Tạ Duy Anh - Dâng lễ các vua Trần, nhớ cụ Chu Văn An

Vinh hạnh được ông nhà văn Trần Thanh Cảnh đưa vào danh sách 12 vị bồi tế, tượng trưng cho 12 đời vua Trần nhân kỷ niệm 800 năm triều đại hiển hách này, nhờ thế mà lần đầu tiên được xúng xính diện áo dài khăn đóng.

Lại đi cùng xe với ông bạn già (và rất hiền) Nguyễn Thành Phong, cụ ham vui quên cả tuổi Trần Nhương, cùng mấy vị tiến sĩ lừng danh, thì còn chuyện trên trời dưới biển gì mà không tuôn ra hết. Mải chuyện về đám cháu nội ngoại "độc tài" chính hiệu, mải cười chuyện danh lợi đến mức lạc cả đường, thành ra đến muộn. Nhưng ông văn nhân hậu duệ họ Trần, với tinh thần hướng về bách tính, vẫn kiên nhẫn đợi.

Sau lễ long trọng và linh thiêng với bài văn khấn thấu tận trời xanh của giáo sư Trần Ngọc Vượng, lại còn được thụ lộc các vua Trần ban cho rất hậu, trên đường trở về, mọi người trong đoàn đều rôm rả bàn luận.

Tạ Duy Anh - Họ là Trung Quốc

Từ hôm tái khám về không muốn đọc báo, rất ít lên mạng, vì thế mọi sự ồn ào bỗng như ở thế giới khác, chả liên quan gì đến mình. Bạn bè biết tôi tịnh thất dưỡng bệnh cũng ít tương tác.

Bỗng sáng nay, vừa mở mắt đã thấy tin nhắn của ông bạn: "Đại hội đảng lần này không thấy hai cụ người tây trên phông ông ạ. Có thay đổi đấy".

Suýt thì bật cười. Nếu đúng thế thật thì cũng là sự lạ, đáng quan sát, nhưng chưa chi đã nói đến thay đổi thì hơi...trẻ con. Tuy vậy, dù không xem báo, tôi vẫn nhắn lại như đinh đóng cột: "Không có chuyện đó đâu, ông xem lại đi". "Ông làm sao thế, tôi xem kỹ mới nhắn ông"- bạn tôi nhắn. "Thì ông cứ xem lại lần nữa đi. Tôi chả xem cũng biết là ông sai. Chưa là chưa".

Tạ Duy Anh - Vì đâu nên nỗi

Một quốc gia rộng hơn 912.000 km2, trữ lượng dầu chiếm 17 % toàn cầu, dân số 30 triệu người, mà để một nhóm quân đội Mỹ vào tận giữa thủ đô bắt Tổng thống dễ như bắt một con gà.

Thì chỉ có thể do người dân ở đó quá chán ngán cái chế độ đã khiến họ kiệt quệ cả tiền bạc và nhân phẩm, vì thế họ bỏ mặc.

Một bài học cho nhiều quốc gia khác giữa thời buổi hỗn loạn này.

Tạ Duy Anh – Khi quá khứ là bóng ma

 

Dù tự dằn lòng rằng mình đang chữa bệnh, rằng sức khỏe là quý nhất, so với những thứ còn lại. Vẫn không nhịn được trước quyết định mới đây của cơ quan chức năng (không biết do ông/bà/nhóm tinh hoa nào tư vấn) về phạt tiền lên tới 100 triệu đồng (nhẹ nhất là cảnh cáo), đồng thời tịch thu số ngoại tệ khi người dân mua bán với nhau.

Xin hỏi các quý ngài vậy USD có phải là tài sản không ? Nếu nó là tài sản, thì việc mua bán, cho tặng tại sao lại không được phép ? Cần thì bắt đóng thuế là cùng ! Còn nếu nó không phải tài sản, thì phải định danh cho nó là thứ gì ? Ví dụ, nói béng nó là "thế lực thù địch"...thì chả ai thèm nói gì nữa !

Có lẽ các chuyên gia tài giỏi nhất thế giới (nói thế các vị đã hài lòng chưa) nhầm lẫn giữa việc lưu thông tiền tệ trên thị trường nội địa với việc lưu thông, trao đổi tài sản cá nhân ?

Tạ Duy Anh - Làng Vũ Đại ở đâu ?

(Nhân ngày mất Nam Cao)

Nam Cao nằm trong số những nhà văn lớn nhất của nền văn học Việt. Có những thứ cho đến nay vẫn chỉ mình ông làm được*. Ông vẫn đang là thần tượng của nhiều nhà văn hậu sinh. Quan tâm đến ông vượt qua tình yêu tác phẩm, mà trở thành nhu cầu tinh thần.

Hàng năm, luôn có những dòng người tấp nập tìm về quê ông, để được tận mắt chứng kiến những gì mà họ đọc qua tác phẩm.

Tuy thế, không ít người đến thăm Khu tưởng niệm Nam Cao tại làng Nhân Hậu (Một đồng nghiệp quê Nam Định của tôi khẳng định Nhân Hậu thực ra là tên của một xã cũ thời chưa sáp nhập), xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân (cũ), tỉnh Hà Nam lại cứ tưởng mình đã đặt chân đến làng Vũ Đại. (Ngay cả một số trang thông tin cũng viết Nam Cao quê làng Vũ Đại...).

Tạ Duy Anh - Nghĩ nhỏ giữa những ngày buồn

 

Trong hoạn nạn, điều quan trọng nhất với chính quyền là triển khai cứu hộ nhanh nhất có thể, huy động lực lượng lớn nhất, hiện đại nhất, hiệu quả nhất có thể. Và với một tinh thần trách nhiệm, năng lực cao nhất có thể.

Để giảm thiểu rủi ro cho người dân nhất có thể.

Đó là nghĩa vụ, và nó vô điều kiện.

Tạ Duy Anh – Bán nước từ xa

 

Không ít người chọn im lặng trước cuộc xâm lược nhơ bẩn và gây nguy hiểm mà Putin tiến hành ở Ukraina. Có thể họ quá mệt mỏi với chuyện sinh nhai, không còn tâm trí để quan tâm việc bên ngoài. Cũng có thể họ tù mù về vấn đề lịch sử, về chủ quyền, về luật pháp quốc tế hoặc không muốn bận tâm, gây rắc rối.

Nhưng khi lực lượng quân đội của quốc gia bị xâm lược đang quyết tử bảo vệ tổ quốc, lại bị gọi là tàn quân (Cuối năm 1946, trong các điện báo gửi về chính quốc, bọn tướng Pháp ngu muội đều cao ngạo gọi những cảm tử quân bảo vệ Hà Nội là tàn quân, là lũ chuột...đang bị truy quét ! Kết quả thế nào thì cả thế giới đã biết.

Năm 1979, tướng Trung Quốc cũng gọi lực lượng quân đội Việt Nam là tàn quân. Chỉ cần bức ảnh nữ du kích Cao Bằng áp giải cả một lũ đầu trọc, đủ để lịch sử của Trung Quốc hoen ố vĩnh viễn), thì họ ngửi ngay ra mùi đang có một bọn khốn kiếp nào đó tìm cách ngã giá lãnh thổ !

Tạ Duy Anh - Hai lần suýt ngộ sát lão thành

Trong đời, có hai lần tôi suýt trở thành kẻ tòng phạm ngộ sát hai cụ lão thành.

Chuyện thế này.

Lần đầu vào khoảng năm 1998, gia đình tôi đang ở Tân Mai. Sáng nào nhóm của tôi, gồm bốn người, thường rủ nhau đi bộ ra cánh đồng cách khu tập thể khoảng 500 mét. Gặp nhau, chúng tôi vừa tập vừa nói đủ thứ chuyện. Từ chuyện tắm truồng khi bơi trên sông Hồng, đến những chuyện phòng the.

Rồi cứ thế, nhân có sự kiện gì đấy, chúng tôi chuyển sang nói chuyện về ông Goóc-ba-chốp. Cả bốn anh em đều coi ông Goóc-ba-chốp là vĩ nhân, là thiên sứ Chúa cử xuống để phá địa ngục. Chúng tôi cùng nhất trí với nhận định: Goóc-ba-chốp không chỉ giải thể mô hình Xô-viết mà còn khiến thế giới tư bản cũng phải thay đổi.

Tạ Duy Anh - Tiểu thuyết và cuộc đời

 

(Những dòng dưới đây tôi trích ra từ tiểu thuyết ĐẤT MỒ CÔI, xuất bản năm 2021.

Bạn đọc hãy chỉ cho tôi biết nó có chỗ nào khác với diễn biến vụ cô gái bị chết đuối ở hồ Hoàn Kiếm hôm 25.10, mà nếu không đọc từ báo chính thống, tôi cũng không tin, không dám tin, dù đã có trong sáng tác của mình).

Vào hôm chú Tú chết, mình bỗng nằm mơ thấy Anh. Anh bảo không còn giận mình nữa, vì ở vào hoàn cảnh ấy, chả ai có thể nói trước được điều gì. Anh nói Anh căm thù chiến tranh vì nó đẩy những người đàn ông ra xa những người đàn bà.

Mình bèn kể với Anh về cái chết của chú Tú, người luôn tự nhận là đồng đội của Anh (Mình giấu anh tình cảm của chú Tú dành cho mình, vì sợ anh buồn).

Tạ Duy Anh - Việc ai nấy làm

 

Các cụ lão thành trong nhóm đạp xe mấy hôm nay thường dành thời gian bàn tán về chuyến thăm của lãnh đạo Việt Nam đến Triều Tiên. Các cụ thấy tôi cứ vừa vẩy tay vừa mỉm cười bèn lên tiếng:

- Ông đừng nhạo mấy lão già, nhưng chả nhẽ ông không thấy lạ à. Các con cháu tôi đều làm ăn ở Hàn Quốc, chúng nó sợ chính phủ Hàn đuổi về nước vì mình quay ra thân với Triều Tiên.

Tôi đáp:

- Chuyện lành thôi các cụ ạ, không có việc ấy đâu. Con cháu các cụ có khi còn được chính quyền Hàn quý hơn là khác.

Tạ Duy Anh - Tiểu thương, mưu sinh và phục vụ

 

Tiểu thương là tên gọi để chỉ những người buôn bán nhỏ. Trong số họ, nhiều người không có cửa hàng cửa hiệu. Họ chủ yếu lấy công làm lãi, lấy chăm chỉ, chịu thương chịu khó để nhặt từng đồng lẻ, rồi gom góp lại thành món.

Mặc dù rất tần tảo, đa số cũng chỉ đủ sống và nuôi con cái ở mức bình thường. Về cơ bản tiểu thương luôn là những tấm gương lao động thực thụ. Họ làm việc đầu tắt mặt tối từ lúc nửa đêm, gà gáy, bất kể mưa to gió lớn, rét mướt hay nóng chảy mỡ.

Thời kinh tế bao cấp, mọi thứ đều phân phối qua hệ thống các cửa hàng mậu dịch, thì tiểu thương bị liệt vào thành phần kinh tế ngầm, không được công nhận chính thức, vì thế cũng không có bất cứ sự bảo hộ pháp lý nào. Họ bị gọi miệt thị là con buôn, bọn phe phẩy, những kẻ đầu chợ cuối chợ, làm ăn ngoài luồng...

Tạ Duy Anh - Bí ẩn Triều Tiên

 

Sau khi Triều Tiên chia thành hai quốc gia và cùng là thành viên của Liên hợp quốc tháng 9.1991, phía nam lấy tên Đại Hàn dân quốc (từ 1994, Việt Nam gọi là Hàn Quốc trong các văn bản chính thức), còn phía bắc sở hữu cái tên Triều Tiên.

Các cụ ta xưa vẫn gọi Triều Tiên là Cao Ly, là gọi theo tên cổ. (Vương quốc Cao Ly bắt đầu năm 918 và kết thúc vào năm 1392, cũng là năm danh xưng Triều Tiên ra đời).

Triều Tiên được coi là quốc gia bí ẩn nhất thế giới. Không ai được phép mang điện thoại, máy ảnh khi nhập cảnh du lịch vào đất nước họ. Vì thế người dân Triều Tiên, phần lớn là nông dân, sống ra sao vẫn được coi là bí mật quốc gia. Giao thương hàng hóa chủ yếu với Trung Quốc, giờ có thêm vụ bán đạn pháo và lính đánh thuê cho Nga.

Tạ Duy Anh – Trump thay đổi về Ukraina là tin tốt cho những kẻ yếu thế

 

Tôi vẫn kiên nhẫn với quan điểm, chừng nào đất nước Đài Loan chưa bị Trung Quốc chiếm đóng, thì Biển Đông còn bình yên tương đối.

Trong kế hoạch 100 năm đầu tiên, Trung Quốc dự kiến sẽ hoàn thành việc xâm lược Đài Loan. Thậm chí họ đã lên phương án tấn công vào năm 2027. 

Thời điểm đó Hoa Kỳ bận bịu cho kỳ bầu tổng thống mới, còn Tập Cận Bình, người khao khát ghi dấu ấn vào lịch sử Trung Quốc như một Tần Thủy Hoàng, Lưu Bang xưa hoặc Mao thời hiện đại thì chỉ còn một năm nắm quyền, và rất có thể phải rời chính trường vào năm sau. Quân đội Trung Quốc vào thời điểm đó cũng được xem là "đủ mạnh" để giành chiến thắng nhanh chóng.

Tạ Duy Anh – Chút day dứt với ông Lê Huy Ngọ

 

Tôi chưa từng gặp ông ngoài đời. Thời gian tôi cộng tác mật thiết với Báo Nông nghiệp Việt Nam, thì ông đang là bộ trưởng. Người khen ông thì cho rằng ông gần dân, sống giản dị, nói là làm.

Hình ảnh ông lội ruộng cùng nông dân khắc phục bão lũ, nhiều người còn lưu giữ trong ký ức. Tất nhiên, như bất cứ ai, luôn có cả dư luận ở chiều ngược lại.

Giờ ông đã thuộc về thiên cổ, tôi chỉ muốn nghĩ tốt về ông. Khi biết tin ông từ trần, tôi bỗng thấy day dứt bởi ý nghĩ : Mình đã có lần ứng xử không phải với ông, một người có lẽ cũng nhiều ưu tư về đất nước.

Tạ Duy Anh – Tang quan

 

Truyện ngắn (Nhân hồn cụ Bá hiện về đòi 5 lô đất gửi anh Chí trông hộ)

Tôi từ sân bay là về thẳng cơ quan. Lúc đó khoảng nửa cuối của buổi chiều. Tôi đang có nhiều điều giống như thành tích để khoe với sếp. Một chuyến đi mỹ mãn hơn cả mong đợi. Nhưng món quà tôi muốn dành cho sếp thì không thể nói thành lời được. Hẳn ông ấy sẽ rất vui.

Tôi hình dung rõ mồn một gương mặt sếp sáng bừng lên như thế nào, trước khi cố gắng thể hiện sự bình tĩnh bằng câu nói : Cảm ơn cậu, chúng ta đều hết lòng vì việc chung. Tôi nóng lòng muốn được nghe câu ấy ngay lúc này. Vì thế, nhìn đồng hồ trên chiếc ô tô chỉ 90 km một giờ, mà tôi cứ ngỡ nó đang bò.

- Nhanh lên một chút có được không anh bạn ?

Tạ Duy Anh - Trên quảng trường và ngoài chiến trường

 

Trong lễ duyệt binh hôm mùng 3.9, trên quảng trường Thiên An Môn, Trung Quốc trưng ra cả một đoàn xe tăng trông vô cùng hầm hố, hiện đại hơn hẳn loại xe tăng cán sinh viên bằng bánh xích trong sự kiện mùng 4 tháng 6. 

Có cảm giác nó lăn đến nước nào, nước đó bị nghiền nát trong nháy mắt.

Nhưng từ quảng trường ra chiến trường, là một đoạn đường rất dài, thậm chí có thể điểm đến là nghĩa địa. Như trường hợp cuộc xâm lược của Pudog năm 2022.

Tạ Duy Anh – Kim vả vào mặt Pu

 

Không biết Pu gặp Trump nói gì, mà khiến đại ca Kim phải vả cho một phát để mà tỉnh ra !

Sau sự kiện Alaska, Kim lật bài với Pu. Bằng việc tổ chức long trọng, công khai, chiếu cả video cảnh lính Triều Tiên chiến đấu dũng cảm ở Kursk, qua đó "đè bẹp" quân Ukraina, nguyên soái Kim chứng minh rằng, không có vài vạn lính Triều Tiên thiện chiến thì còn lâu lắm cái đám lính bị thịt của Nga mới giải phóng được Kursk. Nỗi ô nhục này nhân dân Nga phải đeo vào cổ vài thế kỷ !

Tiện thể Kim cũng vả luôn vào mặt những kẻ bảo quân Triều Tiên tham chiến ở Nga là tin giả. Máu người Triều Tiên đổ xuống đủ tưới ướt đẫm cả vạn cây số vuông đất Nga, giả cái mả cha chúng mày ! Ý Kim như vậy.

Tạ Duy Anh - Tấm khiên tẩm muối

 

"Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước"*

Sáng nào cũng như sáng nào, bất kể mưa nắng, cứ đúng vào giờ ấy, tôi lại thấy một người đàn ông, cỡ tuổi tôi, khuôn mặt phong sương, đỗ chiếc xe máy cà tàng ngay chỗ tôi đứng tập.

Ông gạt chân chống cẩn thận, rồi đi nhanh vào khoảng sân sau của một quán cà phê, lấy ra tấm bạt bao tải dứa cũ kỹ, đã được gấp gọn lại bằng cỡ quyển tạp chí, nhét vào bên sườn giá đèo hàng. Trước khi lên xe, còn kiểm tra xem mình gài đã chắc chắn chưa.

Tạ Duy Anh – Chuyện nội bộ

Xí Jìnpíng nhiều lần trắng trợn mặc cả với Mỹ để cho Tầu quản lý phần tây Thái Bình Dương, Mỹ quản lý nửa còn lại và không bên nào động đến bên nào !

Nếu Mỹ Ok, mọi việc trong phạm vi quản lý của Tầu sẽ được "xử lý nội bộ".

Khi đó :

Nếu Đài Loan bị nghiền nát, chỉ là chuyện nội bộ.

Các đảo còn lại ở Trường Sa mà Tầu chưa chiếm, sẽ bị Tầu điều lính và vũ khí đến đồn trú nốt, cũng vẫn chuyện nội bộ.

Tạ Duy Anh - Một tiếng nói hùng mạnh

 

Vắt tay lên trán nghĩ mãi, cũng chỉ kể ra được mấy quốc gia hiện đang có một phần lãnh thổ bị ngoại bang chiếm đóng (tranh chấp thì nhiều hơn và, cũng như lãnh thổ chiếm hữu thuộc về lịch sử, không tính ở đây). Đó là Ukraina, Việt Nam, Cuba...

(Xin nhờ các bậc hiểu biết rộng kể tiếp).

Vắt tay lên trán nghĩ tiếp, cũng chỉ thấy vài nhà văn quân đội đang công tác (về hưu thì nhiều hơn và không tính ở đây) công khai nói về vấn đề lãnh thổ trong cuộc xâm lược Ukraina của Nga-Putin. (Với tôi nước Nga rất vĩ đại, nhưng nước Nga thời Putin thì lụn bại cả về sức mạnh và đạo đức).