Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Tứ “râu” người Hải Dương. Khi mới nhập học Đại học cùng tôi, chỉ cao gần 1,6 m, nặng 50 kg nhưng đá bóng rất giỏi.
Vào bộ đội, tôi và Tứ cùng trung đội. Nó ở tiểu đội 8, tôi tiểu đội 9. Tiểu đội nó có hai thằng sinh viên Đại học Cơ điện là Tứ và Dương "phỉ". Bao tội lỗi Dương "phỉ" gây ra, Tứ gánh hộ hết.
Dương đi chơi muộn giờ sinh hoạt. Tứ báo cáo: "Dương đưa người nhà ra ga Lương Sơn". Dương ngủ dậy muộn, lè phè chăn màn, Tứ khai: "Dương ốm hai hôm nay vẫn cố gắng đi tập".
.Tám giờ sáng của ngày 15 tháng 4/1972, Tiểu Đoàn Nhảy Dù mới tinh của Anh Năm, tiểu đoàn đã khoan thủng bức tường thép của cộng quân ở Damber; tiểu đoàn "nướng sống" hai tiểu đoàn của sư đoàn Điện Biên trên cứ điểm C. Thua. Thua đau đớn và thua vô lý! Đâu còn có thế để dựa vào. Đâu còn lực để đương cự?
Muốn đánh nhau phải có "thế" và "lực." Thế đã mất ngay từ ngày đầu tiên khi bước xuống cao điểm với một nhiệm vụ "phòng thủ" quá mỏng manh thụ động, và lực nào còn nổi sau bốn ngày hay 156 giờ tác chiến căng thẳng trên các cao điểm nguy biến và thiếu thốn toàn diện. Hình như mọi người đều không ăn, uống kể từ ngày 12. Uống, nếu có chỉ là chữ gọi động tác "nhúng" chiếc lưỡi vào nắp bi đông ẩm ướt. Tan hàng! Những người sống sót còn lại tan biến vào rừng cỏ tranh.
Đêm Charlie em đi, anh ở lại
Sông Pô Cô dào dạt tình thương
(Tưởng nhớ Trung úy Liễu Tông Trung cùng đồng đội đã nằm lại rừng núi Kon Tum, tháng Ba 1975)
Bạn tôi là Hạ sĩ quan Tiếp liệu ĐĐ1/TĐ95/LĐ22/BĐQ. hậu cứ đóng tại trại B12, đối diện trại B15 của lực lượng Lôi Hổ, nằm ở phía nam cầu Dakbla thị xã Kon-Tum. Sau đây là những gì anh ấy kể lại:
Ngày 14/03/1975 anh theo xe tiếp tế lương thực cho đại đội đang đóng ở Đồi Ba Chấm, vị trí này là nơi đơn vị anh lui lại sau khi tản hàng phải rời bỏ căn cứ Kon Sơn Lũ cách đó vài cây số vào năm ngoái.
Lần này anh mang theo cả ba lô súng đạn để tham dự hành quân, mặc dù nhiệm vụ của hạ sĩ quan tiếp liệu là ở hậu cứ lo việc quân lương. Lý do: Ham chơi, đến giờ tiếp tế, tiểu đoàn phải cho người ra phố gọi về.
(Viết cho mình, viết giùm cho người)
Tháng Tư lại về.
Không cần ai nhắc, không cần một dấu hiệu rõ ràng nào, chỉ cần những dư âm Tết buồn bã nơi xứ người bắt đầu phai nhạt, hay một buổi chiều xuân nhạt nắng rơi xuống sân vườn cô tịch là lòng tôi đã chùng xuống. Nhớ về…
Có những tháng trôi qua như một con số. Có những tháng đi qua như một thói quen. Nhưng cũng có những tháng không bao giờ rời khỏi đời người. Đó là Tháng Tư. Tháng Tư, đối với tôi, không phải là ngày tháng bình thường của thời gian. Nó là một dấu mốc thời gian in hằn trong tâm khảm, là một nỗi đau, một vết cứa sâu trong tâm hồn, một nơi mà ký ức dừng lại, xoáy xuống, rồi lan ra, phủ kín cả tâm can.
Đăng ngày:
Ngược về cuối thập niên 1970, Courrier International tuần này trích đăng một bài của La Libre Belgique kể lại một câu chuyện ít được biết đến : Những người tị nạn Việt Nam đã đánh bại Ku Klux Klan. Là nạn nhân của một chiến dịch kỳ thị chủng tộc thô bạo do tổ chức cực đoan da trắng này tiến hành, cộng đồng người Việt di tản đã không để yên cho bạo lực hoành hành, và quyết định đáp trả bằng con đường pháp lý.
Sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975, một cộng đồng người Việt đã hình thành ở vùng duyên hải vịnh Mêhicô. Đa số đã mua lại tàu đánh cá của người địa phương và hành nghề câu tôm vốn phổ biến ở Việt Nam. Thành công của họ nhanh chóng làm dấy lên sự ganh tị tại Texas. Các gia đình Việt liên tục bị đe dọa, sỉ nhục, tấn công vô cớ, tàu bị đốt, nhà bị phá, ngư dân bị đánh đập thậm chí có vài người bị thiệt mạng. Cộng đồng Việt bị lực lượng an ninh và chính quyền bỏ quên.
Người Mỹ sẵn sàng đẩy trực thăng triệu đô xuống biển năm 1975 để cứu người tị nạn, và hy sinh máy bay hiện đại để đưa phi công về từ Ba Tư / Iran. Một tướng Mỹ (Frank McKenzie) mô tả tinh thần này bằng một câu rất hay: "Để chế tạo chiến đấu cơ chỉ mất 1 năm, nhưng để xây dựng tinh thần 'không ai bị bỏ rơi' phải mất đến 200 năm." [1]
■ Chuyện “Thuyền Nhân” 1975
Năm 1975, trong những ngày hỗn loạn cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa, Chiến dịch Frequent Wind nhằm sơ tán nhân sự bằng trực thăng lớn nhất lịch sử diễn ra. Hàng ngàn người Mỹ và người Việt được chở bằng trực thăng ra Hạm đội 7 đang neo ngoài khơi Vũng Tàu.
Nhiều trực thăng của Không quân Việt Nam Cộng Hòa cũng bay ra biển, chở đầy gia đình, bạn bè, đôi khi quá tải. Nhưng khi đáp xuống boong tàu USS Midway và USS Hancock, thì sân đáp không có chỗ đáp, đang chật cứng máy bay.
Là nói khái quát về cuốn "Thuyền" của Nguyễn Đức Tùng (Canada).
Năm nay, ngày của nghề, tôi chẳng nhận lời tiệc tùng, chúc tụng hay tụ họp đâu cả. Vì đâu có ai ...mời. Thay vào đó, đang trong ca trực cũng phải chạy qua làm talkshow về cuốn sách của Nguyễn Đức Tùng.
Cuốn sách đầy ám ảnh. Một tiểu thuyết phản tư phi tuyến tính dòng văn học di dân viết bằng những câu thơ phận người đau đớn...
Được tác giả gửi bản digital cho từ trước khi ra mắt sách, và muốn mình phát biểu đôi lời trong dịp ấy. Nhưng “số đen” hoặc “vô duyên” không nói được câu nào, vì ở Hà Nội thì không “tranh” được với số người bản địa muốn phát rất đông mà thời gian thì kéo dài mãi chưa hết người giơ tay.
Đến hôm nay, buổi ra mắt ở Saigon thì… mình lại kẹt ở Hà Nội không zô được (mà nếu có zô thì cũng chưa chắc “tranh” nổi với dân miền Nam, vốn hầu như nhà nào cũng có “thuyền nhân”).
Nên thôi thì “phát biểu trên mạng” vậy !
Sáng nay, 21/06/2025 Nhà xuất bản (NXB) Phụ Nữ đã tổ chức buổi ra mắt tiểu thuyết Thuyền của Nguyễn Đức Tùng tại Saigon. Khá đông người tham dự, sau dư âm tốt đẹp của những lần ra mắt trước tại Hà Nội và Huế. Cũng đã có rất nhiều bài viết về tác phẩm này. NXB cũng đã dự định sẽ cho tái bản với số lượng bản in gấp đôi, 4.000 bản.
Trong tinh thần bạn bè với Nguyễn Đức Tùng, sức hot của quyển sách, đề tài nhạy cảm… tôi kỳ vọng buổi ra mắt sách sẽ sôi nổi hào hứng. Nhưng tôi đã thất vọng.
Nguyễn Đức Tùng đã nói quá nhiều, quá dài và thiếu trọng tâm. Nhiều diễn giả khác cũng rơi vào tình trạng này, khiến người dẫn chương trình phải giành lại micro, không chỉ một lần.
Đối với nước Mỹ, mỗi tiểu bang là một quốc gia thu nhỏ. Do đó 50 tiểu bang là 50 tiểu quốc gia của Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ.
Mỗi nơi đều có hạ nghị viện, thượng nghị viện riêng. Đứng đầu là Thống đốc cũng có nghĩa là tổng thống của tiểu bang đó. Mỗi tiểu bang đều ban hành bộ luật riêng áp dụng cho mình.
Tại tiểu bang Louisiana có một luật trong mà chắc hắn có nhiều người Việt hải ngoại trên thế giới cũng như trên nước Mỹ chỉ nghe phong phanh nhưng chưa rõ lắm. Đó là Luật Cờ vàng. Luật có tên gọi là SB 839 được Thống đốc Mike Foster ký vào lúc 11 giờ 30 ngày 15/07/2003 sau khi Lưỡng viện Quốc hội thông qua.
Hôm qua tình cờ mình coi một video trên mạng của một anh tên là Trác. Anh này sanh 1963, nay sống tại Mỹ. Coi video này mới thấy cuộc đời thật là phong phú, mà con người ta có số mạng rõ ràng.
Anh này kể trước 1975 ảnh và gia đình sống ở Nha Trang, nhà khá giả lắm nên cơm ăn áo mặc không phải lo lắng gì. Tới 1975, nhà ảnh di tản vào Sài Gòn do chiến tranh. Khi đó cả dân Nha Trang đi quá trời bằng tàu biển.
Mà do còn nhỏ quá, ảnh chạy băng băng lên trước rồi leo lên tàu hải quân Việt Nam Cộng Hòa, rồi khi hoàn hồn, tàu chạy rồi mới thấy quanh mình không có cha mẹ anh chị em nào hết.
Còn rất nhiều sự thật Lịch sử của phía Bên Kia mà phía Bên Này hầu như ít chạm tới để chia sẻ, để rút ra bài học cho ước vọng Thống nhất- Hòa giải.
Những ngày lang thang trên đất Mỹ, gã luôn va đập với những sự thật của một phần Lịch sử ấy.
Ngày này ước gì ai đó phía Bên Này thắp nén nhang tưởng nhớ bao thân phận của một bộ phận không nhỏ của Dân tộc phía Bên Kia, trải qua bao chua xót, bất hạnh để sẻ chia cái Tình, cái Nghĩa Đồng bào. Thôi thì, gã xin vài nhời chia sẻ vậy, với những ghi chép có chút vần khi gã lang thang trên đất Mỹ.
Các chính khách Mỹ đã phản bội đồng minh Việt Nam Cộng Hòa, dẫn đến cái chết đau thương của một chính thể dân chủ. Nhưng những người Mỹ có lương tâm, nhân ái hào hiệp và yêu lý tưởng tự do còn rất nhiều.
Họ là biểu tượng của giá trị Mỹ có từ thời lập quốc cách đây mấy trăm năm, khi cha ông họ cũng trốn chạy từ những vùng đất bất hạnh khắp nơi trên thế giới. Để thành lập một quê hương thứ hai có tự do dân chủ cho đến bây giờ. Quê hương yêu quý này có tượng Nữ Thần Tự Do, là biểu tượng ánh đuốc soi sáng lý tưởng và giá trị Mỹ.
Khi bỏ rơi Việt Nam Cộng Hòa, người Mỹ không buộc phải cứu vớt người tị nạn Việt Nam ở thời điểm 30 tháng 4 năm 1975 và sau đó là những thuyền nhân “boat people” sau năm 1975. Nhưng vì trách nhiệm, lòng hào hiệp, và nhân đạo.
Chính quyền Putin sáng tạo ra thuật ngữ mới trong tất cả các bản tin liên quan đến Kursk: “Sơ tán tự nguyện”.
Từ đó, dân Nga và cư dân X dùng làm trend:
“Người Nga không chạy trốn, họ tự nguyện sơ tán”.
“Họ tự nguyện bỏ nhà cửa, tài sản, tự nguyện ôm theo trẻ em vào lúc nửa đêm và tự nguyện sơ tán. Và chính họ đã quyết định như vậy.”
(Tặng Ba, người đã dạy con chữ nhân và Mẹ, người đã tập con chữ nhẫn.)
Ngày 2 tháng Tư, tôi mất Nha Trang.
Đêm trước, ba tôi không về nhà, ông ở lại nhiệm sở để đốt hồ sơ nhân viên. Mẹ bảo tôi mang Coramine và các loại thuốc Tension lên cho ông. Tôi với chiếc Cady nhỏ xíu đi trong một thành phố hoảng loạn…
Trước đó anh rể tôi đã giữ chỗ cho cả nhà trên một chiếc tàu hải quân neo ở Cảng Cầu Đá trước mặt Đội phòng thủ hải cảng. Nhưng ba tôi nói : Ba chưa đi được đâu. Ba còn nhiều việc. Con cứ lo cho gia đình con, ba sẽ đi sau… Sau đó nhiều năm anh kể: anh đã khóc như con nít, uất ức như năm 74 khi tàu anh ra gần tới Hoàng Sa thì nhận lệnh quay về. Nếu gia đình mình cùng đi thì ba đâu có chết.
(Nhật ký hậu chiến)
16/6
Phổ biến một nghị quyết mới, có các nhận định :
- Người ăn lương đã đến mức không thể chịu được nữa.
- Chống tiêu cực, không chống nổi.
- Ta đầu tư vào xây dựng cơ bản quá nhiều. Nhiều công trình đắp chiếu nằm đấy, khi xong cũng đã lạc hậu.
- Sẽ gần như không chiêu sinh đại học thời gian tới. Học sinh hết lớp 10 chuyển về nông thôn, vào vùng B2 cũ, đi xuất khẩu lao động.
Nếu không có cuộc di tản đẫm máu của Quân Đoàn 2 vào tháng Ba năm 1975 thì rất ít người biết địa danh Cheo Reo – Phú Bổn nằm ở đâu.
Hôm nay tình cờ thấy lại những tấm hình xưa của phần đất quê hương heo hút lặng lẽ ở thập niên 60 và 70. Thấy được cuộc sống đơn sơ mộc mạc của đồng bào thiểu số ở đó.
Trong khung cảnh núi rừng còn có căn chòi lợp bằng tranh của Linh mục người Pháp tên Jacques Dournes. Ông sống ở đó với một con chó để làm bạn. Có lẽ sứ mạng của ông là mang đức tin Thiên Chúa đến vùng đất hoang vu này.
Không ít người đang lên án việc Israel phong tỏa Dải Gaza bằng việc cắt nguồn cung điện, nước và hậu cần là vô nhân đạo. Là độc ác đối với hơn 2 triệu người Palestine ở đó, nơi có diện tích chỉ 34 km2.
Tuyên truyền đó đã lừa gạt được không ít người và cứ thế lan truyền. Còn sự thật thì:
1/ Điều mà tôi ngạc nhiên là sự vô lý đến không chấp nhận được là hơn 2 triệu người sinh sống trong không gian 34 km2 mà họ vẫn vô tư chia sẻ, lan truyền không chút nghi ngờ. Sự thật thì Dải Gaza có diện tích hơn 364 km2.
- Có anh khen dân Israel bằng cách phỉ báng dân Ukraine, ý muốn nói dân hèn chạy giặc thì bị bọn Nga nện cho là đáng đời.
Chả nhẽ ảnh đòi tất cả người Ukraine, kể cả đàn bà trẻ con, phải ở lại mà chiến đấu thì mới được khen như Israel.
- Lại không ít người quy rằng dù gì đi chăng nữa thì việc Israel không kích dải Gaza làm chết cả dân thường là một hành vi đáng lên án. Họ đánh đồng phản ứng của Israel với việc đám Hamas gây sự ra tay trước. Cả báo chí mậu dịch cũng lập lờ ẩn ý như vậy.
Lịch sử Việt Nam hình như có những thời điểm phải di chuyển một lượng lớn cư dân từ nơi này sang nơi khác, hoặc ngược lại.
Đỉnh cao nhất là hai cuộc di chuyển thời loạn lạc. Một là năm 1954 từ Bắc vào Nam, một là sau biến cố tháng 4/1975, khi dân chúng Miền Nam tháo chạy ra Biển Đông. Cả hai gần như được sự trợ giúp của nước ngoài là chủ yếu.
Thập niên 90 của thế kỷ trước, khi Mỹ cầm đầu liên quân tấn công Iraq của Saddam Hussein, tàu vận tải Mỹ cũng đã tổ chức đưa một lượng lớn lao động Việt Nam mắc kẹt tại Iraq về nước.
