Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (34)

Bắn pháo hoa vào dịp trọng đại như Tết Nguyên đán, lễ mừng quốc khánh hay lễ mừng chiến thắng đã trở thành thông lệ và khá quen thuộc với người dân cả nước. Tuy nhiên, cách đây 51 năm, những ai có mặt tại Sài Gòn tối 30.4.1975, chắc sẽ không quên: Tại khu vực bến cảng Sài Gòn đã có một màn pháo hoa mừng chiến thắng khá đặc biệt.

Có một điều thú vị: Tác giả màn pháo hoa ấy chính là cán bộ, chiến sĩ đại đội 1 xe tăng của lữ đoàn 203 - Những người đã húc cổng, cắm cờ tại Dinh Độc Lập buổi trưa hôm đó.

Lúc 14 giờ ngày 30.4.1975,, sau khi tình hình ở Dinh Độc Lập đã trở lại bình thường, đại đội 4 của tôi được giao nhiệm vụ chiếm giữ cảng Sài Gòn và kiểm soát tình hình đi lại trên sông.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (33)

Đây là xa lộ. "Đường xa lộ" - ba chữ nghe rất lạ lẫm nhưng đầy sức hấp dẫn. Con đường rất rộng, không gian xung quanh nó cũng rất rộng và trống trải. Không có những hàng cây rợp bóng lá như những con đường quốc lộ ngoài Bắc.

Trên đường, thi thoảng, một nhóm ba, bốn chiếc xe tăng cắm cờ Giải phóng rùng rùng cuốn xích lăn trong nắng chói.

Thi thoảng, một nhóm năm, bảy chiếc xe "Giải phóng" chở đầy lính ù ù trôi trên mặt đường.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (32)

Đêm 29 rạng ngày 30.4.1975, tiểu đoàn 1 của tôi (d1, e88, f302, Quân khu 7) ở Đa Phước, huyện Bình Chánh, Sài Gòn. Tôi, khi ấy là lính thông tin tiểu đoàn đi theo đại đội 3.

Ban chỉ huy đại đội đặt trong nhà dân, ẩn sau một hàng dừa nước, tiếp đó là cánh ruộng lớn chạy từ đìa dừa nước ra đến ngoài hương lộ 15.

Lúc 9 giờ 30 phút ngày 30.4, sau khi bắt được liên lạc với phía bên kia và họ chấp nhận đầu hàng, chúng tôi tràn ra lộ. Khi đại đội 3 ra tới nơi, đã thấy Ban chỉ huy tiểu đoàn cùng cánh trinh sát ở ngoài bốt và đang tiếp nhận sự đầu hàng của phía bên kia…

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (31)

 

Mờ sáng 30.4.1975.

Càng gần sáng, sương xuống càng nhiều. Khắp mặt sông trở nên mờ ảo. Thật là may mắn, màn sương làm cho ta và địch vẫn nhìn thấy nhau nhưng không thật rõ.

Chúng tôi vượt sông thì địch sẽ nhìn thấy, nhưng sẽ không nhìn được sắc lính tráng trên thuyền. Tại sao chúng tôi không vượt sông sớm hơn ? Câu hỏi trong đầu mọi người dường như anh Hạnh đọc được, hay là anh thấy mọi người bồn chồn, nên nói :

⁃ Đừng sốt ruột ! Chờ hỏa lực chuẩn bị xong đã. Nếu có bị lộ thì mình sẽ được pháo bắn yểm trợ và khống chế địch để tụi mình vượt sông. Dứt khoát phải vượt sông bằng được. Rõ chưa ?

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (30)

 

Thấy thành phố còn gần như nguyên vẹn, nhiều người tưởng cuộc tiến công giải phóng Sài Gòn ngày 30.4.1975 đã diễn ra một cách dễ dàng.

Thực ra không phải vậy. Rất nhiều người lính, trong đó có những người lính xe tăng đã ngã xuống ở cửa ngõ Sài Gòn, sáng ngày 30.4.1975. Đó là một loạt trận đánh hết sức ác liệt, thậm chí kéo dài cả đến sau khi Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng.

Đặc biệt là trận kịch chiến tại khu vực Ngã tư Bảy Hiền – Lăng Cha Cả trên đường tiến công đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhứt và Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng Hòa của lực lượng Quân đoàn 3.

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (29)

 

Sáng ngày 30.4.1975, cả đơn vị dậy từ mờ sáng. Anh nuôi nấu cơm như mọi khi. Tất cả lính tráng lấy cơm ăn vội vã, đùm cơm nắm cá nhân rồi ra tập trung.

Chỉ có ít phút sắp xếp lại đội hình cho ra từng trung đội, để bù đều vào số anh em đã hy sinh và bị thương hôm qua. Cả đại đội hành quân trong đội hình của tiểu đoàn (và chắc là của cả trung đoàn). Chúng tôi hành quân ra thẳng theo hướng cổng chính của căn cứ Đồng Dù.

Xe hậu cần của trung đoàn đã đỗ sẵn ngoài cổng, để các đơn vị tranh thủ bổ sung cơ số đạn sau hao hụt của trận đánh hôm trước. Rồi tất cả lên đường, nhằm thẳng hướng Sài Gòn mà tiến.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (28)

Năm giờ sáng ngày 30.4.1975, chúng tôi đang nấu cơm sáng ở làng Tân Sơn Nhì, chưa kịp ăn thì có lệnh: Tất cả các đơn vị, bằng mọi giá, bằng mọi phương tiện, xốc thẳng vào Dinh Độc Lập.

Thế là lao ra đường, chặn xe của dân, huy động cả xe lam, máy cày, xe đò... Vào giờ phút ấy, các ngả đường làng mạc quanh Sài Gòn đâu cũng thấy quân giải phóng. Quân phục được thay mới, cờ giải phóng, phù hiệu giải phóng, băng tay xanh đỏ trùng trùng điệp điệp.

Con đường vào thành phố đầy rẫy lô cốt ụ súng bằng bao cát, thùng phuy, cửa kẽm gai ngăn ra từng đoạn.

Liễu Hằng - Những người bảo tàng hóa đời mình

Trên chiếc xe tăng tiến vào Sài Gòn cuối tháng Tư, có ông.

Khi ấy, ông tràn đầy niềm tin sẽ quét sạch thứ phồn hoa của Sài Gòn đầy mùi tư sản. Rồi ông được giao cho một chức vụ kha khá.

Ông thanh sạch và trung thành. Ông tôn thờ những gì “chính thống”. Với ông, làm nhà nước mới có giá trị. Thậm chí một bảo vệ ủy ban, vẫn to hơn giám đốc tư nhân đầy mùi bóc lột.

Kim Chi – Những hồi ức buồn

 

Chiều ngày 30/4/1975. Mọi việc đã an bài.

Từ 11 giờ 30 phút, từ cái thời khắc định mệnh ấy, nhiều "chàng trai trẻ vốn dòng hào kiệt" từng được đào tạo chính quy tại các Học viện Quân sự nổi tiếng trên thế giới, thuộc các Binh chủng tinh nhuệ với các loại vũ khí tối tân, hiện đại đã "cởi giáp quy hàng"

Họ chỉ mặc độc chiếc quần short, áo thun ba lỗ màu trắng, đi chân đất để về nhà. Không quân phục, không lon gáo, không súng ống...càng không cận vệ theo sau. Nhưng gia đình vợ con lại hân hoan mừng họ "trở về trong chiến bại."

Kim Chi – Sài Gòn ngày 26/4/1975, từ sân bay Biên Hòa…

 

Sài Gòn đã không còn yên tĩnh. Không khí ngột ngạt. Tiếng đạn pháo bắn vô đâu đó nghe rất gần. Thiên hạ bàn tán : Tỉnh này, Ttỉnh kia thất thủ, đã bị Việt Cộng chiếm rồi. Các Sư đoàn, các Quân đoàn được lệnh "rút quân", "lui binh"... dưới cụm từ khá đẹp : "di-tản-chiến-thuật".

Tôi không đi học. Tiếng súng xa vọng về Sài Gòn khiến tôi sợ. Tôi nhớ và lo cho Bạn. Không biết Bạn đang bay đi đâu trên bầu trời đầy bất trắc này.

Buổi trưa ngày 26/4/1975 có người chạy xe ôm gõ cửa nhà tôi :

Kim Chi - Sài Gòn 20/4/1975

Buổi sáng đi học. Ghé vô Hội trường Xổ số Kiến thiết thấy bạn bè tụm năm tụm ba trò chuyện. Nhưng gương mặt đứa nào cũng thoáng chút ưu tư.

Thỉnh thoảng có tiếng súng xa vọng về. Thành phố có gì đó không bình thường như trước đây. Tôi cũng thấy mình “không bình thuờng”. Tôi không muốn vào học. Tôi muốn cúp cua một buổi.

Ban Giảng huấn của các lớp năm 1, năm 2 có vài vị là Dân biểu Hạ viện, có vị là Nghị sĩ Thượng viện, có vị là Luật gia, là Luật sư Tòa Thượng thẩm, có cả ông Vũ Văn Mẫu từng là Ngoại trưởng thời Đệ Nhứt Cộng Hòa của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông Vũ Văn Mẫu là Thầy dạy tôi về môn Dân Luật.

Nguyễn Gia Việt - Trác Thúy Miêu : Càng già càng vô duyên

 

Đi sự kiện, mấy em trẻ nó không biết nó hỏi tên thì nói, mắc cái gì quay đ*t cái rẹt chạy ra như con khùng ? Bà tưởng bà nổi tiếng và thanh thoát lắm hả ? Bắc Kỳ có câu rất hay, ơ hay mày dở hơi à ? Cái máu mày biết bố mày là ai nè ! Lớn mà xử sự thiếu tế nhị.

Bạn trẻ đó không có lỗi, cũng không thiếu kỹ năng gì, tại con được hỏi nó vô duyên, mà ngặc cái, vô duyên nhưng lại nghĩ mình có duyên. Hỏi thì cứ xưng tên, bộ thiên hạ phải có nghĩa vụ biết Trác Mụ Mụ là ai hả ?

Xin lỗi nha ! Ở các nước dân chủ, tới Tổng Thống, Thủ Tướng cũng phải xếp hàng và khai tên khi đi sự kiện. Con người công minh và tự trọng luôn chan hòa bản thân mình vào đại chúng. Mốt dám chạy xe ra đường bị cảnh sát giao thông thổi tu huýt, dám hỏi biết tôi là ai không à?

Thọ Nguyễn - Tại sao Hungary và Ba-Lan ?

 

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954.

Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973 bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia ủy ban kiểm soát quốc tế hiệp định Paris ICCS {3]. Sự hiện diện của hai nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại Sài Gòn để lại khá nhiều câu chuyện thú vị.

Ai có thể tưởng tượng rằng trước tháng tư 1975, máy bay TU-154 của hãng hàng không Malrev hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, đỗ bên cạnh các máy bay của Air America hay Air Vietnam, rằng đã có người Sài Gòn được các cô tiếp viên Hungary mời uống đồ giải khát? Ông bán phở ở gần khách sạn Catinat (Đường Nguyễn Huệ) đâu có biết rằng bà đầm hay ghé ăn phở lại là cô sĩ quan cộng sản Malgorzata từ thành Varsovie xa lạ.

Cù Mai Công – Hẻm Phở Ngọc Ông Tạ : Hẻm nhỏ nhưng có võ

 

Tiệm phở này hiện nằm trong hẻm 207 Phạm Văn Hai, cách đầu hẻm bốn căn : 207/9. Có người gọi là hẻm Phở Ngọc. Hẻm này dài hơn 200 thước, đi vòng sang hẻm nhánh của ngõ Con Mắt (nay là hẻm 766 Cách Mạng Tháng Tám).

Năm bảy chục năm xưa, hẻm có tên khác. Thoạt đầu, bà con gọi là ngõ Hà Nội (theo cách gọi như ngoài Bắc thuở mới di cư) do hẻm thông sang trại (di cư) Hà Nội (sau một, hai năm thành giáo xứ An Lạc cho tới nay).

Khi tên “trại Hà Nội” đã không còn, phôi pha và chợ Ông Tạ bắt đầu sầm uất, ngõ Hà Nội nhanh chóng chuyển thành hẻm Chó, do đầu hẻm lúc ấy có mấy quầy thịt chó.

Võ Khánh Tuyên – Phía sau cổng trường…

 

Việc công ty Phát Đạt nhanh nhảu xí phần đòi "xẻ thịt" trường Đại học Bách Khoa TPHCM bị nhiều giới lên án, phê phán dưới nhiều góc độ khác nhau. Trong đó có tiếng nói của cựu sinh viên các thế hệ sinh viên Phú Thọ.

Đại học Bách Khoa TPHCM nguyên là trường Bách Khoa Phú Thọ, do cố Tổng thống Đệ nhất Việt Nam Cộng Hòa Ngô Đình Diệm ra sắc lịnh thành lập năm 1957.

Việc giữ lại trường trong khu vực cũ lâu nay là điều cần thiết, về mặt lịch sử Đô thành Saigon cũ, sự tiếp nối bao thế hệ.

Nguyễn Thông - Số phận một ngôi trường

 

Thiên hạ, dư luận, báo chí, mạng xã hội đang xôn xao việc người ta định chuyển một ngôi trường lớn danh tiếng khỏi nội đô.

Tôi thỉnh thoảng có việc đi ngang Trường đại học Bách khoa TPHCM. Một khu đại học rộng mênh mông, gần 15 hecta (150.000 mét vuông), khuôn viên đẹp, cây cối cổ thụ xanh um như công viên, nhà cửa chắc chắn đẹp đẽ, hiện đại.

Trước năm 1975 nó là Trường đại học Kỹ thuật, còn được quen gọi bằng cái tên trường Kỹ thuật Phú Thọ (vì nó nằm trên đất tổng Phú Thọ Hòa cũ, quận Tân Bình). Chính quyền Sài Gòn đã xây dựng nơi đây làm trung tâm giáo dục đại học chuyên về kỹ thuật, công nghệ. Nhiều tài liệu biên chép, nó vào hàng bậc nhất vùng Đông Nam Á.

Lê Đình Phương - Chuyện xe ôm

Hôm qua có việc phải bắt xe ôm về nhà.

– Reng reng! Bạn ơi, chờ mình chút nha, mình đến liền. Một giọng nữ rất trong nói qua điện thoại (?)

Chỉ ít phút sau, một cô gái trẻ đi Honda trờ tới, mang khẩu trang, có váy chống nắng che đùi rất điệu.

Huỳnh Ngọc Chênh - Tượng đài giọt lệ

Việc dùng hình ảnh giọt nước mắt làm tượng đài tưởng niệm các nạn nhân Covid là sự chọn lựa tuyệt vời và đúng đắn.

Giọt nước cũng giống như: Ngọn lửa, chim bồ câu, hoa sen, bàn tay, con ngựa, con rồng, ngôi sao, quả địa cầu … là những biểu tượng phổ biến trên toàn thế giới được chọn làm tượng đài hay phù điêu.

Vấn đề là vận dụng biểu tượng đó vào nội dung cụ thể muốn nói đến như thế nào, qua biểu tượng đó sáng tạo lại như thế nào, và cuối cùng là làm có đẹp không.

Huỳnh Hòa Bình - Giọt nước mắt vỗ về nỗi đau

 

Giọt nước mắt đau lòng…

Chị ruột của tôi mất bất ngờ vì covid. Tôi là người lau mặt, lau tay cho chị, đưa chị lên xe của đội công tác xã hội đến lò thiêu trong cô độc một mình. Chứng kiến thân xác chị phải chịu kéo lê trên tấm drap giường từ phòng ngủ ở lầu 3 xuống đất, đầu va đập vào từng bậc thang, do chị nặng cân quá.

Chết trong đêm, sáng ra mới phát hiện nên xác cũng trương cứng, các bạn công tác xã hội khiêng xuống không nỗi, băng ca xoay chuyển trên cầu thang rất khó. Cũng không thể yêu cầu ai tiếp xúc trực tiếp với xác chị như bản thân mình để đưa chị xuống, lòng tôi đau như cắt, ám ảnh thành vết cắt đến giờ.

Phúc Tiến – Thêm vườn vào phố, thêm địa chỉ xanh cho dân

Tối nay, tôi thả bộ ra công viên số 1 Lý Thái Tổ - vừa khai trương hôm qua.

Trong mắt tôi, điều bất ngờ lớn nhất không chỉ là tượng đài giọt nước mắt trong hồ nước phun.

Điều bất ngờ kỳ thú hơn cả là được thấy một khu vườn rộng, tràn đầy hoa lá nhưng bấy lâu "kín cổng cao tường", nay được mở toang và chỉnh trang hay đẹp cho công chúng thưởng ngoạn và sử dụng.