Nickie Tran - Đóng

Mấy hôm nay tôi đọc chuyện về một group nơi nhiều bạn trẻ vào kể rằng mình ghét cha mẹ. Có người nhìn vào và nói: tụi nhỏ hỗn, bất hiếu, lên mạng nói xấu cha mẹ. Bây giờ nghe nói có người bị mời lên làm việc.

Tôi không biết hết những gì đã xảy ra trong group đó, và nếu trong đó có hành vi vi phạm pháp luật, kích động, bịa đặt hay xâm phạm người khác thì đương nhiên phải xử lý theo đúng việc nào ra việc đó.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi cứ bị chấp niệm: Nếu không có nơi đó, thì những đứa trẻ ấy sẽ nói với ai?

Nickie Tran – The Terminator

 

Mấy năm trước tôi có biên mấy bài về AI. Rồi cách đây mấy bữa tôi còn hù nhân viên: “Mấy đứa mà không chịu học kỹ năng cứng, vài bữa đi làm nô lệ cho AI để nó đè đầu cưỡi cổ rồi thấy cái cảnh nha!”

Mà viễn cảnh đó coi bộ không có xa đâu ha. Giờ đọc tin tức mới thấy nó sát tới đít rồi.

Kể nghe nè. OpenAI có một đợt thử nghiệm khả năng an ninh mạng (cybersecurity) của AI. Đại khái họ thả rất nhiều tác nhân AI (AI agent) vào môi trường test, giao cho tụi nó những bài cực khó để coi tụi nó giải quyết tới đâu. “Agent” ở đây không còn giống ChatGPT mình hỏi một câu rồi nó trả lời một câu nữa. Nó có thể tự chia nhỏ công việc, viết code, chạy lệnh, thử sai rồi tiếp tục làm.

Nickie Tran - Face

Chuyện cô gái bị xâm hại tình dục diễn ra gần như song song với một sự kiện khác cũng làm mạng xã hội dậy sóng mấy ngày gần đây. Tôi vừa đọc bức thư người cha công bố, trong đó anh nói đại ý rằng điều quan trọng nhứt anh có thể cho con gái mình là ở đó khi cô cần.

Có một điều làm tôi suy nghĩ. Hình ảnh của người bị tố cáo ở một số nơi còn được che mờ. Hình ảnh một người khác thì chỉ thấy từ phía sau. Nhưng cô gái được cho là nạn nhân lại chọn xuất hiện bằng chính gương mặt, tên tuổi của mình và công khai câu chuyện để đòi hỏi công lý.

Tôi không biết cô bé đã phải lấy bao nhiêu can đảm mới làm được chuyện đó. Tôi chỉ biết khi đọc bình luận dưới một số trang đăng lại vụ việc, Tôi thấy cổ họng mình tởm lợm. Có thằng ất ơ hỏi tại sao không “làm có bầu rồi cưới luôn”. Có đứa nói chắc “chưa đưa đủ tiền”. Có thằng mất dạy còn chê cô bé xấu. Rồi “chưa đủ lâu”, “hôm đó cô gái sử dụng cái gì”, và vô số câu khác mà Tôi không muốn nhắc lại. Những sinh vật đó nhơ nhớp tới mức dành thêm chữ cho chúng cũng thấy phí thời gian.

Nickie Tran – Thiếu minh bạch thông tin và hệ quả với người trẻ

 

Tôi nghĩ một sự việc gây bức xúc trong giới trẻ nếu không được “dập tắt” theo nghĩa tích cực, tức là bằng thông tin minh bạch, một câu trả lời đủ thuyết phục và một quy trình mà người ta cảm thấy công bằng, thì hệ quả của nó có thể lớn hơn rất nhiều so với vài triệu bài viết trên mạng.

Dĩ nhiên tôi đang nói về một giả thuyết xã hội, chứ chưa có dữ liệu để kết luận chuyện này sẽ xảy ra. Nhưng nếu nhìn xa hơn một cái hashtag, tôi thấy có vài thứ đáng suy nghĩ.

Ngắn hạn, sức mua của một bộ phận người trẻ thậm chí có thể giảm chút xíu. Không phải vì kinh tế đột nhiên thay đổi, mà đơn giản vì sự chú ý của họ đang nằm ở chỗ khác. Thay vì cuối tuần đi ăn, đi chơi, shopping, họ ngồi đọc, viết, tranh luận và combat trên mạng.

Nickie Tran - Gen Z

 

Trước đây tôi hay gọi Gen Z là Gen LaZy. Vì thật ra có rất nhiều bạn lazy, thiếu động lực, ít kiên nhẫn và đam mê duy nhứt hình như là lướt màn hình.

Bây giờ tôi vẫn giữ nguyên quan điểm là mấy bạn lười hơn thế hệ của tôi ngày trước thiệt. Nhưng có một điều tôi phải nhìn nhận lại: Có lẽ tôi đã đánh giá sai sự thờ ơ của các bạn với sự vô cảm.

Gen Z có thể thờ ơ với rất nhiều thứ mà thế hệ trước từng cho là quan trọng. Các bạn không quá tin vào chức danh, tuổi tác, địa vị hay ngôi thứ.  Kêu các bạn kính trọng một người chỉ vì người đó lớn tuổi hơn, có chức vụ cao hơn hay nhiều tiền hơn thì chưa chắc. Nhưng có một thứ Gen Z lại cực kỳ nhạy cảm: fairness, sự công bằng. Khi cảm thấy một chuyện gì đó không công bằng, cách Gen Z phản ứng cũng rất khác thế hệ của tôi.

Nickie Tran – Anh Tèo

Tôi biết có cha nội kia tên Tèo, chả bán cơm bình dân. Dĩa cơm 35 ngàn tặng nước free, tặng chuối, tặng đủ thứ ngất trời ông địa. Mấy chị Tư chị Tám bán kế bên ổng toàn mấy người bán bình dân.

Cách đây 10 năm tôi ăn tô bánh canh 30 ngàn thì năm nay tô bánh canh cũng vẫn 30 ngàn mà mặt mấy người đó người nào cũng bí xị. Kết quả là anh Tèo bán đắt thiệt đắt luôn xong anh Tèo... sập tiệm.

F&B có lẽ là một trong những ngành nhạy cảm nhứt khi nền kinh tế bắt đầu hắt hơi sổ mũi. Tôi đứng trong ngành này nên nhìn thấy rất rõ: quán xá xung quanh cứ đóng dần đóng dần, và quán nào đông đông một chút cũng chỉ là những ngoại lệ may mắn. So với vài năm trước đây thì năm nay có thể nói là năm đại sát của ngành F and B.

Nickie Tran - Thương "Dạ", Ghét "Vâng" ?

Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?

Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !

Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.

Nickie Tran - Nếu Không Quá Xuất Sắc...

Thì hãy ở lại Saigon.

Này tôi nói thiệt hông có nói chơi. Hôm trước đi nấu cho một buổi nấu ăn gây quỹ từ thiện, tôi có gặp một cậu bếp trẻ rất nhiệt huyết. Lâu lắm rồi mới gặp một bạn trẻ đam mê nghề bếp dữ vậy. Tôi rủ bản về Saigon sống, bạn nói bạn mới vô nghề, chưa có biết gì nhiều hết. Làm sao mà đi đến một đất nước xa lạ sống được đây?

Tôi nói với bản là nhìn... tôi nè. Tại vì tôi không quá xuất sắc nên tôi mới chọn Saigon để cậu sống á. Saigon có một điều tôi cực kỳ thích. Đó người ta được phép là một con người bình thường. Không ai bắt mình phải là thiên tài. Không ai bắt mình phải có profile lấp lánh. Không ai bắt mình phải luôn tỏ ra bận rộn, thành công hay hiểu biết hơn người khác. Túm lại cứ tà tà thì vẫn có thể sống.

Nickie Tran - Saigon cũ, Saigon mới

 

Hổm có bạn nói có một nơi mà người Saigon không có đi, đó là chợ Bến Thành, tôi nói với bạn là người Saigon cũ mà tui biết có đi chợ Saigon.

Nhiều người nhảy vô chửi nói tui ở Saigon nè, mà tui có đi đâu, vậy Saigon cũ là gì Saigon mới là gì? Saigon cũ là Saigon không có... mới đó dũ chụ!

Sài Gòn cũ trong ký ức tôi không phải là những con đường rộng hay những tòa nhà cao. Nó là tiếng rao buổi sớm, là mùi khói từ xe honda 67, là tô phở đầy sương sớm bên lề đường, là cái cách người ta nhớ nhau qua từng cái tên trời ơi đất hỡi đi kèm tên thiệt như P. què, L. Lé. A. mập...

Nickie Tran - Chuyện Khởi Công

Tôi thấy Việt Nam là một quốc gia trẻ, đầy tiềm năng và có thể gọi là một quốc gia khởi nghiệp. Đi đâu cũng thấy mọi người nói về khởi nghiệp.

Bật Facebook lên thấy tràn lan quảng cáo khởi nghiệp, ra tiệm sách thấy bán tràn lan sách dạy khởi nghiệp. Nói chiện với một trăm bạn trẻ mới ra trường thì phần lớn mấy bạn đều muốn khởi nghiệp. Túm lại, quốc gia chúng ta là quốc gia khởi nghiệp. Chỉ có điều là ai cũng muốn khởi nghiệp mà hông có ai muốn khởi công.

Hồi xưa tôi hay nhận mấy bạn sanh diên dô mần. Mấy bản nhìn chung là đều có những suy nghĩ và mong ước hết sức phi thường, nhưng họ đều sẽ thực hiện những ước mơ của họ bằng những nỗ lực vô cùng tầm thường.

Nickie Tran - Nhập nhằng từ thiện

 

Năm ngoái có bạn hỏi tôi về mái ấm Hoa Hồng để đi thăm, nhưng Google ra mái ấm ở quận 12. Tôi vừa nhìn thấy cái trang đã cảm thấy không ổn nên nói liền là Sơ Thảo KHÔNG quyên tiền.

Tôi cũng không đồng hành cùng mái ấm chỉ vì muốn làm công việc thiện nguyện khi có thời gian rảnh rỗi, hay để chụp hình đăng Facebook. Trước khi quyết định gắn bó lâu dài thì tôi phải đến tận nơi nhiều lần. Đồng thời cho bạn nhân viên đi lên không báo trước và chụp hình lại cho tôi xem. 

Trước đây tôi có tham gia với mấy tổ chức nấu ăn phát cơm từ thiện cũng như đi thăm nhiều cơ sở nuôi trẻ nhỏ người già, nhưng có nhiều nơi cảm giác rất rờn rợn.

Nickie Tran - Người Saigon

 

Có người hỏi tôi định nghĩa người Saigon là người như thế nào! Tôi trả lời người Saigon là người... ở Saigon.

Thật ra người Saigon không cần phải là người sanh đẻ ở Saigon nhưng cứ hễ quê quán ở đâu mà ở Saigon nhiều năm, thì ít nhiều gì đó cũng có một số thói quen và tính cách rất riêng của Saigon.

Nhưng Saigon là Saigon, người Saigon là người Saigon và người ở Saigon cũng là người... ở Saigon.  Mấy cái này nó... trừu tượng lắm. Saigon có cái hay là không phân biệt vùng miền hay gốc gác xuất xứ. Cứ ai đến ở chừng chục năm thì họ trở thành người Saigon với cái hào sảng phóng khoáng vốn có.

Nickie Tran - Tôi sẽ chết...

 

Hôm nay có việc đi Đồng Nai, trên đường về tôi thấy rất nhiều cây cháy chết vàng đen vàng đỏ cả lá. Cây lớn lớn chết! Cây trung trung chết! Cây nhỏ nhỏ chết, ngay cả cỏ mọc ven đường và dừa nước dưới ao cũng chết. 

Tôi nhìn cảnh đó rồi tôi ngồi trên xe tôi khóc. Tôi không phải dạng ủy mị thấy cái mẹ gì cũng khóc, mà tôi thuộc dạng chết nhát. Thấy mình sắp chết nên tôi khóc.

Bài viết cũ của tôi nói về chuyện những cánh đồng không lúa và những con sông không cá. Đó là tôi dự đoán cho tương lai mấy chục năm nữa. Hôm nay thì tôi thấy nó không có xa như tôi nghĩ. Và khi nhiệt độ tăng lên thêm tầm vài độ nữa thôi thì tôi sẽ chết. Mà không phải mình tôi chết đâu.

Nickie Tran - Những Tô Phở Tìm Đường Vượt Biển

Hôm trước đăng bài review phở, có bạn vô chỉ ra tô phở 54 và tô phở 75 khác nhau như thế nào. Tự nhiên cả đêm nghĩ về những con số đến độ không ngủ được.

Còn nhớ lúc mới qua Mỹ, thành phố nhỏ xíu miền Mid West gần như vắng bóng người Việt.  Nghe bạn bè trong trường kể có chị Việt Nam nào đó mở nhà hàng ở gần trường. Gần đây là 4 miles ; 0.6 mile là 1 cây số. Thế là đứa con nít để dành tiền đi bộ gần 7 cây số để đi tìm tô phở như phở nhà bà Hải bắc kỳ hồi nhỏ má hay dắt đi ăn. Đến nơi mới biết chị đó người Việt nhưng lại bán đồ Tàu phiên bản Mỹ. Đến giờ còn nhớ khuôn mặt ngạc nhiên của chỉ khi bước vô nhà hàng thì thầm : Chị bán em tô phở.

Rồi sau đó ăn đủ thứ phiên bản của phở. Phiên bản miền Bắc (Mỹ) lạt lẽo loe hoe vài cọng rau giá. Phiên bản miền Nam (Mỹ) ê hề thịt và mùi vị quê hương đến mức mà nhiều tô phở mình thấy còn ngon hơn ở xứ Việt. Rồi lại ăn tô phở quận 13 của Paris hay tô phở gà lạc lõng ở quận 8, xa hẳn cộng đồng người Việt nhưng lại đúng vị đậm đà điểm xuyết thêm tí lá chanh.

Nickie Tran - Chuyến Xe Cuối Cùng

 

Một ngày cuối năm, nằm trên giường suy nghĩ lại chặng hành trình 10 năm của mình, bất giác giật mình vì nhận ra mình trở lại điểm xuất phát của 10 năm trước. Sự khác biệt duy nhất có lẽ là... già hơn 10 tuổi. 

Đang tính buồn thì đọc được status của một người bạn trên Facebook có mẹ mất trong đợt dịch. Rồi lại chợt nhớ sự thảng thốt của mình mấy ngày trước khi nghe câu bắt chuyện bâng quơ của ông cụ bán gỏi khô bò với cây kéo thần thánh : "Ế quá con ơi, giờ hộp gỏi 20 ngàn người ta cũng không có tiền mà ăn. Thất nghiệp nhiều quá". 

Bạn bè xung quanh toàn than về những món tiền lớn mà họ bị mất hoặc những nguồn lợi lớn mà họ không có được. Không thấy ai than vì không thể mua một bữa ăn đáng giá 20 ngàn. Dẹp cái sự tính buồn qua một bên để tặng một câu chuyện cho cô bạn mà cậu quý mến mặc dầu chỉ gặp mặt ngoài đời một lần duy nhứt.

Nickie Tran - Du lịch Đài Loan, nghĩ về chữ Quốc Ngữ

Trong tất cả các nước đã từng đặt chân đến thì tôi thích Đài Loan nhứt. Một đất nước mà món ăn thì ngon và phong phú, phong cảnh thì đẹp như bồng lai tiên cảnh. Lên núi nhìn xuống thấy biển, và dưới biển nhìn lên thấy núi.

Nhìn bằng góc độ đầu bếp tham ăn thì tôi thích món ăn đường phố của Đài hơn tất cả mọi nước, tính luôn cả nước Việt.

Streetfood của họ vừa cầu kỳ vừa đơn giản. Vừa truyền thống vừa hiện đại. Túm lại là họ hoàn toàn có thể là một ngôi sao sáng trong làng du lịch Châu Á. Tuy nhiên khách du lịch người Âu Mỹ lại ít hiện diện ở đây. Tôi cứ luôn tự hỏi tại sao họ lại không ngập tràn khách du lịch, với nền tảng văn hóa rất vững chắc và nhiều món ăn đường phố phong phú như họ.

Nickie Tran - Hòn ngọc

Bà dì họ tôi hồi đó hai đời chồng. Chồng trước có ba đứa con. Chồng sau năm đứa. May phước dượng sau dễ tánh hào sảng nên con ruột con vợ đều đem dìa nuôi chung. Mà dĩ nhiên nuôi chung thì càng đông càng... đói.

Hồi trước khi Saigon bị phỏng, nhà dì có lò mổ, sạp thịt. Mần ăn không giàu nứt đố đổ vách nhưng cũng chẳng nghèo. Sau khi Mr. Bean phát động phong trào tiêu diệt cái đuôi con rắn gì đó thì lò mổ sạp thịt sung mẹ hết vào công « Quỷ ».

Thời này chỉ có 7X đổ về trước mới nhớ chứ thời sau chắc chẳng biết gì. Thịt, gạo, đường, sữa, mắm, muối, muốn mua xin mời xếp hàng ở hợp tác xã. Thế là bà dì liều mình đi Tây Ninh buôn thịt lậu. Đi được ít lâu có lần mấy ông cậu khiêng dì về nhà bằng...cáng. Lý do: Bị bắn xuyên bắp đùi.