Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Ngày 17/04/2026, Vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển đã đến Ukraine. Ông bắt đầu chuyến thăm bằng việc tưởng niệm các binh sĩ đã hy sinh.
Đây là chuyến thăm đầu tiên của một vị quốc vương Thụy Điển tới Ukraine trong 14 năm.
Thông báo này được Tổng thống Volodymyr Zelenskyy công bố trong cuộc họp báo với Nhà vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển, rằng Thụy Điển phân bổ 4 tỉ euro hỗ trợ và sẽ bắt đầu huấn luyện phi công lái máy bay chiến đấu Gripen cho Ukraine.
Đăng ngày:
Chỉ hơn một giờ trước khi tối hậu thư hết hạn, tổng thống Donald Trump bất ngờ chấp nhận ngừng bắn hai tuần với Iran, tạm thời tránh được leo thang quân sự. Nhưng phía sau khoảng lặng mong manh này là những toan tính chiến lược chưa ngã ngũ, từ eo biển Hormuz đến thế cân bằng quyền lực khu vực. Xuất bản sớm, báo giấy ngày 08/04/2026 không đưa kịp nhưng trên trang web các báo đều theo dõi sự kiện và cập nhật.
Chỉ hơn một tiếng đồng hồ trước khi hết hạn, với đe dọa « xóa sổ cả một nền văn minh », tổng thống Donald Trump bất ngờ chấp nhận hoãn tấn công Iran và ngừng bắn hai tuần. Thỏa thuận đạt được nhờ trung gian của Pakistan và được Israel đồng ý một phần, dù vẫn còn bất đồng liên quan tới Liban.
Diễn biến này giúp giảm nguy cơ leo thang quân sự ngay lập tức : Các kế hoạch tấn công vào hạ tầng năng lượng và cầu của Iran tạm thời được đình lại. Tuy nhiên, hòa bình vẫn còn xa vời khi giao tranh vẫn lẻ tẻ diễn ra trong đêm. Đổi lại, Washington kỳ vọng Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20 % lượng dầu toàn cầu. Nhưng việc mở cửa này có điều kiện, đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Teheran. Phía Iran nhanh chóng tuyên bố « chiến thắng », nhấn mạnh họ vẫn nắm lợi thế chiến lược và kinh tế tại khu vực.
Đăng ngày:
Vụ giải cứu ngoạn mục phi công thứ hai của chiếc F-15 bị rơi tại Iran trong vòng 48 tiếng đồng hồ tập trung mọi chú ý, một lần nữa đã cho thấy tính chuyên nghiệp của quân đội Mỹ. Le Figaro cho rằng chiến dịch này là một thành công, nhưng việc bị mất nhiều phi cơ cho thấy Iran vẫn còn sở hữu phương tiện phòng không.
Trang web Les Echos và Libération đều đưa chi tiết về vụ giải cứu ly kỳ này. « WE GOT HIM ! » (Chúng ta đã tìm được anh ấy !). Tổng thống Donald Trump phấn khởi viết trên mạng xã hội của ông hôm Chủ nhật : Phi công thứ hai của chiếc F-15 E bị bắn rơi trên không phận Iran đã được cứu thoát nhờ một chiến dịch quân sự khó khăn. Đặc nhiệm Mỹ có sự hỗ trợ của CIA đã huy động phương tiện quy mô, làm nên một kịch bản hoàn hảo kiểu Hollywood.
1. Trump – con gà mắc tóc
Tuyên bố ngừng bắn còn nguyên trong không khí, chưa tan, nước bọt của hai bên văng tóe ra chưa rơi xuống đất thì… eo biển lại đóng. Đồ đểu Netanyahu đúng như hôm trước tôi dự, chẳng thích thú gì khi Trump tìm cách “té” mất, nói chính xác là chạy làng để hắn lại chịu trận một mình, tẩn ngay Lebanon.
Rồi – vậy thì hiện nay, Netanyahu chính là biến số quyết định sự thành bại của Trump. Trump cần rút khỏi Iran với Hormuz thông thoáng, và Netanyahu là kỳ đà cản mũi cho câu chuyện này.
Trump vốn là người dễ nản và phi nguyên tắc, nên chuyện 10 điểm của Iran hay 15 điểm của Mỹ, không quan trọng, miễn là ông ta có thể giải thích được đó là thắng lợi, nhưng nếu bây giờ không rút ra được trong khi mốc 59 ngày – 28/40 đang đến gần, là một thực tế phũ phàng, deadline đang xồng xộc đến. Thậm chí, tôi còn cho rằng Trump đang rất gấp vì ông ta khó có thể cùng Iran làm ra chuyện tạm dừng bắn trước thời điểm 28/04 theo kiểu đóng băng, rồi sau ngày đó lại quay lại đánh nhau tiếp cho lắm – như vậy vẫn là một giải pháp thất bại.
Trong lịch sử chiến tranh thế giới, đã có không ít thỏa thuận ngừng bắn được ký kết, nhưng ngay sau đó tiếng súng vẫn chưa thể im hẳn. Điều này gần như là “quy luật”: trên giấy tờ là ngừng bắn, nhưng trên thực địa, xung đột vẫn tiếp diễn dưới nhiều hình thức.
Tình hình ngừng bắn giữa Mỹ-Israel và Iran hiện nay cũng không phải ngoại lệ.
Trước hết, phía Mỹ-Israel dường như đã loại Liban ra khỏi phạm vi áp dụng của lệnh ngừng bắn. Cụ thể, ngay trong ngày hôm nay, các cuộc không kích vẫn diễn ra dữ dội tại Beirut (15 điểm bị bắn phá, hàng trăm người bị thương, khoảng 20 người chết). Điều đó cho thấy ranh giới của “ngừng bắn” không hề rõ ràng, và có thể bị diễn giải tùy theo lợi ích chiến lược của từng bên.
Hôm nay tôi tình cờ đọc hai bài viết, một cho rằng Trump đã thất bại, một cho rằng Trump đã thắng (không những thế, khẳng định thắng áp đảo).
Chuyện đưa ra những nhận định trái ngược nhau thể hiện đúng tình trạng hiện tại đang diễn ra trận chiến truyền thông. Thực tế thì, vẫn sẽ có những sự thật khách quan là gốc, từ đó người ta mới đưa ra những nhận định trái ngược nhau tùy theo tình cảm của mình.
Bằng cách đặt hai bài viết trùng lên nhau giống phép so sánh ảnh, bây giờ là dùng AI, tôi nhận ra như thế này:
Trong số những người hay nói chuyện với tôi sau những bài review chiến tranh, có ông thày ở Đại học Xuân Thủy, hôm qua a lô nói: Đi hội thảo gặp anh nào ở Văn Miếu, anh ấy hỏi liệu Ukraine có phải bỏ lại một phần Donbas cho Nga không?
Hôm qua thì có tin, Nga tuyên bố đã chiếm trọn được Luhansk, và hôm nay theo RFI thì Ukraine bác bỏ chuyện đó. Hôm qua sau khi nghe “tuyên bố” tôi cũng nói chuyện với mấy người bạn và đều được hỏi lại: Liệu có thật hay không?
Câu trả lời như thường lệ: Chẳng có gì là không thể xảy ra. Luhansk chỉ còn đâu có 3% chưa bị Nga chiếm, và trong suốt mấy năm qua trầy trật mãi không chiếm nốt được, nay cứ cố thật điên cuồng thì chiếm nốt được cũng là bình thường. Một người bạn của tôi thì bình luận: Đến thành phố Kupyansk cách đây mấy tháng cũng hô hoán là chiếm được, rồi lộ ra có chiếm được đâu. Cái bọn này dối trá nó quen rồi, xoen xoét cái mồm như con đĩ ấy mà.
Cuối cùng viên phi công ngồi ghế sau, chuyên viên võ khí (WSO) của chiếc phản lực F-15E đã được cứu sống. Đây là sự may mắn vì nếu anh nhảy dù xuống khu vực đông dân cư thì khó lẫn trốn và dễ bị đối phương bắt sống.
So với chiến tranh Việt Nam thì phi công Mỹ nhảy dù xuống Việt Nam gặp nhiều thử thách và dễ bị bắt hơn, vì máy truyền tin cầm tay thời đó là PRC-90 dùng tần số cấp cứu 243.0 nói và morse không được mã hóa nên dễ bị Vi Xi lắng nghe và truy kích.
Nhảy dù xuống rừng núi Việt Nam thì dễ trốn thoát, nhưng ngược lại máy bay đồng minh khó tìm ra chính xác địa điểm mà phi công ẩn núp. Khi trực thăng đến cứu cũng khó rải bố trí Biệt Kích giữ an ninh bãi đáp, ngoài việc thòng dây xuống để kéo phi công lên dưới hỏa lực của địch.
Hai phi công F-15E đã trở về an toàn!
Đầu tiên phải xác nhận và khẳng định rằng nguyên tắc cốt lõi của Hoa Kỳ là bằng mọi giá phải giải cứu được binh sĩ của mình, dù bằng giải pháp quân sự hay ngoại giao. Ngay cả khi binh sĩ bị thiệt mạng thì cũng phải tìm bằng được để hồi hương, dù chỉ còn là ngón tay hay ngón chân
Liên quan vụ phi công vũ khí của chiếc F-15E bị bắn hạ sâu trong lãnh thổ Iran. Khi sự cố xảy ra, một chiến thuật đã trở thành sách được kích hoạt. Cụ thể:
Đăng ngày:
Libération nói về « Một tháng chiến tranh không kiểm soát của Donald Trump ». Khi bắt đầu, tổng thống Mỹ nói rằng chiến dịch « Cơn thịnh nộ kinh hoàng » kéo dài chừng « bốn, năm tuần » và nay thời hạn đó đã đến rồi. Le Figaro nhận định « Sau một tháng chiến tranh, Donald Trump đứng trước cám dỗ leo thang ». Hoa Kỳ nhắm vào một trận không chiến chớp nhoáng kịch tính, Iran trả đũa bằng chiến tranh bất đối xứng. Les Echos đánh giá « Cuộc chiến vùng Vịnh lần thứ ba vẫn chưa có lối thoát sau một tháng gây sốc cho hành tinh ». Ông Trump triển hạn tối hậu thư, nhưng Iran không đáp ứng kế hoạch hòa bình của ông.
Trong khi cú sốc dầu lửa ảnh hưởng đến kinh tế thế giới, nước Mỹ chứng tỏ ưu thế quân sự nhưng chiến lược ra khỏi xung đột vẫn còn mơ hồ. Cuối tuần qua, quân tăng viện đã đến nơi. Sư đoàn viễn chinh 31 thủy quân lục chiến có mặt ở Trung Đông. Một đơn vị loại này gồm ba chiến hạm - một hàng không mẫu hạm, một tàu đổ bộ, một tàu vận tải - với 2.200 quân nhân được huấn luyện rất bài bản, có thể đổ bộ bằng đường biển hoặc nhảy dù. Hoa Kỳ đã có 50.000 binh sĩ tại chỗ và sự yểm trợ của đồng minh Israel, nhưng đội quân sẵn sàng đổ bộ gây thêm áp lực lên Teheran.
Báo chí đột nhiên đồng loạt lên bài về việc đập "bức tường ô nhục" ở Huế như một chiến tích giải phóng, xóa bỏ nỗi nhục chia cắt đồng bào ta ở Huế! Đọc thấy hài, vì không biết cái tên ô nhục đó do ai bịa ra?
Mình đi Huế mấy lần không biết luôn là có nó ! Ai dân Huế cho biết là dân Huế có thấy ô nhục gì không vậy? Mình đọc một loạt báo, thì thấy bất nhất về thời điểm xây tường, chỗ bảo 1884, chỗ thì 1885, chắc 1885 đúng hơn?
Bức tường này đơn giản chỉ là tường rào đồn Mang Cá của Pháp ngày xưa đóng ở Huế. Họ xây kiên cố như tường thành vậy là do bị quân triều đình tấn công bởi quân của Tôn Thất Thuyết. Đó là sự kiện kinh thành thất thủ năm 1885. Quân ta thua, dĩ nhiên, Hàm Nghi bôn tẩu với Tôn Thất Thuyết.
Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran tăng mạnh, việc hàng nghìn binh sĩ Mỹ được triển khai tới Trung Đông khiến nhiều người đặt câu hỏi: Liệu Washington đang chuẩn bị cho một cuộc đổ bộ vào Iran hay chỉ là một chiến lược răn đe quy mô lớn?
Nhìn bề ngoài, sự hiện diện quân sự dày đặc có vẻ như dấu hiệu của chiến tranh. Nhưng trong thực tế chiến lược, điều đó chưa đủ để kết luận rằng Mỹ đã chọn con đường xâm lược.
Việc Mỹ điều động lực lượng lớn tới khu vực bao gồm lính dù, thủy quân lục chiến và các nhóm tàu sân bay, trước hết là một dạng “phô trương sức mạnh có kiểm soát”. Theo các phân tích quân sự, đây là trạng thái “chuẩn bị cho nhiều kịch bản, chứ chưa chọn kịch bản chiến tranh tổng lực”.
Theo tin thời sự hôm nay, chiến tranh ở Iran vẫn… rất bình thường theo kiểu bất thường: không hề giảm, không hề hạ nhiệt, hai bên vẫn bắn nhau.
Ở Israel, ngay trong ngày hôm nay vẫn có tiếng nổ, nhiều người bị thương.
Điều đáng nói là: dù bị thiệt hại rất nặng, Iran vẫn kháng cự. Không những kháng cự, mà còn có vẻ… chưa hề hết đạn. Cái này mới đáng suy nghĩ. Bao nhiêu năm bị cấm vận, bị bóp nghẹt kinh tế, vậy mà đến lúc đánh nhau thật thì vẫn bắn được, vẫn chơi được. Thậm chí, nhiều hãng thông tấn còn đưa tin một máy bay AWACS trinh sát của Mỹ đậu tại Saudi Arabia bị bắn hỏng.
Hôm thứ Ba ngày 31/03 chính phủ Ý, giống Tây Ban Nha, bất ngờ cấm máy bay quân sự Mỹ hành quân ở Iran về đáp ở căn cứ Không quân Mỹ đóng ở Sigonella, Sicily.
Ý viện cớ là máy bay Mỹ đã không theo đúng thủ tục là phải xin phép chính phủ Ý trước khi cất cánh chớ không phải bay rồi mới xin để tránh Quốc Hội Ý duyệt xét.
Thủ tướng Ý, bà Giorgia Meloni vốn có khuynh hướng bảo thủ và được lòng ngài Tổng thống (TT) Donald Trump. Tuy nhiên thủ tướng Giorgia Meloni phải chịu nhiều áp lực của NATO và tình hình quần chúng chống chiến tranh trong nước nữa.
Đăng ngày:
Libération ngày 24/03/2026 cho biết vào lúc hơn 12 giờ 20 giờ Paris ngày thứ Hai 23/03, chỉ trong vài phút, thị trường chứng khoán châu Âu khởi sắc, các nhà đầu tư thở phào. Lý do là một tin toàn bằng chữ in hoa được tổng thống Donald Trump đăng trên Truth Social, loan báo đàm phán đang diễn tiến tốt đẹp với Iran. Đồng thời hoãn lại năm ngày việc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng Iran như trong tối hậu thư.
Tất cả đều bất ngờ, vì cả Washington lẫn Teheran những ngày gần đây không hề hé răng về giải pháp ngoại giao. Theo ông Trump, Hoa Kỳ và Iran đã có « những điểm đồng thuận quan trọng », khi thương lượng với một « nhà lãnh đạo cao cấp » không phải là tân giáo chủ Mojtaba Khamenei. Teheran vội vã bác bỏ, nói rằng đây là mánh khóe của tổng thống Mỹ để trấn an thị trường và câu giờ.
Đăng ngày:
Iran đáp trả là sẽ tấn công hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng các nước đồng minh vùng Vịnh, như nhà máy lọc dầu, kho xăng, nhà máy khử mặn nước biển. Le Figaro ngày 23/03/2026 cho rằng không thể coi thường lời đe dọa này vì sau ba tuần bị oanh tạc, Teheran vẫn tiếp tục đánh vào Israel và các nước trong khu vực.
Một hỏa tiễn đạn đạo Iran vượt được hệ thống phòng không, rơi xuống gần nhà máy điện nguyên tử Dimona của Israel, một hỏa tiễn khác ngay tại khu vực Thành phố cổ Jerusalem. Một bất ngờ khác là hỏa tiễn đạn đạo tầm xa Iran bay được đến căn cứ Diego Garcia của Mỹ ở Ấn Độ Dương cách xa 4.000 km. Một chiến đấu cơ F-35 phải hạ cánh khẩn cấp vì hỏa tiễn hồng ngoại của Iran làm hư hại.
Không có nhiều thời gian nhưng mà Ngày thứ Hai đen tối sắp đến rồi, nên mình viết vài ý nhanh về tình hình Trung Đông như thế này.
Sau cuộc tấn công của Hamas tháng 10.2023, vốn khơi dậy những vết thương lịch sử, Israel đã không còn chấp nhận hiện trạng. Họ có sự chuyển dịch căn bản trong tư duy an ninh: từ “quản trị xung đột” sang “giải quyết xung đột” bằng sức mạnh cưỡng bách.
Với khẩu hiệu Never Again, Israel quyết tâm sắp xếp lại cục diện Trung Đông. Song song với hành lang kinh tế IMEC kết nối với Ấn Độ, Israel còn chủ trương thúc đẩy Liên minh Lục giác trong khu vực. Trong cục diện mới đó, không có chỗ cho Cộng hòa Hồi giáo Iran, và mục tiêu thay đổi chế độ tại Tehran, có thể nói, đã được Israel tính toán từ trước.
1. Thấy gì qua đe dọa leo thang của Trump, liệu cuộc chiến của ông ta có bước lên “một tầm cao mới?”
Như vậy, Trump đã cố gắng đưa ra đòn đe dọa không chỉ đánh vào hạ tầng của Iran (hệ thống điện) mà chính là đòn tâm lý. Rõ ràng là Trump đang đặt cược rằng 85/93 triệu dân Iran sẽ nổi dậy trước khi “mốc 48 giờ” kết thúc.
Chúng ta lại nhớ, mới chỉ hôm thứ Sáu, Trump còn nói về việc giảm quy mô, tức “winding down”. Nhưng đến Chủ Nhật lại đưa ra tối hậu thư đe dọa theo kiểu thường thấy ở con người tâm thần này: Đe dọa tàn khốc nhất. Điều này cho thấy áp lực kinh tế từ giá dầu đang khiến Trump không thể chờ đợi thêm được nữa.
Dù Hoa Kỳ có ưu thế quân sự rất lớn, cuộc chiến với Iran hiện nay vẫn đặt Mỹ trước nhiều khó khăn chiến lược, quân sự, kinh tế và chính trị. Những khó khăn này không phải là thất bại quân sự trực tiếp, mà chủ yếu nằm ở tính chất phức tạp của chiến tranh Trung Đông.
Một nghịch lý của cuộc chiến là: có thể phá hủy hàng ngàn mục tiêu quân sự bằng không kích, nhưng vẫn rất khó đạt được mục tiêu chiến lược cuối cùng.
Hiện nay có ba khả năng, và cả ba đều không dễ:
Cách đây 4 năm (19/02/2022), 5 ngày trước chiến tranh Nga xâm lược Ukraine, tôi từng ví “Ukraine” như món gân gà của Putin, nuốt chẳng trôi, nhai thì vô vị. Dự đoán ấy chả khác gì Khổng Minh, ngồi trong trướng nhìn xa vạn dặm, đúng cmnr.
Có chuyện trong Tam Quốc. Tào Tháo đem quân chặn Lưu Bị, nhưng đánh toàn thua. Thời gian khá lâu mà không thay đổi được tình thế. Tiến quân bị Mã Siêu chống cự. Muốn lui, lại sợ người Thục chê cười, trong bụng dùng dằng chưa quyết.
Hôm đó, nhà bếp dâng bát canh, Tháo nhìn trong bát có cái gân gà, sực nhớ chuyện mình lại ngán và rối cả ruột. Giữa lúc đó, Hạ Hầu Đôn vào trướng, bẩm hỏi khẩu lệnh ban đêm. Tháo buột miệng nói ngay : “Kê lặc” (gân gà). Đôn truyền lệnh cho quan quân nhận khẩu lệnh đêm ấy là “kê lặc”.
