Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
I. DỮ KIỆN
1. Đã có những nghị quyết nào về "một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa"?
Dưới đây là các nghị quyết của Bộ Chính trị (BCT), Ban Chấp hành Trung ương (BCHTƯ) và Luật Giáo dục về “một chương trình – nhiều bộ sách giáo khoa” (SGK):
- Nghị quyết số 29-NQ/TW (04/11/2013) của BCHTƯ Đảng (khóa XI): “Thực hiện một chương trình giáo dục thống nhất, nhưng có nhiều sách giáo khoa; sách giáo khoa là tài liệu tham khảo, không phải pháp lệnh” [1].
1. Thể chế đã mở chưa ?
Phát biểu sáng 15/10/2025 khi chủ trì phiên họp của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tổng bí thư Tô Lâm nhấn mạnh khát vọng vươn mình cùng trăn trở tại sao chúng ta chưa có bước tiến tương xứng. Thể hiện qua ba điểm sau đây.
- "Nhìn ra thế giới thấy rất sốt ruột, các nước đi rất nhanh”.
- “Chúng ta phải có tầm nhìn quốc tế chứ không chỉ ở góc sân nhà mình, trong làng xóm của mình.”
Ngày Nhà giáo 20.11 thường diễn ra các cuộc gặp gỡ lãnh đạo các cấp với các nhà giáo. Nào là hoa, khẩu hiệu đỏ choét, nào là những lời ngợi ca nghề dạy học lên mây.
Nhưng lần này tại TPHCM, sự kiện ngày nhà giáo đã biến thành cơ hội có chủ đích kết nối giới tinh hoa và lắng nghe giới tinh hoa của bí thư Trần Lưu Quang cùng chủ tịch Nguyễn Văn Được.
Gã ủng hộ cách tiếp xúc chuyển từ lễ nghi hình thức mang tính tuyên truyền lãng phí qua cách kết nối nội dung để chất xám tham gia mang tính lợi ích nhân các lễ lạt này.
Một cành xuân khiết, một triều vua
Sửa áo, sông Hương bước xuống đò
Triều đại ngửa nghiêng cơn biến loạn
Giang san tan tác mảnh dư đồ
Quân vương có tiếc người nhân nghĩa
Dân tộc còn say chuyện oán thù
Viên ngọc hoàng gia đành biệt xứ
Trời Tây lành lạnh gió ngàn thu...
Báo chí, truyền thông nhà nước hôm 22.10 thông tin Tổng bí thư Tô Lâm và phu nhân đã lên đường “thăm chính thức” Bulgaria.
Bulgaria, khi xưa người miền Bắc gọi tắt là Bun, hồi thập niên 40 - 80 thế kỷ trước vốn là nước xã hội chủ nghĩa (trong phe xã hội chủ nghĩa do Liên Xô cầm đầu, gồm 13 nước). Những nước như vậy thì tổng bí thư, chủ tịch đảng (hoặc bí thư thứ nhất tùy thời kỳ) mặc nhiên là người đứng đầu đất nước - nguyên thủ quốc gia. Bun giờ khác, còn Việt Nam vẫn theo mô hình cũ đã tồn tại 2/3 thế kỷ.
Ở nước chỉ có một đảng chính trị, mà đảng ấy lại nắm quyền quyết định thì đương nhiên người đứng đầu đảng là nguyên thủ quốc gia, đại diện cho nước ấy. Dù thời thế đã có nhiều thay đổi, nhưng xét bản chất bộ máy đang tồn tại ở nước ta, thì Tổng bí thư Tô Lâm là nguyên thủ.
TPHCM/Sài Gòn từ hôm ông Trần Lưu Quang về trị nhậm dù chưa bao lâu, nhưng ông đã khắc được những nét táo bạo vào tảng đá còn đầy rêu.
Nói đâu xa, đại hội đảng bộ TPHCM vừa rồi, chỉ sự "nói không" với bệnh hình thức, tốn kém, lãng phí, rởm... để một sự kiện chính trị đi vào thực chất đã cho thấy bản lĩnh Trần Lưu Quang và ê-kíp.
Ngó những đại hội cùng thời điểm và sau đó, chả hạn đại hội đảng bộ chính phủ, Thanh Hóa, Hà Nội, tỉnh này tỉnh nọ, vẫn ngập tràn hoa hòe hoa sói, khẩu hiệu băng rôn, xanh đỏ tím vàng... mới thấy giá trị của sự đột phá "nói không" ấy.
Tóm tắt khủng hoảng chính trị chưa từng có:
Ngày 9 tháng 9 năm 2025: Sébastien Lecornu được bổ nhiệm làm Thủ tướng Pháp sau khi François Bayrou từ chức. Do khủng hoảng, Bayrou không thể thực hiện gì nên buộc phải từ chức.
Ngày 6 tháng 10 năm 2025: Chưa được một tháng, Lecornu lại từ chức, cũng do không thể làm gì. Macron đồng ý nhưng yêu cầu Lecornu cố gắng ngồi lại thêm vài ngày để đàm phán với các đảng phái, với hy vọng cứu vãn tình thế. Đồng thời, trong thời gian này, Macron cũng tiến hành gặp tất cả các đảng phái trong một cuộc họp chung, nhưng không mời hai đảng cực tả và cực hữu (LFI, RN).
Trong năm mối họa mất nước mà tiền hiền Lê Quý Đôn chỉ ra gồm:
1. Trẻ không kính già.
2. Trò không trọng thầy.
3. Binh kiêu tướng thoái.
Trong không khí cả nước vẫn còn lâng lâng tự sướng, tưởng cũng nên ôn nhanh qua lịch sử một tí.
Hồi đó sau khi vua Minh Mạng bành trướng qua được Lào và Miên, cả nước cũng lên đồng tự sướng miên man, đổi luôn tên nước từ Việt Nam lên thành Đại Nam cho xứng tầm vĩ đại. Thấy chủ nghĩa “tứ thư ngũ kinh” là vô địch muôn năm, nên cứ bế quan tỏa cảng, chỉ học và làm theo Bắc phương, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Bao nhiêu đề nghị cải cách của người theo Tây học bị bỏ ngoài tai, (may là những người ấy chưa bị bắt tù vì bất đồng chính kiến).
Vì quá tự sướng đến u mê, không biết thế giới bên ngoài như thế nào nên khi nó xuất hiện lù lù trước cổng thành với vài phát súng thì vua quan rúm ró lại không biết phải làm sao.
[Nhân một năm ông Tô Lâm cầm quyền 03/08/2024- 03/08/2025]
Đó là mệnh đề triết học của Chủ nghĩa duy vật biện chứng mà hầu như ai đã qua bậc đại học đều biết.
Nhân dịp một năm, ông Tô Lâm lên nắm chức Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam [03/08/2024- 03/08/2025], một chức vụ mà giới chính trị quốc tế coi đó là "nguyên thủ quốc gia trên thực tế". Đài BBC và nhiều hãng truyền thông khác trên thế giới đang có ý so sánh ông Tô Lâm với hai nhà cải cách [và cũng là nhà độc tài !] đã từng thành công ở châu Á : ngài Park Chung Hee và ngài Lý Quang Diệu.
Việt Nam đang trong thể chế độc đảng toàn trị, nên toàn bộ quyền lực tập trung vào đảng cầm quyền.
Trên lý thuyết là vậy, nhưng trong thực tế, dù muốn hay không, quyền lực cũng tập trung vào một cá nhân là tổng bí thư đảng. Có tổng bí thư chẳng biết dùng quyền lực tự dưng có ấy vào chuyện gì ngoài chuyện riêng tư, gia đình hay phe cánh. Có tổng bí thư hiểu về quyền lực, cố tình gom quyền lực thật mạnh và ý thức được việc sử dụng quyền lực. Đó là các ông Lê Duẩn, Nguyễn Phú Trọng, và hiện nay là ông Tô Lâm.
Vậy tập trung quyền lực để làm gì ?
Hôm nay là tròn 1 năm ông Tô Lâm lên làm Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam - vị trí quyền lực cao nhất nước.
Trong giai đoạn 1 năm ngắn ngủi sau khi tiếp quản vị trí của người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng, ông Tô Lâm đã làm được vài việc đáng ghi nhận. Nhưng…
Về đối nội, thông điệp “4 trụ cột” gồm các Nghị quyết 57, 59, 66, 68 là khung định hình những điều mới mẻ của “thời ông Tô Lâm”. Song song với “4 trụ cột” chính là tinh giản bộ máy và sáp nhập tỉnh thành. Những dấu ấn này có thể gọi là đại cải cách. Vẫn có một chữ “nhưng…!”
Hội nghị Trung ương 12 vừa kết thúc vài hôm trước, với nhiều sự kiện đáng chú ý. Bên cạnh việc kỷ luật những nhân sự cao cấp nhất của Đảng, là công bố một số chủ trương chính sách về phát triển quốc gia.
Trong số những chủ trương chính sách ấy, tôi đặc biệt quan tâm đến việc “thay đổi nền hành chánh quản lý sang hành chánh phục vụ”.
Với tôi, đây có thể coi là cuộc cách mạng thật sự của đảng Cộng sản. Nhất là với ông Tổng bí thư Tô Lâm, vốn là gốc công an.
Tôi nhìn sự “sắp xếp lại giang san” này, theo cách viết của báo Thanh Niên, như một cuộc cách tân can đảm.
Thực sự, tôi mong một cuộc sắp xếp mạnh hơn, đưa Việt Nam thành liên bang với khoảng sáu bảy hay một chục bang, không chỉ sắp xếp về địa lý mà còn cách tân dứt khoát về triết lý và phương cách quản trị quốc gia, xã hội.
Mong muốn đó là chưa thể được trong điều kiện hiện nay, cho nên có thể coi sắp xếp này là một bước trung gian không ?
Hôm rồi, tôi đọc báo, nghe đài, xem tivi quốc doanh (đây là căn bệnh cố hữu mạn tính của những người thế hệ cổ hủ tôi, chứ bọn trẻ Gen XYZ thời nay đâu có bị). Thấy một ông to hùng hồn “yêu cầu Ban Thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo toàn bộ các công việc theo thẩm quyền của 2 cấp (tỉnh, xã) phải được thực hiện thông suốt”.
Những lời lẽ được lặp đi lặp lại ấy, tivi phát, báo chí đăng (gớm, không phát không đăng có mà chết). Thôi thì tivi phát thì phải để nguyên xi, chứ báo in chữ cũng cứ bê nguyên “Ban Thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương”. Ông hàng xóm nhà tôi cằn nhằn báo dốt, bọn tuyên giáo quá dốt. Lãnh đạo dốt đã đi một nhẽ, chứ làm tuyên truyền mà dốt bỏ mẹ.
Tôi từng làm báo, tôi biết, ông ấy nói vừa đúng vừa sai.
Đã vài lần viết về đề thi và kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT). Định không đề cập gì đến kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025. Nhưng rồi cũng cần phải góp ý. Có nhiều điều, nhưng chỉ đề cập ngắn gọn về ba vấn đề. Tiếp nhận thế nào là quyền của người có trách nhiệm.
1. KHÔNG GỘP NHIỀU MỤC TIÊU TRONG MỘT ĐỀ THI NGẮN
Đề Toán năm nay cho thấy một “nhược điểm” trong cách ra đề thi tốt nghiệp THPT. “Nhược điểm” này cần được khắc phục, nếu không, sẽ tiếp tục xuất hiện “dị tật” trong các năm tiếp theo. Đó là : “Không gộp nhiều mục tiêu trong một đề thi toán 90 phút”.
Sáng nay, đọc danh sách cán bộ mới thành phố mới thì mới hay nhiều cái tên quen thuộc đã rời chính trường. Có chút ngậm ngùi vì hông kịp… viết tút chia tay. Lâu nay nghe nói, trong cuộc sáp nhập (tỉnh, thành), tinh gọn (đơn vị, cán bộ) này đòi hỏi cả sự hy sinh, giờ mới thấy.
Ngẫm, nếu không có cuộc “cách mạng” này thì đã tuần tự theo ngày sanh tháng đẻ mới về. Nay, có khi chưa đủ tuổi, còn dư hàng năm chứ đừng nói tháng mà vẫn phải về. Ngậm ngùi chơ, bác tổng nói đại ý cán bộ tâm tư trong khi dân thì hồ hởi. Nhưng tôi lại nghĩ, cán bộ tâm tư, còn dân… vô tư thôi.
Hồ hởi hay không thì cũng như bác nói hôm xuống phường Xuân Hòa, bác chả bảo rằng : "Bất kể việc gì người dân cần, có nhu cầu, đang gặp khó khăn thì tập trung giải quyết ngay”. Nếu làm được như vậy thì dân còn hơn cả hồ hởi !
Ngày mai là 1/7/2025, sẽ là một ngày mới đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng cho Việt Nam…
Việt Nam sau sáp nhập tỉnh thành là một mô hình hoàn toàn khác so với trước đây, khi đã bỏ chính quyền cấp huyện. Bộ máy hành chính giảm đi về số lượng đơn vị hành chính lẫn con người chỉ là một phần thấy được rất nhỏ của đại cải cách.
Việc tạo ra tiền lệ tích cực là điều rất cần cho Việt Nam. Tiền lệ khoán 10 của thập niên 1980s của ông Nguyễn Văn Linh quyết định, ông Kim Ngọc khởi xướng cho thấy chỉ cần “cởi trói” chính tư duy cầm quyền là đất nước hết đói theo nghĩa đen. Vậy thì những ai chưa xem các Nghị quyết 57, 59, 66, 68 thì nên xem để biết chính quyền đã “cởi trói” những gì cho nhân dân và cho… chính họ.
Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính đã ký Quyết định 1270/QĐ-TTg ban hành danh sách các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Theo đó, ba nhà hát đại diện cho các loại hình sân khấu truyền thống lâu đời là Nhà hát Cải lương Việt Nam, Nhà hát Chèo Việt Nam, và Nhà hát Tuồng Việt Nam sẽ chính thức hợp nhất thành một đơn vị mới mang tên Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam.
Tinh gọn bộ máy là điều cần thiết, nhưng có những loại hình không thể tinh gọn vào một mớ được.
Gần đây, trong xã hội đã bắt đầu có nhiều tiếng nói hơn về giữ lại các thành phố trực thuộc tỉnh. Cách đây vài ngày, Mặt trận tổ quốc Việt Nam đã đề nghị giữ lại các thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh [1, 2].
Việc xóa bỏ thành phố trực thuộc tỉnh, chia nhỏ thành phố thành các phường trực thuộc tỉnh, ngang các xã - là cách áp dụng chưa đúng mô hình địa phương 2 cấp như ở các nước khác trên thế giới.
1. MÔ HÌNH QUẢN TRỊ ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP
Mô hình quản trị địa phương 2 cấp ở các nước được hiểu là từ cấp tỉnh trở xuống, chỉ có 2 cấp có chính quyền hành chính, cụ thể là cấp tỉnh (cấp 1) và cấp cơ sở (cấp 2). Vấn đề then chốt nằm ở cấp cơ sở. Cùng là cấp cơ sở, chỉ có một chính quyền hành chính, nhưng thể loại thì khác nhau.
