Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội: Thực tế và cảm nhận từ thực tế (4)

 

Kỳ 4: Những câu hỏi nảy từ thực tế

Sực nhớ ông anh họ tôi, một thầy giáo làng nhưng kiến thức không phải dạng vừa, hồi còn sống có lần bảo mấy bác cộng sản bất kể Liên Xô, Trung Quốc hay Việt Nam chỉ thích làm những thứ vĩ đại.

Làm đ*ch (anh tôi hay dùng từ này) gì cũng gắn mác vĩ đại, đem bao nhiêu sức lực, của cải, thời gian ném vào đó, không cần biết nó sẽ đem lại gì cho dân chúng, đất nước.

Ngẫm nhời của ông anh, thấy đúng thật. Thứ chủ nghĩa xã hội bánh vẽ vĩ đại mà các ông bà ấy theo đuổi tới nay đã hơn hai phần ba thế kỷ rốt cục chỉ đem lại nghèo đói, lạc hậu, nội chiến, chiến tranh. Xâu xé đất đai, tan rã rường mối xã hội, dân chúng bất hạnh. Kìm hãm đất nước chậm tiến hàng chục năm, thậm chí cả trăm năm so với cả rất nhiều quốc gia khác… Nếu nó (chủ nghĩa xã hội) có đem lại chút gì “tích cực” thì chính ở chỗ đã tạo được cuộc sống đế vương cho tầng lớp lãnh đạo.

Nguyễn Anh Tuấn – Bỏ Nguyễn Sỹ Cương đi mà lo dần cho Ba Đình

 

Màn thanh minh chậm trễ và vụng về của VTV cho thấy sự lúng túng của chính quyền hiện nay, trước một phong trào xã hội mà họ không thể nắm bắt được: phong trào Gen Z.

Mà lúng túng là đúng, vì đây là một hiện tượng mang tính thời đại, xảy ra ở nhiều quốc gia chứ không chỉ riêng Việt Nam.

Nepal, Bangladesh, Philippines, Indonesia và nhiều nước khác đã chứng kiến những phong trào xã hội do người trẻ dẫn dắt với nhiều điểm tương đồng. Nguồn cơn ở đâu?

Nguyễn Thông - Quốc tang (2)

 

Quốc tang, quốc là nước/quốc gia, tang là tang lễ, đám ma. Quốc tang là lễ tang tầm quốc gia, cả nước phải để tang, toàn dân phải chịu tang. Giải nghĩa ngắn gọn như vậy để thấy rằng đó không phải là thứ lễ nghi bình thường, mà đặc biệt. Nếu tầm thường hóa lễ nghi này tức là coi nước coi dân chả ra gì, coi thể chế chả ra gì.

Tôi để ý và nhận thấy, trong hai ngày quốc tang ông Lào (10 – 11.08.26), nhẽ ra theo quy định phải ngưng, dừng mọi hoạt động vui chơi giải trí, văn nghệ, hát hò, diễn kịch, chiếu phim, triển lãm, cả trong đời thực lẫn trên các phương tiện truyền thông, nhưng thực tế lại không vậy.

Các kênh tivi vẫn chiếu phim tràn lan, vẫn đầy những game show cười vui nắc nẻ. Tự dưng thấy cái viền đen trên báo Tuổi Trẻ điện tử và vài kênh tivi thông báo ngưng phát chương trình (do nghiêm túc chấp hành) gần như lạc lõng.

Dương Quốc Chính - Một ngày đầy tin "xấu độc"

Về việc Vinspeed rút đề xuất làm chủ đầu tư đường sắt cao tốc, mình cho là vì không ai dám thu xếp vốn cho họ vay như đề xuất. Không có vốn thì té thôi chứ ở làm gì?

Mà chuyện này mình đã viết Facebook và cả video, mình chưa bao giờ tin vào tính khả thi của dự án này. Điều cơ bản nhất là vốn từ đâu? Ai dám bảo lãnh vốn này, còn không lấy lãi?

Vốn này có lẽ chỉ có được từ Trung Quốc, mà Vin có lẽ chỉ làm nhiệm vụ chia bài thôi, chứ nhà thầu Trung Quốc sẽ làm thật, rồi họ cấp vốn luôn. Nhưng gần đây, có nhiều chuyên gia cho rằng kinh tế Trung Quốc sẽ giảm phát, hoặc rất khó khăn, nên khó mà hoàn thành được tham vọng Một vành đai, một con đường.

Dương Quốc Chính - Trường hợp đặc biệt

 

Mình thấy cái mà ưu việt nhất ở chế độ ta, hơn hẳn các "cường cuốc" năm châu, cái mà anh Trump, Putin, Hun Sen...đều phải mơ ước. Đó là vận dụng sáng tạo cụm từ "trường hợp đặc biệt do abc quyết định" vào trong các văn bản luật.

Hồi còn bác 3X, trong luật (hay nghị định gì đó) bên Xây dựng, có quy định về quy mô công trình. Đại khái là nếu cần quy mô đặc biệt (khác với quy hoạch chi tiết), để "tạo điểm nhấn", thì sẽ do thủ tướng quyết định.

Thế là có dự án Giảng Võ, quy mô đè luôn quy hoạch nhiều lần. Chắc tạo điểm nhấn! Sau đó lại bị thủ tướng Phúc dập đi, đâm ra treo dự án, bị đổi cả chức năng, chắc cũng vận dụng trường hợp đặc biệt cần thay đổi.

Huỳnh Ngọc Chênh - Luận về thái tử đảng

 

Bà cán bộ lãnh đạo nào đó đã phát ra một câu tai tiếng: Con lãnh đạo lên làm lãnh đạo là hồng phúc của dân tôc.

Là hồng phúc của gia đình và gia tộc của họ là chắc chắn đúng rồi, hồng phúc cho đảng phái họ thì 50,50, nhưng hồng phúc cho dân tộc thì chắc chắn sai.

Bởi lẽ dân gian có câu: Nhất hậu duệ, nhì quan hệ, tam tiền tệ, chót trí tuệ. Người có huyết thống với lãnh đạo sẽ ưu tiên số một chọn vào lãnh đạo dù có tài đức hay không, giành mất chỗ của người có trí tuệ. Người có trí tuệ và tài đức không được bình đẳng chen vào chỗ lãnh đạo là tai họa cho một đất nước. Điều này đúng với mọi thời đại.

Hồng Thái Hoàng - VTV sai sót : Lỗi hệ thống hay đặc quyền hệ thống?

 

Sai sót trên sóng truyền hình quốc gia là chuyện đã từng xảy ra. VTV nhầm lẫn tên nước, chèn sai quốc kỳ, phát sóng thông tin chưa kiểm chứng... và rồi sau đó, chỉ cần “xin lỗi” là xong.

Chúng ta có thể thông cảm. Vì không có hệ thống nào là hoàn hảo tuyệt đối. Một kênh truyền hình dù lớn đến đâu, cũng khó tránh được lỗi. Đó là điều có thể chấp nhận – với điều kiện luật pháp đối xử công bằng với mọi chủ thể.

Vấn đề là: Nếu một công dân thường, chỉ cần một phát ngôn nhầm, một chia sẻ chưa đủ kiến thức, hoặc chỉ vì không “đúng định hướng”, thì hoàn toàn có thể bị phạt hành chính, thậm chí bị khởi tố theo điều 331.

Nguyễn Thông - Quốc tang : Chán chả muốn nói, nhưng cứ viết (5)

Tôi đã muốn kết thúc vệt bài này bởi viết về nó, chuyện tang ma, dù là quốc tang tỉnh tang, cũng chả hay ho thích thú gì.

Chẳng qua nó là thứ điểm nghẽn ngang nhiên tồn tại trong dòng mạch cuộc sống suốt bao nhiêu năm, nay thấy các bác ấy bảo tháo nghẽn khơi dòng thì nhà cháu cào thôi. Cũng là cách giúp các bác ấy nhìn ra sự thật và hiểu lòng dân còn đầy chất chứa.

Vừa may, buồn ngủ gặp chiếu manh. Hôm 15.06, các báo mậu dịch đều nhất loạt thông tin trung ương đã có văn bản về việc điều chỉnh quy định quốc tang, tang lễ cấp nhà nước, được gọi chung là tang lễ cấp cao. Đây vốn là một trong muôn vàn điểm nghẽn lớn nhỏ trong dòng chảy cuộc sống lâu nay, nhưng muốn tháo cởi phải chính quyền ra tay, chứ dân không có quyền. Dân chỉ có quyền làm chủ tập thể, mà tập thể là thứ hết sức vô hình, siêu hình, thậm chí không có.

Nguyễn Danh Lam – Giá điện tăng và những cỗ xe kỳ lạ trên đường

Trên một con đường tấp nập xe cộ, có rất nhiều xe lớn, xe nhỏ, xe trung bình… Tất cả cùng gấp rút tiến lên phía trước. Có thể ví như một cuộc đua, nếu ai rớt lại là chết. Hầu hết các loại xe đều phải chấp hành đúng luật giao thông, luật của cuộc đua.

Các loại xe nhỏ, xe trung bình, năng động, tốc độ, qua mặt mượt mà, đúng làn, đúng tuyến, chuyên chở đủ loại hàng hóa, hành khách ; không những vậy, các loại xe này còn phải tự đổ xăng, nộp đầy đủ phí giao thông, phí cầu đường và các loại phí khác.

Cũng trên con đường đó, có những cỗ xe bự khủng, cùng ì ạch vận hành. Điều kỳ lạ là những cỗ xe này có thể chạy bất tuân luật lệ, muốn chạy làn nào cũng được, muốn chiếm trái, chiếm phải, quay đầu, hay dừng tại chỗ mà vẫn không bị phạt. Thậm chí, hầu hết chúng còn… chạy lùi trên đường.

Đặng Đình Mạnh - Gây thiệt hại đến hơn 1.000 tỉ đồng, "thái tử đỏ" Trần Tuấn Anh vẫn thoát tội

 

Ông Trần Tuấn Anh là con trai của ông Trần Đức Lương, cựu Chủ tịch nước. Cho nên, ông là một trong số ít người thường được công chúng gọi với danh xưng “Thái tử đỏ” trong xã hội Việt Nam.

Là con trai của quan chức lãnh đạo cao cấp, con đường hoạn lộ của ông rộng thênh thang cho đến chức vụ cuối cùng đã là ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, chức vụ mà sau này có thể được tiến cử vào hàng “tứ trụ” có quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị.

Hạ tuần Tháng Một 2024, ông Trần Tuấn Anh buộc phải từ chức vì những sai phạm tày trời trong thời gian ông đứng đầu Bộ Công thương với chức vụ Bộ trưởng, từ Tháng Năm 2016 đến Tháng Tư 2021. 

Lê Học Lãnh Vân - Lạy trời bão tới…

Sau hai ngày cuối tuần dự lễ cưới của cháu ở xa, trên xe về Sài Gòn, bà con nói chuyện nhau về trận tranh vô địch ASEAN Cup giữa Việt Nam và Thái Lan. Dù hy vọng Việt Nam sẽ vô địch, chúng tôi rất lo Việt Nam không vượt qua Thái Lan.

Bây giờ đã có kết quả, Việt Nam thắng Thái Lan, đạt mục tiêu. Tất nhiên, tôi vui mừng!

Nhưng, sự vui mừng rất lớn tới từ dự cảm rằng Việt Nam rồi sẽ đạt một số mục tiêu quốc gia.

Lê Học Lãnh Vân - Lan man chuyện phạt giao thông

Chắc nhiều người thấy mức phạt giao thông quá nặng kể từ ngày 01/01/2025! Không ít mức phạt cao từ trên 100 % tới vài trăm phần trăm so với lương tháng danh nghĩa của bác sĩ mới ra trường là năm triệu đồng! Thậm chí tới năm trăm phần trăm hay hơn nữa chứ!

Có người nói mức phạt nặng quá, nhưng ý thức chấp hành luật giao thông của người dân thấp thì phải phạt nặng mới sửa được! Chẳng thà nặng còn hơn để một tai nạn xảy ra thì thiệt hại cho xã hội gấp ngàn lần.

Lập luận này có cơ sở, chỉ xin có thêm vài câu hỏi và suy nghĩ lan man về những góc nhỏ của phận người trong sự vận hành xã hội chúng ta.

Nguyễn Thông - Chống lãng phí: Có chống được không? (7)

Vụ xe công lãng phí bấy lâu nay luôn gây xôn xao dư luận. Người dân bất bình bởi tất cả những thứ của công đều được mua sắm bằng tiền thuế do họ đóng góp, sử dụng lãng phí có khác gì chà đạp lên mồ hôi, công sức dân.

Lâu nay nhà cầm quyền xứ này luôn tự ý bày đặt ra những quy định và bắt mọi người phải thừa nhận, tuân theo. Họ lúc nào cũng cho rằng mình là đúng, kể cả cái sai cũng... đúng. Ai phản đối thì bị quy chụp vi phạm pháp luật.

Pháp luật trong tay họ trở thành thứ công cụ riêng để trấn áp những người không đồng tình, ủng hộ họ, vạch ra sai trái của họ. Ở xứ này, pháp luật không phải công lý, không phải để vì mọi người. Nó chỉ phục vụ cho thiểu số.

Nguyễn Thông - Chuyện mồ mả (3)

Làng Trà Phương (xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng) quê tôi bé tí mà cũng có những hai bãi tha ma. Bây giờ gọi tuốt là nghĩa trang, nghĩa địa, chứ ngày xưa chỉ nôm na bằng bãi tha ma.

Thậm chí còn đơn giản hơn, là mả. Một cái có tên Mả Đò ở xóm ngoài, còn cái kia tên Mả Vối xóm trong. Dân làng chết, ai gần chỗ nào thì chôn chỗ ấy. Tại sao tên Mả Đò? Nguyên do cái bãi tha ma này nằm kế ngay bến đò đi qua một nhánh rộng của sông Văn Úc, đò nối từ làng Trà sang làng Tú Đôi thuộc tổng Ngũ Phúc.

Nghe các cụ kể chỗ này từ thời nhà Lý là nơi định cư của những tù binh xứ Chiêm Thành, bị vua Lý bắt về đày ở đó để mở mang khai phá đất đai vùng duyên hải. Mả Đò lúc đầu chỉ chôn cất những kẻ bại trận tha hương, sau dân sở tại cũng chôn đó luôn, thành cái bãi tha ma ngay bến đò. Các bậc tiên tổ, tiền nhân họ hàng nhà tôi cũng chôn ở Mả Đò, mỗi ngôi mộ một nấm cỏ xanh, gia tộc khi sống thì quần tụ với nhau từng khu sau lũy tre làng, chết lại về Mả Đò sum họp nơi âm phủ.

Nguyễn Thông - Chuyện mồ mả (2)

Ở xứ ta, có lẽ do chịu ảnh hưởng những quan điểm về đời sống tâm linh từ Trung Quốc nên cả nghìn năm nay người ta luôn cho rằng tồn tại cõi âm ngoài cõi dương.

Sinh ký tử quy, sống chỉ để tạm gửi thân xác, chết mới là về nơi vĩnh hằng. Người sống có khi chỉ sống tạm bợ, vất vưởng nhưng khi chết lại được tiễn đưa khá hoành tráng rình rang. Sống dầu đèn, chết kèn trống. Cái mộ có khi còn chắc hơn cái nhà. Tiền học cho con không có nhưng vẫn có thể đốt vàng mã linh đình gửi xuống âm phủ cho người chết có cái mà dùng…

Chỉ có điều, tất cả những cung cách ấy được cuộc cách mạng vô sản coi là biểu hiện phong kiến, lạc hậu, cổ hủ. Người vô sản giương cao ngọn cờ vô thần, muốn tiêu diệt hết những thứ mà họ không ưa. Phá đình phá chùa, tịch thu đất nhà thờ, hạn chế cúng bái, hô hào bài trừ mê tín dị đoan… có một thời hoành hành khắp trong nam ngoài bắc. "Rồng 5 móng vua quan thành bụi đất/Mỗi câu thơ đều dội tiếng ta cười" (Chế Lan Viên). Tiếng cười sắc lạnh nghe rất ghê sợ.

Hoàng Tuấn Công - Đánh kẻ ngã ngựa?

Nhiều người gọi những lời chỉ trích, phẫn nộ của dân chúng dành cho mấy vị tai to mặt lớn vừa mới “xin thôi giữ các chức vụ” là “đánh kẻ ngã ngựa”.

Sự thực họ có phải là những “kẻ ngã ngựa” không?

Trên đấu trường hoặc chiến trường, hai bên sử dụng binh khí đấu nhau trên lưng ngựa. Một bên bị đối thủ dồn đến mức ngã ngựa. Tính mạng kẻ ngã ngựa lúc này hoàn toàn nằm trong tay kẻ ngồi trên ngựa.

Nguyễn Thông - Quan và dân (2)

Chế độ này, mặc dù nó là kết quả của cuộc nổi dậy chống phong kiến, bài trừ, tiêu diệt phong kiến - thực dân, lập nên chính quyền nhân dân, nhưng về cơ bản nó vẫn theo mô thức cũ, thậm chí còn tệ hơn.

Xã hội vẫn bị chia thành đẳng cấp rõ rệt. Số ít nhưng nắm quyền cai trị được gọi tên chung là cán bộ, từ cấp phường xã trở lên tới trung ương cứ nằm trong bộ máy lãnh đạo đều là cán bộ. Có cán bộ, cán bộ trung cấp, cán bộ cấp cao, cán bộ cao cấp, cán bộ cơ sở, cán bộ địa phương, cán bộ trung ương.

Đó là dạng quan mới. Phong kiến bị chôn vùi, vua quan bị lật đổ, “rồng 5 móng vua quan thành bụi đất” thì nay là phong kiến mới, núp bóng nhân dân, vậy thôi.

Nguyễn Thông - Chuyện uống chè (7)

 

Sinh thời thày (cha) tôi rất thích uống chè. Sở thích này có lẽ hình thành từ hồi trẻ làm thư lại (một dạng thư ký) ở phủ Kiến Thụy tỉnh Kiến An. Tỉnh này về sau được chính quyền mới sáp nhập vào Hải Phòng, giờ thị xã Kiến An cũ chỉ là một quận.

Nói gì thì nói, tôi vẫn thích cái địa danh “thị xã” để gọi những đô thị các tỉnh, chẳng hạn thị xã Lạng Sơn, thị xã Hồng Gai, thị xã Tây Ninh, thị xã Vĩnh Yên… giản dị, hiền lành, chứa đầy yêu thương.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh con giai cụ Đặng Văn Ngữ nổi tiếng với bộ phim “Thị xã trong tầm tay” về Lạng Sơn thời đánh nhau với cộng sản Tàu năm 1979. Cứ thử nghĩ, nếu là “Thành phố trong tầm tay” thì nó chuồi chuội thế nào ấy, chắc chả được người đời yêu thích mấy.

Nguyễn Thông - Chuyện uống chè (6)

Nhắc chuyện buôn chè của mấy ông sinh viên giỏi buôn hơn học, lại bần thần nhớ hồi bu tôi buôn chè, xé rào, bươn chải bằng mọi cách để sống sót trong một nền kinh tế ngày càng lụn bại những năm thập niên 70 - 80 ở miền Bắc.

Nhà tôi làm ruộng, đất đai bị trưng thu, góp hết vào hợp tác xã (thực chất là cướp, rồi mấy chục năm sau hợp tác xã tan rã vẫn không được trả lại một mét nào).

Sau năm 1975 nhà nước tiếp tục áp dụng cách cướp này ở nông thôn miền Nam, với tên gọi tập đoàn sản xuất (thay cho hợp tác xã đã quá nhiều tiếng xấu) để tiến lên nền nông nghiệp sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa. May mắn thay, nông dân miền Nam không mặn mà với trò hình thức nên nó bị chết yểu.

Nguyễn Thông - Ngôn ngữ hình sự thời công an trị (kỳ 3)

 

Nói tiếp về từ “đối tượng”. Như đã kể, ngoài việc để chỉ những người, nhóm người được các tổ chức chính trị (đảng), chính trị xã hội (đoàn, đội, hội, mặt trận) để ý nhằm kết nạp, thì nó trong rất nhiều năm, nhất là thập niên 60 - 80 ở miền Bắc được dùng nói về người đang được yêu, bất kể trai hay gái.

Thêm nghĩa nữa cũng rất phổ biến trong chính quyền cộng sản, nhất là vào thời hậu chiến, từ đối tượng để chỉ những nhóm người được ưu tiên, gọi là “đối tượng chính sách”.

Ném biết bao xương máu vào cuộc chiến ý thức hệ nồi da xáo thịt, huynh đệ tương tàn, sau khi chiến thắng, bên thắng cuộc đã bù đắp cho phe mình bằng sự ưu tiên. Họ gọi đó là công bằng, nhân văn, nhân đạo, uống nước nhớ nguồn. Nhưng cần nói rằng đã ưu tiên thì sẽ vứt bỏ quy định chung, thứ quy định mà tất cả mọi người đều phải tôn trọng.