Nguyễn Viện - Một ngày (02/07/2026) hai sự kiện đặc biệt

 

Chuyện gần: Sài Gòn kỷ niệm 50 năm đổi tên TPHCM.

Nhân dịp này tôi có viết một bài cho BBC News Tiếng Việt. Có một chi tiết rất hay về Sài Gòn cũ mà tôi quên. Đó là sinh hoạt chính trị thời đó. Đa đảng, đa nguyên và cũng có phần bát nháo. Đặc biệt trong các dịp bầu cử “đại biểu nhân dân” các cấp, từ xã, tỉnh đến quốc hội lưỡng viện, kể cả tổng thống.

Tuy nhiên, vui nhất vẫn là bầu cử dân biểu Hạ viện. Mạnh ai người ấy ứng cử, cũng như vận động bầu cử. Tự do và tất nhiên vui nhộn, đôi khi cũng hài hước. Tất cả đều được báo chí tường thuật, hấp dẫn chẳng kém bầu cử tổng thống Mỹ.

Nguyễn Viện - Phạm Thiên Thư, tục lụy và giải thoát

Nhà thơ Phạm Thiên Thư (1940 – 2026) qua đời vào chiều 07/05 tại Sài Gòn. "Những phương trời viễn mộng", nói theo cách của Tuệ Sĩ, không chỉ cho Tô Đông Pha mà còn là một Phạm Thiên Thư của những "động hoa vàng", đã khép lại.

Những năm còn là sinh viên, tôi đã bắt gặp Phạm Thiên Thư trên Tập san Tư Tưởng của Đại học Vạn Hạnh. Và tôi đã rất thích thơ ông bởi những mỹ từ như ngọc, lấp lánh thiền vị.

Rồi những ca khúc do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông như Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng… đã làm cho tuổi trẻ chúng tôi thời ấy mê đắm và "ngủ quên" cuộc chiến tranh khốc liệt đang tung tóe trên khắp quê hương. Đặc biệt, 10 bài đạo ca cũng do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông, càng khiến cho chúng tôi "viễn mộng" khỏi binh đao khói lửa.

Nguyễn Viện – Liệu Trump có mua được Greenland ?

 

Một bố già ở xứ An Nam từng nói, cái gì không mua được bằng tiền thì vẫn có thể mua được bằng nhiều tiền hơn.

Ở xứ An Nam cũng có một câu nói rất hay khác : Công lý chỉ là tên của một diễn viên hài…

Trump là bố già của các bố già, thì liệu Trump có mua được Greenland ?

Nguyễn Viện - Dân chủ cũng có phúc phận

 

Người dân Venezuela đang vui sướng vì cánh cửa dân chủ vừa được mở ra bởi Trump.

Đây cũng là thời điểm để các chính trị gia xuất hiện, cả người tử tế lương thiện và bọn xôi thịt đều hăng hái tham gia việc nước.

Đáng mừng nhưng cũng đáng lo.

Nguyễn Viện - Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Vài bữa nay, nhà thơ này được nhắc đến nhiều cùng bài thơ mới nhất của ông đăng trên tạp chí Viết và Đọc của Hội Nhà văn, "Không việc gì phải lắm lời".

Thật ra, theo tôi đây không phải là một bài thơ hay. Nhưng trong bối cảnh của một bầu khí chính trị rất chuyên chính hiện nay được thể hiện qua bộ phim Mưa đỏ và việc kết án tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, thì bài thơ "Không việc gì phải lắm lời" của Nguyễn Khoa Điềm là rất đáng trân trọng.

Ông Điềm đã tỏ ra là một nhà chính trị tỉnh thức và thực tế. Đó cũng là một thái độ lành mạnh của kẻ sĩ. Dũng cảm và chân thành.

Nguyễn Viện – Đừng đùn đẩy trách nhiệm

 

Trở lại vụ lũ lụt miền Trung và đèn trang trí Noel.

Trước hết, không ai có thể phủ nhận lũ lụt miền Trung vừa qua là thiên tai. Nhưng để lại hậu quả bi thảm như hiện nay, cũng không thể phủ nhận sự góp phần của các đập thủy điện, vốn có vai trò điều tiết lũ.

Ngoài trách nhiệm của các nhà đầu tư, những người điều hành nhà máy thủy điện, thì trách nhiệm đầu tiên và cuối cùng trong việc giám sát và giải quyết hậu quả vẫn thuộc về Nhà nước.

Nguyễn Viện - Lũ lụt miền Trung, thiên tai hay nhân họa ?

Chưa bao giờ suốt vùng duyên hải miền Trung từ Huế đến Phan Thiết hứng chịu cả LỤT và LŨ như năm nay.

Thêm nữa, Đèo vào ra Đà Lạt cả hai hướng Đức Trọng đi lên và hướng ra Khánh Hòa đều bị sạt lở nghiêm trọng. Đèo Mimosa bị đứt gãy hoàn toàn. Đèo Prenn cũng bị xé.

Tất nhiên ai cũng thấy năm nay mưa nhiều, lượng mưa lớn. Nhưng còn một sự thật khác mà nhiều người không chịu thấy. Đó là việc xả lũ của các hồ thủy điện nhân tạo. Nguyên nhân trực tiếp khiến lũ lụt lên nhanh hơn, khủng khiếp hơn.

Nguyễn Viện – Cần chấm dứt tình trạng « chống Mỹ » một cách lố bịch

 

Trong chuyến thăm của ông Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Hegseth vừa qua, vấn đề được quan tâm là Mỹ muốn Việt Nam hùng mạnh và sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trở nên hùng mạnh.

Đây là một ý tưởng chiến lược đúng đắn mà Mỹ đang theo đuổi, nhằm cân bằng quyền lực ở châu Á.

Cùng với Hàn Quốc, Nhật Bản… một Việt Nam hùng mạnh sẽ góp phần làm châu Á ổn định, an toàn hơn ; trước một Trung Quốc hung hăng và đầy tham vọng.

Nguyễn Viện - Có hai việc không thể không nói

 

1/ Về các nhân vật lịch sử Gia Long, Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản, Trương Vĩnh Ký…

Trên thực tế đã có hai cách nhìn nhận về những nhân vật này dựa trên cách đánh giá của hai thể chế chính trị, miền Bắc và miền Nam trước 1975.

Sau 1975, thống nhất đất nước thì tất nhiên quan điểm lịch sử cũng thống nhất trên… sách giáo khoa. Tuy nhiên, với người miền Nam nói chung triều Nguyễn và những nhân vật liên quan như Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản hoặc Trương Vĩnh Ký sau này vẫn luôn được kính trọng như những người có công lớn với đất nước.

Nguyễn Viện - Thương tiếc Doãn Quốc Sỹ, người khổng lồ cuối cùng của văn chương Việt

 

Văn chương Việt Nam hiện đại theo tôi có thể tính từ thập niên 30 của thế kỷ 20, chúng ta quen gọi là văn chương tiền chiến.

Đó là thời kỳ rực rỡ không chỉ của văn chương mà còn là âm nhạc và hội họa.

Tiêu biểu nhất cho thời kỳ này phải thật sự nhìn nhận sự đóng góp của nhóm Tự Lực Văn Đoàn.

Nguyễn Viện – Nhà cửa và những cái vô lý khác

 

Chính phủ giao đất (của toàn dân, cũng nhiều khi ép lấy đất của con dân) cho các nhà đầu tư với giá “dưới đất”. Nhưng khi nhà đầu tư bán nhà cho dân thì với giá “trên trời”.

Theo lý thuyết và lý tưởng cộng sản từ ông Karl Marx, Lênin, Stalin, Mao Trạch Đông đến chủ tịch Hồ Chí Minh, tổng bí thư Lê Duẩn… theo đuổi thì việc làm của các nhà đầu tư được gọi là trung gian bóc lột.

Mà có lẽ chưa bao giờ sự bóc lột ấy lại lên đến đỉnh cao dường này.

Nguyễn Viện – « Kỷ nguyên người » và bộ học liệu : Quá sợ !

 

Xưa nay, tôi vốn quý anh Nguyễn Quang Thiều, nhưng vụ “kỷ nguyên người” và đề xuất về bộ học liệu cho học sinh các cấp của anh vài hôm trước với ông Tổng bí thư thì thú thật tôi hãi anh quá.

Cứ nghĩ đến học sinh các cấp năm nào cũng phải học chính trị về lý tưởng của Đảng và cuộc đời của lãnh tụ Hồ Chí Minh thì tôi sợ toát mồ hôi và thương các cháu quá.

Phần nữa, tôi cũng hoang mang cực độ vì không biết trước khi có “kỷ nguyên người” như anh Thiều nói về thời đại chúng ta đang sống là thật, thì trước khi ông Tô Lâm làm Tổng bí thư, chúng ta trong đó có anh Thiều đã sống trong kỷ nguyên gì ?

Nguyễn Viện – Trấn Thành

 

Tôi chưa bao giờ thích Trấn Thành và những sản phẩm của anh. Trong số các phim của anh, tôi đã xem Mai. Và tôi đánh giá: Tạm được.

Trấn Thành theo tôi, không phải là người sâu sắc hay "lớn". Nhưng tôi thành thật công nhận Trấn Thành giỏi. Thậm chí, rất giỏi. Anh làm gì cũng thành công và thành công vang dội, từ phim ảnh đến các chương trình biểu diễn.

Trên mặt bằng chung hiện nay, với những gì anh đã đóng góp, nói không quá đáng, anh thật sự là một người cống hiến. Hay nói theo ngôn ngữ chính trị, Trấn Thành "có công với cách mạng".

Nguyễn Viện - Kỷ nguyên mới của ông Tô Lâm

 

Hội nghị Trung ương 12 vừa kết thúc vài hôm trước, với nhiều sự kiện đáng chú ý. Bên cạnh việc kỷ luật những nhân sự cao cấp nhất của Đảng, là công bố một số chủ trương chính sách về phát triển quốc gia.

Trong số những chủ trương chính sách ấy, tôi đặc biệt quan tâm đến việc “thay đổi nền hành chánh quản lý sang hành chánh phục vụ”.

Với tôi, đây có thể coi là cuộc cách mạng thật sự của đảng Cộng sản. Nhất là với ông Tổng bí thư Tô Lâm, vốn là gốc công an.

Nguyễn Viện – « Thuyền » và Nguyễn Đức Tùng ra mắt ở Saigon

Sáng nay, 21/06/2025 Nhà xuất bản (NXB) Phụ Nữ đã tổ chức buổi ra mắt tiểu thuyết Thuyền của Nguyễn Đức Tùng tại Saigon. Khá đông người tham dự, sau dư âm tốt đẹp của những lần ra mắt trước tại Hà Nội và Huế. Cũng đã có rất nhiều bài viết về tác phẩm này. NXB cũng đã dự định sẽ cho tái bản với số lượng bản in gấp đôi, 4.000 bản.

Trong tinh thần bạn bè với Nguyễn Đức Tùng, sức hot của quyển sách, đề tài nhạy cảm… tôi kỳ vọng buổi ra mắt sách sẽ sôi nổi hào hứng. Nhưng tôi đã thất vọng.

Nguyễn Đức Tùng đã nói quá nhiều, quá dài và thiếu trọng tâm. Nhiều diễn giả khác cũng rơi vào tình trạng này, khiến người dẫn chương trình phải giành lại micro, không chỉ một lần.

Nguyễn Viện - Bản chất cộng sản?

 

Trong suốt thế kỷ 20, người cộng sản đã gây ra cái chết cho chính đồng bào của họ vào hàng kỷ lục trong suốt lịch sử phát triển của loài người. 

Từ Nga đến Trung cộng, Việt Nam, Campuchia… khoảng  trên dưới trăm triệu người.

Ngoài ra, những vụ giết người hàng loạt của Stalin nước Nga với người Ba Lan, Khmer Đỏ với người Việt (1975-1979), Trung cộng với Việt Nam (1979) cũng vào hàng tội ác nhân loại.

Nguyễn Viện – Lề trái hay lề phải, lề nào cũng là lề

Việc hai nhà thơ Bùi Chát và Lý Đợi cùng lúc xuất hiện lần đầu tiên và chính thức trên văn đàn chính thống với tập tạp văn Kết hôn với chính mình (Lý Đợi) và tập thơ Chúng ta đang trôi đi đâu (Bùi Chát) đáng là một sự kiện, mà chưa cần xét tới nội dung tác phẩm.

Như chúng ta đã biết, không kể những tác phẩm in ngoài luồng (hay tự xuất bản không qua kiểm duyệt) thì Lý Đợi đã cho phát hành hàng chục tác phẩm khác tuy chính thống nhưng không được ký tên thật.

Bùi Chát cũng thế, dù đã in nhiều sách, vẽ nhiều tranh triển lãm và rất nổi tiếng, nhưng cả hai người họ, đến bây giờ mới được xuất hiện công khai với bút danh thật, do một nhà xuất bản nghe tin chuẩn bị đóng cửa (NXB Đà Nẵng) cấp phép.

Nguyễn Viện - 50 năm

 

Cũng tò mò muốn xem xem có gì hay?

Nhưng quả thật thất vọng qua màn hình VTV.

Các diễn văn đều cũ và công thức như từ hồi nào đến giờ.

Tường thuật diễu hành thiếu chuyên nghiệp. Lộn xộn và không thấy hoành tráng như lời đồn.

Nguyễn Viện - Khi người dân tôn trọng luật pháp

Trong những ngày vừa qua, chúng ta chứng kiến một nghịch lý: Khi người dân tôn trọng luật giao thông thì giao thông kẹt cứng.

Tại sao?

Điều rõ nhất có lẽ ai cũng thấy, là hạ tầng giao thông bị quá tải.

Nguyễn Viện - Lã Văn Cường

 

Tôi lúc nào cũng tiếc cho tài năng của Lã Văn Cường, bởi vì nhạc của Cường hay và đầy chất thơ bụi.

Giai điệu trong âm nhạc của Cường đẹp và thong dong, phiêu hốt.

Nhưng Cường không được nổi và nhạc của Cường không được phổ biến nhiều như những nhạc sĩ cùng thời khác. Bởi Cường không nịnh bợ, bon chen.