Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Đúng ra, tôi và Trương Huy San phải là chỗ thân tình, có thể ôm vai bá cổ vì quê ở gần nhau, biết nhau từ hồi San mới về làm báo Tuổi Trẻ. Trương Huy San lại chơi rất thân với ông chú tôi, họ cùng là đồng đội bên Cam với nhau…
Nhưng, đến giờ, tôi không có một bức ảnh nào chụp chung với tác giả Bên thắng cuộc, dù khi Trương Huy San nổi tiếng thì có bao nhiêu người mang ảnh ra khoe.
Tính tôi vậy, dù đồng hương, khi họ nổi tiếng tôi ít khi đến gần…
Đặc xá dịp 2/9 năm nay sẽ xem xét hồ sơ của người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá tính đến ngày 31/8.
Bảy điều kiện xét đặc xá
Để được đề nghị đặc xá, người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn phải có đủ 7 điều kiện.
Dương lịch. Hôm nay 31.05. Ngày mai 01.06. Hầu như xứ mình ai cũng biết đó là ngày tết của trẻ con, còn gọi là ngày thiếu nhi quốc tế, tết thiếu nhi.
Thật ra, đây cũng là sản phẩm của cộng sản, khối xã hội chủ nghĩa, từ khi sinh ra tới nay chủ yếu được phổ biến ở Liên Xô và các đàn em, cũng như những sản phẩm ngày Quốc tế lao động, ngày Phụ nữ quốc tế, ngày Thanh niên dân chủ thế giới vậy.
Danh nghĩa là quốc tế nhưng chỉ có một nhúm nước, lúc nhiều nhất chỉ vài chục nước (riêng Liên Xô đã chiếm 15 nước, toàn khối xã hội chủ nghĩa là 13 nước), quốc tế là cách nói cho oai thôi.
Tôi đọc Huy Đức trước đó khá lâu qua Internet nhưng chỉ biết anh khoảng 2012. Qua trung gian một người em ở Pittsburgh, hai anh em chúng tôi gặp nhau.
Hôm đó tôi đi đón Huy Đức về nhà nghỉ ngơi, sau đó sẽ đưa anh vào một căn phòng ở Harvard. Huy Đức sẽ ở đó một thời gian khá dài để tu nghiệp theo học bổng báo chí của Nieman Foundation. Vợ tôi gọi về nhắc tôi hỏi Huy Đức cần gì khi dọn vào chỗ ở mới. Ý của vợ tôi là chén bát, nồi niêu, xoong chảo v.v...
Huy Đức bảo chưa cần gì chỉ cần đôi giày vì đôi giày đang mang bị rách. Trời Boston dù mùa nào ban đêm cũng se lạnh và ẩm ướt. Tôi đưa Huy Đức sang tiệm Burlington bán đồ rẻ bên kia đường mua đôi giày mới. Tôi có ý định mua tặng Huy Đức đôi giày đó nhưng anh nhất định muốn trả tiền.
Hôm qua, nhà báo Trương Huy San (tức Huy Đức hay Osin) là một nhân vật được nhắc nhiều nhất trên mạng xã hội Việt Nam.
Ông là nhà báo có tiếng tăm, làm ở nhiều báo, nhưng nổi tiếng nhất sau khi ông viết hai tập sách "Bên Thắng Cuộc", cùng một loạt bài viết trên trang mạng xã hội.
Tôi trực tiếp quen biết ông lần đầu khi gặp ông hơn mười mấy năm trước tại một nhà hàng bậc trung ở Sài Gòn. Khi đó tôi và một luật sư có tiếng khác bắt tay ông, và dúi vào tay ông mỗi người 200.000 đồng với lý do, chúng tôi đã đọc chùa "Bên Thắng Cuộc" của ông trên mạng, nay trả tiền "bản quyền" ông cho sòng phẳng. Osin cười và nhận tiền "còm" vui vẻ.
Tôi biết anh Huy Đức từ khi mới vào đại học, nhưng gọi là quen thì phải thêm 5 năm sau, từ 1994. Nhà anh ở quê tôi cũng biết. Chúng tôi có nhiều bạn chung. Tất nhiên, tất cả họ đều là đàn anh, lớn tuổi hơn tôi nhiều.
Vì cùng viết nhiều ở mảng chính trị xã hội, nội chính, tôi và Huy Đức có chung không ít kỷ niệm về các vụ...ra tòa.
Hồi vụ án Năm Cam đang quyết liệt, cả tuần liền tôi và Huy Đức, cùng vài đàn anh nghề báo khác, sáng nào cũng đều cà phê với Trung tá Nguyễn Mạnh Trung sau khi anh đã bị đình chỉ công tác. Tội vạ đâu không biết, bạn là bạn. Chúng tôi không muốn bạn bè vào tù lẻ loi không ai tiễn.
“Một nhà báo đúng nghĩa và là những gì người ta có thể mong chờ ở một nhà báo”.
Cho dù, phiên tòa có thể nằm trong sự kiềm tỏa không chỉ tin tức. Cho dù, gia đình, người thân vì “lý do nào đó” không thể/không được có mặt. Cho dù có thể có một cái án “bỏ túi”, ngày về hun hút. Cho dù dòng đời vẫn xoay vần theo sự vận hành khắc nghiệt của thế sự, thì những người bạn của anh cũng muốn tin điều có thể tin, và luôn mong mọi sự tốt lành sẽ đến với anh!
Em sẽ lưu lại ở đây, nơi không gian mạng “tuy ảo” mà rất thật những lời lẽ chân tình.
- Nếu có điều gì tôi tin thì chính phiên tòa này là thứ sẽ khiến anh trở thành một con người đáng kính và đáng ngưỡng mộ nhất: Một nhà báo tài năng hiếm có, một người viết sử âm thầm làm công việc ghi chép và phỏng vấn trong hàng chục năm, và là một người rất yêu nước.
Việt Nam là quốc gia theo thể chế độc đảng lãnh đạo và toàn trị, không có tam quyền phân lập. Do đó ảnh hưởng của quyền lực chính trị trên xét xử lớn hơn ở các quốc gia có tam quyền phân lập.
Trong điều kiện thế giới mà tầm quan trọng của lý lẽ, của luật pháp quốc tế đang giảm rất thấp trước tầm quan trọng của sức mạnh quân sự, Việt Nam có thể tận dụng thời cơ đoàn kết để phát triển vươn lên.
Hôm nay là ngày xử Huy Đức. Đọc các bài trên mạng thấy số người mong anh được tuyên “vô tội” không ít. Đó là lòng dân chăng? Đó là cách ứng xử xã hội, cách quản lý xã hội mà nhiều người mong mỏi chăng?
Hồi mới sang Washington DC (2004), cô chủ nằng nặc đòi mang osin đi theo. Hộ chiếu đã làm, đang định xin visa nghe nói cả trăm đô la, không được cấp cũng không hoàn trả. Người thuê phải đóng thuế thu nhập cho người ở, vé máy bay đi lại, tiền lương hàng tháng, ăn uống, nếu tính tổng cả năm chắc trên chục ngàn đô la, sợ quá nên thôi.
Nhưng ai làm osin đây vì kiểu gì cũng phải có người nào đó làm công việc này. Sau một hồi cãi cọ, suýt đưa nhau ra tòa, cuối cùng quyết định, ai nấu ăn thì không rửa bát, và ngược lại.
Sau các con lớn thì cũng tham gia rửa bát. Luck chịu trách nhiệm tối thứ Sáu vì không có homework (bài tập về nhà) và cả ngày thứ Bảy. Bin chọn Chủ nhật, sáng, trưa, chiều, tối. Luck không vui vì thêm việc, bớt giờ chơi. Nhưng muốn chơi game nên ông ấy làm vèo vèo, lại còn lau bồn và bàn bếp rất sạch. Thỉnh thoảng muốn bố đưa đi thư viện nên tự ra rửa bát cho nhanh dù không phải phiên trực.
Một trong số những nguyên tắc cơ bản nhất của nhà báo là bảo vệ nguồn tin. Bảo vệ tuyệt đối!
Bị bắt và cả năm mới đưa ra xét xử nhưng anh Huy Đức nói tại tòa : “Việc đăng tải bài viết do bị cáo thực hiện, nguồn thông tin do tự thu thập, tự đánh giá.” Không có bất cứ cái tên tổ chức hay cá nhân nào được đưa ra. Nghĩa là không bị lộ nguồn tin!
Sở dĩ tôi viết điều này vì bảo vệ nguồn tin là một điều rất khó. Chuyện đồng nghiệp dò nguồn tin nhau vì tò mò hay vì “ai đó” nhờ (hay vì “nhiệm vụ”) không mới lạ gì trong làng báo. Dò là việc của người, giữ bí mật nguồn tin chính là bảo vệ nguồn tin, là việc một nhà báo chân chính phải làm.
Theo báo Tuổi Trẻ, ngày hôm nay 27.02.2025: “Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Trương Huy San 30 tháng tù về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.
Một bản án có yếu tố chính trị lần đầu tiên đem tới cảm giác không quá khắc nghiệt đối với những ai quan tâm tới nhà báo nổi tiếng Huy Đức.
Trong thông tin Tuổi Trẻ (đưa lại thông tin của Thông tấn xã Việt Nam), không cho biết Viện Kiểm sát Hà Nội đưa ra mức án thế nào mà chỉ cho biết kết quả, Tòa án đã phán xử bản án “30 tháng tù”đối với Huy Đức.
Trong nhạc phẩm Thói đời của nhạc sĩ Trúc Phương, tác giả đã vẽ ra những hình ảnh thật rất đời, về sự nghịch lý của tình đời.
" Xưa trắng tay gọi tên bằng hữu
Giờ giàu sang quên kẻ tâm giao.
Bạn quên ta tình cũng quên ta
Nên trắng đêm thui thủi một mình
Soi bóng đời bằng gương vỡ nát
Nghe xót xa ngời lên tròng mắt..."
Hôm nay, 27.2, họ xét xử Huy Đức - Trương Huy San - Osin (là một người).
Huy Đức bị bắt ngày 1.6 Thiếu nhi quốc tế, bị xử ngày 27.2 Thầy thuốc Việt Nam. Huy Đức luôn bênh vực cho hai đối tượng ấy, trẻ em và thầy thuốc.
Bất giác tôi nhớ phiên tòa xử ông Tạ Đình Đề, một con người đúng nghĩa. Hôm ấy ngày 11.6.1976 (dễ nhớ bởi có hai số 6) đám chúng tôi đi tàu điện từ Mễ Trì - Thanh Xuân tò mò kéo nhau tới bên ngoài trụ sở tòa án ở Hà Nội, phố Lý Thường Kiệt. Tất nhiên người ta chặn không cho vào, chỉ đứng ngoài ngóng cổ chờ. Đông nghịt.
Ngày mai, nếu tòa trả tự do ngay lập tức cho ông Huy Đức, mình sẽ uống hết ba chai rượu này, tráng miệng ly cà phê đen không đường.
Sau đó diện bikini lai sờ trym hát Đêm qua em mơ gặp Bác Hồ, Đảng đã cho ta một mùa xuân đầy khát vọng…
Nếu Huy Đức bị 2 năm thì mình chỉ uống rượu thôi.
Khi nghĩ về các Tổng bí thư Việt Nam, nhiều người tiếc cho ông Nguyễn Phú Trọng. Tuy ông chính thức chỉ là một trong tứ trụ, nhưng uy thế chính trị của ông khiến ông gần như có vị trí độc trụ trên thực tế.
Được tin tưởng là liêm chính, nắm quyền lực tập trung mạnh, ông có thể tiến hành cải cách sâu rộng, và nếu vậy thì ông đã chiếm vị trí rất sáng trong lịch sử Đảng và lịch sử quốc gia. Tiếc thay, ông chỉ an phận ở vai trò người đốt lò vĩ đại, và người góp phần nâng cấp quan hệ đối ngoại với Hoa Kỳ!
Người nối tiếp vị trí ông Trọng là ông Tô Lâm. Những bước tiến nhanh chóng và vững chắc của ông về vị trí Tổng bí thư cho thấy một cá nhân tài ba, có tầm nhìn xa rộng. Số người hy vọng vào một kỷ nguyên mới của Việt Nam đã đông hơn.
Chữ “phản” có nghĩa là “trái, ngược”.
Phản biện hiểu là lật phải lật trái cùng trên một vấn đề, một sự việc để thấu hiểu toàn diện, từ đó giúp cho việc đưa ra quyết định lựa chọn cuối cùng được đúng đắn nhất trong khả năng cao nhất. Phản chống nghĩa là nói ngược lại chỉ để chống đối.
Huy Đức là người phản biện, không phải người phản chống. Hơn thế, anh là người phản biện tầm cao - phản biện chính sách.
Chính xác là khi Huy Đức (Trương Huy San), công bố bộ sách Bên thắng cuộc tôi mới biết đến tên tuổi ông ấy. Bởi nghe dư luận trên internet, tôi lập tức down trên mạng về đọc. Rồi in hẳn ra để đọc. Chưa đã, tôi ra Đinh Lễ, mua một bộ sách lậu về nghiền ngẫm cho ngấm.
Ngay từ lúc đó, tôi đã âm thầm đánh giá, Bên thắng cuộc là một tác phẩm cực kỳ xuất sắc. Nó có giá trị và văn phong như "Sử Ký" của tiên sinh Tư Mã Thiên xưa. Cho đến bây giờ, trong dòng văn học phi hư cấu của Việt Nam, Bên thắng cuộc vượt hẳn lên một cõi. Quả là độc nhất vô nhị: Để viết được một bộ sách như vậy, ngoài tài năng thiên bẩm còn phải là cơ may hiếm có. Và, thậm chí là được đấng tối cao lựa chọn- thiên mệnh!
Bộ sách viết về lịch sử xã hội Việt Nam kể từ năm 1975 đến sau khi "đổi mới". Đề cập không những các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội nổi cộm nhất, mà còn phác họa được cả chân dung rất nhiều nhân vật quyền lực đỉnh cao đương thời! Nhưng, cho tới nay nhiều nhân vật trong số đó vẫn còn sống, mà tuyệt không có ai lên tiếng phản đối lại những điều viết trong đó, nó càng chứng tỏ tính chân thực và giá trị cao của bộ sách.
Nhiều bạn từng làm ở Tuổi Trẻ chửi tôi, sao không thấy ai ở Tuổi Trẻ viết về anh Trương Huy San mà chỉ có tôi, người cùng Nhóm phóng viên công tác xã hội báo Tuổi Trẻ do anh Trương Quang Vĩnh lãnh đạo?
- Trương Huy San là nhà báo giỏi, được cùng tác nghiệp với anh ấy một thời gian là phúc ba đời của Hoàng Linh...
- Anh Trương Huy San là nhà báo có tầm chiến lược, mang đến lợi ích cực lớn cho đất nước và thể chế...
Mình vẫn nhớ hai, ba năm trước, cũng dịp này, nhà mình ăn tết trong Nam, nên anh San mời qua nhà café chém gió. Nhà ở cái chung cư cũ, kiểu nhà tập thể ngoài Hà Nội. Có cái giống nhà mình là sách vứt ngổn ngang khắp nhà!
Ảnh tâm sự: "Anh giờ ít viết rồi, để bọn trẻ viết. Có cái mày viết không sao, nhưng anh viết là đi tù đó. Anh đang tính viết cuốn sách lịch sử thời Pháp thuộc. Có gì mày đọc để kiểm tra giúp anh nhé?"
Rồi ảnh dắt mình qua nhà một ông khác để nói chuyện chiến tranh bên Campuchia. Cũng nhiều chuyện thâm cung bí sử mà phải người trong cuộc và được quyền biết mới được biết. Chuyện đó kể sau.
Hôm qua 12.02.25, các báo mậu dịch đồng loạt đăng lại tin của Thông tấn xã về việc "ông Trương Huy San bị khởi tố về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ".
Kể từ khi ông Trương Huy San, tức nhà báo lừng danh Huy Đức, tức Osin Huy Đức nổi tiếng, bị bắt giam ngày 01.06.2024, hầu như tất cả báo chí, cơ quan truyền thông đều sốt ruột chờ đợi xem có gì tiếp theo.
Và hôm qua nó (tin) đã xuất hiện, nhưng tất cả "mậu dịch" đều phải lấy lại, copy từ Thông tấn xã. Điều này cũng phần nào cho biết có quyền tự do dân chủ hay không. Đã hết thời báo chí vênh vang về "tài" tự điều tra, tìm hiểu, khai thác để tung ra tin tức có "chủ quyền".
