Lê Diễn Đức – Nước Mỹ có bị cộng sản đe dọa không?

 

Ngày 03/07/2026, nhân dịp kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ (1776-2026), tại núi Rushmore, Nam Dakota, nơi trên vách núi có tượng vinh danh bốn gương mặt Tổng thống Hoa Kỳ George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt và Abraham Lincoln. 

Thay vì một bài phát biểu tôn vinh lòng yêu nước, kêu gọi đoàn kết như các tổng thống tiền nhiệm vẫn làm, Tổng thống Donald Trump lại chuyển hướng sang một kịch bản đen tối, liên tục sử dụng từ khóa "chủ nghĩa cộng sản" và coi đây là "mối đe dọa sinh tử" đối với tự do của nước Mỹ.

Phát biểu này hoàn toàn sai lệch so với định nghĩa học thuật về chủ nghĩa cộng sản. Bản chất của bài phát biểu không phải là một phân tích thực tế, mà là một chiến thuật dán nhãn chính trị nhằm phục vụ cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Nguyễn Viện - Một ngày (02/07/2026) hai sự kiện đặc biệt

 

Chuyện gần: Sài Gòn kỷ niệm 50 năm đổi tên TPHCM.

Nhân dịp này tôi có viết một bài cho BBC News Tiếng Việt. Có một chi tiết rất hay về Sài Gòn cũ mà tôi quên. Đó là sinh hoạt chính trị thời đó. Đa đảng, đa nguyên và cũng có phần bát nháo. Đặc biệt trong các dịp bầu cử “đại biểu nhân dân” các cấp, từ xã, tỉnh đến quốc hội lưỡng viện, kể cả tổng thống.

Tuy nhiên, vui nhất vẫn là bầu cử dân biểu Hạ viện. Mạnh ai người ấy ứng cử, cũng như vận động bầu cử. Tự do và tất nhiên vui nhộn, đôi khi cũng hài hước. Tất cả đều được báo chí tường thuật, hấp dẫn chẳng kém bầu cử tổng thống Mỹ.

Chiến tranh Iran kích hoạt chuỗi phản ứng địa chính trị toàn cầu

Đăng ngày: 21/04/2026  

Căng thẳng tại Iran tiếp tục tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên nhiều hồ sơ quốc tế, từ chiến sự Ukraina đến kinh tế Nga và chính trị châu Âu. Bài học từ cuộc bầu cử Quốc Hội ở Hungary tiếp tục được báo chí ngày 20/04/2026 bàn luận, trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027. 

Kiev thiếu hỏa tiễn phòng không, Matxcơva tăng tốc phá hệ thống điện nước

Một trong những quốc gia chịu thiệt hại dây chuyền từ chiến tranh Iran là Ukraina. Le Monde nhận xét « Nga lợi dụng tình trạng Ukraina thiếu hỏa tiễn Patriot ». Mùa hè này có nguy cơ đẫm máu cho Kiev, không chỉ ngoài mặt trận. Đợt không kích mới đây cho thấy Matxcơva đã thay đổi chiến thuật : đánh vào cơ sở hạ tầng dân sự trên cả nước và ồ ạt tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo. Mười bảy người dân trong đó có một trẻ em 2 tuổi đã thiệt mạng và khoảng 100 người khác bị thương trong vụ oanh tạc hôm thứ Năm 16/04.

Thiệt hại nhân mạng nặng một cách bất thường là do vụ oanh kích của Nga kéo dài hơn 10 tiếng đồng hồ liên tiếp, với gần 700 drone và 44 hỏa tiễn đủ loại. Trước hết quân Nga tung ra nhiều đợt drone tầm xa (Dalra) để làm hao đạn của Ukraina, rồi đến 25 hỏa tiễn hành trình (mang được 800 ký chất nổ, và 19 hỏa tiễn đạn đạo bay ở tầm cao với vận tốc siêu thanh khó thể đánh chặn.

Hungary hậu Orban : Bước ngoặt dân chủ làm rung chuyển châu Âu

Đăng ngày: 19/04/2026  

Từ eo biển Hormuz đến Budapest, một tuần lễ dồn dập những biến động địa chính trị. Trong khi Trung Đông vẫn bất ổn dù ngưng bắn mong manh, chiến thắng của đối lập tại Hungary mở ra một kỷ nguyên hậu Orban, với những hệ lụy vượt xa biên giới quốc gia này.  

Hungary : « Bài học Budapest » cho các nền dân chủ phi tự do

Chiến thắng của khuôn mặt mới Peter Magyar ở Hungary được các tuần báo bàn luận nhiều nhất. Le Nouvel Obs nói về « Bài học từ Budapest » : Đã từ lâu chưa bao giờ châu Âu nhận được một tin tốt lành như vậy. Le Point mỉa mai « Lại hụt rồi, thưa ông Putin ! ». Tác giả Luc de Barochez giải thích trên L’Express « Sự sụp đổ của Orban thay đổi những gì tại châu Âu ». 

Cũng như đã chống lại sự đô hộ của đế quốc Áo trong thế kỷ 19 và lật đổ sự thống trị của Liên Xô trong thế kỷ 20, hôm Chủ nhật 12/04 người dân Hungary quyết tâm giành lại tự do chính trị và phẩm giá dân tộc. Đất nước nhỏ bé này đã gởi đi thông điệp dân chủ vang vọng đến châu Âu và xa hơn nữa.

Tạ Duy Anh - Đảng Chó

Nhân cuộc bầu cử ở Hungary, lần đầu tiên, qua trang của bạn Nguyễn Hoàng Linh, tôi biết ở Hung có một đảng tên là "Chó hai đuôi", dân Hung quen gọi là Đảng Chó.

Sau khi Tòa tối cao công nhận là một đảng chính trị, họ được nhận tài trợ của Nhà nước cho công việc tranh cử và lần này có nguy cơ phải nộp lại vì tỉ lệ phiếu bầu thấp. Thật sòng phẳng!

Nhà nước dùng tiền thuế của dân tài trợ cho anh, để anh thi thố, chứng tỏ khả năng, nâng uy tín với dân chúng, hy vọng điều đó đóng góp tích cực cho xã hội. Nhưng anh kém, thì nhà nước đòi lại. Xin trích:

Nguyễn Thông - Hungary (2)

Như đã kể, lứa chúng tôi con em nông dân lớn lên ở miền Bắc thời trước 1975 chỉ biết đến Hungary qua sách báo, tuyên truyền của nhà nước, qua văn học nghệ thuật, chứ không có kênh chính trị, kênh quốc tế.

Có lẽ để lại dấu ấn đậm nhất về Hungary là cuốn tiểu thuyết lịch sử "Những ngôi sao Ê ghe", hay còn có cái tên phổ biến "Những ngôi sao thành Ê ghe".

Tôi đọc lâu rồi, giờ nhớ mang máng sách ấy kể về cuộc chiến đấu của người Hung chống lại quân xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ, bảo vệ thành cổ Ê ghe. Cực kỳ tàn khốc, đau thương, hùng tráng, quả cảm. Cả một dân tộc được tái hiện với những bi kịch, mất mát, anh hùng qua cuộc chiến này, nhất là qua số phận một đôi vợ chồng (tôi quên tên rồi). Hung thế kỷ 16 cũng tang tóc bi kịch như xứ ta cùng thời vậy. 

Budapest đổi chiều, Hormuz dậy sóng : Thế giới rung chuyển giữa hai mặt trận

 

Đăng ngày: 15/04/2026 

Đối lập Hungary soán ngôi Viktor Orbán sau 16 năm cầm quyền, Hoa Kỳ phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục là hai chủ đề lớn trên báo Pháp ngày 14/04/2026, bên cạnh đó là việc tổng thống Mỹ chỉ trích Đức giáo hoàng Lêô XIV. 

Hungary sang trang : Orbán bị làn sóng dân chủ cuốn trôi

Libération chạy tít trang nhất « Ngọn gió phương Tây ở Budapest ». Nhật báo mô tả cảnh hai bên bờ sông Danube hôm Chủ nhật vang dậy khúc hoan ca châu Âu. Một châu Âu mà phó tổng thống Mỹ JD Vance sỉ nhục và đã đến tận Budapest tuần qua để ủng hộ Viktor Orbán, người bạn thân thiết của Donald Trump.

 

Rõ ràng ông Vance ngày càng trở thành loài chim báo điềm xấu ở những nơi đi qua : chuyến đi Pakistan tiếp theo để thương lượng với Iran đã thất bại. Chiến thắng của chính khách bảo thủ Péter Magyar được Washington cũng như Matxcơva lạnh lùng đón nhận. Một xì-căng-đan mới đây cho thấy ngoại trưởng Hungary Péter Szijártó đã tiết lộ các thông tin mật của Liên hiệp châu Âu (EU) cho đồng nhiệm Nga Serguei Lavrov.

Lê Diễn Đức - Giới trẻ Hungary sau bầu cử

Đọc bài “Hai nửa Hungary và một bầu không khí mới” của Rácz Dávid nói về cảm nhận của giới trẻ Hungary sau bầu cử vừa rồi, khiến tôi có nhiều suy ngẫm.

“... Có hai nước Hung nhìn thẳng vào mắt nhau với vẻ đầy thách thức... 2,5 triệu người đang cảm thấy mình thất bại. Không phải đảng Fidesz thua – mà chính họ thua. Thế giới của họ, sự an toàn của họ, niềm tin của họ đã bị giáng một cái tát. Và giờ đây họ đang giận dữ. Hoặc buồn bã. Hoặc sợ hãi.”

“Còn phía bên kia? 3,3 triệu người đang ăn mừng. Nhưng trong lúc ăn mừng, luôn có một sự cám dỗ – loại cám dỗ nguy hiểm nhất: "Đấy thấy chưa, đã bảo mà!".

Lê Diễn Đức - Hungary Victory : Kéo cả châu Âu về phía trước !

 

Chiến thắng của Péter Magyar trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự thay đổi chính phủ.

Đây là một sự kiện tái cấu trúc chính trị cấp khu vực, với tác động trực tiếp tới cân bằng quyền lực trong Liên minh châu Âu và lan tới cả không gian chính trị xuyên Đại Tây Dương.

Sau hơn một thập kỷ cầm quyền của Viktor Orbán, Hungary đã chuyển từ vị thế “người phá nhịp” sang khả năng trở thành một tác nhân đồng thuận trong EU. Sự chuyển dịch này diễn ra thông qua ủy quyền dân chủ quy mô lớn, khi Tisza giành được đa số hiến pháp (2/3) trong quốc hội mới.

Lê Diễn Đức – Hungary : Love Return

 

Tôi yêu mến Hungary – một đất nước xinh đẹp với hơn 10 triệu dân, có thủ đô Budapest kiều diễm bên dòng sông Danube.

Tôi đến Hungary lần đầu năm 1973, trên hành trình trốn chạy từ Ba Lan qua Nam Tư (cũ), chỉ kịp ngắm nhìn đất nước này qua ô cửa sổ con tàu.

Lần thứ hai là năm 1989 – thời khắc Ba Lan và Hungary đang chuyển mình đoạn tuyệt với chế độ cộng sản. Khi thăm Budapest, tôi có cảm giác Hungary khi đó mức sống khá hơn Ba Lan : Hàng hóa phong phú, nhiều thứ sang trọng, trong khi Ba Lan vẫn còn thiếu thốn.

Nguyễn Ngọc Chu – Tài năng không đợi xếp hàng

 

1. Chúc mừng tuổi trẻ Hungary

Hungary có diện tích khoảng 93.000 km2 với dân số khoảng 9,6 triệu người, nhưng cuộc bàu cử ngày 12/04/2026 đã làm “náo động” thế giới.

Không chỉ toàn bộ Liên Âu, mà các siêu cường Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc đều hướng về Budapest đợi chờ kết quả. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cử Phó tổng thống JD Vance sang Budapest để vận động tranh cử cho Viktor Orbán. Ngay tại Việt Nam cũng không ít người quan tâm đến kết quả ở Hungary, có thể hơn cả bầu cử ở quê hương.

Dư luận và truyền thông quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc bầu cử ngày 12/04/2026 của Hungary, bởi lẽ kết quả bầu cử sẽ quyết định con đường tiếp theo của nước này : Gắn bó với quỹ đạo chung của văn minh châu Âu, hay tiếp tục theo đuổi đường lối đối đầu của Viktor Orbán, thân Putin và ngày càng rời xa Liên Âu. Dưới sự dẫn dắt của Viktor Orbán, Hungary có xu hướng tập trung hóa quyền lực.

Tạ Duy Anh - Orban về làm người tử tế

Chưa khi nào lãnh đạo các đối thủ địa chính trị và ý thức hệ chính trên sân khấu quyền lực thế giới, lại cùng xúm vào hăng hái hậu thuẫn Viktor Orban một cách nhiệt thành và công khai đến vậy.

Nga đổ ra hàng đống tiền cho việc thao túng tâm lý cử tri Hung và tuyên truyền ủng hộ đảng của ông Orban. Mỹ cử hẳn phó tổng thống đến vận động trực tiếp, mang theo băng ghi âm ca ngợi Orban của ông Trump.

Trung Quốc, như mọi khi, che nửa mặt, hậu thuẫn ngầm đảng Fidesz nhưng sẵn sàng áp dụng thuyết mèo trắng, mèo đen phiên bản ngoại! Cả ba tìm thấy mục tiêu chung là phá hủy châu Âu!

Lê Học Lãnh Vân - Hungary đã chọn châu Âu

Cuộc bầu cử Hungary đã chọn ra vị thủ tướng mới thay thay thủ tướng Viktor Orbán, người đã giữ vị trí này mười sáu năm qua.

Thủ tướng Viktor Orbán đã đưa Hungary thành con ngựa thành Troy mai phục trong lòng Liên Âu. Ông cũng được xem là cánh tay nối dài của Putin khi Putin xé bỏ mọi quy định của Liên Hiệp Quốc và mọi quy định của tiêu chuẩn sống đạo đức, nhân ái, tấn công các cơ sở dân sự và tàn sát người Ukraine!

Ông đã phớt lờ tương lai bất định và hiểm nghèo của Liên Âu nếu Ukraine thất bại trước Nga, một công đồng Liên Âu mà Hungary đang là thành viên hưởng lợi rất nhiều.

Bông Lau - Chiến thắng bên dòng Danube

Cả tháng hơn bận rộn hỏng có thời gian đi bắn. Chiều Chủ Nhật mang đống chó lửa đi nã, ra lúc 5 giờ bật điện thoại kiểm tra tin tức Hungary thì thấy niềm zui thành sự thật.

Giữ lời hứa ghé siêu thị tìm mua chai champagne. Có thể nói đây là lần đầu tiên mua champagne nên không phân biệt được champagne và rượu vang. Hỏi hai người khách đi chợ họ cũng mù tịt. Cuối cùng níu áo một cha mần ziệc trong siêu thị. Chả mổ mổ điện thoại tìm rồi chỉ khu bán champagne.

Ngạc nhiên khi thấy champagne California chỉ có 7 đô la. Mình không thể bần tiện mua chai champagne 7 đô la để chia zui với một dân tộc. Phải kiếm chai mắc tiền hơn mới được. Cuối cùng kiếm được chai champagne của Ý, hàng xóm của Hungary, giá 14 đô.

Bầu cử Quốc hội Hungary : Péter Magyar chiến thắng trước Viktor Orbán

(Libération12/04/2026) Sau 16 năm cầm quyền, đảng Fidesz khiến đất nước trở thành phi tự do, đã bị cử tri trừng phạt ngày Chủ nhật này.

Đó là việc hầu như bất khả, nhưng đã làm được. Péter Magyar sẽ trở thành  tướng Hungary. Đảng Tisza của ông đã thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày Chủ nhật, vượt xa đảng Fidesz của Viktor Orbán - người đã sớm nhìn nhận thất bại. Người gợi cảm hứng cho cực hữu châu Âu sẽ phải rời ghế sau 16 năm nắm quyền liên tục và theo xu hướng độc tài. 

Với 68,8 % số phiếu bầu và 138 trên 199 ghế trong Quốc hội (theo kết quả vẫn chưa đầy đủ dựa trên 96 % số phiếu đã được kiểm), Tisza thậm chí còn giành được đa số tuyệt đối hai phần ba, giúp ông có thể đảo ngược các cải cách Hiến pháp gây tranh cãi của Fidesz.

Lâm Bình Duy Nhiên - Âu châu vẫn tiếp tục là cái nôi của dân chủ và nhân bản

Orban đã gọi điện chúc mừng Magyar trước khi có kết quả chính thức. Đó là một tín hiệu đáng mừng của nền dân chủ tại Âu châu.

Không chụp mũ gian lận, không nguyền rủa hay mạt sát đối thủ. Tương lai và vận mệnh dân tộc vẫn vượt lên trên các lập trường chính trị hay đảng phái. Suy cho cùng, Âu châu vẫn chưa “già cỗi” đến mức để bọn “dân chủ thổ tả” tàn phá và làm băng hoại các giá trị…đạo đức!

Bầu cử tự do là vận mệnh sống còn của một dân tộc. Chấp nhận kết quả bầu cử, dẫu thất bại có đớn đau, cũng là thước đo cho sự trưởng thành và chín chắn của một dân tộc.

Trần Trung Đạo - Suy nghĩ bên quảng trường Anh Hùng ở Budapest, Hungary

Nhân cuộc bầu cử quốc hội Hungary hôm nay, qua đó đảng "Hungarian Civic Alliance" do Thủ tướng Viktor Orban lãnh đạo bị đảng "The Respect and Freedom Party" do Peter Magyar lãnh đạo đánh bại, nhớ lại bút ký khi đứng bên Quảng trường Anh Hùng của Hungary trong một lần thăm viếng nơi này nhiều năm trước.

Nếu tính theo dân số chưa tới 10 triệu người và địa lý không cận biển, Hungary chỉ là một nước nhỏ. Tuy nhiên vì là thành viên quan trọng của nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Châu Âu (European Commission), NATO v.v...nên lãnh đạo Hungary có tiếng nói mạnh trong bang giao quốc tế. 

Chẳng hạn Hungary làm chậm đơn gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển, cũng như mở rộng quan hệ với Putin và Tập Cận Bình. Sự thay đổi trong chánh phủ Hungary chắc chắn sẽ dẫn tới nhiều thay đổi trong chính trị Châu Âu.

Lâm Bình Duy Nhiên - Hungary sẽ xóa được những trang sử cực đoan mang tên Viktor Orban?

Chỉ có người dân Hungary mới có thể “tiễn đưa” Viktor Orban sau 16 năm cầm quyền. Cũng chỉ có người dân Hungary mới có thể khiến cho Putin và Trump mất đi một đồng minh quan trọng tại Âu châu!

Và cũng chỉ có 7,5 triệu cử trong nước và khoảng 0,5 triệu cử tri Hungary sống tại nước ngoài mới có quyền nói KHÔNG với chủ nghĩa dân túy tại Hungary, đồng thời khiến cho phong trào này bị một cú sốc cực lớn khi không còn nắm quyền lãnh đạo tại Hungary nữa.

Hy vọng mọi nỗ lực bệnh hoạn của Phó tổng thống Hoa Kỳ đều trở nên vô nghĩa, khi đã đích thân sang tận Budapest để ủng hộ Viktor Orban và đả kích châu Âu.

Bông Lau - Bầu cử ở Hungary

Ngài tổng thống Donald Trump gởi phó tổng thống JD Vance đến Hungary để giúp vận động cho thủ tướng Viktor Orban đang tranh cử nhiệm kỳ lần thứ 6. Cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào Chủ Nhật 12/04 này.

Phó tổng thống JD Vance lên án EU "đáng hổ thẹn" khi xen vào cuộc bầu cử này. Lời kết tội này cần phải được kiểm chứng. Nhưng rõ ràng là ngài JD Vance đang công khai vận động cho Viktor Orban.

Thử hỏi nếu ứng cử viên tổng thống Mỹ khi đi tranh cử mà có Tập Cận Bình, Vladimir Putin, hay Keir Starmer của Anh, Friedrich Merz của Cộng Hòa Liên Bang Đức v.v...đứng bên cạnh vỗ tay hoan hô, thì sẽ to chuyện nhá.

Teheran trong sương mù chiến tranh : Mọi khả năng đều có thể xảy ra

 

Đăng ngày: 18/03/2026

Chiến sự Trung Đông và bầu cử địa phương ở Pháp là hai vấn đề được báo chí dành cho nhiều giấy mực hôm nay 17/03/2026. Le Figaro nhận định « Thay đổi chế độ, ngưng chiến, sa lầy…Tại Iran, mọi khả năng đều có thể xảy ra ». Chỉ mới hai tuần chiến đấu, hãy còn quá sớm để nói rằng đã sa lầy, cho dù kế hoạch của ông Donald Trump không diễn ra như dự tính – như trong đa số cuộc xung đột. 

Không có một Gorbatchev của Iran

 

Trước hết là khả năng ngưng chiến, được coi là kịch bản tệ hại nhất hay tốt nhất tùy theo nhà phân tích. Người bi quan nhấn mạnh như vậy chế độ giáo quyền vẫn tại vị, còn các nhà ngoại giao châu Âu và Ả Rập nói rằng sẽ tránh được « hỗn loạn », « leo thang ».

Từ sau chiến tranh Afghanistan và Irak đầu những năm 2000, các giáo sĩ Iran đã phi tập trung hóa quốc phòng, tổ chức thành nhiều mảng nhỏ, 31 « sở chỉ huy cách mạng » có quyền tự quyết kể cả tấn công. Chuyên gia Clément Therme của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI) nhắc nhở : « Chế độ Iran chuẩn bị cho cuộc chiến này từ hai thập niên ».