Một
số nguồn tin tình báo từng cho rằng Nga chi hàng tỉ đô mỗi năm để tạo tin giả
(làm tài liệu, trả lương, nuôi cộng tác viên...). Một ví dụ gần nhất là họ lợi
dụng đợt nắng nóng của Châu Âu vừa rồi để tạo tin giả trên mạng xã hội.
Nga
đã dùng AI để tạo ra các trang bìa giả mạo của báo Pháp (như Le Monde, Le
Parisien, Liberation…) để lan truyền trên mạng, nhằm gieo rắc hỗn loạn giữa các
quốc gia EU và bôi nhọ Ukraine. Lần này là các tiêu đề giả mạo của báo Pháp
liên quan đến đợt nắng nóng.
Ví dụ
một trang bìa giựt tít "Do viện trợ cho Ukraine, người Pháp bị thiếu máy
điều hòa trong đợt nắng nóng".
Hungary : « Bài học Budapest » cho các nền dân chủ phi tự do
Chiến thắng của khuôn mặt mới Peter Magyar ở Hungary được các tuần báo bàn luận nhiều nhất. Le Nouvel Obs nói về « Bài học từ Budapest » : Đã từ lâu chưa bao giờ châu Âu nhận được một tin tốt lành như vậy. Le Point mỉa mai « Lại hụt rồi, thưa ông Putin ! ». Tác giả Luc de Barochez giải thích trên L’Express« Sự sụp đổ của Orban thay đổi những gì tại châu Âu ».
Cũng
như đã chống lại sự đô hộ của đế quốc Áo trong thế kỷ 19 và lật đổ sự
thống trị của Liên Xô trong thế kỷ 20, hôm Chủ nhật 12/04 người dân
Hungary quyết tâm giành lại tự do chính trị và phẩm giá dân tộc. Đất
nước nhỏ bé này đã gởi đi thông điệp dân chủ vang vọng đến châu Âu và xa
hơn nữa.
Hungary sang trang : Orbán bị làn sóng dân chủ cuốn trôi
Libération chạy tít trang nhất « Ngọn gió phương Tây ở Budapest ».
Nhật báo mô tả cảnh hai bên bờ sông Danube hôm Chủ nhật vang dậy khúc
hoan ca châu Âu. Một châu Âu mà phó tổng thống Mỹ JD Vance sỉ nhục và đã
đến tận Budapest tuần qua để ủng hộ Viktor Orbán, người bạn thân thiết
của Donald Trump.
Rõ ràng ông Vance ngày càng trở thành loài chim
báo điềm xấu ở những nơi đi qua : chuyến đi Pakistan tiếp theo để
thương lượng với Iran đã thất bại. Chiến thắng của chính khách bảo thủ
Péter Magyar được Washington cũng như Matxcơva lạnh lùng đón nhận. Một
xì-căng-đan mới đây cho thấy ngoại trưởng Hungary Péter Szijártó đã tiết
lộ các thông tin mật của Liên hiệp châu Âu (EU) cho đồng nhiệm Nga
Serguei Lavrov.
Chiến
thắng của Péter Magyar trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là
một sự thay đổi chính phủ.
Đây
là một sự kiện tái cấu trúc chính trị cấp khu vực, với tác động trực tiếp tới
cân bằng quyền lực trong Liên minh châu Âu và lan tới cả không gian chính trị
xuyên Đại Tây Dương.
Sau
hơn một thập kỷ cầm quyền của Viktor Orbán, Hungary đã chuyển từ vị thế “người
phá nhịp” sang khả năng trở thành một tác nhân đồng thuận trong EU. Sự chuyển dịch
này diễn ra thông qua ủy quyền dân chủ quy mô lớn, khi Tisza giành được đa số
hiến pháp (2/3) trong quốc hội mới.
Hungary
có diện tích khoảng 93.000 km2 với dân số khoảng 9,6 triệu người, nhưng cuộc
bàu cử ngày 12/04/2026 đã làm “náo động” thế giới.
Không
chỉ toàn bộ Liên Âu, mà các siêu cường Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc đều hướng về
Budapest đợi chờ kết quả. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cử Phó tổng thống
JD Vance sang Budapest để vận động tranh cử cho Viktor Orbán. Ngay tại Việt Nam
cũng không ít người quan tâm đến kết quả ở Hungary, có thể hơn cả bầu cử ở quê
hương.
Dư
luận và truyền thông quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc bầu cử ngày 12/04/2026
của Hungary, bởi lẽ kết quả bầu cử sẽ quyết định con đường tiếp theo của nước
này : Gắn bó với quỹ đạo chung của văn minh châu Âu, hay tiếp tục theo đuổi đường
lối đối đầu của Viktor Orbán, thân Putin và ngày càng rời xa Liên Âu. Dưới sự dẫn
dắt của Viktor Orbán, Hungary có xu hướng tập trung hóa quyền lực.
Cuộc
bầu cử Hungary đã chọn ra vị thủ tướng mới thay thay thủ tướng Viktor Orbán,
người đã giữ vị trí này mười sáu năm qua.
Thủ
tướng Viktor Orbán đã đưa Hungary thành con ngựa thành Troy mai phục trong lòng
Liên Âu. Ông cũng được xem là cánh tay nối dài của Putin khi Putin xé bỏ mọi
quy định của Liên Hiệp Quốc và mọi quy định của tiêu chuẩn sống đạo đức, nhân
ái, tấn công các cơ sở dân sự và tàn sát người Ukraine!
Ông
đã phớt lờ tương lai bất định và hiểm nghèo của Liên Âu nếu Ukraine thất bại
trước Nga, một công đồng Liên Âu mà Hungary đang là thành viên hưởng lợi rất
nhiều.
Orban
đã gọi điện chúc mừng Magyar trước khi có kết quả chính thức. Đó là một tín
hiệu đáng mừng của nền dân chủ tại Âu châu.
Không
chụp mũ gian lận, không nguyền rủa hay mạt sát đối thủ. Tương lai và vận mệnh
dân tộc vẫn vượt lên trên các lập trường chính trị hay đảng phái. Suy cho cùng,
Âu châu vẫn chưa “già cỗi” đến mức để bọn “dân chủ thổ tả” tàn phá và làm băng
hoại các giá trị…đạo đức!
Bầu
cử tự do là vận mệnh sống còn của một dân tộc. Chấp nhận kết quả bầu cử, dẫu
thất bại có đớn đau, cũng là thước đo cho sự trưởng thành và chín chắn của một
dân tộc.
Sau chiến dịch giải cứu ngoạn mục phi công Mỹ, tổng thống Donald Trump
tiếp tục leo thang với những lời đe dọa cực đoan nhắm vào Iran. Cuộc
chiến còn đặt thế giới trước những lựa chọn đầy rủi ro. Libération ví von Trump như « trên cung trăng », Le Figaro chạy tít trang nhất « Chiến tranh Iran đào sâu thêm hố ngăn cách giữa Trump và châu Âu ».
Trump leo thang, thế giới đối mặt nguy cơ « vực thẳm »
Libération nhận định trong bài xã luận « Trump leo thang, có thể lo ngại điều tồi tệ nhất » :
Người ta ngỡ rằng đã nhìn thấy những điều tệ hại nhất nơi Donald Trump,
nhưng mỗi ngày trôi qua lại nhận ra rằng đại họa vẫn chưa đến. Tối thứ
Hai 06/04, tổng thống Mỹ đe dọa : « Cả nước Iran có thể bị hủy diệt chỉ trong một đêm và đó có thể là tối thứ Ba ».
Sự
dấn tới một cách chóng mặt này cho thấy ông coi thường người dân Iran
và có nguy cơ làm chế độ Teheran thêm cứng rắn. Ở giai đoạn này, các bên
đều không thể lùi bước. Tiếp tục chiến tranh có thể là thảm họa cho
Donald Trump, vốn có vẻ ngày càng mất phương hướng ; cộng đồng quốc tế
bị một cú sốc dầu lửa có thể tệ hại hơn đe dọa ; còn Iran bị nhấn chìm
dưới một trận mưa bom và hỏa tiễn, cả chế độ lẫn dân chúng. Chính trong
bối cảnh này mà nhiều quốc gia làm trung gian hòa giải – Pakistan, Thổ
Nhĩ Kỳ, Ai Cập – đã tuyệt vọng nỗ lực đề nghị một kế hoạch kết thúc
chiến tranh.
Ngài
tổng thống Donald Trump gởi phó tổng thống JD Vance đến Hungary để giúp vận
động cho thủ tướng Viktor Orban đang tranh cử nhiệm kỳ lần thứ 6. Cuộc bầu cử sẽ
diễn ra vào Chủ Nhật 12/04 này.
Phó
tổng thống JD Vance lên án EU "đáng hổ thẹn" khi xen vào cuộc bầu cử
này. Lời kết tội này cần phải được kiểm chứng. Nhưng rõ ràng là ngài JD Vance
đang công khai vận động cho Viktor Orban.
Thử
hỏi nếu ứng cử viên tổng thống Mỹ khi đi tranh cử mà có Tập Cận Bình, Vladimir
Putin, hay Keir Starmer của Anh, Friedrich Merz của Cộng Hòa Liên Bang Đức
v.v...đứng bên cạnh vỗ tay hoan hô, thì sẽ to chuyện nhá.
Hôm
thứ Ba ngày 31/03 chính phủ Ý, giống Tây Ban Nha, bất ngờ cấm máy bay quân sự Mỹ
hành quân ở Iran về đáp ở căn cứ Không quân Mỹ đóng ở Sigonella, Sicily.
Ý
viện cớ là máy bay Mỹ đã không theo đúng thủ tục là phải xin phép chính phủ Ý
trước khi cất cánh chớ không phải bay rồi mới xin để tránh Quốc Hội Ý duyệt
xét.
Thủ
tướng Ý, bà Giorgia Meloni vốn có khuynh hướng bảo thủ và được lòng ngài Tổng
thống (TT) Donald Trump. Tuy nhiên thủ tướng Giorgia Meloni phải chịu nhiều áp lực của NATO
và tình hình quần chúng chống chiến tranh trong nước nữa.
1. Về một vài động thái chính trị –
kinh tế – ngoại giao của Kazakhstan
Xin
xem ảnh đính kèm, từ bài của Linh Lê.
Dưới
nhãn quan địa chính trị, việc Tổng thống Tokayev công khai con số 14 tỉ USD rửa
tiền và siết chặt hệ thống ngân hàng không đơn thuần là tuân thủ kỹ thuật, mà
là một thông điệp chính trị. Kazakhstan đang thực hiện một chiến thuật thoát Nga
lặng lẽ nhưng khá dứt khoát về kinh tế, tuyvẫn giữ quan hệ ngoại giao.
Họ
không tuyên bố rời CSTO (để tránh bị Nga can thiệp quân sự như năm 2022), nhưng
lại cắt đứt mạch máu tài chính của Nga. Việc siết chặt số định danh và sinh trắc
học với người Nga cho thấy Kazakhstan đang xây dựng một hàng rào số hóa để ngăn
chặn làn sóng người Nga tràn sang gây bất ổn xã hội và lũng đoạn kinh tế.
Hành
động của Tokayev có thể bị đánh giá là nguy hiểm nhưng cần nhìn rõ về tính thời
điểm. Ông ấy lợi dụng lúc Nga đang kiệt quệ tại Ukraine để thoát dần khỏi sự
khống chế của Mục-tư-khoa. Tuyên bố của Putler về “thế giới đa cực” thực chất
chỉ là một khẩu hiệu trống rỗng khi ngay cả đồng minh sát sườn cũng không muốn
dùng chung hệ thống ngân hàng. Việc Kazakhstan siết chặt sinh trắc học với
người Nga cho thấy họ coi “người anh em” cũ là một nguy cơ an ninh hơn là một
đối tác.
Những
ngày vừa qua, Nga Putler tăng cường không kích, làm Kyiv mất điện, dẫn đến việc
cư dân thành phố bị lạnh, trong nhà chỉ khoảng dưới 10 độ C. Theo dõi những
người bạn ở Kyiv hiện nay, tôi thấy tinh thần họ vẫn vững vàng, nhưng không
biết kéo dài được bao lâu.
Trên
chiến trường, có vẻ Putler đang thúc đẩy chiến dịch tấn công mùa đông. Hôm kia,
con số thiệt hại của Nga được Ukraine báo cáo lên tới 1.200 thương vong về nhân
lực, 8 xe tăng... chứng tỏ chiến sự khá nóng…
Những
trò làm loạn thế giới của Trump những ngày vừa qua liên quan đến Greenland đã
làm sao nhãng sự chú ý của cộng đồng quốc tế tới cuộc chiến tranh xâm lược
Ukraine của Putler. Trong khi thế giới đổ dồn sự chú ý vào các “dòng trạng thái
gây sốc về Greenland” của Trump, thì tại Ukraine, Putler đang tận dụng “khoảng
trống truyền thông” này để thực hiện những bước đi cực kỳ tàn khốc mà Tướng Ben
Hodges mới cảnh báo trong video trả lời phỏng vấn mới nhất của ông. Vậy thì
những gì đang diễn ra trên thực tế?
Một năm đủ để phá vỡ trật tự quốc tế hậu Đệ nhị Thế chiến
Libération chạy tít trang nhất « Một năm của Trump mà như một thế kỷ ».
Truy quét di dân, chiến tranh kinh tế, tấn công vào vấn đề khí hậu và
khoa học, đồng lõa với Putin, dự án Riviera ở Gaza, bắt Maduro, đe dọa
sáp nhập Groenland…Một năm sau khi quay lại, bản tổng kết của Donald
Trump khiến người ta phải chóng mặt. Tờ báo nhận xét, cách đây một năm
đúng vào giờ này, người ta biết rằng sẽ có nhiều biến động. Rằng Ukraina
có nguy cơ bị Hoa Kỳ bỏ rơi, rằng thế giới sẽ không còn như cũ sau
nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump.
Nhưng không ai có thể tưởng
tượng là vị tổng thống Mỹ - vừa có khuynh hướng trẻ con vừa tự cao tự
đại - lại hành động nhanh chóng, mạnh mẽ và đi xa đến như vậy. Không hề
nghĩ rằng ông sẽ phá vỡ trật tự thế giới được thiết lập sau Đệ nhị Thế
chiến, biến các đồng minh châu Âu thành kẻ thù, mời người bạn mới
Vladimir Putin ngồi vào một « Hội đồng Hòa bình » có nhiệm vụ quản lý
Dải Gaza bị tàn phá bởi một người bạn khác, Benjamin Netanyahu.
Groenland : Châu Âu buộc phải tỉnh giấc trước tham vọng của Trump
Libération chạy tít trang nhất « Groenland : Châu Âu trước sự trấn lột của Trump », Le Figaro nhấn mạnh « Châu Âu cao giọng trước Trump », Les Echos cảnh báo « Groenland : Bóng ma một cuộc chiến tranh thương mại ». Libération
nhận định trong bài xã luận, ai có thể ngờ rằng một liên minh từ 77 năm
qua có thể bị tan vỡ vì một mảnh đất băng giá ở một nơi hẻo lánh trên
thế giới ? Sau sự khiêu khích mới của Donald Trump cuối tuần qua, châu
Âu không còn có thể ngồi yên với hy vọng tránh bị trừng phạt thêm, hay
cứu vãn NATO bằng mọi giá.
Đông đảo người Đan Mạch và Groenland
đã xuống đường hôm thứ Bảy để nói không với chủ nghĩa đế quốc của Mỹ với
hình thức tệ hại nhất là chiếm đoạt lãnh thổ dưới vỏ bọc thỏa thuận
thương mại. Và vì tổng thống Mỹ chỉ hiểu được qua lăng kính thương mại,
nên châu Âu cũng phải lý giải tương tự. Liên Hiệp Châu Âu là đối tác
thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, chỉ riêng điều này đã tạo thành tương
quan lực lượng. Nịnh nọt Trump không có được tác động lâu dài, nên cần
kiên quyết ủng hộ Đan Mạch.
Trong
một tin nhắn bất thường gửi tới thủ tướng Na Uy, được công bố hôm thứ Hai,
Donald Trump cảnh báo rằng ông không còn cảm thấy bắt buộc phải nghĩ “hoàn toàn
về hòa bình” sau khi bị loại khỏi danh sách đề cử giải Nobel, và sẽ đẩy mạnh
chiến dịch nhằm chiếm đóng Greenland.
Ngay
cả một người bình thường cũng biết rằng giải thưởng này do Ủy ban Nobel độc lập
trao tặng, chứ không phải chính phủ Na Uy. Vậy mà ông Trump phải để thủ tướng
Na Uy Jonas Gahr Store giải thích!
Trump
bày tỏ mong muốn nhận giải Nobel Hòa Bình từ năm ngoái và hờn giận khi không
được trao, rồi vui vẻ nhận cái huy chương này từ tay lãnh đạo đối lập Venezuela
Maria Corina Machado ngày 15/1 tại Nhà Trắng!
Một
nhà quan sát bên ngoài có thể cho rằng kỳ đại hội diễn ra năm năm một
lần của đảng cộng sản Việt Nam chỉ là hình thức. Trung Quốc, láng giềng
cộng sản phương bắc cũng tổ chức các đại hội hoành tráng và chuẩn bị chu
đáo để tránh nguy cơ rối loạn dù nhỏ nhất. Tuy vậy theo The Economist,
ở Việt Nam đời sống chính trị của đảng nhộn nhịp hơn. Không khí căng
thẳng có thể thấy rõ ở Hà Nội, gần thời điểm khai mạc đại hội ngày
19/01.
Các mạng xã hội - mà Nhà nước chỉ kiểm soát được một phần -
lan truyền tin đồn về đấu đá giữa các phe trung thành với quân đội và
phe công an. Vấn đề là những quan chức nào sẽ được đưa lên các chức vụ
cao nhất ? Tổng bí thư Tô Lâm khẳng định là những người lãnh đạo Việt
Nam trong 5 năm tới đã được chọn lựa. Nhưng các nhà phân tích am hiểu
cho rằng nhiều điểm hãy còn bỏ ngỏ. Những bất đồng nằm ở chiến dịch cải
cách đầy tham vọng do ông Lâm đưa ra hồi tháng 8/2024 sau khi người tiền
nhiệm qua đời.
Các
toán binh sĩ NATO đầu tiên vừa hạ cánh ở đảo Greenland. Họ gồm có 15 binh sĩ
chuyên ngành leo núi của Pháp, 13 binh sĩ trinh sát của Đức, Thụy Điển có 3 sĩ
quan, Na Uy 2, Anh 1 và Hòa Lan có 1 sĩ quan hải quân.
Ngoài
ra họ còn mang theo 3 đội chó kéo xe trượt tuyết vì đó là phương tiện di chuyển
khả thi nơi địa thế hiểm trở hoang vu và điều kiện thời tiết khắc nghiệt mà cơ
giới sẽ gặp khó khăn. Hiện nay là mùa đông ở Greenland nên ban ngày chỉ có ánh
sáng khoảng 2 tiếng đồng hồ.
Một
số tín đồ rất dốt về quân sự cười nhạo báng về con số ít ỏi mà NATO gởi đến
Greenland. Thưa các tín đồ kính mến, đó là toán tiền phương đến để lập đầu cầu.
Họ thuộc các toán “Elite” ưu tú như Biệt kích Spec Ops của Mỹ đến trước để
thiết lập hệ thống liên lạc chỉ huy của liên quân, tổ chức thiết kế “logistic”,
điều khiển không lưu ATC, doanh trại phòng thủ, và các vấn đề tiếp vận hậu cần
y tế v.v.. Họ không thể chĩa súng cướp nhà của dân để trú ngụ hay ra đồng xây
các cụm nhà tuyết như người Eskimo.
Khi
Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp thuế 10 % và có thể nâng lên 25 % đối với 8
quốc gia châu Âu phản đối tham vọng kiểm soát Greenland, câu hỏi đặt ra không
chỉ là thiệt hại kinh tế bao nhiêu, mà là: Liệu các quốc gia này có sẵn sàng
đánh đổi lập trường và nguyên tắc để tránh đau kinh tế hay không?
Châu
Âu không phải một khối đồng nhất. Mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ, sức chịu
đựng kinh tế và tính toán chính trị của từng nước rất khác nhau.
Ngày
17/01/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 10 % lên
tất cả hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu (Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức,
Anh, Hà Lan và Phần Lan) bắt đầu từ 01/02/2026. Và có thể tăng lên 25 % từ 01/06/2026
nếu các nước này không đồng ý với đề nghị để Mỹ mua hoặc kiểm soát Greenland.
Ông Trump lý giải đây là biện pháp nhằm buộc các nước “hợp tác” với Mỹ về vấn
đề này. Tuyên
bố này nhanh chóng làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa Washington và các
đồng minh trong NATO và EU.
Người
dân Đan Mạch và Greenland đã xuống đường biểu tình hàng loạt, với khẩu hiệu
“Greenland không phải để bán”, phản đối ý tưởng kiểm soát lãnh thổ này bằng gây
sức ép hay cưỡng ép.
