Affichage des articles dont le libellé est Kỷ niệm. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est Kỷ niệm. Afficher tous les articles

dimanche 10 mai 2026

Việt Dương - Nhà thơ Phạm Thiên Thư – Bốn hình ảnh một cuộc đời


(vietbao 12/02/2024) Người viết chơi với Phạm Thiên Thư từ những năm học trung học đệ nhất cấp khoảng 58-59. Thư đến nhà tôi ở ấp Cả Trắc, khu Ông Tạ và chúng tôi thường kéo nhau ra quán cà phê vợt ở đầu ngõ đi vào ấp. Trong những lần uống cà phê, Thư nói sôi nổi về việc lập học hội Hồ Quý Ly, để thực hiện việc nghiên cứu, viết văn, làm thơ. Mục đích là tiến tới làm một tập san văn nghệ.

Tôi đến nhà Phạm Thiên Thư tham dự những cuộc họp gồm có khoảng 6, 7 người trẻ ngang tuổi nhau. Tôi không nhớ tên ai. Nhà Thư lúc đó ở trong một con hẻm trên đường Lê Văn Duyệt, đối diện chợ Hòa Hưng, gần cống Bà Xếp. Con hẻm này thấp hơn mặt đường, nên vào hẻm phải đi xuống dốc.

Sau một thời gian họp hành mấy tháng, chỉ thảo luận (tôi không nhớ là thảo luận gì), nhưng không làm gì. Chuyện tất nhiên, vì các bạn đến họp cũng đang học đệ ngũ, đệ tứ, hiểu biết bao nhiêu để viết. Có khá lắm là cuối năm làm bích báo ở trường, như tôi thường làm ở trường Chu Văn An. Thời gian này tôi đi bán báo buổi tối, rồi đi kèm trẻ ở tư gia, không có thời gian nhiều, nên tôi ngừng họp và cũng ít gặp Thư.

Cù Mai Công - Hạt bụi nhỏ gởi theo "bụi đỏ" Phạm Thiên Thư


Nhói lòng, bần thần, bùi ngùi, ngơ ngẩn, tiếc thương… là những cảm xúc rất thật, bao dòng chữ rất hay của muôn vàn trái tim yêu thơ, mơ nhạc. Khi nghe tin nhà thơ của “bụi đỏ, mây đỏ, động hoa vàng, cội hoa vàng” Phạm Thiên Thư “rũ áo mây trôi - Gối trăng đánh giấc bên đồi dạ lan” chiều 07-05-2026.

Những ngày này và tôi tin mãi về sau, bao dòng thơ, suối nhạc đẹp như mộng, ảo như mơ của ông, về ông, như con người ông chắc chắn sẽ còn nhắc lại, vang mãi trong lòng bao thế hệ và sẽ một ngày nào đó trong văn học sử.

Trưa 08-05, tôi ghé thăm ông lần cuối, không chỉ là nén hương của một kẻ hậu bối ngước lên ông mà còn là một con dân Ông Tạ với một bậc đàn anh vốn ở Ông Tạ hơn nửa đời người, từ sau 1975 cho tới nay. Vốn gốc Bắc 54 Thái Bình, ông tìm đến ở vùng Bắc 54 Ông Tạ cũng là gần gũi, từ thói ăn đến nếp ở.

Nguyễn Thái Dương - Vĩnh biệt thi sĩ Phạm Thiên Thư bên...Động hoa vàng

Ông ngồi đó, hư hư thực thực suốt cuộc cà phê sáng.

Hư hư là vì ông có vẻ như đắm chìm trong cõi nào: Mắt khép khép, miệng cười cười, ngậm pipe liên tục, hít hít thở thở khói thuốc lá điện tử.

Thực thực là vì có lúc ông cũng... tham gia chuyện trò: ông Quang (Vũ Trọng Quang) này sang năm lên chức to ngoài Trung ương nhé, ông Yên (Lê Viết  Yên) sắp có cô bồ trẻ đó, ông Châu (Nguyễn Châu) tuần này hên lắm đây, ông Dương thì trong tuần tới có tiền rồi...

Nguyễn Viện - Phạm Thiên Thư, tục lụy và giải thoát


Nhà thơ Phạm Thiên Thư (1940 – 2026) qua đời vào chiều 07/05 tại Sài Gòn. "Những phương trời viễn mộng", nói theo cách của Tuệ Sĩ, không chỉ cho Tô Đông Pha mà còn là một Phạm Thiên Thư của những "động hoa vàng", đã khép lại.

Những năm còn là sinh viên, tôi đã bắt gặp Phạm Thiên Thư trên Tập san Tư Tưởng của Đại học Vạn Hạnh. Và tôi đã rất thích thơ ông bởi những mỹ từ như ngọc, lấp lánh thiền vị.

Rồi những ca khúc do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông như Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng… đã làm cho tuổi trẻ chúng tôi thời ấy mê đắm và "ngủ quên" cuộc chiến tranh khốc liệt đang tung tóe trên khắp quê hương. Đặc biệt, 10 bài đạo ca cũng do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông, càng khiến cho chúng tôi "viễn mộng" khỏi binh đao khói lửa.

Bùi Chí Vinh - Một nén nhang cho Phạm Thiên Thư


Được biết thi sĩ Phạm Thiên Thư đã qua đời vào lúc 16 giờ 15 phút ngày 07-05-2026 tại nhà riêng trên đường Hồng Lĩnh, Phường Hòa Hưng, Quận 10 cũ, hưởng thọ 87 tuổi. Linh cữu ông sẽ quàng tại chùa Vĩnh Nghiêm, Sài Gòn.

Chỉ cần vài thông tin vỏn vẹn ấy là bao kỷ niệm ngày cũ hiện về. Ngày đầu tiên tôi gặp ông dữ dội như một cuộc tao ngộ chiến giữa cơn mưa sùi sụt.

Năm 1980 tôi được nghỉ phép, mặc đồ bộ đội rách xác xơ đi lang thang cùng võ sư Hoàng Linh qua đường Lý Chính Thắng (tức Yên Đỗ cũ). Hoàng Linh là bạn giang hồ của tôi, anh là con trai nhà văn Hoàng Ly và là em vợ Phạm Thiên Thư lúc đó. Cũng cần mở ngoặc dơn chỗ này để nói về nhà văn chuyên viết truyện đường rừng Hoàng Ly với những tác phẩm khét tiếng đăng nhiều kỳ trên các nhật báo Sài Gòn trước 1975 như Lửa Hận Rừng Thiêng, Giặc Cái, Một Thời Ngang Dọc

mercredi 6 mai 2026

Duy Lam - Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết


Giới thiệu của Phan Thúy Hà : Duy Lam là một trung tá Việt Nam Cộng Hòa, là con cháu của nhà văn Thạch Lam.

(Tặng Nguyễn Khoa Dánh, người bạn chết tại trại Đầm Đùn năm 1981 với lòng tiếc thương vô hạn)

Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết

Nắm không buông như níu kéo cuộc đời

Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết

Người bạn tôi vừa rời bỏ cuộc đời

vendredi 1 mai 2026

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (17)


Ở nhà lên xã. Xã lên huyện. Tập trung trên đó hai đêm rồi đi. Đường đi thăm thẳm, cây hai bên lút người. Cứ tưởng đi đâu hóa ra lên Tân Kỳ. Dọc đường đi các anh không xưng tên mà cứ một hai gọi "con O".

Bảy thanh niên cùng xã đi đợt này. Chỉ mình tôi là nữ. Mẹ khóc: "Con là chị cả, bốn đứa em ngơ ngơ dại dại. Sao con cứ đòi đi?". Tôi nói với mẹ: "Con là Đoàn viên cộng sản, con phải gương mẫu. Xã mình chưa có ai là nữ xung phong lên đường".

*** Cha ra cửa hàng may nhờ may cho một chiếc túi xách màu nâu. Chiếc túi mang bên người, đựng hai bộ quần áo. Thanh niên cộng sản không được khóc. Khóc là yếu đuối. Cha mong con lên đường khỏe mạnh.

mercredi 29 avril 2026

Quân Nguyễn - Phước Tuy, nỗi buồn tháng Tư

Thêm một tháng Tư nữa - tháng Tư thứ 51 kể từ năm ấy. Bao nhiêu ký ức tưởng đâu đã chôn vùi trong quá khứ. Nhưng không, chúng vẫn âm thầm len lỏi đâu đó nơi tâm hồn, để khi tháng Tư về, chúng tái hiện trong tâm trí như một khúc phim buồn quay chậm...

Tỉnh Phước Tuy (Bà Rịa) cách thủ đô Sài Gòn 100 cây số về hướng đông. Khách thập phương xuống Vũng Tàu tắm biển đều đi ngang qua Phước Tuy theo quốc lộ 15.

Trước năm 75, quốc lộ 15 thường bị “đắp mô” ở đoạn từ Phú Mỹ đến Long Thành. Hồi đó “mấy ổng” hay đặt mìn trên quốc lộ này rồi lấy lá cây phủ lên, gọi là "đắp mô" nhằm cản trở giao thông. Con người Phước Tuy hiền hòa, tình nghĩa, lấy chữ tín làm trọng trong đối nhân xử thế.

mardi 28 avril 2026

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (10)

 

Ngày 20.03.1971, đơn vị chiếm được Bản Đông, tôi cùng hai chiến sĩ cứu thương chạy vào bên trong căn cứ thấy xác chết nằm la liệt ngổn ngang đủ kiểu.

Trong đám nằm ngổn ngang đó thấy còn lính ngụy Sài Gòn bị thương nặng, vừa nằm rên vừa kêu la vừa chửi, tay còn ôm khư khư khẩu súng AR15.

Tôi tiến vào hô to : "Chúng tôi là quân y của Quân đội nhân dân Việt Nam, các anh bị thương nặng, hãy bỏ hết vũ khí xuống, cố gắng bò ra phía trái (tôi giơ tay chỉ nơi có căn hầm rộng) tập trung lại, các anh có cần tôi giúp đỡ băng bó vết thương không”.

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (9)

 

Tháng 3.1974, tôi là giao liên của huyện Phú Lộc (Thừa Thiên -Huế).

Một lần, đường dây hữu tuyến bị đứt, tôi và anh Thiện được phân công đi nối. Nếu đường dây bị đứt tự nhiên thì không sao, nhưng bị thám báo cắt, thì mạng sống của chúng tôi cũng đứt vì chắc chắn sẽ bị phục kích.

Trên đường lần theo đường dây, tôi thấy có một giò lan rừng rất đẹp và dừng lại ngắt hai nhánh, một cho tôi và một cho anh Thiện, cắm trên ngực áo. Khi phát hiện đường dây bị đứt do có người cắt, chúng tôi lùi lại quan sát, nghe ngóng.

lundi 27 avril 2026

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (7)

 

Hồi huấn luyện đi B ở Phú Bình, Bắc Thái (nay là Thái Nguyên) đầu năm 1972, chính trị viên đại đội tôi là trung úy Vũ Văn Mấu, quê Phủ Lý (Hà Nam), năm ấy cũng đã 28 tuổi.

Đã từng đánh nhau ở Lào, vì thế ông rất hay kể chuyện vể Lào, và theo ông ấy thì người Lào cũng giống như người Tày, nên cứ ai người Tày trong đại đội là ông ấy yêu quý. Mỗi tuần có 2 ngày sinh hoạt đại đội, thì cả 2 ngày, chính trị viên đều “cầm chịch”. Tư tưởng mà lị !

Ông rất thận trọng với đám lính ngộ chữ (lính sinh viên) nên không mấy thiện cảm và lệnh : “Mỗi trung đội, tháng phải ra một tờ báo tường”. Thôi thì cả 4 trung đội đều ra 4 tờ báo tường đẹp ơi là đẹp, đủ cả văn, thơ, nhạc, họa, truyện tranh truyện cười xanh đỏ vui mắt lắm.

Yên Sơn - Tháng Tư Hận, Tháng Tư Đau


(Viết cho mình, viết giùm cho người)

Tháng Tư lại về.

Không cần ai nhắc, không cần một dấu hiệu rõ ràng nào, chỉ cần những dư âm Tết buồn bã nơi xứ người bắt đầu phai nhạt, hay một buổi chiều xuân nhạt nắng rơi xuống sân vườn cô tịch là lòng tôi đã chùng xuống. Nhớ về…

Có những tháng trôi qua như một con số. Có những tháng đi qua như một thói quen. Nhưng cũng có những tháng không bao giờ rời khỏi đời người. Đó là Tháng Tư. Tháng Tư, đối với tôi, không phải là ngày tháng bình thường của thời gian. Nó là một dấu mốc thời gian in hằn trong tâm khảm, là một nỗi đau, một vết cứa sâu trong tâm hồn, một nơi mà ký ức dừng lại, xoáy xuống, rồi lan ra, phủ kín cả tâm can.

Liễu Hằng - Những người bảo tàng hóa đời mình


Trên chiếc xe tăng tiến vào Sài Gòn cuối tháng Tư, có ông.

Khi ấy, ông tràn đầy niềm tin sẽ quét sạch thứ phồn hoa của Sài Gòn đầy mùi tư sản. Rồi ông được giao cho một chức vụ kha khá.

Ông thanh sạch và trung thành. Ông tôn thờ những gì “chính thống”. Với ông, làm nhà nước mới có giá trị. Thậm chí một bảo vệ ủy ban, vẫn to hơn giám đốc tư nhân đầy mùi bóc lột.

Mai Thanh Hải - Đường đến 30 tháng 4 (6)


Năm 1973, bọn mình chốt ở đồi Chông (Tiên Phước Quảng Nam). Hiệp định Paris ký kết thì bên ta giữ một quả đồi, phía bên kia giữ một quả đồi. Cách nhau bởi cái khe nhỏ. Mùa khô nên không có nước.

Hòa hợp dân tộc, nên hai bên bàn nhau làm một cái nhà hòa hợp để hai phía gặp nhau. Thiện chí lắm.

Bên đối phương làm nhà còn bên ta làm ghế. Nguyên vật liệu chủ yếu là tranh tre nứa lá. Tường thưng bằng lồ ô đập dập. Trên tường ở đốc nhà vẽ một bản đồ Việt Nam bằng giấy rô ki.

vendredi 24 avril 2026

Mai Thanh Hải – Đường đến 30 tháng 4 (4)

 

... Tôi nhớ, vào hôm sau, bố tôi ở nhà. Khi mẹ tôi đi làm rồi, bố mới mở hòm lấy ra một khẩu Colt 45 và một hộp giấy đầy đạn của Mỹ.

Hồi đó, những viên đạn K54 hay AK-47 đã rút thuốc đạn mà tôi hay được các cậu tôi cho làm đồ chơi, thường có vỏ màu nâu sậm hoặc màu xanh lá cây rất tối. Những viên đạn đó có các-tút là sắt và hay rỉ. Thế nhưng những viên đạn Mỹ thì có màu đồng vàng óng, nhìn rất bắt mắt.

Bố tôi lau súng rất kỹ, lên quy lát loạch xoạch, lau từng viên đạn rồi mới cất súng vào bao. Bố dặn tôi rất kỹ là không được nói với mẹ chuyện bố lau súng.

Kim Hài - Tiễn biệt nhà văn Nguyễn Thái Hải


Lần gần nhất tôi gặp Nguyễn Thái Hải là tại Trại sáng tác thiếu nhi ở Mã Đà, Đồng Nai.

Chỉ có hai chúng tôi là người viết cho Tuổi Hoa trong trại, nên gặp nhau tay bắt mặt mừng, chuyện cũ ít nhắc nhưng những dự tính cho các đầu sách tương lại lại khá nhiều. Khi ấy, Nguyễn Thái Hải tạm ngưng viết đề tài thiếu nhi mà theo đuổi hướng viết cho người lớn, nhất là mảng lịch sử mà Hải tâm đắc với bút hiệu Khôi Vũ.

Tôi vẫn mong ước, nhóm Tuổi Hoa với những người ít ỏi còn lại sẽ có một ngày cùng nhau hàn huyên. Thế nhưng lực bất tòng tâm.

mercredi 22 avril 2026

Đặng Tuấn Trung - Năm 2000 em sống như thế nào

Đó là tên một cuộc thi vẽ thiếu nhi mà những đứa trẻ biết vẽ, thích vẽ tham gia nay đã ngoài 50 gần 60 tuổi đều biết. Hình như đây là cuộc thi quốc tế do Liên Xô tổ chức. Mình nhớ vậy.

Hồi đó thầy cô giáo động viên mình thi. Thầy dạy, các bạn và cả chính mình rất kỳ vọng vào mình. Mình vẽ đẹp nhất và luôn dẫn đầu các cuộc thi trước đó. Nhưng đây là cuộc thi quốc tế.

Trước khi có một tuần sáng tác, ở câu lạc bộ thầy giáo mô tả về nội dung đề tài. Mô tả rất kỹ. Mình cũng bị cuốn hút và đã hình dung về tác phẩm.

mardi 14 avril 2026

Nguyễn Thông - Hungary (1)


Lứa chúng tôi sinh giữa thập niên 1950 ở miền Bắc khi độ tuổi nhi đồng tinh quẩn quanh làng xã, nếu hiểu biết mở mang tí chút cũng chỉ phạm vi huyện, tới tỉnh/thành quê mình là hết mức. Ếch ngồi đáy giếng. Bầu trời chỉ to bằng miệng giếng. Bé tí, biết nhiều cũng chả để làm gì, lấy ai chăn trâu cắt cỏ.

Rồi học lên tới cấp 2, ngoài chuyện hai miền Bắc - Nam đánh nhau ngày nào cũng được nghe trên đài truyền thanh (kênh thông tin duy nhất, bởi báo giấy chỉ dành cho cán bộ ủy ban), biết thêm thế giới có hai phe.

Phe tư bản thực dân đế quốc do Mỹ, Pháp, Anh cầm đầu, được tóm lại ở mấy từ: bóc lột, xâm lược, chiến tranh, giãy chết, phi nghĩa. Tố Hữu viết “Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng/Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người”, rất kinh.

mardi 7 avril 2026

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (3)

 

Sau khi bản sơ yếu lý lịch ở mục “đảng viên, đoàn viên” được nắn nót chữ “đoàn viên”, không còn lo lắng gì nữa, tôi yên tâm nộp hồ sơ dự thi đại học. May, trời đi vắng, rồi chó ngáp phải ruồi, đậu.

Tháng 10.1972, thằng bé tôi lặn lội lên tận tỉnh Hà Bắc, huyện Yên Phong, xã Yên Trung, thôn Sát Thượng ven sông Cầu, nơi khoa Văn, trường Tổng hợp đang sơ tán ở đó, nộp hồ sơ, giấy báo nhập học. Người ta cũng chả thèm xem lý lịch để biết đứa nhếch nhác nhà quê kia có phải đoàn viên không, chỉ săm soi kỹ cái giấy cắt hộ khẩu và phiếu chuyển lương thực.

Khổ, trẻ ranh ở nông thôn cả đời chỉ ăn bám thày bu, lấy đâu ra lương thực mà chuyển. Nhưng họ máy móc đặt ra quy định vậy, cứ phải có phiếu chuyển thì mới được cấp tiêu chuẩn lương thực mới, tôi nhớ láng máng 17 kg/tháng. Tiền ăn (học bổng) 18 đồng/tháng.

lundi 30 mars 2026

Nguyễn Thông - Chuyện mưa đá


Hôm qua và hôm nay (29 - 30.3.2026) nhiều nơi ở miền Bắc được ông trời ưu tiên mưa đá. Sáng nay Hà Nội đá rơi lộp bộp, đứa cháu tôi kể đá gõ xuống mái tôn như bản hòa âm của tạo hóa, nghe vừa thích vừa kinh.

Nhân vụ mưa đá rất thời sự này, nhà cháu trích một phần trong bài "Chuyện mưa đá" trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 (gồm 37 chuyện) sắp ra mắt các cô bác anh chị và các bạn. Khi nào có sách, nhà cháu sẽ thông báo lên phây cho cả nhà biết.

***************

Mưa đá làm nhớ chuyện cũ. Đầu năm 1972, ở vùng Lào Cai, Yên Bái trên mạn ngược bị mấy trận mưa đá. Lúc ấy sau tết âm lịch, khoảng cuối tháng 2 tây. Báo Nhân Dân đăng tin, thày tôi đọc cho cả nhà nghe, còn bảo lạ thật, cữ này mà lại mưa đá. Bà Dìn chị họ tôi chục năm trước cả nhà kéo nhau lên khu kinh tế mới gì đó trên Bắc Hà, Lào Cai, khi về chơi cũng kể vậy.