Nguyễn Thông - Các bạn tôi bên ấy (2)

Đối với người Sài Gòn, đọc báo đã thành thói quen. Tôi chưa thấy ở đâu người ta mê đọc báo như dân thành phố này. Ngay cả những năm tháng, những lúc khổ cực, khó khăn, thiếu thốn nhất, người ta vẫn dành chút tiền bạc cắc ít ỏi mua báo để đọc.

Mà họ là ai? Không chỉ các thầy cô giáo, công nhân viên lao động, mà cả anh đạp xích lô, ông thợ sửa xe lề đường, những bà bán hàng rau cá thịt trái cây quần áo đồ ăn thức uống ngoài chợ, đám sinh viên lúc nào cũng thiếu tiền, v.v.. đều dán mắt vào tờ báo khi hơi rảnh.

Chính những ông bà cán bộ, những vị lãnh đạo có tiêu chuẩn được phát báo, cấp báo miễn phí, không chỉ một tờ mà vài ba tờ, lại là đối tượng lười đọc báo nhất. Tôi từng chứng kiến mấy bà ve chai mua được cả gánh báo còn nguyên đai nguyên kiện, có lẽ chúng được xếp vào tủ, ngăn kéo cho kín đáo, cuối tháng thanh lý một lần.

Từ Nguyên Thạch – Lời ai điếu cho báo chí thị trường TPHCM ?

 

Nhân Ngày Báo chí 21-6, không thể không viết vài dòng, cái nghề như dính chặt với cả đời mình.

Bước vào nghề báo từ 1984 (Văn nghệ Sông Bé), đến 2019 nghỉ hưu (Pháp Luật TPHCM) nhưng vẫn tiếp tục viết cho đến nay, tính ra hơn 40 năm viết báo.

Từ 1991 gia nhập làng báo TPHCM (Người Lao Động), mở ra một giai đoạn cực kỳ thử thách trong bước đường làm báo của mình. Lúc này mình mới hiểu nghề báo là một trong những nghề áp lực nhất. Suốt ngày chạy theo thời sự. Căng thẳng đến mức anh em thường đùa “ăn cũng làm báo, ngủ cũng làm báo”. Vâng, vì quả thật trong giấc ngủ còn mơ nghĩ đề tài cho số báo hôm sau.

Hoàng Tư Giang - Ai sẽ kể câu chuyện TPHCM và Đà Nẵng với nhà đầu tư toàn cầu ?

 

Có một nghịch lý khá lạ.

Đúng vào lúc Việt Nam muốn xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng, muốn thu hút hàng trăm tỉ USD vốn đầu tư mới và cạnh tranh với các trung tâm kinh tế trong khu vực, thì thị trường thông tin bằng tiếng Anh dành cho nhà đầu tư quốc tế lại thu hẹp.

Ba mươi năm trước, một nhà đầu tư vừa đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất có thể dễ dàng tìm thấy Saigon Times Daily, Saigon Times Weekly, Vietnam Investment Review (VIR), Vietnam Economic Times (VET) hay Vietnam News.

Nguyễn Thông - Báo chí

 

Cứ phải nói thế này cho khách quan, công bằng :

Việc chính quyền dẹp bớt đơn vị báo chí truyền thông, tém lại cho gọn là phải rồi, thậm chí cần dọn dẹp, loại bỏ, chấm dứt nhiều hơn nữa.

Báo chí truyền thông xứ này đông, nhiều, nhưng không thực chất, không phải báo chí đúng nghĩa. Gần 800 đơn vị báo chí cũng chỉ một giọng cơ quan tuyên truyền theo sự chỉ đạo, quản lý chặt chẽ, kiềm tỏa của ban tuyên giáo. Giải tán hết, chỉ giữ lại một cũng được.

Đặng Chương Ngạn - Về đâu, các nhà báo tương lai?

Điểm chuẩn vào ngành Báo chí nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm cao nhất, thậm chí có năm là cao nhất trong kỳ tuyển sinh đại học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM.

Thống kê trong 5 năm gần đây, điểm chuẩn tổ hợp C00 của ngành Báo chí như sau:

Năm - Điểm chuẩn C00

Mai Phan Lợi – Viết cho các em hôm nay

 

Anh đã đọc những dòng trạng thái của các em hôm nay.

Những clip quay vội ở sân bay, ở nhà ga - ba lô trên vai, vé máy bay trong tay, mặt ai cũng cố giữ bình thản mà ánh mắt không giữ được vẻ bình thường. Tiếng máy bay ầm ù phía sau. Ánh mắt nhìn vào ống kính như muốn nói điều gì mà không tìm ra chữ...

Các em vào Saigon theo lệnh triệu tập của tòa soạn. Lần cuối.

Nguyễn Văn Vinh - Xin chào những manchette đã đi cùng chúng tôi suốt một thời tuổi trẻ

Tôi đến với nghề báo từ năm 1978.

Ngày ấy, khi còn chưa kịp hoàn tất bài thi tốt nghiệp tại trường Mỹ thuật TPHCM, tôi đã nhận quyết định phân công về báo Tuổi Trẻ. Bước chân vào tòa soạn với tất cả sự bỡ ngỡ của tuổi đôi mươi, người đầu tiên để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc về một trái tim nhiệt thành với nghề chính là anh Võ Như Lanh - Tổng Biên tập lúc bấy giờ.

Từ cột mốc ấy, cái nghiệp và cái duyên đã gắn chặt với nhau, để rồi gần nửa thế kỷ qua, tôi không chỉ làm nghề mà còn có cơ hội chứng kiến sự trưởng thành của báo chí thành phố từ rất gần.

Mai Bá Kiếm – Báo chí sẽ có thêm ngày kỷ niệm 15/06 hay 30/06 ?

 

Được biết, ngày 02/07/2026, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM sẽ phát hành số báo đầu tiên của kỷ nguyên mới trên lãnh vực truyền thông.

Nghe nói, ngày 15/06/2026 hay 30/06/2026, (ngoài SGGP, VOH, HTV, Tuổi Trẻ Online) tất cả manchette báo thuộc TPHCM dù danh tiếng, từng phát hành nửa triệu bản/lần/ngày, sẽ ngưng xuất bản, tức là trước hoặc sau kỷ niệm lần thứ 101 của Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026). Từ tổng biên tập đến phóng viên của nhiều tờ báo được đình bản chắc sẽ nghĩ ngày đóng cửa báo là môt kỷ niệm buồn !

Nhưng theo tôi, sự "xáo trộn" quá lớn này là Vô Thường, là luật biến đổi không ngừng, không có gì tồn tại vĩnh cửu hay đứng yên một chỗ của vạn vật. Mọi sự vật, hiện tượng, cảm xúc và hoàn cảnh đều sinh ra, phát triển, thay đổi rồi tan biến.

Lê Huyền Ái Mỹ - Một cái gạch nối, nhỏ thôi, có được không ?

 

Cũng những ngày tháng Sáu, cách đây tròn 30 năm, mình đặt chân vô Sài Gòn. Một người quen đưa mẫu đăng tuyển phóng viên của báo Phụ Nữ TPHCM, mình gọi điện về nhà nhờ lo hồ sơ, bằng đại học còn chưa kịp có, chỉ là giấy chứng nhận đã tốt nghiệp.

Ngày phỏng vấn, đông đến nỗi phải mượn sảnh của Nhà văn hóa Phụ nữ cạnh bên để tổ chức. Mình không biết mặt mũi tờ báo ra sao, chỉ biết trả lời theo hiểu biết. Rồi làm bài. Ra về, với tâm trạng như vừa xong một việc… cho vui.

Ấy vậy mà có trong danh sách (đăng trên báo) đi tiếp. Rồi trải qua lớp học căn bản với các thầy cô giáo là những nhà báo lẫy lừng (mãi sau này mới biết chứ đó là nhà báo Trần Trọng Thức, Nguyễn Sơn…) và thi nhau ai viết nhiều bài được đăng thì được nhận. Mọi thứ công khai, rõ ràng.

Song Thao – Ký ức Sài Gòn (2)

 

Ba nhà hàng La Pagode, Givral và Brodard nằm trên đường Tự Do. Sau 1975, đường phố Sài Gòn bị đổi tên. Hầu hết các tên cũ đều không còn tồn tại.

Đường Tự Do biến thành Đồng Khởi. Hầu như ai trong chúng ta cũng thuộc hai câu thơ bi hài sắc sảo của thi hào Vũ Hoàng Chương : “Nam Kỳ Khởi Nghĩa tiêu Công Lý / Đồng Khởi vùng lên mất Tự Do”. May là ông Lê Lợi vẫn trụ lại được. Đường Lê Lợi thẳng góc với đường Tự Do cũng có vài nhà hàng mà giới văn nghệ và báo chí thường lui tới. Đó là nhà hàng Kim Sơn và Thanh Thế.

Nhà báo Nguyễn Đạt của báo Người Việt California, nhớ lại : “Không biết quán Kim Sơn lập nên ở Sài Gòn lúc nào, nhưng chúng tôi nhớ thuở nhỏ, sau khi di cư từ miền Bắc vào Sài Gòn được vài năm, đã thấy quán Kim Sơn tọa lạc ở góc đại lộ Bonard (tức đại lộ Lê Lợi sau đó) và đường Nguyễn Trung Trực. Lúc đó, đi theo những người anh tới quán Kim Sơn, chúng tôi đã được biết mặt biết tên các nhà thơ Quách Thoại, Kiêm Minh, Trụ Vũ (Quách Thoại, Kiêm Minh đã mất từ lâu năm) và nhiều văn nghệ sĩ khác, ngồi thường trực mỗi ngày tại quán Kim Sơn”.

Mai Phan Lợi – Tiễn một cái tên, và mười sáu năm thanh xuân

Mấy ngày tới, có thể plo.vn sẽ đăng bài cuối cùng. Tôi không biết bài đó viết về chuyện gì. Nhưng tôi biết, dù đề tài là gì, nó vẫn sẽ mang cái hơi thở quen thuộc của một tờ báo từng có thói quen rất kỳ lạ: đi ngược dòng.

Ngược dòng dư luận. Ngược chiều đám đông. Ngược cả những gì người ta ngại nói.

Và hôm nay, tôi muốn đi ngược một lần nữa, không viết bài tổng kết thành tích, không lên danh sách cống hiến, mà chỉ kể lại cái ngày tôi tìm đến số 470 Nguyễn Tri Phương, Quận 10, hồi cuối thế kỷ trước, mà không ngờ đó là ngày đầu tiên của mười sáu năm sau đó.

Một căn nhà hai tầng cũ kỹ và một ông già đen trũi

Cù Mai Công – Hồi ức xưa về khu « mả Việt Cộng » ở nghĩa địa Đô Thành

 

Những ngày qua, thông tin tìm mộ tập thể liệt sĩ hồi chiến cuộc Mậu Thân 1968 xuất hiện trên nhiều báo và trang mạng đã khiến nhiều người quan tâm, xúc động. Gần 60 năm đã qua chưa được về cùng thân nhân cũng là “nỗi buồn chiến tranh” với cả hai bên.

Một vài anh em nhắn tin cho tôi. Tôi bảo : Nhân chứng còn đó (đã tìm được), sơ đồ xưa cũng còn đây cùng phương tiện dò tìm hiện đại và không ít người chứng kiến vẫn đang ở quanh quanh nơi này. Cụ thể là bà con cố cựu trên đường Bắc Hải và hẻm Chùa Định Thành - hai con đường chạy cặp hai bên nghĩa địa đô thành Chí Hòa.

Xin nói rõ : Sài Gòn xưa có ba nghĩa địa cấp đô thành : nghĩa địa đô thành Mạc Đĩnh Chi, nghĩa địa đô thành Phú Thọ Hòa và nghĩa địa đô thành Chí Hòa. Dân Ông Tạ gọi nghĩa địa đô thành Chí Hòa là nghĩa địa Đô Thành (để phân biệt với nghĩa trang Các linh mục Chí Hòa, nay vẫn còn trên đường Bành Văn Trân và nghĩa địa Chí Hòa ở ngã ba Ông Tạ, đã giải tỏa cùng lúc với nghĩa địa đô thành Chí Hòa).

Phúc Tiến - Ảnh cũ, hồn xưa đâu tá !

 

Hai hôm nay, thân hữu chia sẻ nhau nỗi niềm, có lẽ nào sớm chia tay một loạt tờ báo thành phố mình đã gắn bó với người đọc, người xem mỗi sáng, mỗi giờ ?

Thương và lo không chỉ công sức bao thế hệ làm báo, cho dù là báo công lập, chuyển đi đâu, giữ gìn thế nào ? Tại sao phải thế ? Có giải pháp nào tốt hơn ?

Mà còn buồn và cám cảnh cả một dây chuyền công nghiệp nhựt trình từ nhà báo, cho dù biên chế hay cộng tác nhà nghề và tài tử, đến nhà in và người bán báo, kể cả người thiết kế và nhân viên lấy quảng cáo, rồi sẽ tinh giản thế nào ? Có còn dư địa kiếm sống nào khác ?

Lê Nguyễn – Chút hồi ức về nghề viết báo một thời (2)

 

KỲ II :  ĐẤT LÀNH CHIM ĐẬU - CÚ ĐÁP ĐẦU TIÊN LÊN ĐẤT KIẾN THỨC NGÀY NAY

Vào những năm 1990-1991, tại Sài Gòn, có ít nhất ba tờ tạp chí có nhiều sự tương đồng với nhau :

- Cùng khuôn khổ 13,5 cm x 19 cm

- Cùng hoạt động bằng nguồn vốn tư nhân

- Cùng là phụ san của một tờ báo chính thống được điều hành theo mô thức nhà  nước.

- Nội dung gồm phần lớn là các bài biên dịch lấy từ nguồn báo nước ngoài.

Lưu Trọng Văn – Báo Sài Gòn hoặc Thời báo Sài Gòn

Gã không bàn về chuyện sắp xếp báo chí ở Sài Gòn đúng trật thế nào.

Nhưng gã nghĩ nghề nào cũng cần người có tâm, có tài. Tinh gọn gì cũng được những người có tâm có tài phải được trọng dụng. Một khi người có tâm có tài không được trọng dụng thì chắc chắn việc sắp xếp, tinh gọn đã thất bại.

Riêng chuyện các báo của Sài Gòn nhập vào báo Sài Gòn Giải Phóng, nên chăng báo SGGP đổi tên thành “Báo Sài Gòn”hoặc “Thời báo Sài Gòn”thì vừa gọn.

Nguyễn Thông - Ký giả

 

 

Hồi trước năm 1975 ở Sài Gòn, chính quyền o ép báo chí, đã diễn ra cuộc phản đối mang tên "Ký giả đi ăn mày". Gọi vậy thôi, chứ vẫn được "múa bút vung gươm hả một phen".

Năm mươi năm sau, cũng trên đất ấy, lại diễn ra cuộc liên quan tới báo chí, nhưng có tên là sáp nhập. Nhiều tờ báo bị đóng cửa, chấm dứt hoạt động; rất nhiều nhà báo mất việc làm.

Âu cũng là do thời cuộc, bãi bể nương dâu. Than trách cũng chẳng được gì, bởi "Bắt phong trần phải phong trần/Cho thanh cao mới được phần thanh cao".

Nguyễn Thị Hậu – Di sản báo chí của Sài Gòn

 

1. Sài Gòn, ngoài nhiều loại hình di sản đô thị còn có một loại di sản độc đáo và quý giá: di sản báo chí. Có thể xếp báo chí vào di sản phi vật thể, bởi phương tiện thể hiện của nó chủ yếu bằng ngôn ngữ - ngôn ngữ báo chí, dù trên tờ báo in hay trên báo mạng, “nền tảng số”.

Đó là một di sản không nằm yên trong viện bảo tàng, cũng không là một công trình kiến trúc dễ gây chú ý. Nó hiện diện hàng ngày trong đời sống : trong những sạp báo cũ, trong tiếng rao báo buổi sớm, trên bàn nhỏ trong quán cà phê... Nó hiện diện bằng mùi giấy in còn thơm mực, bằng những ánh đèn xuyên đêm trong các tòa soạn. Và đặc biệt, nó hiện diện trong lối sống của người Sài Gòn là luôn muốn biết đời sống quanh mình hôm nay thế nào ?

Ít nơi nào ở Việt Nam mà lịch sử báo chí lại gắn sâu với lịch sử đô thị như ở Sài Gòn. Từ giữa thế kỷ 19, Gia Định Báo ra đời tại Sài Gòn năm 1865, thường được xem là dấu mốc mở đầu cho báo chí quốc ngữ Việt Nam.

Huỳnh Ngọc Chênh – Buồn mà làm chi

 

Thấy nhiều người đang than khóc cho ngày buồn của nền báo chí thành Hồ.

Thật ra cái nền báo chí lẫy lừng của vùng đất này đã chết kể từ sau năm 1975.

Nó đã chết khi không còn Sóng Thần, Chính Luận, Sống, Con Ong, Dân Chủ, Trắng Đen, Tia Sáng … của các tư nhân chống cộng thân chính quyền như Chu Tử, Duyên Anh … đối kháng lại với Tin Sáng, Đối Diện, Trình Bày, Đất Nước … của các tư nhân thân cộng đối lập với chính quyền như Ngô Công Đức, Nguyễn Ngọc Lan, Chân Tín, Lý Quý Chung …

Đá Cuội – Nên dẹp những tạp chí, trang tin chuyên tống tiền

 

Hôm nay, thông tin về việc một số báo ở TP Hồ Chí Minh bị giải thể, gây tiếc nuối nhất định với nhiều người yêu mến, thường xuyên đọc các tờ báo này.

Cá nhân tôi cũng thấy hơi tiếc vì một số tờ như báo in của Tuổi Trẻ hay Pháp Luật TPHCM, cơ bản họ còn có nhiều nhà báo còn làm báo nghiêm túc, có nghề.

Nhưng đáng tiếc nhất, trong khi các cơ quan báo đó bị dẹp thì còn vô số các tạp chí, trang tin nhỏ nhỏ trong thời điểm này, phóng viên của họ vẫn đánh đấm, làm tiền doanh nghiệp theo kiểu bẩn thỉu còn rất nhiều.

Nickie Tran - Thương "Dạ", Ghét "Vâng" ?

Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?

Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !

Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.