Từ thời Lê sơ, bộ Quốc Triều Hình Luật luật (tên khác là Luật Hồng Đức) đã thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật.
Bộ luật nổi tiếng này gắn liền với tên tuổi của vua Lê Thánh Tông. Sự tiến bộ của luật Hồng Đức ở rất nhiều điểm. Ví dụ như bảo vệ phẩm giá, tài sản của phụ nữ. Luật cũng quy định rõ việc bảo vệ người yếu thế.
Quốc Triều Hình Luật quy định rõ việc giết người mà không cố ý phải chịu 60 trượng hoặc 80 trượng (đánh xong mà còn sống thì cũng chỉ còn nửa mạng). Bên cạnh khốc hình thì kẻ giết người còn phải đền tiền cho nạn nhân. Số tiền đền cho gia đình người chết theo tăng phẩm cấp xã hội. Quan lại, thương nhân nếu lỡ ngộ sát thì tiền đền cao hơn thường dân phạm cùng tội.
