Một năm của Donald Trump dài như một thế kỷ đối với thế giới

 

Đăng ngày: 21/01/2025

Nhân dịp một năm ngày Donald Trump trở lại Nhà Trắng, báo chí hôm nay 20/01/2026 phác họa một thế giới bị đảo lộn : Trật tự hậu Thế chiến II bị thách thức, châu Âu chao đảo trước hồ sơ Groenland, hồ sơ Ukraina bị bỏ ngỏ, trong khi Hoa Kỳ phô trương sức mạnh tại Davos.

Một năm đủ để phá vỡ trật tự quốc tế hậu Đệ nhị Thế chiến

Libération chạy tít trang nhất « Một năm của Trump mà như một thế kỷ ». Truy quét di dân, chiến tranh kinh tế, tấn công vào vấn đề khí hậu và khoa học, đồng lõa với Putin, dự án Riviera ở Gaza, bắt Maduro, đe dọa sáp nhập Groenland…Một năm sau khi quay lại, bản tổng kết của Donald Trump khiến người ta phải chóng mặt. Tờ báo nhận xét, cách đây một năm đúng vào giờ này, người ta biết rằng sẽ có nhiều biến động. Rằng Ukraina có nguy cơ bị Hoa Kỳ bỏ rơi, rằng thế giới sẽ không còn như cũ sau nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump.

Nhưng không ai có thể tưởng tượng là vị tổng thống Mỹ - vừa có khuynh hướng trẻ con vừa tự cao tự đại - lại hành động nhanh chóng, mạnh mẽ và đi xa đến như vậy. Không hề nghĩ rằng ông sẽ phá vỡ trật tự thế giới được thiết lập sau Đệ nhị Thế chiến, biến các đồng minh châu Âu thành kẻ thù, mời người bạn mới Vladimir Putin ngồi vào một « Hội đồng Hòa bình » có nhiệm vụ quản lý Dải Gaza bị tàn phá bởi một người bạn khác, Benjamin Netanyahu.

Hoàng Quốc Dũng - Mỹ : Từ bá quyền có giới hạn đến bá quyền không giới hạn

Trước hết, cần nói rõ rằng việc phân tích và phê phán chủ nghĩa bá quyền của Mỹ không hề phủ nhận vai trò lịch sử to lớn của quốc gia này; trong việc góp phần giải phóng châu Âu khỏi chủ nghĩa phát xít. Cũng như trong việc cổ xúy, bảo vệ và phổ biến các giá trị tự do và dân chủ trong một giai đoạn dài của thế kỷ XX.

Không cần đợi đến khi Donald Trump xuất hiện, nước Mỹ từ lâu đã mang những đặc trưng rõ rệt của một cường quốc bá quyền. Trong suốt thế kỷ XX và đầu XXI, Hoa Kỳ liên tục can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, khi thì nhân danh “tự do”, “dân chủ”, khi thì “an ninh toàn cầu”, nhưng thực chất nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược và kinh tế của mình.

Cuộc chiến xâm lược Iraq năm 2003 là ví dụ điển hình và tai tiếng nhất. Dựa trên cáo buộc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt – thứ sau đó được chứng minh là không tồn tại – Mỹ đã tiến hành một cuộc chiến trái với tinh thần luật pháp quốc tế, làm hàng trăm nghìn người thiệt mạng và phá hủy cấu trúc xã hội của toàn bộ quốc gia.

Phó Đức An - Trump là cao thủ thương thuyết hay một tay bợm già ?

Đúng cả hai, nếu bạn thích Trump hoặc ghét Trump. Lão PP tất nhiên là người từ lâu đã cho rằng Trump là một cao thủ thương thuyết. Bậc thầy của những bậc thầy thương thuyết từ cổ đến kim.

Mới rồi, tại Davos Trump đã thông báo hủy bỏ kế hoạch áp thuế với 8 nước châu Âu, và cho biết NATO đã đồng ý về một thỏa thuận khung cho vấn đề Greenland ngay sau cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Thỏa thuận này tất nhiên là theo ý Trump, mà có lẽ đã soạn thảo từ trước.

Theo tờ New York Times, dẫn lời ba quan chức cấp cao quen thuộc với các cuộc thảo luận, thỏa thuận này được đề xuất bởi Tổng thư ký NATO Rutte, Rutte là cựu thủ tướng Hà Lan được cho là có quan hệ thân thiết với Trump. Trọng tâm của thỏa thuận là việc Đan Mạch chuyển giao chủ quyền một phần đất nhỏ ở Greenland cho Hoa Kỳ để xây dựng căn cứ quân sự của Mỹ.

Lê Diễn Đức - Không có chuyện Mỹ “lấy được Greenland mà không tốn một cắc”

 

Tại diễn đàn Davos, ông Trump lải nhải về việc sau khi Thế Chiến 2 kết thúc, bày tỏ sự hối tiếc là Mỹ đã trao trả Greenland cho Đan Mạch và phàn nàn Đan Mạch “không biêt điều”, rằng Mỹ đã bảo vệ Greenland bằng tiền bạc và sinh mạng. Thực tế như thế nào ?

Trong Thế chiến II, khi Đan Mạch bị Đức quốc xã xâm chiếm vào tháng 4/1940, vùng lãnh thổ Greenland (một thuộc địa của Đan Mạch) đứng trước nguy cơ bị Đức khai thác như một bàn đạp chiến lược ở Bắc Cực. Đan Mạch không thể tự bảo vệ đảo này, nên Chính quyền Đan Mạch lưu vong ở Washington phải ra quyết định quan trọng : ký thỏa thuận cho Mỹ đảm nhiệm phòng thủ Greenland thay mặt Vương quốc Đan Mạch.

Sau khi thỏa thuận được ký vào 9 tháng 4 năm 1941 (đại sứ Henrik Kauffmann đại diện Đan Mạch tại Mỹ chấp thuận cho quân Mỹ bảo vệ Greenland), Mỹ tiến hành xây dựng các căn cứ không quân và hải quân rộng khắp đảo.

Groenland : Thế giới trước một trật tự bị Trump đảo lộn

 

Đăng ngày: 20/01/2026 

Từ lời đe dọa chiếm Groenland của Donald Trump, đến cuộc đàn áp đẫm máu người biểu tình Iran và những đòn không kích của Nga khiến thường dân Ukraina chìm trong bóng tối giữa mùa đông, báo chí Pháp hôm nay 19/01/2026 phác họa một thế giới bất ổn, nơi Hoa Kỳ không còn là điểm tựa như trước. 

Groenland : Châu Âu buộc phải tỉnh giấc trước tham vọng của Trump

Libération chạy tít trang nhất « Groenland : Châu Âu trước sự trấn lột của Trump », Le Figaro nhấn mạnh « Châu Âu cao giọng trước Trump », Les Echos cảnh báo « Groenland : Bóng ma một cuộc chiến tranh thương mại ». Libération nhận định trong bài xã luận, ai có thể ngờ rằng một liên minh từ 77 năm qua có thể bị tan vỡ vì một mảnh đất băng giá ở một nơi hẻo lánh trên thế giới ? Sau sự khiêu khích mới của Donald Trump cuối tuần qua, châu Âu không còn có thể ngồi yên với hy vọng tránh bị trừng phạt thêm, hay cứu vãn NATO bằng mọi giá.

Đông đảo người Đan Mạch và Groenland đã xuống đường hôm thứ Bảy để nói không với chủ nghĩa đế quốc của Mỹ với hình thức tệ hại nhất là chiếm đoạt lãnh thổ dưới vỏ bọc thỏa thuận thương mại. Và vì tổng thống Mỹ chỉ hiểu được qua lăng kính thương mại, nên châu Âu cũng phải lý giải tương tự. Liên Hiệp Châu Âu là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, chỉ riêng điều này đã tạo thành tương quan lực lượng. Nịnh nọt Trump không có được tác động lâu dài, nên cần kiên quyết ủng hộ Đan Mạch.