Theo Cook Political Report – một trong những tổ chức phân tích bầu cử uy tín và phi đảng phái nhất nước Mỹ – bức tranh Hạ viện trước thềm bầu cử giữa kỳ 2026 đang cho thấy những chuyển động đáng chú ý.
Không phải là sự trỗi dậy mạnh mẽ của Đảng Dân chủ, mà là sự xói mòn đều đặn và có hệ thống đối với phe đang cầm quyền.
Cook ghi nhận rằng khoảng 18 ghế Hạ viện đã được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho Dân chủ, chủ yếu tại các khu vực ngoại ô, trung dung, nơi cử tri độc lập và tầng lớp trung lưu đóng vai trò quyết định. Đáng chú ý, để giành lại đa số, Đảng Dân chủ chỉ cần lật thêm vài ghế nữa, trong khi Đảng Cộng hòa – nếu muốn giữ Hạ viện – sẽ phải thắng áp đảo phần lớn các cuộc đua sít sao, một yêu cầu ngày càng phi thực tế trong bối cảnh hiện nay.
Điều quan trọng trong phân tích của Cook không nằm ở con số, mà ở nguyên nhân cấu trúc. Đây không phải là “làn sóng xanh” kiểu cổ điển, mà là biểu hiện quen thuộc của bầu cử giữa kỳ : Cử tri đánh giá năng lực cầm quyền của tổng thống đương nhiệm. Khi chi phí sinh hoạt leo thang, giá y tế và bảo hiểm không giảm, chính sách kinh tế và đối ngoại gây bất ổn, thì những khẩu hiệu dân túy không còn đủ sức trấn an đời sống hàng ngày của các gia đình lao động.
Donald Trump bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai với một vị thế hoàn toàn khác so với năm 2016. Ông không còn là người ngoài hệ thống, không còn là kẻ thách thức trật tự cũ. Ngược lại, Trump giờ đây chính là trung tâm quyền lực, là người chịu trách nhiệm trực tiếp cho mọi chính sách và hệ quả của chúng. Và đó là điểm yếu căn bản của mọi phong trào dân túy khi nắm quyền quá lâu : Không còn ai để đổ lỗi.
Trong nhiệm kỳ đầu, Trump có thể viện dẫn “Deep State”, Quốc hội đối lập hay di sản của chính quyền tiền nhiệm. Nhưng ở nhiệm kỳ hai, mọi quyết định về thuế quan, ngân sách, di trú, đối ngoại hay an ninh quốc gia đều mang dấu ấn cá nhân của ông. Cook Political Report chỉ ra rằng phong trào MAGA vẫn giữ được cử tri lõi – trung thành, ồn ào và nhiệt thành – nhưng không còn mở rộng được. Trong khi đó, cử tri độc lập và trung dung, đặc biệt ở các khu vực ngoại ô, đang rời xa Đảng Cộng hòa không vì ý thức hệ, mà vì trải nghiệm kinh tế và xã hội thực tế của họ không được cải thiện.
Ở đây xuất hiện một nghịch lý lớn : Trump giành lại quyền lực bằng cách phá vỡ trật tự cũ, nhưng lại không thể – hoặc không muốn – xây dựng một trật tự mới hiệu quả và ổn định hơn. Dân túy có thể giúp thắng cử, nhưng chỉ năng lực quản trị và tinh thần trách nhiệm mới giữ được quyền lực. Và theo đánh giá lạnh lùng của Cook, chính yếu tố trách nhiệm đang là điểm yếu lớn nhất của Donald Trump.
Chính vì vậy, bầu cử giữa kỳ 2026 không đơn thuần là cuộc đua giữa hai đảng, mà đang dần trở thành cuộc trưng cầu dân ý về năng lực cầm quyền của Trump ở nhiệm kỳ hai. Đặc biệt, viễn cảnh Hạ viện đổi màu mang ý nghĩa then chốt. Một Hạ viện do Đảng Dân chủ kiểm soát sẽ lập tức khôi phục quyền giám sát : Triệu tập nhân chứng, mở điều tra, kiểm soát ngân sách và buộc chính quyền phải giải trình liên tục.
Điều này lý giải vì sao Donald Trump đặc biệt lo ngại khả năng thất bại ở bầu cử giữa kỳ. Trump mạnh nhất khi có thể phá luật chơi, gây hỗn loạn, tạo khủng hoảng và buộc dư luận phải chạy theo. Nhưng ông yếu nhất khi bị buộc vận hành trong trật tự hiến định, nơi mọi quyết định đều bị soi xét và mọi hệ quả đều phải chịu trách nhiệm.
Thay cho lời kết
Tôi luôn là người ủng hộ Đảng Cộng hòa và đã bỏ phiếu cho Donald Trump. Tuy nhiên, tôi mong rằng trong kỳ bầu cử giữa kỳ sắp tới, Đảng Dân chủ sẽ giành được Hạ viện. Điều này không có nghĩa là tôi đã nghiêng về phía Dân chủ, mà bởi tôi tin rằng nước Mỹ đang rất cần sự cân bằng quyền lực.
Khi quyền lực tập trung quá lâu vào tay một cá nhân có xu hướng phá vỡ chuẩn mực, xem nhẹ pháp quyền và trật tự quốc tế, thì đối trọng không còn là lựa chọn chính trị, mà là cơ chế tự vệ của nền dân chủ. Một Hạ viện đối màu không nhằm lật đổ tổng thống, mà để phanh hãm những quyết định cực đoan, buộc chính quyền phải chịu trách nhiệm và đưa quyền lực trở lại đúng khuôn khổ hiến định.
LÊ DIỄN ĐỨC 16.01.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.