làng mạc quanh Sài Gòn đâu cũng thấy quân giải phóng. Quân phục được thay mới, cờ giải phóng, phù hiệu giải phóng, băng tay xanh đỏ trùng trùng điệp điệp.

Con đường vào thành phố đầy rẫy lô cốt ụ súng bằng bao cát, thùng phuy, cửa kẽm gai ngăn ra từng đoạn.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (27)

Chị Thân là con dâu ông bà Chiu ở làng Hạ Lội. Anh Quý đi bộ đội năm 1962. Trong một lần về phép, bà mối dẫn anh đến nhà xem mặt chị Thân, sau đó anh Quý đến chơi nhà chị hai lần.

Anh Quý đi rồi, xong vụ mùa, cha mẹ anh mang cơi trầu đến thưa chuyện cha mẹ chị Thân, xin cưới. "Cưới đi, khỏi để lâu" - Mẹ chị Thân giục con gái. Nhưng anh Quý chưa về. "Cưới rồi ít bữa anh Quý về" - Mẹ bảo vậy thì chị Thân nghe. Chị đã 22 tuổi.

Đám cưới diễn ra không có chú rể. Gọi là cưới vắng mặt. Gia đình nhà trai làm dăm mâm cỗ, nhà gái đưa dâu đến, mẹ chồng ra ngoài ngõ đón, cởi nón cho con dâu, dắt con vào buồng cưới.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (26)

... "Chiều đầu đông năm ấy -1971, đơn vị bác sau hai ngày hành quân từ Thạch Bình, Nho Quan tập kết tại chân núi Cánh Diều, thị xã Ninh Bình. Năm giờ chiều, đoàn tàu quân sự từ phía Hà Nội tiến vào khu ga để đón đoàn quân.

Hai bên thành tàu là hàng băng rôn "Nhiệt liệt chào mừng những người con ưu tú của miền Bắc xã hội chủ nghĩa lên đường vào giải phóng miền Nam", "Tất cả vì miền Nam ruột thịt"...Cả khu ga là một không khí sục sôi. Đoàn tàu hú một hồi còi dài và chuyển bánh hướng vào Nam.

Bác ngoái đầu qua cửa sổ. Chào quê hương, chào miền Bắc xã hội chủ nghĩa thân yêu"...

Lê Diễn Đức - Ukraina không quấy rối Nga bằng vài cái drone, mà đang phá thủng két sắt của Nga

Hôm qua ông Trump đứng ở Nhà Trắng lẫn lộn Iran với Ukraina rồi phán một câu xanh rờn rằng “Ukraina đã bị đánh bại về mặt quân sự”.

Nhưng đúng một ngày sau, Bloomberg tung ra bản tin như một cái tát thẳng vào miệng những kẻ đang vội viết cáo phó cho Kyiv: Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraina đã đẩy sản lượng chế biến dầu của Nga xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009.

Xin nhắc lại: Thấp nhất kể từ năm 2009. Không phải một kho xăng cháy lẻ tẻ để tuyên truyền. Không phải vài clip drone bay cho vui mắt.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (25)

Cô Tư là chị của ba tôi. Dượng Tư ra Bắc khi cô đang mang bầu đứa con thứ năm. Cô ở lại vận động đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Geneve, tiến tới tổng tuyển cử, theo sự phân công của tổ chức.

Dượng vừa đi thì cô bị bắt. Cô sinh con trong tù. Con được 10 ngày tuổi, có một người bạn tù được ra tù, cô nhờ người đó mang con ra ngoài nuôi giúp cô. Hai năm sau cô ra tù, không có manh mối nào để tìm được con.

Trong tù, cô và người bạn tù lấy một cái tên khác.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (23)

Tứ “râu” người Hải Dương. Khi mới nhập học Đại học cùng tôi, chỉ cao gần 1,6 m, nặng 50 kg nhưng đá bóng rất giỏi.

Vào bộ đội, tôi và Tứ cùng trung đội. Nó ở tiểu đội 8, tôi tiểu đội 9. Tiểu đội nó có hai thằng sinh viên Đại học Cơ điện là Tứ và Dương "phỉ". Bao tội lỗi Dương "phỉ" gây ra, Tứ gánh hộ hết.

Dương đi chơi muộn giờ sinh hoạt. Tứ báo cáo: "Dương đưa người nhà ra ga Lương Sơn". Dương ngủ dậy muộn, lè phè chăn màn, Tứ khai: "Dương ốm hai hôm nay vẫn cố gắng đi tập".

Lê Diễn Đức - Chiếc máy bay vàng hay delay của người Mỹ nghèo, hôm nay đã chết

Tôi từng đôi lần bay Spirit Airlines trong nước Mỹ. Ai đi hãng này rồi đều biết cảm giác rất đặc biệt: Mua được tấm vé rẻ đến mức không tin nổi, nhưng từ lúc ra sân bay cho tới khi máy bay chạm bánh xuống đất thì chỉ biết… cầu nguyện.

Cầu nguyện đừng delay. Cầu nguyện đừng đổi gate phút chót. Cầu nguyện đừng bị tính thêm một đống tiền hành lý.

Ghế chật, dịch vụ tối giản, tiếp viên lạnh như tiền, và cái màu vàng chói chang của chiếc máy bay nhìn xa đã thấy “tiết kiệm”.

Phúc Lai - Ngăn ngắn về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler, ngày 03/05/2026

1. Tiếp tục dọn ổ cứng, tình cờ tôi tìm thấy bảng tổng kết về The battle of Pokrovsk cách đây 14 tháng. Nhân tiện, ta nhìn lại khu vực mặt trận này 14 tháng qua.

Tính đến cuối tháng Tư 2026, lực lượng Nga đã giành được quyền kiểm soát gần như toàn bộ diện tích Pokrovsk. Tuy nhiên, thành phố này giờ đây chỉ còn là những đống gạch vụn sau các đợt pháo kích và ném bom lượn liên miên của Nga. Dù quân Nga đã vào được trung tâm thị trấn, quân Ukraine vẫn giữ vững một số vị trí ở phía bắc thành phố và lập một “vành đai UAV” rộng tới 40k m để ngăn chặn Nga mở rộng cụm tấn công quy mô lớn về phía tây.

Cần phải nhìn thẳng vào thực tế, là ngay thời điểm đó Nga cắt đứt đường ra vàp các mỏ than cốc huyết mạch của Ukraine từ đầu năm 2025 và đến tháng 6/2025 đã chiếm được mỏ Lithium quan trọng gần làng Shevchenko, nhưng do chiến tranh các cơ sở kinh tế này đã ngừng hoạt động ngay trong năm 2022. Hiện tại, chúng không mang lại giá trị kinh tế trực tiếp cho Nga vì việc tái khởi động sản xuất trong tầm bắn của pháo binh và UAV là điều không khả thi.

Dương Quốc Chính - Hòa giải nếu thoát bò

Vào những ngày này, trong 10 năm nay, mình luôn nghĩ, biết bao giờ người Việt mới có thể bao dung với nhau, không còn phân biệt địch ta nữa?

Năm nào mình cũng đã thử đưa ra một phương án. Bài này cũng là một phương án, có thể rất dễ và rẻ tiền với rất nhiều người, nhưng có khi là bất khả thi với đám đông. Đó là chủ động nạp kiến thức đa chiều.

Mình nghĩ các cháu bên chuồng hay chính anh em bò vàng trở nên cực đoan, cuồng dại, chẳng qua cũng là do thiên kiến xác nhận, dẫn tới cố tình chỉ nạp kiến thức một lề.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (22)

Làng Hạ Lội, 13.08.1968. Ông Trần Đình Trọng:

Sắp đến giờ cơm trưa, tôi nhận được tin lên huyện họp gấp. Biết việc quan trọng, tôi đi ngay. Đoạn đường không đạp xe được, tôi vác xe lên vai, chạy, thật nhanh. Trụ sở huyện sơ tán trong núi, đi đường vòng lâu hơn, tôi vác xe, chạy tắt qua cánh đồng.

Chủ tịch tỉnh và chủ tịch huyện đang chờ tôi. Cuộc họp có 3 người. Nội dung: "Giải quyết việc thông xe".

Quốc lộ 1 - đoạn đi qua xã Tiến Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) - bị bom đánh phá, cầu Già sập, xe không qua được. Tỉnh chỉ thị làm đường tránh cho xe qua. Đường tránh sẽ là con đường từ quốc lộ rẽ vào làng Hạ Lội, xuyên qua làng Hạ Lội ra bến sông Già ở cuối làng. Ý kiến của ông Trọng về việc này?.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (21)

Ba cái hầm kèo nhốt tù bình. Ba cái hầm kèo xếp thành ba góc tam giác nằm lọt trong một mảnh vườn nắng nóng hầm hập. Mảnh vườn giập nát đang lặng lẽ tỏa khói.

Có hai O du kích của làng Cam Tuyền khoác súng tiểu liên đi qua đi lại trên sân. Tù binh ngụy ngồi trong hầm, lâu lâu lại lủng củng hất lên vài câu chọc ghẹo các cô gái.

Có ba người lính của đại đội trinh sát, người thì lúi húi nấu cơm trong chái bếp còn sót lại của căn nhà đã gãy vụn, người thì ôm súng ngồi nhìn như đang đếm bước chân của các cô gái, người thì so vai hí húi ghi ghi chép chép.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (20)

Được nghỉ phép 5 ngày. Cậu Chu nói: "Về quê em con gái đầy, em dẫn anh đi tham khảo mấy trường hợp, ưng đám nào là xong ngay". Tôi liền theo Chu về xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, Vĩnh Phúc.

Sáng sớm đạp xe, trưa đã về tới nhà. Khi tôi ngồi ngoài nhà uống nước thì Chu vào bếp trao đổi với vợ, việc của tôi. Sau bữa cơm, Chu cho biết là vợ chồng anh bàn bạc, tìm được cho tôi bốn trường hợp, có thể xem mặt trong chiều nay.

Một, cô Phó chủ tịch xã. Hai, cô phụ trách bán hàng thương nghiệp xã. Ba, cô xã đội trưởng. Bốn, cô trung đội trưởng dân quân. Hai anh em đi đến từng nhà. Lấy có được nghỉ phép, tạt vào thăm gia đình, chuyện trò dăm ba phút.

Nguyễn Văn Tuấn - Để ký ức không còn là vũ khí

Cùng một ngày, có triệu người vui mà cũng có triệu người buồn. Năm mươi năm, vết nứt vẫn còn đó. Nhưng hòa giải vẫn là hy vọng.

1. Mỗi năm, khi ngày 30 tháng Tư đến gần, người Việt ở khắp nơi trên thế giới lại đối mặt với cùng một ngày theo những cách rất khác nhau. Có người ăn mừng. Có người tưởng niệm. Có người treo cờ. Có người thắp nhang. Có người lặng lẽ ngồi một mình với ký ức. Cùng một ngày, nhưng như thể có hai thế giới song song tồn tại mà không chịu nhìn nhau.

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng nói đại ý rằng ngày 30 tháng Tư có triệu người vui mà cũng có triệu người buồn.

Kim Ân - Charlie

 

.

Tám giờ sáng của ngày 15 tháng 4/1972, Tiểu Đoàn Nhảy Dù mới tinh của Anh Năm, tiểu đoàn đã khoan thủng bức tường thép của cộng quân ở Damber; tiểu đoàn "nướng sống" hai tiểu đoàn của sư đoàn Điện Biên trên cứ điểm C. Thua. Thua đau đớn và thua vô lý! Đâu còn có thế để dựa vào. Đâu còn lực để đương cự?

Muốn đánh nhau phải có "thế" và "lực." Thế đã mất ngay từ ngày đầu tiên khi bước xuống cao điểm với một nhiệm vụ "phòng thủ" quá mỏng manh thụ động, và lực nào còn nổi sau bốn ngày hay 156 giờ tác chiến căng thẳng trên các cao điểm nguy biến và thiếu thốn toàn diện. Hình như mọi người đều không ăn, uống kể từ ngày 12. Uống, nếu có chỉ là chữ gọi động tác "nhúng" chiếc lưỡi vào nắp bi đông ẩm ướt. Tan hàng! Những người sống sót còn lại tan biến vào rừng cỏ tranh.

Đêm Charlie em đi, anh ở lại

Sông Pô Cô dào dạt tình thương

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (19)

Hiệp định ngưng bắn được ký kết, nó được ký tại Paris ở nước Pháp. Tôi nghe tin này khi đang tưới rau trên mảnh vườn nhỏ sau căn nhà gỗ của Trưởng ban Tuyên huấn.

Tiếng người phát thanh viên dõng dạc thông báo vọng ra từ cái cửa sổ mở toang. Mọi sự chuyển động phút chốc đều như dừng lại.

Rồi tiếng hát cất vút lên: "Việt Nam trên đường chúng ta đi..." Tôi đứng lặng bên những lá cải xanh, chân cắm sâu xuống đất.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (18)

Cho mãi tới sau này, tôi vẫn không hiểu sao người Việt Nam mình lại có một thằng Khôi quái tướng đến như thế?

Da nó đen cháy, lại cao lênh khênh, mũi nhòm mồm, ăn một lúc hết 12 cái bánh bột mì luộc chấm muối, (mỗi cái cỡ non 1 lạng). Chúng tôi đã có lần truy nó rằng: "Có phải mày con lai Tây đen không?".

Nó thề ba đời nhà nó không ai dính dáng gì tới bọn Tây: "Bố tao có cao gầy, da cũng có đen, nhưng đen bóng, đen khỏe, không phải đen xỉn như tao" - Nó nói: "Còn ông nội tao lại lùn. Mẹ tao da trắng như trứng gà bóc"... "Nhưng tin thì tin, không tin thì thôi" - Nó luôn miệng nói câu ấy.