Ukraina : Dọn cỗ sẵn cho Kremlin và trò hề bầu cử dưới họng súng

Đăng ngày: 13/11/2026 - 11:52

Trong khi các cuộc đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi tan thành mây khói vì sự ngoan cố của Điện Kremlin, đế chế công nghệ Mỹ lại rung chuyển dữ dội trước sự sụp đổ của CEO Nvidia Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) sau xì-căng-đan tình ái và gián điệp. Trong khi đó, Bắc Kinh tiếp tục phô diễn sức mạnh bằng kỷ lục thặng dư thương mại hơn 1.000 tỉ đô la, đặt phương Tây trước bài toán tự vệ cấp bách trước sự cạnh tranh bất chính. 

Màn khói mù tại Abu Dhabi : Món quà ngoại giao dành cho điện Kremlin

Le Figaro ngày 12/11/2026 nhận định « Đàm phán ở Abu Dhabi thất bại vì sự ngoan cố của Nga ». Không có gì đáng ngạc nhiên khi cuộc thương lượng rốt cuộc chỉ khép lại trong một màn khói mù vô định mà không có bước tiến nào, trừ thỏa thuận trao đổi tù binh. Từ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Donald Trump hơn bao giờ hết muốn nhanh chóng có được một kết quả ngoại giao trước khi Quốc Hội do Dân Chủ kiểm soát đi vào hoạt động. Cũng như các đặc sứ Jared Kushner và Steve Witkoff vốn là nhà kinh doanh địa ốc, sang năm có thể bị điều tra vì xung đột lợi ích.

Sau gần 5 năm chiến tranh, người dân Ukraina lo sợ một mùa đông khó khăn hơn những năm trước khi Nga ráo riết tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, dẫn đến thiếu khí đốt và điện. Sau thất bại trên thực địa, người Nga đã tìm thấy ở Trump một « kẻ ngốc hữu ích » cho tham vọng của họ, và phải vuốt ve khi đôi tay Trump còn được tự do. Về phía châu Âu đôi khi cũng tỏ ra mệt mỏi, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và chính trị ở một số nước.

Có rất nhiều trở ngại. Phía Mỹ, việc đàm phán gắn với chính sách đối nội nên ít sáng tạo. Tuyên bố của Nhà Trắng nhằm bảo đảm an ninh – xương sống của mọi nền hòa bình tương lai ở Ukraina – không còn khả tín với Trump. Kushner và Witkoff thì cố gắng ấn định luật lệ cho một trò chơi mà họ không hiểu được sự tinh tế cũng như thâm ý của Nga. Ngay từ khi loan báo đàm phán, các viên chức Mỹ đã tỏ ra hòa giải với kẻ xâm lược, gây áp lực với nạn nhân. Trong khi Kremlin vẫn giữ nguyên tham vọng : tiêu diệt Nhà nước Ukraina độc ​​lập và tước đoạt quyền lựa chọn liên minh của các quốc gia trong « vùng ảnh hưởng » cũ của mình.

Một nhà ngoại giao Pháp tóm tắt : « Putin đang dùng đàm phán để câu giờ và đạt được bằng chính trị những gì ông ta không thể đạt được bằng quân sự. Và chính người Mỹ đang dâng tận miệng cho ông ta cơ hội này ! ». Đối với Ukraina, quốc gia sẵn sàng đóng băng xung đột trên các chiến tuyến hiện tại, vấn đề này là « sống còn ». « Chúng tôi không chiến đấu vì những mảnh đất nhỏ bé, mà vì Nhà nước và người dân của chúng tôi có quyền tồn tại độc lập », một quan chức Ukraina giải thích. Cũng nhà ngoại giao trên nhận định : « Chúng ta lại quay về điểm xuất phát : khó thể có được hòa bình công chính một khi Putin vẫn còn nắm quyền ».

Trưng cầu dân ý dưới họng súng : Lời đáp trả đanh thép từ tuyến đầu Kiev

Cũng về Ukraina, Libération đăng lá thư của thông tín viên tại Kiev Stéphane Siohan gởi cho thủ lãnh đảng cực tả Pháp Jean-Luc Mélenchon. Hôm 07/11, chủ tịch đảng Nước Pháp Bất Khuất (LFI) với những lời lẽ hoa mỹ quen thuộc, nói rằng cần phải tham khảo ý kiến của người dân Donbass về vấn đề lãnh thổ. Người phóng viên nhớ lại những hình ảnh ngay từ đầu cuộc xâm lăng, như vụ trưng cầu dân ý bất hợp pháp hôm 16/03/2014 về việc sáp nhập Crimée vào Nga. Trước ngày bỏ phiếu một hôm, tác giả thức dậy trong một căn hộ ở Simferopol. Trên màn hình TV, kênh tuyên truyền Rossiya 24 chiếu đi chiếu lại khuôn mặt một chính khách Pháp biện minh cho việc sáp nhập : đó là Jean-Luc Mélenchon.

Hôm sau, các phòng phiếu dày đặc những người bịt mặt vũ trang súng trường. Kết quả thì như người ta đã biết. Đến ngày 16/05/2014, tại Donbass diễn ra một cuộc trưng cầu dân ý khác về « tư cách của Cộng hòa Nhân dân Donetsk », và đến 02/11 bầu ra các nhà lãnh đạo của nước cộng hòa tự xưng. Cuốn cẩm nang hoàn hảo về các cuộc trưng cầu dân ý được « tẩm ướp gia vị » của Matxcơva đã được tung ra. Không khí đàn áp, mua phiếu bằng thực phẩm, không có phòng phiếu kín, thùng phiếu di động, nhân viên kiểm phiếu đeo những khẩu kalachnikov trên vai…Các đảng cực hữu châu Âu có mặt để hỗ trợ, từ đại diện đảng FPÖ của Áo, đảng Jobbik ở Hungary đến Forza của Ý và Tập Hợp Dân Tộc (RN) của Pháp. Nhưng Jean-Luc Schaffhauser, dân biểu châu Âu cực hữu không nhớ nổi tên các ứng cử viên.

Mười hai năm đã trôi qua. Sau năm năm chiến tranh tổng lực, các thành phố của Donbass mà Nga nói là « giải phóng » đã bị phá hủy, dân chúng di tản. Quân chiếm đóng mở rộng đàn áp sang phía nam Zaporijia và Kherson – bắt bớ, bạo lực tình dục, bắt cóc trẻ em, cắt đứt mọi thông tin. Trong báo cáo 2026, tổ chức Freedom House chấm điểm các vùng đất Ukraina bị Nga chiếm đóng với số điểm thấp nhất thế giới về các quyền chính trị và tự do dân sự : -1 trên 100 so với 3 điểm đối với Bắc Triều Tiên.

Thông tín viên Libération đặt câu hỏi :  Ai có thể nói người dân Donbass thực sự muốn gì, chừng nào Nga còn duy trì sự kềm kẹp này ? Một điều chắc chắn là tổ chức bầu cử ở đó mà không có cơ chế kiểm soát quốc tế, không chỉ là ảo tưởng hão huyền, mà còn là sự hợp thức hóa luật lệ của kẻ mạnh và sự chiếm đóng, để cho các tội ác chống nhân loại tự do tung hoành.

Giọt nước tràn ly : Hoàng Nhân Huân ngã ngựa sau hai vụ bê bối về tình ái

Về vụ bê bối Nvidia, Libération nhận xét « Vị thế của CEO Jensen Huang ngày càng bấp bênh ». Theo truyền thông Mỹ ngày 12/11, hội đồng quản trị của Nvidia đang chuẩn bị sa thải người đồng sáng lập kiêm CEO, Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân), sau hàng loạt tai tiếng. Tờ New York Times hôm qua đưa tin ông Huang cũng dính líu đến một vụ ngoại tình thứ hai với bà Kimberly Powell, 48 tuổi, chịu trách nhiệm phát triển công nghệ của Nvidia trong lãnh vực giáo dục đại học và chăm sóc sức khỏe. Các nhân chứng nhìn thấy họ « thể hiện tình cảm tại một khách sạn ở San Jose, California ».

Tiết lộ về mối quan hệ thứ hai này diễn ra sau khi Jensen Huang thừa nhận có quan hệ với Alice Huang (Hoàng Tiểu Nhạc), được cho là điệp viên Trung Quốc. Các cổ đông của Nvidia đã đệ đơn kiện tập thể chống lại Jensen Huang và tập đoàn, cáo buộc đã không tiết lộ thông tin về mối quan hệ này cho các nhà đầu tư.

Les Echos nhận thấy, vào lúc Nvidia chuẩn bị chia tay với nhà sáng lập Jensen Huang, Elon Musk sẵn sàng nắm lấy cơ hội. Vụ ngoại tình thứ hai có lẽ là giọt nước tràn ly. Vị tổng giám đốc này luôn giữ thái độ khiêm tốn so với các ông trùm công nghệ khác, từ Mark Zuckerberg đến Elon Musk, mặc dù điều hành một công ty rất thành công. Ở tuổi 63, Huang đứng đầu một tổ chức mà ông là trung tâm, với khoảng sáu mươi người báo cáo trực tiếp, vấn đề người kế nhiệm chưa từng được đề cập trước đây.

Bloomberg tiết lộ tối thứ Tư rằng hội đồng quản trị của Nvidia đã thuê một công ty bên ngoài để tìm kiếm một CEO mới. Tên của giám đốc tài chánh, Colette Kress, đã được nhắc đến như một ứng cử viên CEO tạm quyền. Nếu bị sa thải, Jensen Huang có thể được các tập đoàn công nghệ khác nhận về, mà đứng đầu là Elon Musk. Về phía Quốc Hội Mỹ, các nhân vật « diều hâu » của Cộng Hòa đang cảnh giác cao độ, trước giả thiết Alice Huang đã nhập lậu những con chip tiên tiến nhất của Mỹ.

Theo thông tin mới nhất, Jensen Huang đã từ chức. Một quyết định có tác dụng như một quả bom, vì Nvidia là tập đoàn vốn hóa lớn thứ nhì trên thế giới, và dẫn đầu trong lãnh vực phát triển trí thông minh nhân tạo (AI).

Cú đặt cược của Culper Research khi vạch trần mối quan hệ « khó hiểu »

Nhật báo kinh tế cho biết chính Culper Research, một quỹ đầu tư mạo hiểm từ nhiều tháng qua đã phát giác vụ ngoại tình của ông chủ Nvidia. Không gì có thể qua mắt được sự cảnh giác của thị trường. Vụ gián điệp gây rúng động Nvidia thực ra đã được quỹ đầu tư này báo trước từ hồi tháng Năm. « Hoàng Nhân Huân duy trì một mối quan hệ thân mật đến mức khó hiểu với Hoàng Tiểu Nhạc », quỹ Culper Research tố cáo ngay trong những trang đầu tiên của tài liệu. Tổng giám đốc Nvidia không chỉ cùng ăn tối và tiệc tùng với Alice Huang - người luôn khoe khoang rằng có thể gọi ông ta đến bất cứ lúc nào như ý muốn - mà ngay cả các nhân viên của Megaspeed lẫn Nvidia cũng đều nhấn mạnh với quỹ này về mối quan hệ « đặc biệt » giữa hai vị sếp lớn.

Được công bố sáu tháng trước khi ông chủ Nvidia thừa nhận có quan hệ ngoài luồng với Hoàng Tiểu Nhạc, bản báo cáo này ban đầu đã lọt khỏi tầm ngắm của giới đầu tư. Chiến lược của các quỹ như Culper Research dựa trên cơ chế bán khống – một hình thức đầu cơ vào sự sụt giảm giá trị của một mã cổ phiếu. Cụ thể, các quỹ này đi vay cổ phiếu của công ty được nhắm đến, bán ra thị trường ngay lập tức và mua lại vào một thời điểm sau đó để hoàn trả cho bên cho vay. Nếu giá cổ phiếu giảm trong khoảng thời gian đó, đơn vị bán khống sẽ thu về khoản lợi nhuận khổng lồ.

Tử huyệt thị trường Trung Quốc : Món hời khổng lồ của giới bán khống

Nhằm thúc đẩy thị trường đi theo hướng có lợi cho mình, các quỹ này cũng thường soạn thảo và phát tán những bản báo cáo mang tính công kích nhắm vào các công ty là mục tiêu. Những tài liệu này thực chất là các công trình điều tra mang tính trinh thám thực thụ, nhưng giới tài chánh thường có xu hướng phớt lờ vì cho rằng thiên vị. Tuy nhiên, cuộc điều tra của Culper Research - cái tên được đặt theo mạng lưới gián điệp đầu tiên của nước Mỹ - đã gặt hái quả ngọt.

Vượt ra ngoài những nghi vấn xoay quanh mối quan hệ của ông chủ Nvidia, quỹ đầu tư trên đặc biệt cảnh báo về rủi ro từ tầm quan trọng quá lớn của thị trường Trung Quốc. Lợi nhuận thu được từ các khách hàng Trung Quốc chiếm tới 40% tổng doanh thu của doanh nghiệp. Nhưng đây cũng là một thị trường cực kỳ nhạy cảm : Chính quyền Mỹ đã phong tỏa hoạt động bán một số dòng chip tiên tiến nhất của Nvidia nhằm kìm hãm đà phát triển trí thông minh nhân tạo của Bắc Kinh.

Culper Research cáo buộc Nvidia là đã tìm mọi cách để duy trì thị trường Trung Quốc bằng mọi giá. Kể từ khi bản báo cáo được công bố vào ngày 13/05, cổ phiếu Nvidia đã sụt giảm 25 %, và bốc hơi gần 9 % ngay khi chuyện ngoại tình của Hoàng Nhân Huân bị phanh phui. Sự bén nhạy của Culper Research chắc chắn đã mang lại một món lời khổng lồ.

Cơn lũ thặng dư ngàn tỉ đô : Mặt trái của chính sách trợ giá Bắc Kinh

Liên quan đến kinh tế châu Á, Les Echos phân tích « Động lực tiềm ẩn đằng sau sự trỗi dậy của Trung Quốc ». Nước này đã vượt qua mốc thặng dư thương mại 1 ngàn tỉ đô la chỉ trong 10 tháng kể từ đầu năm nay, so với 11 tháng của năm ngoái. Mức tăng gần 10 % phản ánh sự bùng nổ trong thương mại của Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng này đặt ra nhiều câu hỏi. Trung Quốc tăng trưởng, nhưng chính các quốc gia khác lại phải trả giá qua tiêu dùng sụt giảm. Tuy Bắc Kinh có những thế mạnh khó tranh cãi : lao động cần cù, quy mô thị trường nội địa lớn, đầu tư khổng lồ vào nghiên cứu và phát triển. Nhưng mặt khác là các chính sách đáng ngờ.

Trung Quốc đặt ra vô số quy định để hạn chế tiếp cận thị trường Hoa lục. Bắc Kinh hỗ trợ đại quy mô cho các doanh nghiệp của mình bằng các phương thức bị cấm hoặc bị quản lý nghiêm ngặt ở những nước khác : trợ cấp trực tiếp, giảm thuế, và nhất là các khoản vay hào phóng từ các ngân hàng nhà nước. Tổ chức OECD ước tính khoản trợ giá này chiếm 3 % doanh thu của các công ty thuộc 15 lãnh vực trọng điểm, gấp ba lần so với Hoa Kỳ và gấp sáu lần so với Liên Hiệp Châu Âu.

Tại Trung Quốc cộng sản, theo công ty tư vấn Rhodium Group, cứ ba công ty thì có một bị thua lỗ chứ không có lời. Các nước tư bản có quyền, thậm chí là nghĩa vụ, chống lại sự cạnh tranh bất chính này. Nước Mỹ dưới thời Trump đã hành động mạnh mẽ, và châu Âu cũng phải tìm ra con đường riêng của mình.

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20261113-ukraina-chi%E1%BA%BFc-khay-b%E1%BA%A1c-cho-%C4%91i%E1%BB%87n-kremlin-v%C3%A0-tr%C3%B2-h%E1%BB%81-b%E1%BA%A7u-c%E1%BB%AD-d%C6%B0%E1%BB%9Bi-h%E1%BB%8Dng-s%C3%BAng