Cù Mai Công – « Rồi một ngày đã đến, rồi một thời đã qua… »

Tháng 6 Sài Gòn thường “trời mưa không dứt”. Ngày 01-06-2026, tôi viết Facebook: “… Giờ lại một tháng 6 có ngày Nhà báo 21-6. Sài Gòn “trời mưa không dứt”, không chỉ là thời tiết mà có lẽ cả với nghề báo của chúng tôi thời sáp nhập. Lý - tình, hay - dở quanh sáp nhập sẽ còn nói dài dài, chỉ biết là cái gì đến đang lừ lừ đến...”.

“Cái gì” ấy giờ ai cũng rõ qua những “giọt mưa” luyến thương (tám tờ báo, tạp chí giấy có hạn chót xuất bản ngày 30-06) đã rơi rả rích khá nhiều trên mạng xã hội.

Những “giọt mưa” ấy chủ yếu của anh em từng làm báo giấy và những bạn đọc từng mê báo giấy. Còn hầu hết anh em “đang trong cuộc” thì im lặng, tuân thủ kỷ luật phát ngôn buổi giao thời.

Quốc Vĩnh – 35 năm Thời báo Kinh tế Sài Gòn có những gì đáng nhớ ?

 

Ngày 25/06/2026, Thời báo Kinh tế Sài Gòn chính thức ngưng xuất bản trên báo mạng và báo in sau 35 năm hoạt động. Báo phải giải thể cùng với 7 báo khác ở TPHCM theo chỉ đạo của Nhà nước, từ của giới bình dân gọi là “đóng cửa”, vì tên của tờ báo (manchette) đã bị xóa. Và từ đây khi nhắc đến tờ báo này, chúng ta phải dùng thì quá khứ.

Tôi gắn bó với Thời báo Kinh tế Sài Gòn 20 năm, từ những ngày đầu thành lập cho đến khi nghỉ hưu. Trước đó tôi đã làm báo 19 năm ở Sài Gòn Giải Phóng, tờ báo của đảng bộ TPHCM.

Tôi xin ghi lại vắn tắt một số đặc điểm của tờ báo này mà theo tôi đáng nhớ.

Đoàn Khắc Xuyên – Rest In Peace, Thời báo Kinh tế Sài Gòn

 

Bạn có tin rằng cuốn sách này do tờ báo chuyên về kinh tế, Thời báo Kinh tế Sài Gòn, tổ chức thực hiện và được Nhà xuất bản Trẻ xuất bản không ?

Đúng là như vậy. Nó thuộc Tủ sách Kiến thức của Quỹ Saigon Times (Saigon Times Foundation).

Tôi lúc đó đang là tổng thư ký tòa soạn Thời báo Kinh tế Sài Gòn (từ 1997 đến khi về hưu năm 2010) được tổng biên tập Võ Như Lanh giao làm cuốn sách này. Tôi tổ chức bản thảo, lấy từ nhiều nguồn như trên bìa sách có đề, biên tập hoàn chỉnh, ban biên tập duyệt xong thì giao Nhà xuất bản in và phát hành.

Trần Văn Thọ - Tiếc thương một tờ báo đẳng cấp bậc nhất

 

Đây là bài viết của tôi đăng trên số báo cuối cùng phát hành ngày hôm nay (25/06/2026) của Kinh tế Saigon. Tòa soạn báo đã khiêm tôn sửa lại tiêu đề là "Một văn hóa tòa soạn hiếm có" và sửa một số chỗ có lẽ thấy tôi đánh giá quá cao, họ ngại. Nhưng tôi viết thật lòng nên ở đây đăng nguyên văn bản gốc.

Tôi thấy buồn khi bắt đầu viết mấy dòng nầy. Tôi như mất đi người bạn tâm giao hơn 35 năm.

Tôi hân hạnh được cộng tác thường xuyên với Thời báo Kinh tế Saigon (TBKTSG) từ khi tờ báo mới ra đời. Kể cả thời gian sau khi đổi tên thành Tạp chí Kinh tế Saigon, cho đến nay đối với tôi đây là tờ báo đẳng cấp bậc nhất trong làng báo Việt Nam. Không kể năng lực chuyên môn của ban biên tập và các khâu khác mà tôi đánh giá rất cao, văn hóa làm việc với cộng tác viên luôn làm tôi hài lòng và cảm phục.

Lưu Trọng Văn - Một kỷ niệm buồn khó quên đời nhà báo với Lý Quý Chung

Gã nhớ đó là một sáng năm 2002, gã bước vào phòng của Lý Quý Chung, thư ký tòa soạn tạp chí Kiến thức Gia đình, số 58 Nguyễn Bỉnh Khiêm. Chuyện linh tinh về báo chí, bóng đá rồi các cô người mẫu.

Lý Quý Chung vốn đẹp trai, hào hoa phong nhã lại là nhà báo nổi tiếng nên được nhiều cô, nhiều em xinh đẹp đeo đuổi. Chuyện đang hấp dẫn về Trịnh Công Sơn và các người đẹp thì có tiếng gõ cửa.

Bước vào là Lê Nam Sơn, tổng biên tập báo Nông nghiệp Việt Nam, báo mẹ của tạp chí Kiến thức Gia đình. Sơn là người mời gã về lo nội dung cho tạp chí khá ăn khách này. Trước khi có lời mời Sơn đã thăm dò kỹ về gã và xuống nhà gã ở Nhà Bè để coi về phong thủy. 

Nguyễn Thông - "Tết" mùng 5 tháng 5

 

Trước khi biên mấy chữ về cái "tết" này, nhà cháu phải chửi cái đã. Cha bố đứa nào mấy hôm nay chặn phây búc của bà, không cho bà lên vui chơi với thiên hạ.

Bao nhiêu chuyện, mày bắt bà ngồi im, không được động chân động tay động óc. Bực cả mình. Chiều nay bà tình cờ thấy mày quên canh gác "bảo vệ hòa bình thế giới", bà léo nhéo vài chữ cho vui, mày mà quy cho bà vi phạm này nọ, bà chẳng tế cho là may.

Theo lịch âm, hôm nay mùng 5 tháng 5 là tết Đoan Ngọ, bên Tàu có bên ta cũng có, từ hồi nảo hồi nào. Rất nhiều thứ tết ở ta như tết Nguyên đán (đầu năm), tết Hàn thực (mùng 3.3), tết Trung nguyên (rằm tháng 7), tết Trung thu (rằm tháng 8), ông Táo chầu giời (23 tháng chạp) ... đều xuất xứ bên Tàu. Thôi thì nó sang ta, cái nào hợp ta dùng, cái nào dở ta bỏ dần.

Nguyễn Văn Vinh - Xin chào những manchette đã đi cùng chúng tôi suốt một thời tuổi trẻ

Tôi đến với nghề báo từ năm 1978.

Ngày ấy, khi còn chưa kịp hoàn tất bài thi tốt nghiệp tại trường Mỹ thuật TPHCM, tôi đã nhận quyết định phân công về báo Tuổi Trẻ. Bước chân vào tòa soạn với tất cả sự bỡ ngỡ của tuổi đôi mươi, người đầu tiên để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc về một trái tim nhiệt thành với nghề chính là anh Võ Như Lanh - Tổng Biên tập lúc bấy giờ.

Từ cột mốc ấy, cái nghiệp và cái duyên đã gắn chặt với nhau, để rồi gần nửa thế kỷ qua, tôi không chỉ làm nghề mà còn có cơ hội chứng kiến sự trưởng thành của báo chí thành phố từ rất gần.

Hoàng Tư Giang - Farewell party

 

Tối nay, Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier, tổ chức một cuộc gặp thân mật với cánh báo chí tại nhà riêng của ông.

Năm nào cũng có cuộc gặp trước Ngày Báo chí 21/6 nhưng năm nay, ông tổ chức sớm hơn thường lệ. Không ai nói ra, nhưng nhiều người trong căn phòng hiểu rằng, đây có thể là lần cuối chúng tôi gặp nhau với tư cách đồng nghiệp báo chí.

Sau đợt tinh gọn, nhiều tờ báo sẽ thay đổi. Có những cơ quan báo chí không còn tồn tại dưới tên gọi cũ. Có những phóng viên sẽ chuyển nghề. Có những người đã dành cả tuổi trẻ cho một tòa soạn nhưng rồi phải chọn một con đường khác.

Lê Huyền Ái Mỹ - Một cái gạch nối, nhỏ thôi, có được không ?

 

Cũng những ngày tháng Sáu, cách đây tròn 30 năm, mình đặt chân vô Sài Gòn. Một người quen đưa mẫu đăng tuyển phóng viên của báo Phụ Nữ TPHCM, mình gọi điện về nhà nhờ lo hồ sơ, bằng đại học còn chưa kịp có, chỉ là giấy chứng nhận đã tốt nghiệp.

Ngày phỏng vấn, đông đến nỗi phải mượn sảnh của Nhà văn hóa Phụ nữ cạnh bên để tổ chức. Mình không biết mặt mũi tờ báo ra sao, chỉ biết trả lời theo hiểu biết. Rồi làm bài. Ra về, với tâm trạng như vừa xong một việc… cho vui.

Ấy vậy mà có trong danh sách (đăng trên báo) đi tiếp. Rồi trải qua lớp học căn bản với các thầy cô giáo là những nhà báo lẫy lừng (mãi sau này mới biết chứ đó là nhà báo Trần Trọng Thức, Nguyễn Sơn…) và thi nhau ai viết nhiều bài được đăng thì được nhận. Mọi thứ công khai, rõ ràng.

Mai Phan Lợi – Tiễn một cái tên, và mười sáu năm thanh xuân

Mấy ngày tới, có thể plo.vn sẽ đăng bài cuối cùng. Tôi không biết bài đó viết về chuyện gì. Nhưng tôi biết, dù đề tài là gì, nó vẫn sẽ mang cái hơi thở quen thuộc của một tờ báo từng có thói quen rất kỳ lạ: đi ngược dòng.

Ngược dòng dư luận. Ngược chiều đám đông. Ngược cả những gì người ta ngại nói.

Và hôm nay, tôi muốn đi ngược một lần nữa, không viết bài tổng kết thành tích, không lên danh sách cống hiến, mà chỉ kể lại cái ngày tôi tìm đến số 470 Nguyễn Tri Phương, Quận 10, hồi cuối thế kỷ trước, mà không ngờ đó là ngày đầu tiên của mười sáu năm sau đó.

Một căn nhà hai tầng cũ kỹ và một ông già đen trũi

Hoàng Quốc Dũng – Từ nước Nga hùng mạnh đến Trung Quốc trỗi dậy : Bài học của hơn nửa thế kỷ

 

Cách đây 52 năm, tôi lên tàu hỏa rời Việt Nam sang Ukraina du học. Khi đó Ukraina còn là một phần của Liên Xô. Chuyến đi kéo dài gần hai tuần, xuyên qua toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc rồi đến nước Nga rộng lớn. Đó là một hành trình mà đến hôm nay tôi vẫn nhớ như in.

Đối với một thanh niên Việt Nam thời đó, được thực hiện một chuyến đi như vậy là một niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Không chỉ là cơ hội được nhìn thấy những chân trời mới, đó còn là bước ngoặt của cả cuộc đời tôi. Chính chuyến đi ấy đã giúp tôi tận mắt quan sát những xã hội khác nhau, chứng kiến những thực tế mà sách vở và tuyên truyền không nói hết, từ đó hình thành những suy nghĩ chính trị mà tôi vẫn mang theo cho đến tận ngày nay.

Điều gây ấn tượng mạnh nhất đối với tôi là sự tương phản gần như tuyệt đối giữa Trung Quốc và Liên Xô.

Nguyễn Hồng Lam - Đồng dao World Cup

Lần đầu tiên bổn giang hồ biết đến World Cup là mùa hè 1982. Trường Bổ túc Văn hóa Cán bộ Tỉnh Thuận Hải có một chiếc TV đen trắng được đặt ra ngoài cửa phòng, khi xem phải cử một người canh và quay cột ăng ten để giảm hột.

Mùa hè, học viên về hết, trường vắng, chỉ còn lại các gia đình giáo viên trong khu tập thể. Cả làng Bình Sơn cứ sau 7 giờ tối là kéo đến lấp ló trước phòng đặt TV. Lợi thế là nhà nằm ngay bên cạnh phòng TV nên khi nào chọi con cũng có chỗ ngồi ghế VIP - tất nhiên là không có ghế, ngồi bệt trên nền đất.

Mùa hè nên không bỏ trận nào TV có phát, và thường là phát lại. Hồi đó chỉ mỗi một kênh HTV tiếp sóng qua trạm Cầu Đất (Đài Vệ tinh mặt đất Hoa Sen) ở Lâm Đồng nên chỉ có phát lại chứ không có truyền hình trực tiếp. Mỗi ngày chỉ phát một trận, lúc 20 giờ. Đội Ba Lan khi đó có danh thủ Lato, tên cũng có nghĩa là Mùa Hè...

Hoàng Tư Giang - Một chuyện thú vị

 

Trong đời làm báo, tôi được gặp nhiều người thú vị và nghe nhiều câu chuyện hay. Nay kể lại cho các bạn một chuyện.

Năm 1980, khi kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm gần như đã thất bại sau những hào hứng của năm 1975, Tổng bí thư Lê Duẩn mời một nhóm trí thức, nhà nghiên cứu còn khá trẻ tới trao đổi về tình hình đất nước.

Trước cuộc gặp, một vị trí thức đề nghị : "Tổng bí thư đã mời chúng tôi góp ý thì xin mỗi người nói 10 phút và không ngắt lời." Tổng Bí thư đồng ý. Nhưng khi vị trí thức ấy phát biểu được vài phút, Tổng Bí thư lại chen ngang và nói liền một mạch khá lâu. Đợi ông nói xong, vị trí thức ấy bình tĩnh đáp : "Thưa Tổng Bí thư, Tổng Bí thư đã không giữ đúng cam kết."

Hà Đình Nguyên - Lê Hoàng Long và Gợi Giấc Mơ Xưa

Họ đã từng có một mối tình thật đẹp... Khi người con gái bị sức ép của gia đình bước lên xe hoa thì trong nỗi đớn đau tuyệt tình, chàng trai đã sáng tác một ca khúc. Hình như tất cả tâm huyết của chàng đã trút hết vào đó nên từ đó đến nay chàng chỉ có duy nhất bài hát này.

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long năm nay 82 tuổi, sức khỏe đã yếu, phải nằm ở nhà cho vợ săn sóc. Tôi nhớ, hơn mười năm trước ông còn năng nổ lắm. Hễ có việc gì "bức xúc" là ông điện thoại hoặc gửi thư cho tôi.

Ông không theo đạo nhưng giấy viết thư của ông có in tiêu đề Nhạc sĩ Lê Hoàng Long - được Đức giáo hoàng Gioan ban phép lành Tòa Thánh, ở góc trái. Còn nhớ, ông luôn chê nhạc sĩ Th.O là "cả đời chỉ làm được mỗi một bản nhạc!". Tôi phải bật cười, thầm nghĩ: "Sao ông không nhớ là mình cũng chỉ có một bản nhạc độc nhất. Còn cụ Th.O thì có nhiều chứ". Nghĩ thế, nhưng không dám cãi vì phải tranh thủ tình cảm để hỏi chuyện về người đẹp trong ca khúc Gợi giấc mơ xưa của ông.

Cù Mai Công - Trôi xa từng mảnh "Giấc mơ xưa"

Giữa những ngày cuối tháng 5-2026, Sài Gòn nắng oi ả như chưa phải mùa mưa, cuộc trưng bày tranh của nhà văn - họa sĩ “những cô bé tóc dài mắt to” Đinh Tiến Luyện “Một thời tuổi ngọc” chen chúc thân hữu và khách hoài nhớ thuở yêu thương.

Anh Đinh Tiến Luyện là một tên tuổi viết và vẽ cho tuổi mới lớn mà hầu hết thanh thiếu niên Sài Gòn xưa nghe danh, ngưỡng mộ.

Anh Đinh Tiến Luyện cùng với anh trai mình (sau là linh mục) vốn là lễ sinh (giúp lễ) đời đầu tiên giáo xứ An Lạc - cùng với hai con trai bà lý Sóc trong ngõ Con Mắt (nay là hẻm 766 Cách Mạng Tháng Tám). Bà lý Sóc là mẹ của giáo sư sử học Trần Đình Thọ của tập san Sử Địa trước 1975, là mẹ vợ trung tá Trần Khắc Kính - chỉ huy phó Lực lượng Đặc biệt tung biệt kích, gián điệp ra Bắc và thiếu tá Trần Khắc Nghiêm - sư đoàn 18 bộ binh của thiếu tướng Lê Minh Đảo.

Song Thao - Ký ức Sài Gòn (1)

Tôi rời nơi chôn rau cắt rốn Hà Nội khi chỉ còn đúng 4 ngày nữa là bước qua tuổi 16, tuổi dậy thì. Nơi tới là Sài Gòn.

Tôi bay bằng máy bay Cosara được Không Quân Pháp trưng dụng để chở nhân viên và gia đình vào Sài Gòn khi hiệp định Genève chia cắt đất nước vừa được ký kết một tuần trước. Khi đó chưa có phong trào di cư, cậu bé (hay chàng trai) sắp 16 tuổi lòng phơi phới lần đầu được đi máy bay tới một nơi xa tít, tuốt tận miền Nam đất nước.

Sài Gòn, nơi tôi bắt đầu tuổi thanh niên. Cái tuổi đẹp nhất đời người của tôi tại Sài Gòn dài tới 41 năm, ăn đứt 16 năm tại Hà Nội, chốn thơ dại của tôi. Ký ức của tôi về thành phố thân thương này rất đậm đà. Đậm đà không kém người dân chính gốc Sài Gòn. Từ ngày thành phố mất tên, ký ức về Sài Gòn là ký ức chung của những người dân Sài Gòn, dân chính gốc cũng như dân ngụ cư.

Nguyễn Đình Bổn – Nhìn lại Zelensky ngày nhậm chức

 

Bảy năm trước, ngày 20/05/2019, Volodymyr Zelensky nhậm chức Tổng thống tại Ukraine với nhiệm kỳ 5 năm.

Tháng 2/2022, Putin phát động cuộc xâm lược Ukraine, đã biến ông từ một tổng thống dân sự trở thành một lãnh đạo thời chiến, trở thành một nhân vật lịch sử của thế giới ở phía chính nghĩa.

Nhiệm kỳ chính thức của ông Zelenskyy theo Hiến pháp đã kết thúc vào ngày 20/05/2024.

Nguyễn Thông - Chuyện chè chai đồng nát (2)

 

(Đây là phần 2 "Chuyện chè chai đồng nát" trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 đang được chờ duyệt xuất bản).

Mặt hàng chè chai đồng nát cũng dần biến đổi theo cuộc sống xã hội. Có nhẽ các nhà xã hội học cũng nên lưu ý khía cạnh này.

Lúc đầu là giấy cũ, lông ngan lông gà lông vịt, tóc rối, giẻ rách, đồng nát, sắt vụn, mảnh thủy tinh, về sau tự nhiên tăng thêm thứ này, loại bỏ thứ khác. Dần dà, các bà không mua mảnh chai, giẻ rách nữa, lời rao đổi thành “ai dép nhựa rách bán không”.

Rồi vài chục năm trở lại đây, người thu mua ve chai thu lon bia, đồ nhựa PVC, thậm chí mấy anh ve chai không đạp xe ba gác nữa mà chạy xe máy. Bắt kịp thời cách mạng công nghệ, khoa học kỹ thuật, trong lời rao có cả tivi cũ, máy giặt, tủ lạnh, máy tính, laptop, điện thoại, ắc quy… hư cũ, mua tất. Lẽ dĩ nhiên, họ mua rất rẻ, nhưng bán cho họ cũng còn hơn vứt bỏ đi chẳng kiếm được xu nào, chưa kể còn gián tiếp tham gia bảo vệ môi trường.

Nguyễn Thông - Chuyện chè chai đồng nát (1)

 

(Đây là một trong 38 truyện của cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 đang chờ duyệt).

Hôm qua trên tivi phát cảnh Hội Liên hiệp thanh niên tỉnh Bắc Ninh phát động phong trào thu gom vỏ chai nhựa để bảo vệ môi trường.

Ai nấy ăn mặc đẹp, quần áo xúng xính, thiếu nhi khăn quàng đỏ, thanh niên áo xanh da trời. Người người, trường trường nô nức đem vỏ chai nhựa, túi ni lông, thậm chí cả những cái can nhựa, thùng nhựa có lẽ còn dùng được, tới điểm thu gom. Mọi người hỉ hả, phấn khởi khi đã góp phần nho nhỏ làm quả đất sạch hơn.

Hồi tôi còn nhỏ, học cấp 1, cấp 2 ở miền Bắc những năm thập niên 1960, cũng từng nhặt nhạnh đủ thứ, cũng nô nức phong trào, gọi là kế hoạch nhỏ. Nhưng bọn tôi chả bao giờ nghĩ tới chuyện bảo vệ môi trường, mà chỉ một phần do Đoàn - Đội phát động, ra chỉ tiêu, không thể không tham gia, phần khác bán mấy thứ ve chai sẽ có tiền mua bút chì, mua kẹo, dù “thu nhập” chả bao nhiêu.

Đặng Tuấn Trung - Phường xã hội chủ nghĩa : Đã từng có

Thật ra, đã từng tồn tại mô hình "phường xã hội chủ nghĩa" ở Hà Nội trước đây, đó là mô hình “tiểu khu” trong bốn khu nội thành của Hà Nội. Điển hình chính là Khu tập thể Nam Đồng, cái tên mà những người sinh từ 196x, 197x ở Hà Nội chắc hẳn nhớ rõ.

Đấy là khu tui ở từ mẫu giáo đến khi vào đời. Nó được xây từ 1964, vãn thời gian bom Mỹ đến 1973 là đông vui.

“Tiểu khu” tôi ở, được thiết kế như một "đơn vị sống" hoàn chỉnh và khép kín, bao gồm: