Hoàng Quốc Dũng - Mediapart: Một thí dụ điển hình về báo chí độc lập

Tôi sống ở Pháp đã 36 năm. Trong suốt thời gian đó, tôi đã chứng kiến nhiều chính phủ cánh hữu, cánh tả, nhiều đời tổng thống và đặc biệt là không biết bao nhiêu vụ bê bối chính trị.

Mỗi khi một vụ việc lớn bị phanh phui, nhất là những chuyện mà giới cầm quyền có lẽ muốn giữ kín, có một cái tên thường xuyên xuất hiện: Mediapart.

Mediapart là một tờ báo tương đối trẻ, được thành lập năm 2008 bởi một nhóm nhà báo, trong đó có Edwy Plenel, cựu giám đốc ban biên tập của Le Monde, cùng François Bonnet, Laurent Mauduit và Marie-Hélène Smiejan.

Hoàng Quốc Dũng - Sức mạnh và vai trò của báo chí

Nước Pháp đang bước vào thời kỳ chuẩn bị cho cuộc bầu cử quan trọng nhất: bầu cử Tổng thống. Vào những dịp này, chính trường trở nên đặc biệt sôi động.

Đây là lúc các đảng giới thiệu chương trình, cũng là mùa của những lời hứa hẹn, và cũng là lúc xuất hiện những đòn hiểm có thể khiến những ứng cử viên đang sáng giá bỗng rơi vào tình thế vô cùng khó khăn.

Nếu kể lại những trường hợp tương tự trong quá khứ thì bài này có thể rất dài. Hôm nay, tôi chỉ kể một câu chuyện đang gây chấn động chính trường Pháp, liên quan đến Jordan Bardella, Chủ tịch đảng cực hữu, Tập hợp Quốc gia.

Hoàng Quốc Dũng - Phản cảm

Trung thu trăng sáng đê mê

Nhưng mà cứ thấy tê tê thế nào.

Lễ hội, nhất là lễ hội dành cho trẻ em, thường là nơi người ta rước những biểu tượng của sự sống, niềm vui, ánh sáng và ước mơ: đèn lồng, hoa, con vật, nhân vật cổ tích… Trung thu Việt Nam vốn có đèn ông sao, cá chép, chị Hằng, chú Cuội, múa lân.

Hoàng Quốc Dũng - Macron cảnh báo: Mối đe dọa từ Nga đối với nước Pháp là có thật

Việc Tổng thống Pháp phải trực tiếp lên truyền hình vào giờ có đông người xem nhất để nói với dân chúng về mối đe dọa từ Nga, tự nó đã cho thấy mức độ nghiêm trọng mà chính quyền Pháp dành cho tình hình hiện nay.

Tối 24/09, Tổng thống Emmanuel Macron xuất hiện đồng thời trên bản tin 20 giờ của TF1 và France 2. Một trong những chủ đề chính của cuộc phỏng vấn là sự gia tăng các hành động thù địch của Nga tại châu Âu, và những nguy cơ mà nước Pháp phải chuẩn bị đối phó.

Trong những tuần gần đây, Paris liên tục cảnh báo rằng cuộc đối đầu với Nga không còn chỉ giới hạn trên chiến trường Ukraina. Châu Âu đang phải đối mặt với những hình thức tấn công khác: Tấn công mạng, phá hoại, can thiệp thông tin, sử dụng drone và những hoạt động được gọi chung là “chiến tranh hỗn hợp”. Nước Pháp cũng đã là mục tiêu của nhiều cuộc tấn công mạng và chiến dịch thông tin mà các cơ quan Pháp quy trách nhiệm cho Nga.

Hoàng Quốc Dũng - Tình hình Cu Ba rất căng thẳng

Tối qua, tôi tình cờ xem ti vi, trên kênh Franceinfo một phóng sự về “Cuba hết hơi”. Phóng sự làm tôi đặc biệt chú ý không chỉ vì những hình ảnh được ghi lại, mà còn vì hoàn cảnh khá đặc biệt trong đó nó được thực hiện.

Nữ nhà báo thực hiện chương trình cho biết bà đã ba lần xin visa báo chí để vào Cuba nhưng đều không được. Cuối cùng, bà phải vào Cuba với tư cách một khách du lịch bình thường, và sử dụng những phương tiện quay kín đáo để ghi lại cuộc sống thực tế của người dân.

Những gì bà mang về khiến tôi có một cảm giác rất lạ: Cuba hôm nay làm tôi nhớ đến Việt Nam những năm 1980.

Hoàng Quốc Dũng - Nổi loạn có phải là phản động?

Albert Camus, giải Nobel Văn học năm 1957, là một trong những nhà văn và nhà tư tưởng lớn của Pháp thế kỷ XX. Trong số những tác phẩm của ông, có một cuốn sách mà khi đọc, tôi không thể không nghĩ đến lịch sử Việt Nam: L’Homme révolté – Con người nổi loạn, xuất bản năm 1951.

Con người biết nổi loạn

Theo tôi, nếu con người không biết nổi loạn thì xã hội loài người cũng không thể tiến được đến ngày hôm nay.

Khi một người nô lệ nói: “Không, tôi không chấp nhận làm nô lệ nữa”, đó là nổi loạn. Khi người dân không còn chấp nhận một ông vua có quyền quyết định tất cả, đó cũng là nổi loạn. Khi những dân tộc bị đô hộ đứng lên đòi độc lập, đó cũng là nổi loạn…

Hoàng Quốc Dũng - René Depestre : Nhà thơ lớn, giấc mơ lớn, vỡ mộng lớn

 

Ngày 29 tháng 8 năm 2026, René Depestre tròn 102 tuổi. Một con số tưởng như khó tin đối với một nhà thơ vẫn còn sống.

Đặc biệt hơn, cho đến gần đây người ta vẫn thường ghi ông sinh năm 1926, tức năm nay tròn 100 tuổi. Nhưng giấy khai sinh của ông vừa được tìm lại tại Haiti đã xác nhận ông sinh ngày 29 tháng 8 năm 1924. Nhưng điều đáng nói về René Depestre không chỉ là tuổi thọ phi thường của ông, điều làm cuộc đời ông đặc biệt hơn cả không phải là ông đã sống lâu đến thế.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ trí thức từng đặt niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản, và về cái giá phải trả khi lý tưởng va chạm với hiện thực. Đời ông trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở những tập thơ, những cuốn tiểu thuyết hay những giải thưởng văn học, mà còn ở hành trình tư tưởng đầy nghịch lý: Từ một người cộng sản cuồng nhiệt đến một trong những tiếng nói phê phán sâu sắc nhất đối với chính chủ nghĩa mà ông từng dành cả tuổi trẻ để phụng sự. Đó là một cuộc đời đáng để suy ngẫm.

Hoàng Quốc Dũng - Khi trợ lý Thủ tướng Raffarin bị cảnh sát bắt giữa đêm ở Paris

 

Để các bạn có thể hình dung một vụ việc tồi tệ liên quan đến một quan chức có thể diễn ra như thế nào ở một nước dân chủ, cụ thể là nước Pháp, tôi xin kể lại một câu chuyện xảy ra vào năm 2004.

Đêm 19 rạng sáng 20 tháng 4, cảnh sát phát hiện một nhân vật có những hoạt động đáng ngờ liên quan đến gái mại dâm và tiến hành kiểm tra trên đại lộ Ternes, quận 17 Paris.

Nhân vật đó, thật trớ trêu, lại chính là Dominique Ambiel, cố vấn của Thủ tướng. Và tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn khi trong xe của Ambiel có một cô gái Romania mới 17 tuổi, được xác định là gái mại dâm.

Hoàng Quốc Dũng - FIFA thành FIFAP

 

Bóng đá quốc tế đang bước vào một giai đoạn nhạy cảm, khi những quyết định của FIFA tiếp tục gây ra tranh luận về mức độ độc lập và nhất quán trong việc áp dụng luật chơi.

Tóm tắt sự việc : Một cầu thủ Mỹ bị ăn thẻ đỏ. Theo « luật của FIFA », trận tiếp theo, anh ta không được đá. Theo các nguồn tin thì ông Trump đã gọi điện … và cuối cùng FIFA dưới sự lãnh đạo của ông Infantino đã viện dẫn điều này điều kia của « luật FIFA » và lại cho cầu thù phạm lỗi sẽ được chơi như thường.

Thôi, tôi chẳng thèm để ý cái luật gì cả, nhưng nếu đó là một lỗi của cầu thủ Iran thì các ông làm như thế không ? Chắc chắn là không, một nghin lần không.

Hoàng Quốc Dũng – Tunisie & Việt Nam : Tuy hai nhưng là một

 

Tôi vừa trải qua một tuần du lịch ở Tunisie. Đây là lần thứ tư tôi đến đất nước này. Những lần trước tôi chỉ ở trong các resort nên hầu như không có dịp tiếp xúc với người dân. Lần này thì khác. Tôi sống trong nhà một gia đình trí thức Tunisie. Hai vợ chồng và các con đều nói tiếng Pháp rất tốt. Nhờ vậy, tôi có cơ hội hiểu đất nước này hơn rất nhiều.

Có rất nhiều chuyện để kể. Nhưng để tránh bài quá dài, tôi chỉ xin nói đến những điều khiến tôi liên tưởng đến Việt Nam.

Tunisie từng được xem là quốc gia Ả Rập cởi mở nhất, hiện đại nhất, gần với tinh thần khai sáng nhất của Địa Trung Hải Hồi giáo. Người Tunisie không cực đoan như nhiều nước Hồi giáo khác trong khu vực. Họ cũng giành được độc lập một cách tương đối ôn hòa và vẫn giữ quan hệ khá tốt với Pháp, khác hẳn Algeria với một lịch sử đẫm máu mà dư âm còn kéo dài đến tận hôm nay.

Hoàng Quốc Dũng - Chiến dịch “40 ngày”: Ukraine tìm cách đưa chiến tranh vào «pháo đài kiên cố Moscow»

 

Ngày 25/06/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố việc phê chuẩn một chiến dịch kéo dài 40 ngày, nhằm gia tăng áp lực lên Nga và buộc Moscow chấm dứt chiến tranh.

Chiến dịch này tập trung vào việc tấn công có hệ thống các cơ sở hạ tầng phục vụ nỗ lực chiến tranh của Nga : Nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, mạng lưới năng lượng, trung tâm hậu cần và các tuyến tiếp vận chiến lược.

Trên thực tế, chiến dịch này không phải là một bước ngoặt mới, mà là sự tiếp nối và nâng cấp của một chiến lược đã được Ukraine triển khai từ nhiều tháng trước. Các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, căn cứ không quân và cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga đã liên tục gây thiệt hại đáng kể. Theo một số phân tích, có thời điểm tới khoảng một phần ba công suất lọc dầu của Nga bị ảnh hưởng tạm thời, dẫn đến thiếu hụt nhiên liệu ở nhiều khu vực và buộc chính quyền Nga phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp.

Hoàng Quốc Dũng - Nhân chuyện « Uôn Cup » nói chuyện bóng đá và chủ nghĩa xã hội

Tôi là dân thống kê nên cũng hay để ý đến các con số. Trong bài viết gây tranh cãi của tôi ngày 13/06/2026, có một số bình luận viên vẫn khẳng định rất hùng hồn rằng chủ nghĩa cộng sản vẫn là nhất, vẫn đang phát triển và vẫn là tương lai của nhân loại.

Có bạn còn tốt bụng khuyên tôi nên đi học thêm, đọc thêm sách báo để mở mang đầu óc. Ôi, thích quá. Ok. Tôi vốn không thích tranh luận bằng giáo điều. Tôi thích đếm.

Nhân tiện đang mùa “Uôn Cup”, tôi ngồi đếm các đội bóng đá của các nước xã hội chủ nghĩa tham dự World Cup để xem tình hình phát triển của chủ nghĩa xã hội trên sân cỏ ra sao.

Hoàng Quốc Dũng – Trump quái dị, World Cup thành quái thai

 

Chỉ còn vài ngày nữa là World Cup 2026 khai mạc. Đây lẽ ra phải là ngày hội lớn nhất của bóng đá thế giới, nơi mọi quốc gia, mọi dân tộc và mọi con người cùng gặp nhau trên sân cỏ.

Nhưng thay vì không khí cởi mở và đoàn kết vốn là tinh thần của FIFA, World Cup lần này lại đang bị phủ bóng bởi những quyết định gây tranh cãi của nước Mỹ dưới thời Donald Trump.

Sự việc gây chấn động nhất trong những ngày qua là việc trọng tài FIFA người Somalia Omar Artan bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ mặc dù ông có visa hợp lệ, và đã được FIFA chỉ định làm nhiệm vụ tại World Cup. Artan không phải là một người vô danh. Ông được Liên đoàn Bóng đá châu Phi bầu là trọng tài xuất sắc nhất năm 2025 và sẽ là trọng tài Somalia đầu tiên trong lịch sử tham gia World Cup.

Hoàng Quốc Dũng – Từ nước Nga hùng mạnh đến Trung Quốc trỗi dậy : Bài học của hơn nửa thế kỷ

 

Cách đây 52 năm, tôi lên tàu hỏa rời Việt Nam sang Ukraina du học. Khi đó Ukraina còn là một phần của Liên Xô. Chuyến đi kéo dài gần hai tuần, xuyên qua toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc rồi đến nước Nga rộng lớn. Đó là một hành trình mà đến hôm nay tôi vẫn nhớ như in.

Đối với một thanh niên Việt Nam thời đó, được thực hiện một chuyến đi như vậy là một niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Không chỉ là cơ hội được nhìn thấy những chân trời mới, đó còn là bước ngoặt của cả cuộc đời tôi. Chính chuyến đi ấy đã giúp tôi tận mắt quan sát những xã hội khác nhau, chứng kiến những thực tế mà sách vở và tuyên truyền không nói hết, từ đó hình thành những suy nghĩ chính trị mà tôi vẫn mang theo cho đến tận ngày nay.

Điều gây ấn tượng mạnh nhất đối với tôi là sự tương phản gần như tuyệt đối giữa Trung Quốc và Liên Xô.

Hoàng Quốc Dũng – Ga Hàng Cỏ : Di dời một nhà ga hay xóa đi một phần linh hồn Hà Nội ?

 

Tôi là người Hà Nội gốc. Tôi sinh ra và lớn lên ở đây, với biết bao kỷ niệm của một đời người. Những kỷ niệm ấy thường gắn liền với những công trình, những con phố, những góc phố đã trở thành một phần linh hồn của Hà Nội.

Đất nước nào muốn phát triển cũng phải thay đổi. Không ai có thể phủ nhận điều đó. Trong quá trình phát triển, có những công trình, những khu phố hay những tuyến đường không còn phù hợp với nhu cầu của một đô thị lớn thì buộc phải cải tạo hoặc thay thế. Tôi không phải là người hoài cổ đến mức muốn giữ nguyên tất cả chỉ vì chúng gắn với ký ức của mình.

Tuy nhiên, xã hội chúng ta dường như đã đi từ thái cực này sang thái cực khác. Chúng ta từng xóa bỏ sở hữu tư nhân nhân danh chủ nghĩa xã hội. Nhưng rồi vì mô hình đó, chúng ta đã thất bại nghiêm trọng, chúng ta lại lao sang hướng ngược lại : Một thứ chủ nghĩa tư bản hoang dại núp dưới danh nghĩa xã hội chủ nghĩa.

Hoàng Quốc Dũng - PSG & Arsenal

 

Tôi là người rất ham mê thể thao và chơi thể thao từ nhỏ. Tôi đá bóng đến tận năm 50 tuổi mới nghỉ, rồi chuyển sang chơi bóng bàn. Tôi cũng hay viết, nhưng hầu như rất ít khi viết về bóng đá.

Hôm nay, nhân dịp PSG giành chức vô địch Champions League (Cúp C1 châu Âu) lần thứ hai liên tiếp, vui quá nên tôi cũng xin có vài lời về trận chung kết này.

Có lẽ Champions League chỉ đứng sau World Cup về tầm vóc và sức hấp dẫn. Trận chung kết năm nay đã được báo chí và các phương tiện truyền thông nói đến từ nhiều tuần nay. Người hâm mộ trên khắp thế giới đều nóng lòng chờ đợi, hy vọng được chứng kiến một trận cầu đỉnh cao, bởi những vòng đấu trước đó đã có rất nhiều bất ngờ, kịch tính...

Hoàng Quốc Dũng - Cà cuống Cuba

“Một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Người Việt Nam ta từ xưa đã dạy như vậy. Nghĩa là lúc đói mà có ai chìa tay giúp thì quý lắm. Ấy thế mà trong cái thế giới “xã hội chủ nghĩa anh em”, chuyện nhận một miếng ăn đôi khi lại nhiêu khê hơn cả chế tạo bom nguyên tử.

Chính phủ Hoa Kỳ tháng 5 năm 2026 lại nhắc lại đề nghị viện trợ nhân đạo 100 triệu đô la cho nhân dân Cuba. Nghe qua tưởng đơn giản: người có tiền đưa tiền, người đói nhận đồ ăn, thế thôi. Nhưng không. Đời đâu có ngây thơ như thế.

Washington nói rõ: Tiền này không đi qua nhà nước Cuba mà sẽ được phân phát thông qua Giáo hội Công giáo và các tổ chức nhân đạo độc lập. Nói trắng ra bằng tiếng Việt đời thường là: Chúng tôi muốn cho dân ăn, nhưng không muốn tiền đi « lạc đường.”

Hoàng Quốc Dũng - World Cup 2026 : Bóng với chả bánh!

Bóng đá vốn là môn thể thao quần chúng nhất hành tinh. Môn của dân nghèo, dân lao động, dân mê trái bóng hơn mê “triết học linh tinh”. Nhưng càng ngày bóng đá càng trở thành môn thể thao của người giàu. Người nghèo giờ muốn xem bóng đá cũng phải “có điều kiện”.

Tôi sang Pháp sống từ năm 1990. Thời đó sướng lắm. Không cần trả tiền vẫn xem gần như tất cả các trận lớn : Giải vô địch Pháp, cúp châu Âu, UEFA Champions League, FIFA World Cup… Cả nước cùng xem, cùng chửi trọng tài, cùng « đấm nhau » khi đội nhà thua hay thắng.

(Xin mở cái ngoặc nhỏ ở đây : Ở Pháp có một số bọn điên điên, kiểu gì cũng chạy ra đường đập phá. Hôm vừa rồi Paris Saint-Germain thắng Bayern Munich để vào chung kết Champion League, chúng cũng chạy ra đường đập phá, đánh nhau với cảnh sát làm hơn 30 người bị thương, trong đó có hơn 20 cảnh sát).

Hoàng Quốc Dũng - Putin đại đế, duyệt binh tí hon

Năm 1981, Tổng thống Anwar Sadat của Ai Cập bị ám sát ngay giữa một cuộc duyệt binh quân sự. Khi đoàn xe quân đội đi ngang khán đài danh dự, một nhóm quân nhân bất ngờ nhảy xuống, ném lựu đạn rồi xả súng thẳng vào hàng ghế lãnh đạo. Sadat chết tại chỗ.

Putin là người hiểu rõ chuyện này hơn ai hết. Một cuộc diễu binh càng lớn thì nguy cơ đảo chính hoặc ám sát cũng càng lớn.

Nhiều nguồn tin và báo chí phương Tây từ lâu cho rằng Vladimir Putin đặc biệt bị ám ảnh bởi số phận của những nhà độc tài bị lật đổ một cách thê thảm như Muammar Gaddafi hay Saddam Hussein. Đối với Putin, đó không chỉ là một biến cố địa chính trị mà còn là một ám ảnh cá nhân. Chính nỗi sợ kết thúc giống Saddam hay Gaddafi có lẽ giải thích phần nào tâm lý bunker, sự nghi kỵ cực độ và ám ảnh an ninh ngày càng thấy rõ ở ông ta hôm nay.

Hoàng Quốc Dũng – PSG-Bayern Munich

 

Trận lượt đi – Kinh điển :

Có lẽ đã từ rất lâu rồi người ta mới được xem một trận bóng đá có kịch tính, gay cấn và điên rồ đến như thế. Paris bị dẫn trước 0–1, rồi gỡ hòa, rồi bùng lên như vũ bão để nâng tỉ số lên tận 5–2.

Tưởng như trận đấu đã an bài, rằng Bayer chỉ còn nước xách va-li về nhà một cách xấu hổ. Nhưng không. Chỉ trong ít phút cuối, Bayer ép Paris nghẹt thở, giã liên tiếp hai bàn để kéo tỉ số xuống còn 5–4. Paris thắng, nhưng chỉ thắng với cách biệt đúng một bàn.

Mà trong bóng đá đỉnh cao, một bàn đôi khi là cả đại dương, nhưng cũng có khi chỉ mỏng như tờ giấy chùi… mũi. Với cục diện trận lượt đi như vậy, với khoảng cách mong manh ấy, lại còn phải đá lượt về trên sân Bayer, thì thật thà mà nói Paris chẳng có lợi thế gì đáng kể. Tất cả đều có thể xảy ra. Một cú phản công, một sai lầm thủ môn, một quả penalty trời ơi đất hỡi, là lịch sử đổi chiều ngay lập tức.