Nguyễn Thông - Tôi kể chuyện này

 

Hồi đầu thập niên 1980, khu ký túc xá 43-45 Nguyễn Chí Thanh, phường 9, quận 5 tôi ở có gia đình anh Nguyên.

Hai anh chị cùng là công nhân viên của Văn phòng 2, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, sống hiền lành tử tế, ai cũng quý mến.

Anh Nguyên lái xe. Một lần đi công tác, ban đêm chạy trên quốc lộ 1 đoạn qua tỉnh Thuận Hải (Phan Rang, Phan Thiết) xe gây tai nạn chết người. Trời nóng nực, nạn nhân nằm ngủ trên đường chứ không phải trên lề. Đêm khuya, xe phóng nhanh, tài xế xử lý không kịp. Giời cũng chả kịp, nói chi người.

Nickie Tran - Gen Z

 

Trước đây tôi hay gọi Gen Z là Gen LaZy. Vì thật ra có rất nhiều bạn lazy, thiếu động lực, ít kiên nhẫn và đam mê duy nhứt hình như là lướt màn hình.

Bây giờ tôi vẫn giữ nguyên quan điểm là mấy bạn lười hơn thế hệ của tôi ngày trước thiệt. Nhưng có một điều tôi phải nhìn nhận lại: Có lẽ tôi đã đánh giá sai sự thờ ơ của các bạn với sự vô cảm.

Gen Z có thể thờ ơ với rất nhiều thứ mà thế hệ trước từng cho là quan trọng. Các bạn không quá tin vào chức danh, tuổi tác, địa vị hay ngôi thứ.  Kêu các bạn kính trọng một người chỉ vì người đó lớn tuổi hơn, có chức vụ cao hơn hay nhiều tiền hơn thì chưa chắc. Nhưng có một thứ Gen Z lại cực kỳ nhạy cảm: fairness, sự công bằng. Khi cảm thấy một chuyện gì đó không công bằng, cách Gen Z phản ứng cũng rất khác thế hệ của tôi.

Thái Hạo - Gen Z

1. Gen Z là từ dùng để chỉ nhóm người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến 2012. Họ là thế hệ nằm sau Gen Y và đứng trước thế hệ Gen Alpha. Đây là thuật ngữ do các nhà nghiên cứu xã hội học phương Tây đưa ra để phân loại các thế hệ dựa trên các cột mốc thời gian và sự phát triển của công nghệ.

Gen Z có những đặc điểm nổi bật sau đây:

- Công dân số: Lớn lên cùng Internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội.

Ngô Nguyệt Hữu - Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn!

 

1. Không ai trách Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khi vụ việc gian lận thi cử ở Tuyên Quang xảy ra cả, cái sai này thuộc về địa phương.

Người ta chỉ trách khi Bộ trưởng im lặng kéo dài, trong lúc dư luận sục sôi. Lãnh đạo cao nhất của Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng lên tận Tuyên Quang để kết luận vụ việc.

Trong lúc lẽ ra, đây là phải trách nhiệm của Bộ trưởng.

Hiệu Minh - Thi lại ở Tuyên Quang: Công bằng cho ai?

 

Cuối cùng thì 328 thí sinh tại trường chuyên Tuyên Quang được thi lại tốt nghiệp do gian lận tập thể có tổ chức. Đã là trường chuyên mà vẫn gian lận thì chuyên làm gì hả giời.

Vụ việc này đặt ngành giáo dục trước một câu hỏi không dễ trả lời, nếu một kỳ thi đã có dấu hiệu không công bằng, cho thi lại có thực sự công bằng hơn không?

Thoạt nghe, có vẻ rất đơn giản, gian lận thì thi lại. Kỳ thi không còn đáng tin thì làm lại từ đầu. Giống trận bóng mà trọng tài bắt sai quá nhiều, thì đá lại. Nhưng giáo dục không phải bóng đá.

Lê Thọ Bình - Chọn gène để đào tạo "tinh hoa": Sự ngộ nhận về con người và phát triển

Khát vọng xây dựng lực lượng nhân lực chất lượng cao cho Hà Nội là chính đáng. Nhưng đề xuất “chọn lọc gène để đào tạo tinh hoa”, thậm chí lựa chọn từ khi sinh ra hay còn trong thai kỳ, không chỉ thiếu cơ sở khoa học mà còn đẩy tư duy phát triển nhân tài sang một vùng rủi ro đạo đức và xã hội đáng báo động.

Phát biểu của Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Hà Nội Trần Anh Tuấn, rằng Hà Nội có thể “chọn gène để đào tạo tinh hoa”, vì “thế giới đã làm rồi”, thoạt nghe tạo cảm giác cấp tiến và đi trước thời đại. Nhưng nếu bóc tách kỹ, đây lại là một sự nhầm lẫn nghiêm trọng giữa khoa học gène với chính sách phát triển con người.

Cho đến nay, không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh gène có thể dự báo hay bảo đảm một con người sẽ trở thành “tinh hoa” theo nghĩa trí tuệ, sáng tạo, lãnh đạo hay đóng góp xã hội.

Nguyễn Ngọc Chu - Đâu rồi công bằng cho tiến sĩ Hoàng Phương Mai ?

 

Đôi lời : Các vấn đề lịch sử như Thích Quảng Đức vẫn gây tranh cãi nên lấy làm ví dụ chưa ổn lắm, nhưng đăng nguyên văn vì tôn trọng ý kiến của tác giả (TM).

1. Có người nói, không biết rõ tình hình nội bộ thì đừng xen vào. Nhưng quy luật vận hành của tạo hóa dạy điều khác.

Không đến mặt trời mà biết ánh sáng mặt trời là do phản ứng nhiệt hạch trong lõi mặt trời sinh ra. Không mở “hộp đen” nhưng từ kết quả đầu ra thì biết “ruột gan” của “hộp đen”. Nhìn cá chết ở hồ thì biết môi trường sống ở hồ. Xem video tự thiêu của hòa thượng Thích Quảng Đức, tổng thống Kennedy phải bỏ ra ngoài phòng họp và nói rằng nơi đó chính quyền đã làm những điều khủng khiếp lắm mới buộc nhà sư phải tự thiêu.

Sự quyên sinh của tiến sĩ (TS) Hoàng Phương Mai là chứng cớ cốt lõi khẳng định bất công chà đạp chị. Hàng chục bản giải trình, hay trăm trang biên bản hội họp chẳng đáng nghĩa gì trước sự hy sinh tính mạng để đòi sự công bằng.

Hoàng Nguyên Vũ – Đừng giới hạn sự công bằng

 

Nông dân nuôi gà lôi bị 6 năm, vậy đại gia trưng cả cái đầu trâu rừng trên bàn ăn thì sao ? Quan chức tàn phá thiên nhiên thì sao ?

Nếu xét gốc gác, thì các chú khuyển lẫn chú mèo nuôi trong nhà, hay các bạn cá sấu thi thoảng lạc ra sông này kênh nọ bây giờ, cũng xuất thân từ hoang dã. Luật pháp bảo vệ động vật hoang dã không có gì phải bàn cãi, nhưng con hoang dã khi được nuôi và nhân giống, nó được xếp vào diện nào ?

Nó liên quan đến việc các cơ quan chức năng có hướng dẫn người dân trước khi họ bị kết tội hay chưa ?

Thọ Nguyễn - "Nỗi đau khổ không phải của riêng ai"

 

Mấy tuần rồi mạng xã hội dậy sóng về việc đòi thả ông Đinh La Thăng, rồi việc ông Đặng Hoàng Giang bị đe dọa chế tài vì tội vu khống ông Nguyễn Nhật Anh (Nhà xuất bản Nhã Nam).

Trong khi có người bênh vực Đinh La Thăng, thì cũng có nhiều người coi ông ta đáng phải mọt gông. Trong vụ Nhã Nam cũng có người bênh ông Giang, có người bênh ông Nhật Anh.

Đi ngược lại thời gian một chút ta thấy rất nhiều vụ án tương tự. Khi bác sĩ Nguyễn Quang Tuấn, cựu Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, bị bắt vì sai phạm khi làm Giám đốc Bệnh viện Tim, dư luận cũng chia đôi. Trong khi nhiều  người hả hê vì quá chán ghét "bọn lương y tham tiền", thì có rất nhiều người thương cảm ông Tuấn, coi ông là một người có tài, có đức, không may thành nạn nhân của của một hệ thống mà muốn "lương thiện cũng khó".

Lê Học Lãnh Vân – Vì một cá nhân hay vì cả một xã hội ?

Hổm rày rộ lên phong trào xin giảm án cho ông Đinh La Thăng.

Trong xã hội này, không ít người thấy ai bị lôi ra tòa thì chưa tin người đó phạm tội, thấy ai được tung hô ngất trời thì chưa tin người đó tốt đẹp hay có công tích lớn. Cũng không tin rằng người đang ở vị trí cao, đứng trên bục cao giảng đạo đức hồng, là người đỏ ruột...

Đó là quan điểm của người đa nghi hay người sáng suốt, thực tế trong xã hội này, thời đại này ?

Nguyễn Thông - Chủ trương, ngoài đúng còn phải công bằng

 

Việc thủ tướng chỉ đạo cấm dần xe máy chạy xăng ở đô thị Hà Nội (rồi TPHCM cũng nhanh nhảu bắt chước, cầm đèn chạy trước xe xăng), thú thực bản thân tôi chưa biết sẽ hay dở, tốt xấu, lợi hại thế nào.

Có những điều những việc liên quan tới hàng chục triệu người, mình không nghĩ được, mình có phải thủ tướng quái đâu.

Nhưng lạ nhất, có những ông bà cán bộ, trí thức, nhà báo vội lên tiếng trấn an (thường chỉ có những việc không bình thường mới phải trấn an) rằng xứ ta giờ mới tính bỏ xe xăng là khí muộn, chứ bên Trung Quốc nhiều thành phố đã bỏ lâu rồi.

Tạ Duy Anh - Cần công bằng với ông Đinh La Thăng

 

Tôi có một nguyên tắc sống khá dở hơi nhưng bất di bất dịch: Không chủ động cầu thân với các quan chức đương nhiệm. Nhiều người tôi quen thân lúc họ là thường dân, thì cũng tìm cách xa lánh khi họ có chức tước.

Nhưng Đinh La Thăng thì ngoại lệ.

Đã gần 40 năm chúng tôi quen và thân nhau. Sau này, dù ở cương vị nào, ông vẫn nồng ấm với tôi như lúc cùng ăn chung cái bánh giữa ca. Ông thực sự là một quan chức khác thường.

Hôm nay tôi sẽ nói về sự khác thường ấy.

Hà Phan – Đóng thuế : Đã công bằng và minh bạch chưa ?

Tiến sĩ nọ, ảnh tư vấn chính sách kinh tế cho nhiều đời lãnh đạo ở một thành phố rất to. Ảnh bảo rằng có quán cháo lãi 70-80 củ chỉ đóng thuế khoán là không công bằng.

Ảnh nói đúng chứ không sai, chỉ có điều quán đó ở đâu, bán cháo gì, chi phí ra sao, lãi ròng ngon lành thế thì chúng ta chưa được biết !

Riêng mình tôi chỉ mong ảnh lên tiếng thêm là các chính sách thuế hiện hành công bằng hay chưa ? Hợp lý chỗ nào, chưa hay chỗ mô ?... Nhưng quan trọng nhất là dân đóng thuế rồi những đồng thuế ấy được sử dụng đúng chỗ hay vẫn còn những lổ hổng cần lấp ?

Tiểu Vũ – Làm gì để trở nên giàu có ?

Người ta kêu gọi rằng : Người dân thi đua làm giàu. Nghe qua tưởng như chuyện làm giàu là một đường thẳng, chỉ cần đi đúng hướng, đi đủ nhanh là sẽ tới đích. Nhưng thực tế thì khác.

Người ta chỉ nói thi đua làm giàu, chứ mấy ai chỉ cho người dân cách để giàu. Làm giàu không phải chuyện của khẩu hiệu, càng không phải thứ có thể chia đều cho mọi người như một phần thưởng cố định. Nó là một mê cung với hàng trăm ngả rẽ, không có tấm bản đồ nào vẽ sẵn.

Không ai muốn mình nghèo cả. Giàu có – ai mà không mong muốn. Đó là một khát vọng tự nhiên. Nhưng để người dân thật sự có thể trở nên giàu có, thì không thể chỉ kêu gọi. Phải có chính sách đúng, phải có một môi trường thuận lợi để làm ăn, phải có một hệ thống công bằng để người thật sự nỗ lực có thể vươn lên, thay vì bị đánh bật bởi những đặc quyền và sự bất minh. Nếu cái chợ còn lộn xộn, người ngay dễ thua kẻ gian. Nếu đồng vốn còn chịu nhiều rào cản, người giỏi cũng đành bó tay.

Thái Hạo – Chẳng cần « thi đua », chỉ cần tạo cơ hội cho người dân làm giàu

Lòng ham muốn tài sản - tiền của vốn là bản năng của con người, nó đã luôn luôn và thường trực tự “phát động” trong mỗi cá nhân rồi. Vì thế tôi nghĩ không cần phải ra lời kêu gọi nữa.

Một khi đã hiểu rằng, con người, từ trong bản năng mạnh nhất của nó, là luôn khao khát làm giàu, thì lúc ấy công việc của nhà nước phải là tập trung tạo ra cơ hội, sự an toàn và lành mạnh cho cái khát vọng ấy. Đó là câu chuyện của hoạch định chính sách, tạo công ăn việc làm, mở ra các điều kiện để người dân làm ăn chân chính, có thu nhập xứng đáng và đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội.

Hãy nhìn vào thực tế, như các làng quê bây giờ. Ngoài một bộ phận trung niên là đi làm công nhân trong các nhà máy xí nghiệp của các công ty gia công nước ngoài với đầy những thiệt thòi về điều kiện lao động và thu nhập, thì hầu hết thanh niên đều vắng bóng, chỉ còn người già và trẻ nhỏ. Họ đang đi kiếm ăn đấy, tha hương cầu thực.

Thái Hạo - Tiền phạt không phải là thuốc bách bệnh cho an toàn giao thông

 

Về mức phạt vi phạm hành chính về giao thông, tôi đã viết nhiều. Nhân phát biểu của một nữ thiếu tướng ở Đăk Lăk, đề nghị nâng mức phạt từ 75 triệu lên 200 triệu đồng, xin nói thêm vài điều.

1. Tham khảo trên mạng thì được biết, nếu so với thu nhập bình quân mỗi năm của người dân thì một số nước có mức phạt như sau: Phần Lan 5-10 %, Singapore 0,5-1 %, Nhật Bản 0,3-1 %, Mỹ 0,3-1 %.

Riêng Việt Nam, với mức phạt hiện tại là 75 triệu - tức là chiếm tới 70 % thu nhập. Có lẽ cao nhất thế giới và bỏ xa các nước khác.

Hà Phan - Các tỉnh tự chủ ngân sách mới công bằng và hợp lý

 

"Sắp tới chỉ có 7 tỉnh biên giới là trung ương hỗ trợ ngân sách, các tỉnh còn lại phải tự chủ" - phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nói thế khi làm việc ở Bình Thuận hồi đầu tháng!

Gì chớ tui thấy cái này đúng, công bằng và hợp lý. 

Tôi ủng hộ ngân sách trung ương bơm thêm cho các tỉnh chưa giàu để hỗ trợ đồng bào khó khăn, phát triển y tế giáo dục hay gặp lúc thiên tai, địch họa. Nhưng "đều như vắt tranh", năm nào cũng vậy và kéo dài lâu nay hoàn toàn không nên.

Hà Phan - Kinh tế tư nhân vẫn mãi nuôi giấc mơ công bằng

 

Kinh tế tư nhân ở Việt Nam đóng góp 50 % GDP, 30 % nguồn thu ngân sách và quan trọng nhất là thu hút khoảng 85 % lực lượng lao động!

Tự những con số đó đã chứng minh vai trò quá lớn của loại hình kinh tế này. Nhưng so với những ưu đãi, nguồn lực dành cho doanh nghiệp nhà nước và khu vực FDI thì đại đa số doanh nghiệp tư nhân chỉ biết ngậm ngùi mong ước!

Làm sao có cạnh tranh công bằng, ưu ái như nhau. Khi mà doanh nghiệp nhà nước hoạt động và phát triển từ công sản, không ít ngành khi thua lỗ lại được ra tay cứu vớt và nhiều lúc "cha chung không ai khóc". 

Trương Nhân Tuấn - Sự tôn nghiêm của pháp luật

Luật lệ hà khắc, "ăn cắp 2 con vịt tù 8 năm", không hề có hiệu quả răn đe. Ăn cắp vẫn "sống khỏe" ở Việt Nam. Phạt nặng vi phạm giao thông kiểu nghị định 168 chưa chắc đem lại ý thức "trọng luật" cho mọi người.

Luật lệ trước hết phải có sự tôn nghiêm.

Đại diện cho pháp luật, nói theo bài vè "Việt Nam yêu cầu ca" nói là của ông Hồ, là "thần linh pháp quyền", tức là "thần Công lý". (Bảy xin hiến pháp ban hành - trăm điều phải có thần linh pháp quyền). Đại diện cho quyền uy pháp luật, đem lại công lý cho xã hội, là thần Thémis.

Ngô Nhân Dụng - Các định chế giúp phát triển kinh tế

Kinh tế phát triển khi số đầu tư và lực lượng lao động gia tăng, dẫn đến các sáng kiến và tiến bộ kỹ thuật nâng cao năng xuất của người làm việc. Nhưng tại sao nhiều nơi tập hợp được các “yếu tố sản xuất” trên mạnh hơn những nơi khác?

Một thí dụ dễ đem so sánh nhất là kinh tế các nước Bắc Mỹ và Nam Mỹ. Cái gì giúp Canada và Mỹ tiến nhanh hơn Brazil và Argentina sau khi di dân Âu châu sang khai thác Tân Thế Giới?

Ba người đã tìm cách trả lời câu hỏi trên là James Robinson, Daron Acemoglu (MIT), và Simon Johnson (Đại học Chicago), năm nay mới được trao Giải Nobel về Kinh tế học. Họ thấy yếu tố quan trọng nhất là những định chế nằm trong các xã hội trên. Đó là những quy tắc hành xử theo tập tục hay luật lệ trong xã hội mà mọi cá nhân phải theo; trong đó có những quy tắc phân chia quyền hành chính trị hoặc quyền lợi kinh tế.