Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Bản chất thông tin là sự việc, sự kiện. Ai có quyền sở hữu nó? Cái gọi là “ thông tin độc quyền” thực chất là do đài báo nào đó đăng lên sớm nhất! Thế thôi.
Thông tin khi đã tiết lộ, công bố thì càng không độc quyền nữa!
Đó là lý do vì sao quy định xử phạt “Vi phạm thông tin” gây lấn cấn, đặc biệt là điều khoản “xào nấu lại tin độc quyền”. Một bà Tám thấy xe cán chó, bà lên Facebook kể lại chuyện ấy, có bị vi phạm độc quyền với tờ báo đăng tin này không?
Tôi đặt vấn đề dưới đây với tinh thần rất trách nhiệm, thiết tha:
Trong gần 30 năm làm báo, tôi đã có cơ hội làm việc ở nhiều tòa soạn khác nhau, trong đó có những tờ báo đã không còn tồn tại.
Tôi từng có hàng trăm bài viết đăng trên Sài Gòn Tiếp Thị. Khi tờ báo dừng hoạt động và website không còn tồn tại, phần lớn những bài báo ấy cũng biến mất khỏi không gian mạng. Đến hôm nay, tôi vẫn tiếc vì ngày đó đã không lưu lại chúng một cách đầy đủ.
Đọc nghiên cứu về báo chí ở Mỹ và châu Âu, tôi khá bất ngờ trước quy mô của cuộc khủng hoảng mà ngành báo chí đang phải đối mặt.
Theo báo cáo State of Local News 2025 của Đại học Northwestern, năm 2005 nước Mỹ có 7.325 tờ báo địa phương. Hai mươi năm sau, con số này chỉ còn 4.490, tức gần 2.835 tờ báo đã biến mất, tương đương khoảng 40 % tổng số báo địa phương. Chỉ trong 14 tháng gần nhất, thêm 136 tờ báo đóng cửa hoặc sáp nhập.
Hiện nay, 213 quận của Mỹ không còn bất kỳ nguồn tin địa phương nào và hơn 1.500 quận chỉ còn một nguồn tin duy nhất. Gần 50 triệu người Mỹ đang sống trong những khu vực được gọi là "sa mạc tin tức" (news deserts), nơi việc tiếp cận các nguồn thông tin địa phương đáng tin cậy ngày càng trở nên khó khăn.
Có một nghịch lý khá lạ.
Đúng vào lúc Việt Nam muốn xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng, muốn thu hút hàng trăm tỉ USD vốn đầu tư mới và cạnh tranh với các trung tâm kinh tế trong khu vực, thì thị trường thông tin bằng tiếng Anh dành cho nhà đầu tư quốc tế lại thu hẹp.
Ba mươi năm trước, một nhà đầu tư vừa đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất có thể dễ dàng tìm thấy Saigon Times Daily, Saigon Times Weekly, Vietnam Investment Review (VIR), Vietnam Economic Times (VET) hay Vietnam News.
Một thời, báo chí lẫm liệt oai phong. Và nhiều anh chị em ký giả, phóng viên cũng oai phong lẫm liệt. Thậm chí tí nữa còn hồ đồ đòi là bố đời của cái gọi quyền lực thứ tư ? Thật khí hư.
Rồi internet xuất hiện. Tiếp theo đó là các nền tảng Facebook, YouTube, TikTok..., và bây giờ là AI. Như một hệ thống dòng họ đông con nhiều cháu kéo đến tranh chia gia tài là cái mỏ vàng thông tin vậy.
Trước kia báo chí gần như là độc bá truyền dẫn, giờ thì chỉ cần cái camera điện thoại của bà bán bún đầu ngõ là chấp cả lò tòa soạn. Hay như muốn nổi tiếng, ai đó phải leo lên báo cào mặt diễn trò, thì nay chỉ cần trèo TikTok lắc quả mông là lồng lộng luôn tên tuổi. Thế mới đuội.
Tổng thống Zelensky vừa nói với đài NBC News rằng các vệ tinh Nga đã chụp ảnh căn cứ không quân Prince Sultan ba lần trong những ngày trước khi Iran tấn công.
Ông chia sẻ thông tin tình báo này từ Doha, chính tại quốc gia vùng Vịnh nơi ông vừa ký kết thỏa thuận quốc phòng 10 năm để bảo vệ chống lại loại vũ khí mà Nga đã giúp Iran chế tạo.
Theo báo cáo độc quyền được công bố vài giờ trước, Zelensky đã chia sẻ bản tóm tắt cuộc họp giao ban tình báo hàng ngày của tổng thống trực tiếp với NBC News. Bản báo cáo cho biết các vệ tinh Nga đã chụp ảnh căn cứ không quân Prince Sultan vào ngày 20, 23 và 25 tháng 3.
Gần đây các hãng công nghệ Trung Quốc tăng cường thuê tuyển nhân viên người Việt hoặc người sử dụng tiếng Việt để quảng bá cho các mô hình AI Trung Quốc tới người dùng Việt Nam. Điều này dẫn tới nhiều nguy cơ người dùng Việt mất dữ liệu khi dùng AI Trung Quốc.
Việc các công ty công nghệ Trung Quốc có thói quen ăn cắp dữ liệu và chuyển về Hoa lục thì khỏi cần phải bàn nữa rồi, họ làm như thói quen. Nhưng hiện nay đặc biệt với AI Trung Quốc thì dữ liệu tiếng Việt của người Việt là vô cùng quan trọng đối với việc phát triển AI Trung Quốc.
Lý do là vì dữ liệu tiếng Việt là cầu nối siêu đặc biệt giúp AI Trung Quốc học được tri thức nhân loại vốn phần lớn bằng tiếng Anh !
Cách đây nhiều năm, thời còn bôn tẩu giang hồ, tôi có quen một tay Trung Quốc, đơn thuần là các cuộc trao đổi về kỹ thuật, vẫn ngày ngày cãi nhau về các phương pháp phát hiện khí tài quân sự từ ảnh vệ tinh.
Bao nhiêu nước chảy qua cầu, ngày tôi ẩn tu xuống núi mới phát hiện tay cố nhân này đang làm mưa làm gió một phương.
Hóa ra y nay chính là nhà sáng lập MizarVision, một công ty Trung Quốc đang đều đặn cung cấp dữ liệu về vị trí và chuyển động của các tài sản quân sự Mỹ trong cuộc chiến Iran, khiến không ít nhà hoạch định Lầu Năm Góc đau đầu hiện nay.
Nghe đài đọc báo của ta
Đừng nghe đài mạng bàn ra tán vào.
Mỹ và Israel nói tay giáo chủ độc tài cầm đầu Iran mấy chục năm đã chết. Tôi không tin, bởi vừa đọc báo Nhân Dân xong.
Chuyến xe khách hôm ấy khởi hành giữa tiết trời yên ả, nhưng bên trong, một cơn bão táp về tư tưởng đã nổ ra, Đó là một hành trình mà tôi - một người định cư tại Đức - đã phải đối diện với sự lệch lạc khủng khiếp trong nhận thức của những người bạn đồng hành.
Mọi chuyện bắt đầu khi một người bạn chia sẻ sự bối rối về tình cảm dành cho cả Nga và Ukraine. Bằng sự thẳng thắn và tư duy đa chiều của người sống ở châu Âu, tôi lên tiếng: “Tôi ủng hộ Ukraine, vì Nga chính là bên xâm chiếm. Hành động của họ không khác gì phát xít.”
Ngay lập tức, một bác có vẻ là cựu binh- “đăng đàn" phản bác với thái độ của một kẻ bề trên đang ban phát chân lý. Bác bảo tôi sống ở Đức nên "bị tuyên truyền một chiều", rồi vẽ ra một bức tranh nước Nga huyền thoại: “Nga là anh cả, họ giàu lắm, có hàng nghìn tấn vàng chưa tung ra. Họ không thèm… thắng vì họ nhân đạo, họ nương tay không muốn đánh dân thường nên mới đánh cầm cự. Nga có vũ khí hạt nhân, tương một quả là chết hết. Còn Châu Âu hả? Bé tí lại còn nghèo, tuổi gì mà đòi đấu với Nga.”
1. Ban bí thư vừa ra một chủ trương rất đúng và cấp thiết : Tất cả các tài khoản trên mạng phải được định danh và công khai danh tính để chịu trách nhiệm về phát ngôn của mình.
Giao thông mạng đã được thiết lập luật : Không được giả danh, ẩn danh, núp danh khi phát ngôn trên mạng. Điều này hy vọng sẽ giúp cho việc, bấy lâu nay nhiều kẻ bất lương ném đá giấu tay làm ô uế không gian mạng, làm ô uế mối quan hệ con người với con người, phải chấm dứt.
2. Cùng với chủ trương trên, nên chăng có Tòa án Không gian mạng để người dân khởi kiện kẻ xâm phạm nhân phẩm của mình tạo ra mặt bằng trong sạch cho đời sống xã hội trong Kỷ nguyên mới.
(Dùng Gemini pro research, đã tóm lược)
Đánh giá về "Tiếng súng" và Hình ảnh Hiện trường
Khác với các cuộc đảo chính thực sự trong lịch sử gần đây như tại Thổ Nhĩ Kỳ (2016) hay cuộc nổi loạn của Wagner tại Nga (2023), sự kiện tại Bắc Kinh hoàn toàn thiếu vắng các bằng chứng thị giác và thính giác trực tiếp.
Không có video hiện trường : Trong kỷ nguyên điện thoại thông minh, ngay cả ở một quốc gia bị kiểm duyệt gắt gao như Trung Quốc, một cuộc giao tranh vũ trang liên quan đến xe tăng hay súng máy giữa trung tâm thủ đô khó có thể diễn ra mà không rò rỉ bất kỳ hình ảnh nào về khói lửa, rào chắn, hay sự di chuyển của các đơn vị thiết giáp trên đường phố.
Cuộc sống này chẳng có gì miễn phí, tôi tin như vậy, trừ tình thương của cha me dành cho con.
Zalo cũng vậy, từ ứng dụng nhắn tin gọi điện miễn phí với hàng chục triệu người dùng, ông chủ Zalo lập ra một số công ty để khai thác giá trị gia tăng trên nền tảng này để kiếm tiền. Có nghĩa là người dùng đã giúp cho Zalo kinh doanh đó thôi.
Chuyện đó cũng bình thường như Facebook, hoặc các nền tảng xã hội khác. Nhưng kiếm tiền mà ép người dùng như những động thái vừa qua của Zalo, là khó chấp nhận. Và ngay lập tức người dùng phản ứng dữ dội, tuyên bố sẵn sàng từ bỏ Zalo. Bằng chứng là trong những ngày qua người dùng đã nhanh chóng tải các nền tảng khác như Viber, Facebook hay WhatsApp.
Zalo đã giải thích.
Rằng Zalo cần thông tin cá nhân là để bảo vệ người sử dụng ! Rằng dữ liệu nếu được chia sẻ với bên thứ ba, thì cần có sự đồng ý của chính chủ.
Điều quan trọng nhất, Zalo khẳng định không sử dụng cuộc gọi, tin nhắn của chính chủ, dưới mọi mục đích.
Tuổi Trẻ đã ví von như vậy trong bài viết của mình. Rất chính xác!
Hoặc chấp nhận tất cả điều khoản Zalo đưa ra (bao gồm thu thập thông tin người dùng) để sử dụng tiếp, hoặc xóa Zalo nếu không đồng ý các yêu cầu Zalo đưa ra. Người dùng đứng trước hai lựa chọn này đều thiệt thòi!
Đồng ý thì có trời mới biết Zalo sẽ chuyển dữ liệu về đâu với các công ty thành viên, công ty con hay công ty liên kết của họ. Và trong quá trình chuyển về hay vận hành của các công ty này, dữ liệu mất thì Zalo được miễn trừ trách nhiệm.
Về các vấn đề liên quan đến cá nhân người dùng trong chính sách mới của Zalo, tôi đã viết hai bài, ở đây không lặp lại nữa.
Tuy nhiên, qua câu chuyện này, một vấn đề lớn được bộc lộ: Nhiều người – nhất là những người đang làm trong các cơ quan nhà nước, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức chính trị xã hội… (tạm gọi chung là cơ quan nhà nước - CQNN), vì bức xúc và lo ngại mà muốn xóa Zalo nhưng lại không thể, vì bị ràng buộc bởi công việc.
Đã từ lâu, Zalo được sử dụng và ngày càng đóng vai trò như một nền tảng quan trọng bậc nhất trong các CQNN, từ thông tin liên lạc, trao đổi công việc, cập nhật văn bản, phân công nhiệm vụ, họp hành, báo cáo, chỉ đạo, lên kế hoạch, thậm chí bầu bán, bỏ phiếu, quyết định… Tóm lại là rất nhiều việc quan trọng đều “phơi” trong/trên Zalo. Đến nay, Zalo dường như đã trở thành một "nền tảng quốc dân".
Zalo vừa ra lệnh cho người sử dụng app này, là nếu không tuân theo những điểm áp đặt của họ, thì tài khoản sẽ bị tự hủy.
Trong bối cảnh nhiều luật lệ được ban hành khó hiểu, chẳng hạn như một người thiếu thuế hay chưa nộp phạt, sẽ bị truy đến tài sản của người thân. Mà Zalo lại tự cho mình quyền truy cập, tùy tiện xem mọi thông tin cá nhân của người sử dụng - không hiểu được mục đích cuối là gì - nên mình sẽ deactive Zalo trong vài ngày nữa.
Vấn đề là Zalo "ra lệnh" tuyệt đối cho bất kỳ ai đang sử dụng, chứ không có các chọn lựa các mức độ xâm nhập thông tin cá nhân.
Giữa làn sóng phản đối Zalo, nổi lên một lập luận khác khá “sòng phẳng”: Ai muốn xài thì xài, không muốn thì thôi. Zalo đâu có ép?
Câu này nghe quen quen. Nó giông giống câu: Không thích thì tắt ti vi.
Chắc chắn, những chủ nhân của ứng dụng này dựa vào nhiều điều để hành động như vậy. Sự phủ sóng của Zalo không thể chối cãi. Thậm chí với một bộ phận không nhỏ, khái niệm “Quyền riêng tư” là điều xa xỉ. Cứ tiện, lợi thì dùng, chắc gì chạy qua nhà khác an toàn hơn?
Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân có hiệu lực từ 2026, nhưng bất ngờ người sử dụng Zalo nhận được thông báo mang tính đe dọa từ mạng này. Nội hàm của thông báo là phải đồng ý tất cả điều khoản của họ, nếu không đồng ý khóa tài khoản, rất ngạo mạn.
Người dùng Zalo sẽ cân nhắc các điều khoản nhưng cái mà họ bức xúc là thái độ xấc xược, coi thường khách hàng của Zalo.
Chúng ta không thể làm ngơ trước việc Zalo ép buộc người dùng như vậy.
Ngày ấy còn làm phóng viên, còn tụ bạ với mấy anh em dân công nghệ, quen nhiều bạn bè ở VNG (Hồi đó còn là VinaGame), gã vui vì ở Việt Nam làm được cái mạng xã hội như Zalo (dù thấy nó cũng tè le hột me trỏng).
Giờ thì ngon rồi. Zalo thành một đế chế. Gần như ai ở Việt Nam cũng xài Zalo phục vụ công việc, tâm tình đủ kiểu. Cũng mừng cho các bạn Zalo.
Có điều, vì tui dạy Kỹ năng sinh tồn nên khi nghe mấy cái điều khoản mới cập nhật như dữ liệu sẽ được lưu trữ vĩnh viễn trên Zalo, sẽ cung cấp cho chính quyền khi cần thì tui hoảng thiệt.
