Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 23/01/2026

Những ngày vừa qua, Nga Putler tăng cường không kích, làm Kyiv mất điện, dẫn đến việc cư dân thành phố bị lạnh, trong nhà chỉ khoảng dưới 10 độ C. Theo dõi những người bạn ở Kyiv hiện nay, tôi thấy tinh thần họ vẫn vững vàng, nhưng không biết kéo dài được bao lâu.

Trên chiến trường, có vẻ Putler đang thúc đẩy chiến dịch tấn công mùa đông. Hôm kia, con số thiệt hại của Nga được Ukraine báo cáo lên tới 1.200 thương vong về nhân lực, 8 xe tăng... chứng tỏ chiến sự khá nóng…

Những trò làm loạn thế giới của Trump những ngày vừa qua liên quan đến Greenland đã làm sao nhãng sự chú ý của cộng đồng quốc tế tới cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler. Trong khi thế giới đổ dồn sự chú ý vào các “dòng trạng thái gây sốc về Greenland” của Trump, thì tại Ukraine, Putler đang tận dụng “khoảng trống truyền thông” này để thực hiện những bước đi cực kỳ tàn khốc mà Tướng Ben Hodges mới cảnh báo trong video trả lời phỏng vấn mới nhất của ông. Vậy thì những gì đang diễn ra trên thực tế?

1. Nga tăng cường các đòn đánh có tính hủy diệt nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Trong những ngày qua, chúng ta chứng kiến Putler đã và đang đẩy mạnh chiến dịch không kích vào hệ thống năng lượng của Ukraine. Đây không còn là các đòn đánh quân sự thuần túy mà là nỗ lực đánh vào ý chí của người dân Ukraine. Chúng đã phải dùng những tên lửa có độ chính xác thấp nhưng với số lượng lớn để áp đảo phòng không.

Nhiệt độ tại Kyiv những ngày qua có lúc xuống tới -14°C đến -20°C, sau đợt không kích quy mô lớn (đặc biệt là trận tập kích rạng sáng ngày 20-21/1 với hàng trăm UAV và tên lửa các loại), gần 60 % thành phố mất điện. Việc nhiệt độ trong nhà xuống dưới 10°C là một thử thách khủng khiếp về sinh tồn.

Đúng như chúng ta quan sát thấy trên tường nhà bạn bè tại Kyiv, tinh thần người dân vẫn vững, nhưng đây là một cuộc chiến tiêu hao về tâm lý. Putler đang đánh vào sự kiên nhẫn của dân thường để tạo áp lực lên chính quyền Zelenskyy, nhất là trong bối cảnh Trump đang tạo ra những nhiễu loạn về chính sách viện trợ.

Có một chi tiết đáng chú ý: Trong các đợt không kích vừa qua, Nga đã bắt đầu dùng cả tên lửa RM-48U (vốn là tên lửa được dùng làm bia tập bắn được hoán cải từ S-300 cũ) để tấn công mặt đất. Điều này củng cố thêm giả thuyết của chúng ta: Chúng đang cạn kiệt vũ khí chính xác và phải dùng đến đồ lộ cộ để duy trì áp lực. Nga tuyên bố họ chỉ đánh vào mục tiêu quân sự, nhưng việc phá hủy các trạm biến áp cấp điện cho nhà máy điện hạt nhân Chornobyl hay các khu dân cư ở Kyiv cho thấy mục tiêu thực sự là khủng bố dân sự.

2. Chiến thuật “biển người” tại mặt trận Donbas

Trong khi bắn phá bằng chiến dịch tập kích đường không, Nga đang tăng cường ném quân vào các điểm nóng như Kurakhove hay Pokrovsk. Tranh thủ lúc thế giới đang bận tâm đến việc Trump sẽ làm gì với Đan Mạch hay NATO, đồng thời những áp lực từ những phát ngôn của Trump về việc “kết thúc chiến tranh trong 24 giờ” khiến Putler vẫn muốn chiếm được càng nhiều thực địa càng tốt trước khi bất kỳ cuộc đàm phán nào bị áp đặt.

Con số 1.200 thương vong và 8 xe tăng trong một ngày mà trên đây tôi vừa nhắc tới phản ánh đúng cường độ của các đợt “xung phong kiểu biển người” mà Nga đang thực hiện tại các điểm nóng như Pokrovsk, Kupyansk và Kurakhove. Như vậy, có thể những dự đoán của chúng ta trước đây bắt đầu đúng: có những thông tin xác nhận rằng với khoảng 400.000 quân mới huy động, tức là khoảng 120.000 tay súng, chúng đang tiến hành chiến dịch tấn công đông – xuân. Mục đích của Putler là dốc toàn lực để chiếm thêm diện tích trước khi các kịch bản đàm phán bị áp đặt từ phía Mỹ.

3. Ben Hodges đã nói gì?

Trong cuộc phỏng vấn với Pyotr Kurzin, Tướng Ben Hodges đã đưa ra những phân tích sâu sắc về thực trạng quân đội Nga và triển vọng của cuộc chiến tại Ukraine. Trong bài nói này, ông nhấn mạnh một số điểm tôi xin tóm tắt về đây:

3.1. Bản chất thật sự đằng sau những tổn thất của Nga

Những tổn thất nặng nề về quân số và khí tài không chỉ là những con số thống kê, mà nó tiết lộ sự yếu kém có hệ thống trong khâu hậu cần và khả năng thích ứng của quân đội Nga. Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt binh lính tinh nhuệ và sự suy giảm tinh thần chiến đấu nghiêm trọng, dẫn đến việc phải phụ thuộc vào các đợt huy động quân kém chất lượng.

Như vậy, Hodges đã chỉ ra hai vấn đề nghiêm trọng nhất của quân đội Nga hiện tại: Thứ nhất, sự rạn nứt trong hệ thống chỉ huy và thứ hai, những vấn đề về tuyển quân (nhân lực) vẫn còn nguyên. Chất lượng binh lính chiến đấu quá thấp, dẫn đến tỉ lệ thương vong cực kỳ cao. Vừa qua đã có báo cáo tỉ lệ thương vong hai bên Ukraine/Nga tại Kupyansk lên đến 1/27.

3.2. Chiến lược đánh vào túi tiền của Putler vẫn tiếp tục

Ukraine đang đi đúng hướng khi tập trung tấn công vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu. Ben Hodges cho rằng đây là “gót chân Achilles” của Nga, vì nếu không thể xuất khẩu năng lượng, Nga sẽ không còn ngân sách để duy trì cỗ máy chiến tranh. Ông đặc biệt ấn tượng khi Ukraine thực hiện các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga bằng chính công nghệ drone và tên lửa “tự thân vận động”, thay vì chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào vũ khí phương Tây.

3.3. Cuộc chiến của thử thách ý chí

Chiến tranh là bài kiểm tra về ý chí của lãnh đạo và người dân Ukraine. Chưa có mùa đông nào khó khăn đến với người dân Kyiv nặng nề như năm nay, nhưng đó là những thử thách cuối cùng của chiến tranh.

3.4. Cuộc chiến của năng lực hậu cần

Ben Hodges đồng ý với tôi về “có những quy trình đi ngược chiều nhau”, như trong một bài gần đây tôi đề cập. Theo ông, phía Ukraine đang dần cải thiện được chuỗi cung ứng, trong khi Nga đang ngày càng cạn kiệt nguồn lực do lệnh trừng phạt và hệ thống quản lý mục nát.

Cuối cùng, Hodges khẳng định các đe dọa về vũ khí hạt nhân hay việc quảng bá các siêu tên lửa mới thực chất là đòn tâm lý chiến nhằm làm suy giảm ý chí hỗ trợ của châu Âu, chứ không phải là giải pháp quân sự thực tế trên chiến trường.

4. Nhận xét và kết luận

Nếu không có những cú quậy gây sốc của Trump, thế giới sẽ nhìn thấy rõ hơn một quân đội Nga đang rệu rã, như tôi thường gọi là “khố rách áo ôm” quần thủng đít. Thế giới bị sao nhãng, nó như liều oxy giúp Putler kéo dài hơi tàn của cuộc xâm lược. Như Tướng Ben Hodges nói, nếu phương Tây mất tập trung và ngừng hỗ trợ vì những ưu tiên “giời ơi đất hỡi” khác, cái giá phải trả sẽ là sự sụp đổ của an ninh châu Âu.

Để đáp trả, người Ukraine cũng không để cho Nga Putler yên. Họ vừa đánh thẳng vào nhà máy lọc dầu Saratov và các trạm điện ở Oryol. “Đế quốc Nga, có nghe chăng câu trả lời của người Cossack chúng ta?” Dùng các đợt không kích dồn dập và những con số thương vong khổng lồ để che giấu việc nền công nghiệp quốc phòng Nga đang phải “vét kho” đến những tên lửa tập bắn cuối cùng. Như vậy, chiến dịch tấn công là sự kết hợp giữa tập kích đường không nhắm vào đúng thời điểm lạnh nhất và ào ạt xua bộ binh tiến lên ở Donbas bất chấp việc chúng không có đủ xe tăng và pháo binh.

Con số tỉ lệ thương vong 1/27 (1 binh sĩ Ukraine đổi 27 binh sĩ Nga) tại mặt trận Kupyansk mà tôi vừa nhắc tới trên đây là một con số gây sốc về mặt thống kê quân sự. Nhưng nếu soi xét dưới nhãn quan “kỹ thuật và hậu cần” của chúng ta vẫn tiếp cận từ trước đến nay, nó lại phản ánh một thực tế chiến trường rất tàn khốc và có cơ sở logic, và hóa ra nó hoàn toàn không phải là một tỉ lệ “không tưởng”.

Nga Putler vẫn đang phải áp dụng chiến thuật “công kích trực diện” bằng các nhóm bộ binh nhỏ, liên tục dâng lên để dò tìm vị trí hỏa lực đối phương, trong khi người Ukraine dùng drone FPV và pháo binh tầm xa dập nát các đợt xung phong này ngay từ khi chúng mới rời cửa hầm. Khi Nga nướng quân vào một “túi lửa” đã được tính toán sẵn tọa độ, việc thương vong tăng vọt là điều tất yếu.

Như vậy, chiến lược phòng thủ chủ động của người Ukraine vẫn đang được thi hành triệt để. Mục tiêu của họ không là giữ đất bằng mọi giá mà là tiêu diệt tối đa sinh lực địch với tổn thất tối thiểu cho mình. Báo cáo từ phía Ukraine (như của Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov) gần đây nhấn mạnh việc sử dụng hệ thống ePoints và drone tích hợp AI để thống kê thiệt hại.

Tỉ lệ này sẽ ngày càng thường xuyên xuất hiện hơn nếu drone Ukraine hoàn toàn làm chủ bầu trời, khi đó bộ binh Nga không có sự che chắn của không quân hay phòng không hiệu quả, họ thực sự trở thành bia đỡ đạn sống. Trong thời gian tới nếu có thêm thông tin, chúng ta sẽ có điều kiện phân tích kỹ hơn về vấn đề này.

Tuy nhiên, tôi cho rằng tỉ lệ rất cao này sẽ cho phép chúng ta tin tưởng được ở một tỉ lệ thấp hơn, chẳng hạn tỉ lệ trung bình 1/15 ở hầu hết các khu vực phòng thủ của Ukraine. Đồng thời, cần để ý con số 1 trong tỉ lệ 1/27 trên đây. Con số 1 đó không phải là một “hằng số” để Nga có thể tính toán bài toán tiêu hao theo kiểu số học đơn thuần. Trong chiến tranh hiện đại, đặc biệt là với sự lên ngôi của Drone và tác chiến điện tử, con số 1 đó chính là “xác suất rủi ro,” tức là vẫn có những người gặp tai nạn, như tai nạn giao thông của chúng ta hàng ngày vậy.

Với cách thi hành chiến tranh này, thực tế chiến trường tại Kupyansk hay Lyman cho thấy có những trận đánh mà phía Ukraine đạt được trạng thái “Zero Casualty” (không tổn thất), tức là chiến tranh đã sang hình thái mới là tác chiến từ xa. Khi drone FPV và pháo binh Ukraine tiêu diệt các toán quân Nga ngay từ khi chúng còn đang loay hoay triển khai đội hình ở bãi mìn hoặc cửa hầm, binh sĩ Ukraine thậm chí không cần giáp mặt kẻ thù. Trong những trường hợp này, tỉ lệ không còn là 1/27 nữa, mà là X-trên-0 (một sự hủy diệt tuyệt đối). Khi đó, phép tính “lấy thịt đè người” của Putler hoàn toàn phá sản vì hắn ta đang nướng quân vào một thế trận vô nghĩa tuyệt đối, không đổi lại được bất kỳ sự tiêu hao nào từ đối phương.  

Ukraine đang đánh bằng công nghệ và trí tuệ AI/Drone, còn Nga đang đánh bằng tài nguyên thô tức là sinh mạng và sắt vụn. Vì vậy, tỉ lệ trên đây thực chất chính là “Ukraine 0, Nga 27” và dần dần sẽ tiến tới việc “Nga vào bao nhiêu, chết bấy nhiêu”.

Việc ông Trump dùng vấn đề Greenland để làm loạn thực chất chỉ gây ồn ào, còn cỗ máy viện trợ cho Ukraine cũng như cơ chế sản xuất vũ khí đã được lắp đặt xong xuôi tại châu Âu. EU đã chốt hạ gói vay 90 tỉ Euro cho giai đoạn 2026 – 2027 được thông báo chi tiết vào ngày 14/01/2026 vừa qua, mọi chuyện với Putler coi như đã an bài. Trong số này, 60 tỉ Euro được dành riêng cho mục đích quân sự. Đây là một con số khổng lồ, đủ để Ukraine duy trì hỏa lực, biến những dọa nạt của Trump thành vô nghĩa. Các khoản giải ngân đầu tiên dự kiến vào tháng 4/2026. Quan trọng nhất, đây là khoản vay được đảm bảo bằng ngân sách chung của EU, nên dù Trump có cắt viện trợ của Mỹ, dòng tiền từ châu Âu vẫn chảy đều.

Chưa hết, cơ chế cung ứng vũ khí đã chuyển từ “viện trợ” sang “hợp tác sản xuất quy mô công nghiệp lớn”. Châu Âu không còn chỉ vét kho đồ cũ để chuyển cho Ukraine nữa, họ đã xây dựng xong các nhà máy và chắc chắn sẽ dần tiến tới mức “công xưởng của thế giới” về vũ khí. 

Các tập đoàn như Rheinmetall (Đức) và BAE Systems (Anh) đã vận hành các nhà máy bảo trì và sản xuất ngay trên đất Ukraine hoặc sát biên giới Ba Lan/Romania. Anh và Ukraine đang cùng phát triển tên lửa đạn đạo tầm xa (tầm bắn trên 500 km) để Ukraine có thể chủ động tấn công các nút thắt hậu cần của Nga mà không cần xin phép sử dụng vũ khí Mỹ (Dự án Nightfall). Đồng thời, Ukraine báo cáo năng lực sản xuất nội địa đã đạt tới mức 50 tỉ USD vào năm 2026 này, trong đó tự sản xuất hàng triệu drone mỗi năm.

Tôi giữ nguyên nhãn quan của mình: Trump là tay ngu ngốc và có thể đúng như một số nhận xét, có biểu hiện tâm thần. Nhưng chính những điều đó lại ra một thế trận lâu dài có lợi cho Ukraine. Khi Trump dùng áp lực để buộc châu Âu phải tự gánh vác chi phí an ninh của chính mình, thì điều gần như đầu tiên mà EU làm là… với gói 90 tỉ Euro cho Ukraine.

Nhìn chung, việc Trump tuyên bố “thu hồi tiền viện trợ” hay những cái vớ vẩn kiểu “phải ngồi vàoi đàm phán kết thúc chiến tranh” chỉ là cách để ông ta lấy lòng cử tri “nước Mỹ trên hết.” Thực tế, các hợp đồng sản xuất vũ khí cho Ukraine tại các bang của Mỹ đâu như ở Pennsylvania hay Arizona gì đó vẫn mang lại công ăn việc làm cho người Mỹ, nên Trump khó lòng mà chặt đứt hoàn toàn. Việc châu Âu “tự lực cánh sinh” mạnh mẽ như hiện nay chính là thất bại lớn nhất của Putler, kẻ luôn tin rằng chỉ cần Mỹ rút lui là châu Âu sẽ tan rã và Ukraine sẽ quỳ gối.

Ngược lại, tôi còn đi xa hơn: chính cái trò quậy Greenland của Trump hiện nay, góp phần đẩy Putler vào tình thế còn dở hơn, hoàn toàn giống những cú ngoạn mục trước đây, như sau thượng đỉnh Mar-a-Lago December 2025 tôi nhận xét, thôi khổ Putler rồi, tầm này lại phải thúc quân đánh nhau tiếp, và y như rằng hiện nay hắn đang thúc quân thật…

Như trên đây tôi dẫn thông tin, thực tế, gói vay 90 tỉ Euro đến tháng Tư này mới thực sự đến tay Ukraine, cũng như nhiều thứ vũ khí cũng phải có thời gian mới ra lò. Putler đang tranh thủ Trump quậy để tấn công mạnh vào “điểm giao thời”. Tuy vậy, cái gì cũng có hai mặt của nó. Trump quậy với chiêu bài Greenland, thì chính nó cũng làm ông ta sao nhãng với hồ sơ Ukraine, và Putler có khả năng rơi vào tình thế bị Trump “đem con bỏ chợ”. Trong khi đó, nếu Putler dốc toàn lực vào chiến dịch này mà lại thất bại (nhìn các báo cáo cũng như những phân tích, có thể khẳng định 90 % là thất bại rồi), thì đến khoảng tháng Tư này, điểm gãy thực sự sẽ xảy ra.

Các đợt không kích dữ dội vừa qua, đặc biệt vào rạng sáng 20-21/01/2026 dùng cả tên lửa bia tập bắn RM-48U để nghi binh là nỗ lực tận dụng tối đa sự hỗn loạn từ những phát ngôn của Trump về Greenland để đánh gục hệ thống năng lượng Ukraine. Nếu dồn toàn lực vào chiến dịch mùa đông này mà không bẻ gãy được Kyiv, Nga Putler sẽ rỗng tuếch...

Báo cáo từ các nguồn tin độc lập và giới quan sát (như bài phân tích gần đây trên Wall Street Journal tháng 1/2026) chỉ ra rằng, giới tài phiệt tức Oligarch đã quá mệt mỏi với việc tài sản bị phong tỏa. Và nền kinh tế Nga bị biến thành một kẻ phục vụ kiệt quệ cho con thú đói chỉ biết gào ăn là cuộc chiến tranh. Với giới quân sự, những tướng lĩnh trực tiếp cầm quân tại Kupyansk hay Pokrovsk hiểu rõ nhất sự vô nghĩa của tỉ lệ 1/27, thôi cứ cho là 1/15 đi cho an toàn. Khi Putler ép chúng phải có “chiến thắng thành tích” hết lần này đến lần khác, sự ức chế trong quân đội đang nén lại như một chiếc lò xo.

Bây giờ mới là lúc nhắc lại “người hùng” Prigozhin. Dù Prigozhin đã thất bại, nhưng hắn ta đã để lại một công thức: Điện Kẩm-linh không hề bất khả xâm phạm. Hiện nay, Putler đang cực kỳ lo ngại về một cuộc đảo chính ngầm. Việc thanh trừng hàng loạt tướng lĩnh cấp cao và quan bộ Quốc phòng trong suốt năm 2025 vừa qua không phải là dấu hiệu của sức mạnh, mà là dấu hiệu của sự hoảng loạn nội bộ. Khi điểm gãy đến, nếu Putler không thể đưa ra một lối thoát danh dự, “đầu cánh” trong bộ máy an ninh FSB và quân đội có thể sẽ chọn cách hy sinh Putler để cứu vãn hệ thống.

Những diễn biến của mấy tuần đầu năm mới 2026 này, không nằm ngoài dự báo của chúng ta và nó diễn ra đúng quy luật, và như vậy chắc chắn sẽ dẫn tới kết quả cuối cùng cũng đã được dự liệu trước. Trump cũng chẳng giúp gì được cho Putler với cái kết cục cuối cùng đó đâu.

Còn về những khó khăn của cư dân Kyiv hiện nay, xin nhắc lại câu tôi đã từng viết: chừng nào mà họ (những citizen của thủ đô) chưa phải đi sơ tán khỏi thành phố, thì mọi chuyện vẫn chưa quá nghiêm trọng. Năm 1972 dân Hà Nội còn chưa đi hết khỏi thành phố kia mà.

PHÚC LAI 23.01.2026